بم

بم و منظر فرهنگی آن
میراث جهانی یونسکو
اطلاعات اثر
کشور	IRN
نوع	فرهنگی
معیار ثبت	ii, iii, iv, v
شمارهٔ ثبت	۱۲۰۸
منطقه	آسیا و اقیانوس آرام
تاریخچه
تاریخچهٔ ثبت	۲۰۰۴ (طی نشست بیست‌وچهارم)
میراث در خطر؟	بلی، از ۲۰۰۴ تاکنون
* نام اظهارشده در فهرست میراث جهانی یونسکو † منطقهٔ بر پایهٔ دسته‌بندی یونسکو

بم
بم °۵۸٫۳۶۱۹۴۴شرقی °۲۹٫۱۰۷۷۷۷شمالی / ۵۸٫۳۶۱۹۴۴;۲۹٫۱۰۷۷۷۷
اطلاعات کلی
کشور	ایران
استان	کرمان
شهرستان	بم
بخش	بخش مرکزی
مردم
جمعیت	128.689نفر
زبان‌ گفتاری	فارسی کرمانی-گویش بمی
مذهب	شیعه
آب‌وهوا
روزهای یخبندان سالانه	32روز
اطلاعات شهری
ره‌آورد	خرما، مرکبات
پیش‌شماره تلفنی	0344
وبگاه	شهرداری بم
پانویس	بم، دروازه تاریخ ایران زمین

بَم شهری است در استان کرمان در جنوب شرقی ایران.

بم در بخش مرکزی شهرستان بم قرار دارد. این شهر در ۵۸ درجه و ۲۱ دقیقه درازای خاوری و ۲۹ درجه و ۶ دقیقه پهنای شمالی و در ارتفاع ۱۰۶۰ متری از سطح دریا قرار دارد. شهر بم در ۲۰۰ کیلومتری جنوب خاوری کرمان و در مسیر راه کرمان به زاهدان واقع است. آب و هوای بم گرم و خشک است اما به علت مجاورت با کویر آب و هوای متغیری دارد، به طوری‌که گاهی اوقات در تابستان‌ها گرم‌ترین و در زمستان‌ها سردترین نقطه کشور گزارش شده‌است. میزان بارندگی سالانه بطور متوسط ۶۸ میلی‌متر است

پیشینه

بم یکی از شهرهای تاریخی ایران و استان کرمان است طوری که اگر بخواهند به یک جهانگرد دو سه عکس تاریخی از ایران نشان دهند حتما یکی از آنها ارگ بم است.(ارگ بم بزرگترین بنای خشتی جهان است که از لحاظ عظمت و زیبایی با دیوار چین مقایسه می شود).شهر بم به فاصله تقریبی ۱۲۰۰ کیلومتری پایتخت قرار دارد، این شهر به لحاظ تاریخی و محصولات کشاورزی (به‌ویژه خرما)، معروفیت جهانی دارد. شهر قدیم بم به دروازه شرق ایران شهرت داشته‌است.

بم در گذشته یکی از پنج کورهٔ ایالت فارس بود. ابن حوقل مؤلف کتاب صورةالارض در قرن چهارم هجری از بم به نام شهری که از جیرفت بزرگ‌تر و هوایش از آن سالم‌تر و دارای نخلستان‌های زیاد بوده، یاد کرده‌است. همچنین از سه مسجد بم به نام‌های مسجد خوارج و مسجد هزاران و مسجد قلعه نام برده و به تفصیل پارچه‌های مرغوب و زیبایی را که در آن جا بافته می‌شد، ذکر کرده‌است. بنا به گفته مقدسی در کتاب احسن‌التقاسیم، باروی شهر بم چهار دروازه به نام‌های نرماشیر، کوسکان، آسبیکان و کورجین داشته‌است. طبق گفتهٔ وی بیشتر بازارهای بم در خارج شهر و تعدادی هم در داخل شهر قرار داشته‌اند. بم در مسیر جاده‌هایی که جنوب خاوری ایران را با سیستان، افغانستان و بلوچستان مرتبط می‌کند قرار دارد. به همین جهت این شهر از دوره ساسانیان اهمیت نظامی و بازرگانی زیادی داشته‌است. شهر بم در سال ۱۱۳۱ ه.ق به تصرف محمود افغان درآمد، ولی به علت شورشی که در قندهار روی داد آنجا را رها کرده عازم قندهار شد. ولی بار دیگر در سال ۱۱۳۴ ه.ق بر بم استیلا یافت و این وضع تا سال ۱۱۴۳ ه.ق که نادر، اشرف افغان را شکست داد، ادامه داشت. در سال ۱۲۰۹ ه.ق، لطفعلی‌خان زند، در همین شهر توسط عمال آقا محمد خان قاجار دستگیر شد. خان قاجار به یادگار این موفقیت مناره‌ای از سرهای ۶۰۰ تن از مخالفین خود در بم برافراشت.

ارگ بم

نوشتار اصلی: ارگ بم

ارگ بم در گوشه شمال شرقی و چسبیده به شهر و در مجاورت جاده ی ابریشم قرار دارد و بنا به روایات متعدد، مربوط به دوران اشکانی و یا هخامنشی است. تا اواخر دوره قاجار، ارگ بم همچنان مسکونی بوده‌است. ارگ بم در تاریخ ۱ فروردین ۱۳۴۵ به شماره ۵۱۹ در فهرست آثار ملی و شهر بم با عنوان بم و منظر فرهنگی آن در ژوئن ۲۰۰۴ در فهرست آثار میراث جهانی به ثبت رسیده‌اند. ارگ بم بزرگترین بنای خشتی جهان است که از لحاظ عظمت و زیبایی با دیوار چین مقایسه می شد اما متاسفانه در زلزله دی ماه سال1382 این بنای بی نظیر آسیب جدی دید و هنوز با گذشت چند سال از وعده های مسئولین همچنان این بنا به همان شکل مانده است

پانورامای ارگ بم

با بررسی انجام شده طی چند سال گذشته بنای اولیه این ارگ تاریخی به شش هزار سال پیش بر می گردد

ارگ جدید بم

منطقه ويژه اقتصادي ارگ جديد، با هدف ايجاد و توسعه زمينه هاي لازم براي فعاليتهاي کارامد صنعتي، جذب فن آوري هاي نوين و افزايش زمينه هاي اشتغال از طريق جلب و هدايت سرمايه گذاري داخلي و خارجي در دهة مبارک فجر سال 1376، تاسيس ورسماً كار خود را آغاز كرد.مساحت اين منطقه بالغ بر 1100هکتار است که در فاصله 10 کيلومتري شرق شهرستان بم ( در جاده بم -زاهدان ) در استان کرمان واقع شده است.

اين منطقه قبل از پيوستن به مناطق ويژه اقتصادي، سرمايه گذاري خارجي را از طريق همکاري با شرکت خودروسازي دوو کره جنوبي جذب و به تدريج زمينه لازم را براي فعاليت ساير شرکتها فراهم نمود.

براين اساس، با مشارکت وسرمايه گذاري هاي گسترده انجام شده و همت متخصصان داخلي، در حال حاضر منطقه ويژه اقتصادي ارگ جديد، تنها منطقه ويژه اقتصادي تخصصي در زمينه صنايع خودروسازي، قطعه سازي و صنايع وابسته به آن درکشور محسوب مي شود به طوريکه در حال حاضر چندين مدل از خودروهاي توليدي در کشور توسط شرکتهاي حاضر در اين منطقه ساخته مي شود.

شرکت عمران ارگ بعنوان سازمان مسئول منطقه ویژه اقتصادی ار گ جدید به منظور تحقق بخشیدن به توسعه فعالیتهای صنعتی، اقتصادی و گردشگری از ابتدای تاسیس بخش عمده ای از فعالیت خود را در این منطقه آغاز کرد.

از جمله اقدامات این شرکت ایجاد زیر ساختها وامکانات پشتیبانی مورد نیاز از قبیل احداث ترمینال اختصاصی درفرودگاه بم، تاسیس ترمینال مسافری و باربری، راه آهن و انبارهای مجهز کالا، تامین آب، برق و مخابرات، ساخت هتلها، امکانات ورزشی، تفریحی، آموزشی و سایر تسهیلات بوده است که علاوه بر فراهم آمدن زمینه های لازم برای توسعه پیش از پیش سرمایه گذاری های صنعتی، امید می رود تا این منطقه با توجه به پتانسیل های لازم در آینده ای نزدیک به یکی از قطبهای توریستی و تفریحی کشور نیز تبدیل شود.

زمین لرزه بم

نوشتار اصلی: زمین‌لرزه بم

زمین‌لرزه بم، زمین‌لرزه‌ای بود به شدت 7٫3 ریشتر که در ساعت ۵:۲۶ بامداد ۵ دی ۱۳۸۲ شهر بم را لرزاند.

قلعه بعد از زلزله

کشته‌شدگان این زمین‌لرزه در آمارهای مختلف، بین 32٬۰۰۰ تا 52٬۰۰۰ نفر بیان شده‌اند. همچنین در این زمین‌لرزهٔ ویرانگر، ارگ تاریخی بم تا حدود زیادی تخریب شد.

تصویر ماهواره‌ای بم

تل آتشین دارستان بم

کارنما از کشف دوران نوسنگی منطقه تل آتشی دارستان بم خبر داد و گفت:طی کاوشهای اخیر که در بخش دارستان انجام گرفت نشانه هایی از دوران نوسنگی کشف شده که به هزاره هفتم قبل از میلاد مسیح می رسد به طوریکه می تواند تکمیل کننده حوزه فرهنگی هلیل که مربوط به هزاره سوم قبل از میلاد است باشد.

کارنما افزود : سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری پیرامون مطالعات تخصصی این متحول گر تاریخ بشریت گمانه زنی و لایه نگاری با مسئولیت دکتر گاراژیان و دکتر مختاری اقداماتی را انجام داده است.

رییس سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان کرمان اظهار داشت:نشانه های دیگری از این دوران در فلسطین وجود دارد که از جمله تفاوتهای آن با آثار به دست آمده در بم می توان به وجود سفال در منطقه دارستان بر خلاف فلسطین اشاره نمود..

اقتصاد

منطقه ويژه اقتصادي ارگ جديدبا هدف جذب سرمایه گذاری های داخلی و خارجی در 10کیلومتری بم ایجاد شده است.

دانشگاه ها

• دانشگاه علوم پزشکی بم
• دانشگاه پیام نور مرکز بم
• دانشگاه آزاد اسلامی بم
• دانشگاه عالی بم
• دانشکده فنی علی بن ابیطالب بم
• دانشگاه بین المللی علوم پزشکی ارگ جدید
• دانشگاه جامع علمی کاربردی بم
• دانشگاه علوم بهزیستی بم
• مرکز مخاطرات زمین شناختی بم.

جستارهای وابسته

• خرمای مضافتی بم
• تمدن پنج هزار ساله ی بم

منبع

بختیاری، سعید. اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران. چاپ یکم. تهران: مؤسسه جغرافیایی و کارتوگرافی گیتاشناسی، ۱۳۸۳ خورشیدی. شابک: ‎ISBN 964-342-165-1‏. 

پیوند به بیرون

در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ بم موجود است.

• شهروندان و مشارکت دوهفته‌نامهٔ دفتر هماهنگی اجتماعات محلی بم.