رفسنجان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
رفسنجان
به گویش محلی :رفسنجون
زیرگذر شهدای رفسنجان.jpg
کشور Flag of Iran.svg ایران
استان کرمان
شهرستان رفسنجان
بخش مرکزی
نام(های) قدیمی بهرام آباد، رفسنگان، اناس
مردم
جمعیت ۲۵۰،۴۲۰ نفر در سال ۱۳۹۰[۱]
رشد جمعیت ۲٫۵ درصد
جغرافیای طبیعی
مساحت ۴٫۵۵۰ هکتار
ارتفاع از سطح دریا ۱۶۰۵ مترازسطح دریا
آب‌وهوا
میانگین بارش سالانه ۱۴۵ میلی‌متر
روزهای یخبندان سالانه ۴۲
اطلاعات شهری
ره‌آورد پسته، کلمپه، کماچ، قاووت، سنگ‌های معدنی
پیش‌شماره تلفنی ۰۳۹۱
وبگاه شهرداری رفسنجان
شناسهٔ ملی خودرو ایران۶۵-ب و ایران۶۵-ی
تابلوی خوش‌آمد به شهر
به شهر طلای سبز و سرخ خوش آمدید.
زیرگذر شهدای رفسنجان
هتل باغ رفسنجان
بادگیر معین

رفسنجان یکی از شهرهای مهم استان کرمان است. این شهر مرکز شهرستان رفسنجان است.

جمعیت شهر رفسنجان در سال۱۳۹۰، حدود ۱۵۱٬۴۲۰ نفر بوده است که البته با توجه به قرار گیری چندین روستا در مجاورت شهر و حتی چسبیده به شهر مثل روستاهای اسلام‌آباد، فتح آباد، قاسم‌آباد و... و احتساب جمعیت آنها به شهر، جمعیت رفسنجان به ۲۰۷۱۹۲ نفر در سال ۱۳۹۰ می‌رسد.[۲] فاصله شهر رفسنجان تا کلانشهر کرمان (مرکز استان کرمان)۱۱۰ کیلومتر است. رفسنجان از نواحی مهم دانشگاهی ایران است. مهم ترین اقلام صادرات ایران پسته است و این شهر بزرگ ترین تولید کننده پسته در جهان است.

اتاق بازرگانی و صنایع و معادن رفسنجان
پسته رفسنجان
خانه حاج آقا علی

نفر بوده است.

محتویات

وجه تسمیه[ویرایش]

رفسنجان اسامی مختلفی دارد که بیشتر در ارتباط با ذخایر زیر زمینی آن نامگذاری شده‌است. مانند رفسنگان یا رفسنگ از دو کلمه رفسنگ به معنای مس و کان به معنای معدن است که عربی شده آن رفسنجان می‌باشد. معدن مس سرچشمه معروف به چشم فیروزه‌ای بزرگترین معدن مس روباز در جهان می‌باشد همچنین رفسنجان بزرگترین تولید کننده پسته در جهان می‌باشد و به دلیل مرغوبیت زیاد پسته در جهان شهری شناخته شده‌است. همچنین بزرگترین خانه خشتی جهان در رفسنجان قرار دارد که یکی از زیباترین بناهای باستانی استان کرمان می‌باشد که دارای ۱۱۰ اتاق می‌باشد. این شهر تاریخی دارای غنی ترین معادن مس و بزرگترین معدن مس روباز جهان می‌باشد و مجتمع مس سرچشمه به لحاظ وسعت سومین کارخانه فراوری مس جهان است.

آب و هوا واقلیم[ویرایش]

شهر رفسنجان دارای آب و هوای نیمه کویری است. تابستان‌های نسبتاً گرم و زمستان‌های سردی دارد. البته در اطراف این شهر مناطق کوهستانی زیادی نیز وجود دارد. میانگین بارش سالانه شهر رفسنجان ۱۰۰ میلی‌متر است. ارتفاع شهر رفسنجان از سطح دریا تقریباً زیاد و حدود ۱۴۶۹ متر از سطح دریاست.[۳] البته مناطقی با ارتفاع حدود ۲۳۰۰ متر و بیشتر نیز در اطراف شهر رفسنجان قرار گرفته‌اند. شهر مس سرچشمه با ارتفاع ۲۶۴۰ متر مرتفع ترین شهر شهرستان رفسنجان که تابستان‌های خنک و زمستان‌های بسیار سرد و خشن دارد که در تابستان مردم رفسنجان از آب و هوای آن استفاده می‌کنند. بارندگی‌های رفسنجان عموماً از سیستم‌های بارشی که از سمت جنوب غرب و غرب کشور در فصول پاییز و زمستان به کشور نفوذ می‌کنند، می باشد و در فصول بهار وتابستان تحت تاثیر سیستم هوای جنوب شرقی که مونسون نام دارد، قرار می‌گیرد. درزمستان بارش‌ها به صورت باران و برف و در تابستاننیز باران می‌بارد. البته در فصل سرد سال جبهه هوای سرد سیبری که از شمال شرق نفوذ می‌کند هم رفسنجان را تحت تاثیر خود قرار می‌دهد که هیچ بارندگی از خود ندارد. کمترین دمای ثبت شده از رفسنجان ۱۷- درجه سانتیگراد بوده و بیشترین دمای ثبت شده۴۳+ درجه سانتیگراد می‌باشد. ماه‌های آذر، دی، بهمن، اسفند و فروردین بیشترین بارش را در رفسنجان از آن خود کرده‌اند.[۴]

ویژگی‌های جغرافیایی[ویرایش]

شهر رفسنجان از شمال با زرند، از غرب با شهربابک، از جنوب غربی با سیرجان، از جنوب با بردسیر و از شرق به کرمان محدود می‌شود. فاصله رفسنجان تا کلانشهر کرمان ۱۱۰ کیلومتر است.

ویژگی‌های اقتصادی[ویرایش]

اقتصاد کلی رفسنجان[ویرایش]

رفسنجان به عنوان بزرگترین تولید کنندهٔ پسته در ایران و جهان سهم بزرگی از صادرات غیر نفتی را شامل می‌شود. پستهٔ رفسنجان به دلیل کیفیت مثال زدنی آن از معروفیت جهانی برخوردار است و این دلیلی است که رفسنجان را به چهره‌ای شناخته شده در جهان تبدیل کرده‌است. از طرفی دیگر خاک مرغوب برای کاشی و سرامیک در این منطقه باعث شده‌است که بزرگترین کارخانه‌های کاشی ایران در این شهر تاسیس شوند که از جمله آنها می‌توان به کارخانه‌های الماس کویر و برلیان و... اشاره نمود. از دیگر ویژگی‌های این شهر وجود معدن مس سرچشمه‌است که بزرگترین معدن مس جهان می‌باشد.[۵]

منطقه ویژه اقتصادی رفسنجان[ویرایش]

منطقه ویژه اقتصادی رفسنجان در سال ۱۳۸۹ بر اساس تبصره ۲ ماده یک قانون برنامه چهارم توسعه در جلسه علنی روز یکشنبه مورخ چهارم مهرماه ۱۳۸۹ تصویب و در تاریخ ۸۹/۷/۱۴ به تایید شورای نگهبان رسیده و طی نامه شماره ۳۷۴/۴۹۲۸۸ مورخ ۸۹/۸/۱ مجلس شورای اسلامی واصل و جهت اجرا توسط ریاست محترم جمهور ابلاغ گردید.[۶] منطقه ویژه اقتصادی رفسنجان در زمینی به مساحت ۷۰۰ هکتار در ۲۰ کیلومتری جنوب غربی شهر رفسنجان (حدفاصل روستای ناصریه و کبوترخان) با مسئولیت شرکت گروه صنعتی زرینه مس وابسته به صندوق بازنشستگی شرکت ملی صنایع مس ایران ایجاد گردیده و فعالیت خود را آغاز نموده‌است. منطقه ویژه اقتصادی رفسنجان در آبان ماه سال ۱۳۸۹ یعنی کمتر از دو سال قبل، پس از تصویب مجلس شورای اسلامی و تأیید شورای محترم نگهبان و ابلاغیه رسمی ریاست محترم جمهور، فعالیت خود را با مسوولیت گروه صنعتی زرینه مس کرمان در زمین به مساحت ۲ هزار هکتار در ۲۰ کیلومتری جنوب شرقی شهرستان رفسنجان (حد فاصل روستاهای ناصریه و کبوترخان) آغاز کرد و پس از اخذ مجوزهای لازم طراحی یک سایت صنعتی مدرن و با جدیدترین متد روز دنیا توسط شرکت مشاورین مهندسی NCE آلمان آغاز و هم اکنون فاز اول آن در زمینی به مساحت ۲۰۰ هکتار در حال اجرا می‌باشد. عملیات عمرانی و اجرایی در فاز اول شامل اخذ مجوز و حفر چاه جهت تأمین آب، طراحی و اجرای شبکه برق، اجرای پروژه راهسازی و جدولگذاری، حصار کشی، کاشت بیش از ۴ هزار اصله نهال و احداث ساختمان اداری جهت استقرار سازمان مسوول و دفتر گمرک می‌باشد که برخی از این فعالیت‌ها به صورت صد در صد و برخی با بیش از ۹۰ درصد پیشرفت، مراحل پایانی خود را طی می‌کنند. منطقه ویژه اقتصادی رفسنجان به دلیل موقعیت بسیار مناسب خود از شمال استان کرمان و نزدیکی به قلب صنایع مس و فولاد کشور، دارای پتانسیل‌های بالقوه فراوانی جهت رشد و پیشرفت انفجار گونه می‌باشد. همچنین به دلیل استقرار گمرک در منطقه ویژه اقتصادی رفسنجان باعث شده‌است که که مراودات اقتصادی و بازرگانی با خارج از کشور خصوصاً واردات ماشین آلات، مواد اولیه صنایع مس و فولاد به راحتی در انبارهای این منطقه، انباشته و جهت استفاده از این محل ترخیص خواهند شد و بخش زیادی از هزینه‌های حمل و بارگیری از بنادر دیگر کاهش، و سرعت انجام کار، به نحو قابل ملاحظه‌ای افزایش یابد.

رفسنجان جزو آلوده ترین شهرهای جهان[ویرایش]

رفسنجان بدلیل تک محصولی بودن و بدلیل اینکه در جوار شرکت‌های ذوب مس سرچشمه؛ خاتون آبادو شهربابک قرار گرفته و جریان بادها بیشتر از غرب به شرق است درست در معرض دود آلاینده این سه کارخانه قرار گرفته است. از سوی دیگرشهر رفسنجان در وسط باغات پسته قرار گرفته باغ‌هایی که سالیانه حتی تا ۱۴ بار شمپاشی می‌شوند روزی بالغ بر دهها تن سم در باغات پسته رفسنجان پاشیده می‌شود و دود کارخانجات مس هم به این آلودگی افزوده می‌شود وهمین دو نکته بس است که رفسنجان جزء شهرهای آلوده جهان باشد. جمعیت سرطان و سیل بیماریها در این شهر بالا رفته است.[۷]

مرکز انتقال نفت و تاسیسات رفسنجان[ویرایش]

این مرکز در فاصله ۱۰ کیلومتری از شهرستان رفسنجان و کنار بزرگراه رفسنجان- یزد در زمینی به وسعت ۵۵ هکتار و در ارتفاع ۱۴۹۵ متری از سطح دریا واقع گردیده فراورده‌های نفتی خط "۲۶ بندرعباس پس از طی مسافت ۴۴۹ کیلومتر به مرکز رفسنجان می‌رسد.[۸]

از مرکز رفسنجان یک خط "۱۴به طول ۱۲۵ کیلومتر و یک خط لوپ به طول ۸۳ کیلومتر تا کرمان کشیده شده که انبارهای نفت کرمان همچنین نیروگاه سیکل ترکیبی باغین را از نظر سوخت رسانی تأمین می‌نماید همچنین یک خط لوله "۱۶ با ظرفیت انتقال ۱۲۰ هزار بشکه در روز و به طول ۲۲۱ کیلومتر از این مرکز تا یزد و از آنجا به نائین و اصفهان امتداد می‌یابد که یک خط لوپ "۱۶ به طول ۱۷۶ کیلومتر آن را همراهی می‌کند. علاوه بر خطوط "۱۴ و "۱۶ یک خطوط لوله "۲۰ نیز با قدرت حمل ۰۰۰/۲۰۰ بشکه در روز از این مرکز فراورده‌های نفت را از طریق مراکز یزد ونائین به اصفهان منتقل می‌کند. مرکز رفسنجان علاوه بر انتقال فراورده‌های نفتی خط "۲۶ به پنج رشته خط ذکر شده نیاز انبار نفت رفسنجان را تأمین می‌نماید. مخازن تعادلی در رفسنجان شامل سه مخزن نفت گاز با ظرفیت ۱۲۰ میلیون لیتر، دو مخزن نفت سفید با ظرفیت ۶۰ میلیون لیتر و سه مخزن بنزین موتور با ظرفیت ۱۲۰ میلیون لیتر، می‌باشد. این مرکز دارای سه دستگاه الکتروپمپ با قدرت هر دستگاه kw 1950 و ظرفیت ۱۳۱۲ متر مکعب در ساعت روی خط "۲۰ و سه دستگاه الکتروپمپ با قدرت هر دستگاه kw 170 و ظرفیت ۷۹۵ متر مکعب در ساعت روی خطوط "۱۴ و "۱۶ بهره‌برداری می‌گردد.

حمل و نقل[ویرایش]

حمل و نقل در داخل شهر رفسنجان با تاکسی و اتوبوس‌های خط واحد انجام می‌گیرد. خط واحد با ایستگاههای متعدد در اکثر مناطق رفسنجان خصوصاً در مناطق پر رفت‌وآمد و ترافیکی به مسافران خدمات رسانی می‌کند.

فرودگاه بین‌المللی رفسنجان[ویرایش]

این فرودگاه در سال ۱۳۶۹ افتتاح شد. ولی برای بازسازی مجدد به مدت ۳ سال تعطیل شد. به همین جهت به مدت چند سال پروازهای این فرودگاه کلاً کنسل شدند. با افزایش پهنای باند و افزودن امکانات جدید، این فرودگاه توسط رییس جمهور وقت محمود احمدی نژاد در سال ۱۳۹۱ به بهره‌برداری مجدد رسید. پس از بهره‌برداری مجدد فرودگاه رفسنجان و با توجه به حجم بالای صادرات معدنی، صنعتی و کشاورزی، ایجاد منطقه ویژه اقتصادی و اداره کل گمرک مستقل این شهر تصویب و در این میان نقش فرودگاه رفسنجان بسیار حائز اهمیت و اثرگذار خواهد بود.
مساحت باند فرودگاه رفسنجان ۱۴۴ هزار متر مربع است که با احتساب پارکینگ و تاکسی، مساحتی حدود ۱۶۴۵۰۰ متر مربع از عوامل پروازی این فرودگاه ساماندهی، روکش و توسعه داده شده است. کرمان دارای پنج فرودگاه است که یکی از این فرودگاه‌ها فرودگاه بین‌المللی رفسنجان است که طی سالهای اخیر به دلیل انجام عملیات عمرانی برای توسعه فرودگاه پروازهای داخلی در این فرودگاه با مشکلاتی همراه بود است و عملیات بهسازی فرودگاه نزدیک به سه سال طول کشید که شامل توسعه باند فرودگاه و عوامل پروازی بوده است. سطوح پروازی فرودگاه رفسنجان توسعه یافته است و مساحت باند فرودگاه افزایش یافته است و به ۱۷۰ هزار متر مربع رسیده است.
در حال حاضر پروازهای مستقیم از رفسنجان به تهران و مشهد انجام می‌شود و همچنین پروازهای مستقیم از این فرودگاه به دبی، عتبات عالیات و عربستان بزودی انجام می‌شود.

راه آهن رفسنجان[ویرایش]

ایستگاه راه آهن رفسنجان در حدود ۲۵ کیلومتری شهر نزدیک کشکوئیه واقع شده است که ایستگاه احمدآباد نام دارد. این ایستگاه همه روزه با قطار بندر عباس - تهران به مقصدهای تهران و بندرعباس و یا ایستگاهای بین راهی توقف دارد. در زمان دولت دهم قرار شده است این ایستگاه به نزدیکی شهر منتقل یابد تا خدمات رسانی به مردم بهتر انجام شود. راه آهن رفسنجان از اهمیت زیادی به دلیل جا به جایی بار برای کارخانه مس و شرکت‌های پسته برخوردار است.[۹]

در حال حاضر در آینده‌ای نه چندان دور خط مستقیم ریلی سریع‌السیر رفسنجان-تهران راه‌اندازی شود.

پایانه مسافربری رفسنجان[ویرایش]

این ترمینال در بلوار ورودی رفسنجان کرمان واقع است و با تعاونی‌های متعدد همه روزه به تمامی نقاط کشور مسافرت می‌کنند.

پایانه بار رفسنجان[ویرایش]

این پایانه مخصوص باربری است که در بلوار ورودی رفسنجان یزد واقع شده است. به تمام نقاط کشور باربری انجام می‌دهد.

دانشگاه‌ها[ویرایش]

رفسنجان شهری دانشگاهی است و این شهر دانشگاه‌های مهمی را در خود جای داده‌است. از جمله دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان که از بسیاری از مراکز استان‌ها از کیفیت آموزشی بالاتری برخوردار است.

دانشگاه ولی عصر

رسانه‌ها[ویرایش]

در حال حاضر شبکه استانی کرمان حدود بیست ساعت برنامه دارد و در شهر رفسنجان قابل دریافت است. علاوه بر این سایر شبکه‌های ملی و نیز رادیوها، مانند رادیو کرمان و رادیو رفسنجان (به طور مستقیم) نیز در این شهر فعال هستند. رادیو رفسنجان بر روی موج FM و فرکانس ۸۸٫۳ قرار دارد.

سینماها[ویرایش]

رفسنجان از جمله شهرهایی است که از پیشگامان سینما در قبل از انقلاب است. سینما آسیا و سینما امید از جزو اولین سینماهایی هستند در ایران تاسیس شدند. بعد جریان انقلاب اسلامی این سینماها را آتش زدند و بعد از انقلاب رفسنجان تا مدت‌ها از سینما محروم بود. اما در حال حاضر سه سینما دارد و در مهر سال ۱۳۹۱ سینماهای رفسنجان میزبان جشنواره اکران فیلم مقاومت بودند. سی و یکمین جشنواره فیلم فجر برای اولین بار در در استان کرمان در رفسنجان در حال اکران است و رفسنجان تنها میزبان سی و یکمین جشنواره فیلم فجر در جنوب شرق کشور است.

سینما گلستان امین[ویرایش]

این سینما یکی از سینمای دیجیتال کشور است که توسط وزیر ارشاد افتتاح شد. این سینما در خیابان شهید بهشتی و در عمارت گلستان امین واقع شده‌است. این سینما دارای ۲ سالن است که یک سالن آن نیلوفر نام دارد و ۱۴۵ نفر گنجایش دارد و سالن دیگر آن نگین نام دارد و ۱۵۵ نفر ظرفیت دارد. این سینما خصوصی است.

سینما آزادی[ویرایش]

این سینما در سرچشمه رفسنجان واقع شده است. این سینما به غیر از اکران فیلم میزبان سومین جشنواره موسیقی استانی آوای کویر و همچنین میزبان اکران فیلم مقاومت بوده است. همچنین چهارمین نشست سینمایی با نمایش فیلم و با حضور حضور سید رضا میر کریمی به عنوان کارگردان و شادمهر راستین فیلمنامه‌نویس این کار نشستی بعد از نمایش فیلم برگزار شد. شایان ذکر است که نشست‌های قبلی با حضور عباس کیارستمی و رضاکیانیان/ کمال تبریزی و انسیه شاه حسینی برگزار شده است

سینما افصح هجری[ویرایش]

این سینما جزو سینما در مجتمع افصح هجری واقع شده‌است. دارای ۱ سالن است.

مشاهیر و شخصیت‌ها[ویرایش]

گردشگری[ویرایش]

جاذبه‌های تاریخی[ویرایش]

گرچه این دیار بارها توسط جهانگشایانی مانند تیمور - شیبک ازبک و دیگر اقوام مرز گریز تحت سلطه در آمده و غارت شده‌است اما چون دیگر جاهای سرزمین عزیزمان ایران همچنان به حیات پر افتخار خود ادامه می‌دهد گذشته آباد و پررو نق این شهر سبب گردیده تا در گوشه و کنار آن آثار و ابنیه تاریخی به وفور وجود داشته باشد که از جمله آنها می‌توان به قلعه‌ها، کوشکها، کاروانسراها، تیمچه‌ها، بازارها، برجها، عمارتها، آب انبارها، یخدانها، معبدها، امامزاده‌ها، تپه‌ها و محوطه‌های باستانی، آسیابها، حمامها، قیصریه رفسنجان، مراکز فرهنگی - مذهبی، کاروان سرای کبوتر خان رفسنجان، خانه حاج‌آقاعلی، بازار و آب انبار حاج‌آقاعلی، بادگیرمعین،معبد آناهیتا در رفسنجان، غار طوطیان در منطقه نوق، قلعه جنت آباد نوق در رفسنجان اشاره کرد.[۱۰]

مجموعه تاریخی حاج آقاعلی[ویرایش]

خانه حاج آقا علی (بزرگ ترین خانهٔ خشتی ایران): ۷۰۰۰ متر زیر بنا دارد و در بخش‌های مختلف آن ظرائفی از سبک معماری عصر قاجاریه به چشم می‌خورد. گچبریهای زیبا و تماشایی، طاق نماهای با شکوه، کلاه فرنگی و آجرنماهای حیاط همه و همه دیدنی است. تزئینات داخلی عمارت را طرح‌هایی از گل و گلدان تشکیل می‌دهند که در نوع خود بی نظیر است. مجموعهٔ حاج آقا علی به جز این خانه در رفسنجان، شامل بازار، آب انبار، مسجد، حمام و کاروانسرا نیز می‌باشد.

سنگ نگاره‌های ۱۲ هزار ساله رفسنجان[ویرایش]

پیشینهٔ پژوهش بر روی سنگ نگاره‌های رفسنجان در مقایسه باسایر نقاط ایران امری تازه و نوین است. نبود مطالعات سیستماتیک و برنامه ریزی شده، یکی از مشکلاتی است که باعث شده خیلی از نقاط ایران که دارای سنگ نگاره‌های کهن وگوناگون است، از منظر محققان و پژوهشگران علوم هنر، تاریخ، مردم شناسی، اسطوره شناسی، خط و نمادشناسی، بوم شناسی و باستان شناسی (نقوش صخره‌ای) دور بماند تا جایی که این فواصل بی برنامگی باعث شده تا تعداد زیادی از این آثار بی بدیل نا بود شوند! این در صورتی است که ایران بهترین و گسترده ترین سنگ نگاره‌های جهان را از ابعاد هنر، قدمت، انتزاعی Abstractionبودن، تجریدی بودن Abstract و ازهمه مهمتر استیلیزاسیون Abstruse نقوش که بدیل آنها را درهیچ جای جهان شاید نخواهیم یافت به خود اختصاص داده و چنین مهجورند! یک سؤال اساسی درمقابل ماست و آن این که با داشتن این همه آثار بی نظیر تاکنون چه کرده‌ایم و جایگاه ما در عرصهٔ جهانی کجاست؟ دراین گسترهٔ عمیق و کهن قطعاً دیار رفسنجان نیز همچون دیگر نقاط کرمان مانند شهربابک، تفت و... ازاین آثارکهن کم ندارد و به قطع نقاط زیاد دیگری وجود دارد که امروز ازآنها بی اطلاعیم و روزی آنها نیز کشف خواهند شد. نخستین پژوهش‌های صورت گرفته برروی سنگ نگاره‌های رفسنجان توسط دکتر مرتضی فرهادی بوده که این مطالعات، از سنگ نگاره‌های شهرک مس سرچشمه دررفسنجان آغازشد. پژوهش مذکورمبنای خوبی برای ادامهٔ پژوهش‌ها و تحقیقات بعدی بر روی سنگ نگاره‌های آن دیار بوده است. درسال ۱۳۸۴ مسؤول وقت میراث فرهنگی شهرستان رفسنجان مطالعاتی را بر روی سنگ نگاره‌های زهروئیه راویز رفسنجان آغاز کرد و ادامهٔ این پژوهش‌ها به سنگ نگاره‌های محمدآباد سرچشمه در ضلع شمالی رود شاهزاده عباس کشیده شد.(۲۴/۹/۱۳۸۶) سنگ نگاره‌های کشف شده در رفسنجان همه با ضربه زدن‌های (کوبشی، Pecking) دقیق با ابزارهایی همچون: سنگ برسنگ، استخوان برسنگ و فلز برسنگ خلق شده‌اند و از نوع سنگ نگاره‌های حکاکی شدهٔ منفی می‌باشند. (petroglyphs) و از نوع رنگین نگاره‌ها pictographs تموقیعت و قدمت سنگ نگاره‌های رفسنجان ::

موقعیت و قدمت سنگ نگاره‌های زهروئیه راویز رفسنجان[ویرایش]

زهروئیه در شمال غربی شهرستان رفسنجان واقع شده و مسیر رسیدن به آن از جادهٔ راویز می‌باشد. قدمت سنگ نگاره‌های زهروئیه و تاریخ نسبی این سنگ نگاره‌ها را که تعداد آنها دو تخته سنگ می‌باشد، بانقوش بزکوهی شاخ بلند (کل) وگُراز، دوران نو سنگی(۷ هزار سال پیش) عنوان نموده‌اند. سنگ نگاره‌های منطقهٔ محمدآباد مس سرچشمه رفسنجان که در جنوب غربی شهرستان رفسنجان واقع شده، مسیر رسیدن به آنها از جادهٔ سرچشمه به شاهزاده عباس است. قدمت وتفسیر نقش و نگاره‌های این سنگ نگاره‌ها توسط نگارنده طبق تحقیقات وپژوهش‌های به عمل آمده چنین است: با ملاحظهٔ دقیق سنگ نگاره‌ها در این منطقهٔ کوهپایه‌ای که در دامنهٔ شرقی ارتفاعات شمالی مشرف به رودخانهٔ دائمی شاهزاده عباس (گود موری) قرار گرفته، تعدادشان سه تخته سنگ است، یکی صخره‌ای چسبیده به شیب دره به ابعاد ۵/۱*۳ متر بانقوشی شامل انواع مختلف بز کوهی شاخ بلند (کل)، حیوانات عظیم‌الجثه، انسان، پنجهٔ دست (نوع آن نامشخص)، مار، ماهی، پرنده (بیشتر شبیه کبک)، عقرب و تعدادی نقوش نا مفهوم. سنگ نگارهٔ دوم که در پایین حفرهٔ کف آب رو به صورت تخته سنگی به ابعاد ۸۰/۱*۲ متر بانقوش حجاری شدهٔ بزکوهی شاخ بلند (کل)، انسان وتعداد چهار نقش نامفهوم قرار دارد. سنگ نگارهٔ سوم تخته سنگی است که از تخته سنگ نگارهٔ دوم در اثر نوسانات دما جدا گردیده ودر کف شیار فرو افتاده است. قدمت نسبی سنگ نگاره‌های محمدآباد باتوجه به مقایسه بادیگر سنگ نگاره‌ها در سه دههٔ گذشته در گوشه وکنار ایران ودیگر مناطق دنیا و تفسیر مشابهی این تخته سنگ‌ها به زندگی انسان عصر حجر (دورهٔ نو سنگی) و هزارهٔ هفتم قبل از میلاد به بالا باز می‌گردد.))اکنون کشف نشده است. یک بوم که متراکم از نقش‌های مختلف است و طی ادوار مختلف حک شده‌اند. طبق معمول بیشترین نقش‌های تکراری متعلق به بزکوهی است. در این بوم نقش‌های متعدد شتر با ساربان خود نیز به چشم می‌خورد، نقش‌هایی که برای نگارنده از همه جالب ترهستند، نقش پنجه‌های دست انسان handprint است با مضمونی جهانی، به گمان نگارنده این تخته سنگ در ادوار کهن یک سری کارکردهای آیینی داشته است.

مجموعه تاریخی عمارت باقری[ویرایش]

عمارت و باغ تاریخی باقری، نمونهٔ یکی از زیباترین کاخ باغ‌های ایرانی است. سردرهای بیرونی عمارت که میان باغ قرار گرفته، منقوش به آجرکاری زیبا، یادگاری از اواخر دورهٔ قاجاریه می‌باشد. این عمارت در زمینی به مساحت ۲۰۰۰۰ متر مربع و با بنای حدود ۲۶۰۰ متر مربع در دو طبقه زیر زمین و همکف و به صورت ویلایی سه ایوانی احداث شده‌است. این بنا در خیابان امام واقع شده‌است.

مجموعه تاریخی کاروانسرای شاه عباسی[ویرایش]

کاروانسرای شاه عباسی (قطب آباد) واقع در مرکز شهر رفسنجان، با زیربنای ۳۰۰۰ متر مربع ساخته شده‌است. بنای کاروانسرا را به اواخر دورهٔ صفویه نسبت می‌دهند.

مجموعه تاریخی کاروانسرای شاه عباسی[ویرایش]

مدرسه فتح‌آباد متنند دیگر بناهای اقلیم گرم و خشک کویری ایران گنبدی و آجر نماست. طاق نماها به طرز جالبی خود نمایی می‌کنند. عناصر این بخش و فضاهای کروی آن، زیبایی خاصی به نمای جنوبی مدرسه بخشیده‌است. این بنا در روستای فتح‌آباد (۶ کیلومتری شرق رفسنجان) واقع شده‌است.

موزه مردم شناسی و باستان شناسی[ویرایش]

از جمله اماکنی که تماشای آن خاطره انگیز خواهد بود، موزه مردم شناسی و باستان شناسی رفسنجان است. این موزه که در خیابان شهید بهشتی واقع شده و کاربری سابق آن حمام بوده، با فضاهای دلنشین خود، برای دقایقی آدمی را به حال و هوای گذشته می‌برد. مجسمه‌هایی که پوشش مردان و زنان قدیم منطقه را به نمایش گذاشته، ظروف و وسایل قدیمی دیدنی و تماشایی هستند. نام سابق این موزه ((حمام آفا سید مهدی قریشی)) بوده‌است.

مجموعه تاریخی عمارت کلاه فرنگی سعادت آباد[ویرایش]

مجموعه کلاه فرنگی مربوط به دوره قاجار است و در شهرستان رفسنجان، بخش مرکزی، روستای سعادت آباد واقع شده و این اثر در تاریخ ۲۲ مرداد ۱۳۸۴ با شمارهٔ ثبت ۱۳۰۶۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. ساختمان کلاه فرنگی معروف به چهل دری در روستای سعادت آباد رفسنجان قرار دارد که این ساختمان در قدیم بخشی از مجموعه‌ای بوده‌است که محل زندگی حکام و حاکم نشین بوده‌است این مجموعه شامل آب انبار، حمام، بازار و کاروانسرا بوده که امروزه تنها قسمتی از عمارت چهل دری و بازار باقی‌مانده و بخش‌های دیگر این مجوعه نابود گردیده‌اند نای آب انبار این مجوعه که اکنون به صورت مخروبه در آمده‌است بواسطه ستون‌های آن از جمله بناهای کمیاب در نوع خود می‌باشد این ستون‌ها نیز در حال ریزش و ویران گشتن هستند. عمارت کلاه فرنگی رفسنجان به نظر می‌رسد که در در دوره زندیه احداث گردیده و سپس در دوران قاجار نسبت به تکمیل آن اقدام نموده‌اند. در حیاط و داخل عمارت کلاه فرنگی سیستم حوض خانه و گردش آب طراحی گردیده بوده به گونه‌ای که در داخل ساختمان و داخل حیاط حوض‌های سنگی وجود داشته که امروز اثری از آنها به جا نمانده‌است.

مجموعه تاریخی کاروانسرای کبوترخان[ویرایش]

کاروانسرای کبوتر خان در کیلومتر ۳۵ جاده اصلی رفسنجان – کرمان در روستای کبوترخان ساخته شده‌است و در کتاب کاروان سراهای ایران از آن بعنوان کاروانسراهای صفویه یاد شده‌است بنا کاملاً از آجر با نقش‌های زیبا و برجسته‌ای ایجاد گردیده‌است. برخی با اشاره به سنگ نوشته موجود در سر در این کاروان سرا سابقهٔ آن را مربوط به ابتدای زندیه می‌دانند. در حالی که پلان این بنا شبیه اکثر کاروانسراهای تاریخی دوره صفویه‌است با این تفاوت که چهار برج در چهار گوشه آن، این بنا را متمایز می‌کند.

موزه و کاخ ریاست جمهوری رفسنجان[ویرایش]

موزه ریاست جمهوری رفسنجان برای جمع‌آوری هدیه‌های رسمی و غیررسمی که در دوره ریاست جمهوری اکبر هاشمی رفسنجانی از سوی مردم، سازمان‌ها و کشورها به دولت تقدیم شده‌است در نظر گرفته شده‌است. برای سایر دوره‌های ریاست جمهوری در ایران نیز موزه‌های جداگانه‌ای وجود دارد. این هدایا شامل اشیای ملی و اسناد روابط سیاسی ایران است که اسناد ملی محسوب می‌شوند و تحت نظر سازمان اسناد و کتابخانه ملی است[۱].
موزه ریاست جمهوری رفسنجان در سال ۱۳۷۰ توسط شهوند یوسفی‌زاده (بعدها شرکت مهندسین مشاور آرشیکام) طراحی شد و در سال ۱۳۷۸ توسط سید محمد خاتمی افتتاح گردید. این ساختمان از ترکیب یک کره عظیم بتنی توخالی (به قطر ۳۰ متر) در داخل یک مکعب (که نمای خارج ساختمان می‌باشد) تشکیل شده‌است. این کره در داخل کار نورگیر اصلی را انجام داده و در بخش فوقانی جلوه‌ای از گنبد را تداعی می‌کند.[۲] ساختمان اصلی بنا در سه طبقه اصلی و دو نیم‌طبقه جمعاً زیربنایی معادل ۵۰۰۰ متر مربع را ایجاد می‌کند که بجز حیاط مرکزی زیرزمین که بخشی از کره را اشغال نموده‌است، مابقی بنای مفید، در فضای میان کره و مکعب ایجاد شده‌است. فضاهای اصلی بنا شامل اتاقهای اداری، انبارهای موزه و اتاقهای تحقیق در زیرزمین، فضای VIP در نیم‌طبقه همکف، آمفی‌تئاتر (شامل یک سالن اصلی ثابت و دو سالن گردان قابل استفاده با سالن اصلی یا بصورت مجزا)، کتابخانه و رستوران در طبقه اول، بخش‌های دیگری از کتابخانه و رستوران در نیم‌طبقه دوم و سرانجام سالن اصلی نگارخانه موزه در طبقه فوقانی می‌باشند.[۳] کاربری اصلی بنا و طراحی اولیه آن بر مبنای محلی برای نگهداری از هدایای دوران ریاست جمهوری علی‌اکبر هاشمی رفسنجانی بوده است.

این موزه دارای هشت غرفه‌است [۵]: غرفه‌های دوران کهن با ۴۰شیء نفیس و گرانبها
دوران معاصر با ۷۰شیء
دوران ریاست مجلس و ریاست جمهوری هاشمی‌رفسنجانی با ۱۱۲شیء
غرفه دوران سازندگی با ۱۱۷شیء و هدیه
غرفه دفاع مقدس و شهدا با ۵۱شیء
غرفه رفسنجان‌شناسی با ۴۵شیء

برج شیشه‌ای رفسنجان[ویرایش]

در شمال غربی شهر رفسنجان بین میدان بسیج و میدان امیرکبیر، مجموعه منحصربه‌فرد برج شیشه‌ای با مساحت ۳۵ هزار مترمربع در سه طبقه با کاربری‌های مختلفی چون: اسناد، پژوهشکده، اداری، مسجد، کتابخانه، رستوران، آمفی تئاتر و موزهٔ گران بهایی که تماشاگه تاریخ گذشته و معاصر ایران محسوب می‌شود، قرار گرفته‌است. این برج منحصربه‌فرد بلند ترین برج رفسنجان و استان کرمان و جنوب کشور است. این برج به یکی از نمادهای شهر رفسنجان تبدیل شده‌است.

آثار باستانی و اماکن تفریحی[ویرایش]

۱ - امامزاده سید جلال الدین اشرف شمس‌آباد نوق ۲ - عمارت کلاه فرنگی سعادت آباد
۳ - باغ سرای گرامی
۴ - قلعه حسین‌آباد
۵ - باغ کاج
۶ - باغ خانه رضوی
۷ - باغ سرای معاون
۸ - خانه سلطان علی خان
۹ - باغ سرای باقری
۱۰- پایاب بی بی زهرا
۱۱- موزه مردم شناسی ایران
۱۲- آب انبار مرادی
۱۳- کاروانسرای شاه عباسی
۱۴- دروازه شهر (قطب آباد)
۱۵- حصار شهر
۱۶- موزه ریاست جمهوری
۱۷- محدودهٔ شهر اناس
۱۸- محدوده شهر اذکان
۱۹- یخبندان عباس‌آباد حاجی
۲۰- بزرگترین خانه خشتی جهان (خانه حاج آقا علی)
۲۱- بازار مجموعه حاج آقا علی
۲۲- مجموعه تاریخی خلیل‌آباد
۲۳- مجموعه تاریخی فتح‌آباد بنگه
۲۴- مسجد جامع رفسنجان
۲۵- امام زاده رضا
۲۶- قلعه حاج ملک نونی آبادی
۲۷- یخبندان مهدی‌آباد
۲۸- محدودهٔ شهر رودان
۲۹- ویلای جمشیدی (خانه گبری)
۳۰- بازار تاریخی شهر رفسنجان (قیصریه)
۳۱- رستوران سنتی توکل
۳۲- آب انبار بی بی زهرا
۳۳- امامزاده سید غریب
۳۴- آب انبار کشکوئیه
۳۵- کاروانسرای کشکوئیه
۳۶- خانه نیک نفس (دره در)

جاذبه‌های طبیعی[ویرایش]

این شهر قدمتی دیرینه دارد و باغ‌های پسته آن مشهور است. بیشترین باغ‌های پسته این شهر در منطقه نوق قرار دارد. علاوه بر موارد فوق شرایط اقلیمی، معادن عظیم مس سرچشمه، بزرگترین جنگل مصنوعی جهان (باغات ۱۲۰ هزار هکتاری پسته) و ییلاقاتی چون سرچشمه داوران، دره در، راویز، شغزای نوق نیز از جاذبه‌های طبیعت این منطقه‌است.

بام رفسنجان، آبشار لولی کش، آب گرم ده ظهیر، رودخانه شاهزاده عباس، آب جوشان راویز و پدیده طبیعی چاه دریا نیز از دیگر اماکن مهم طبیعی رفسنجان است.

منطقه حفاظت شده و شکار ممنوع نودرهنگ[ویرایش]

منطقه نودرهنگ با وسعت ۲۵۰٫۰۰۰ هکتار در آبان ۱۳۶۶ به جمع مناطق شکار ممنوع پیوست. این منطقه در حد فاصل رفسنجان، کشکوئیه، انار و نوق وروستای معروف وقدیمی شغزا (شرق زا) دراین منطقه حفاظت شده واقع شده‌است. گونه‌های گیاهی موجود در منطقه شامل کاروانکش، قیچ، گون، کسور، بنه، انجیر، بادام وحشی، تاغ و شور می‌باشد. گونه‌های جانوری موجود در مناطق کوهستانی عبارتند از: کل و بز، قوچ و میش و در مناطق تپه ماهوری، آهو، جبیر و پلنگ، گرگ، کفتار، تشی، گربه وحشی می‌باشد. علاوه بر این، پرندگانی چون کبک، تیهو، عقاب، کبوتر، باقرقره و هوبره در منطقه یافت می‌شود.

درخت کهنسال بیدقدمگاه حضرت علی (ع)[ویرایش]

این درخت یکی از نمونه‌های نادر، با قدمتی در حدود تقریبی ۲۰۰۰ سال است که به تنهایی یک جنگل در حدود ۲۰ متر در ۱۳۰ متر فضا را در زیر چتر خود قرار داده‌است. این درخت عظیم در ۴۰ کیلومتری جنوب غربی شهرستان در منطقه کوهپایه‌ای مس سرچشمه رفسنجان قرار گرفته‌است. درخت پسته اودرج با قدمت ۱۵۰۰ سال، یکی دیگر درختان کهنسال این منطقه می‌باشد. روستای اودرج، روستای راویز و آبگرم و تفرجگاه ده ظهیر، چاه دریا، آبشار لولی کش، رودخانهٔ علی‌آباد، آبشار زیر کوه سرخ راویز، آبشاردپورکان راویز، درختان کهنسال و...

بام رفسنجان[ویرایش]

در کیلومتر ۱۸ جاده رفسنجان - سرچشمه روستایی به نام دهوییه قرار دارد که به علت قرار گرفتن در دامنه ارتفاعات از آب و هوای بسیار مساعدی برخوردار است، از طرفی از این روستا می‌توان دشت رفسنجان و شهر را به خوبی نظاره کرد و شب هنگام منظره‌ای زیبا از شهر رفسنجان را به نمایش می‌گذارد و می‌توان ساعاتی خوش را با خانواده در آنجا گذراند. از این رو به بام رفسنجان شهرت یافته‌است.

کوه پورکان[ویرایش]

این کوه در شمال شرقی شهر بابک و غرب شهرستان رفسنجان واقع شده و از کوه‌هایی چون نجیب، اسپزا و محمدآباد که ارتفاع غالب آنها بیش از ۲۵۰۰ متر می‌باشد، تشکیل یافته‌است. خشک شهربابک رودها و مسیل‌های چندی از این کوهستان سرچشمه می‌گیرند که مهم‌ترین آنها رودخانه جاروچی نام دارد که رو به شمال جریان یافته و در شوره‌زارهای پیرامون شهر انار فرو می‌رود.

چشمه حسین‌آباد[ویرایش]

این چشمه در فاصله ۳۶ کیلومتری جنوب‌غربی رفسنجان واقع شده‌است. مظهر چشمه در سردابه‌ای که با پله پایین می‌رود و در زمین‌های آبرفتی دوران چهارم که اطراف آن را چین‌خوردگی‌هایی پوشانده‌است، قرار دارد. آب این چشمه از نوع آب‌های کلروه سدیک و سولفاته کلسیک گوگردی است. خواص درمانی این نوع آبها به سبب همراه بودن گوگرد با ترکیبات کلروه باعث درمان بیماری‌های رماتیسمی، پوستی، گوش و حلق و بینی و بیماری‌های زنان و مجاری ادرار می‌شوند.

چشمه آب معدنی قاسم‌آباد[ویرایش]

این چشمه به فاصله ۶ کیلومتری شرق رفسنجان در روستای قاسم آبادواقع شده و در اصل قنات قدیمی است که آب آن از سالهای گذشته مورد استفاده درمانی، اهالی منطقه بوده‌است. آب این چشمه در درمان بیماری‌های رماتیسمی، گوش و حلق و بینی موثر می‌باشد و همچنین اثر نیرو بخش نیز دارد.

چشمه معدنی آباد آوران[ویرایش]

این چشمه در ۵۸ کیلومتری شمال شرقی رفسنجان قرار گرفته و اطراف آن را منطقه شنهای روان دوران چهارم فرا گرفته‌اند و مظهر چشمه در دهانه کوهی به نام دره زرد که در امتداد کوه اوران است قرار دارد. خواص درمانی آب این چشمه عبارت است از آسان ساختن اکسیداسیون و دفع مواد ازته، همچنین اثر مقوی و مؤثر در دستگاه گوارش و بیماری‌های عصبی و زنان دارد.

مکان‌های زیارتی و مذهبی[ویرایش]

امام زاده رضا[ویرایش]

معروف به سید غریب در جنوب غربی رفسنجان و ابتدای جاده یزد قرار دارد. امامزاده بی بی گوهر در روستای داوران واقع در جاده زرند، امامزاده بی بی حیات در روستای خنامان واقع در جاده کرمان، امامزاده سید جلال الدین اشرف در روستای شمس‌آباد نوق و سید حسین دارابی در راویز قرار دارد. سرچشمه در ۵۰ کیلومتری وامامزاده ابراهیم درشهر بهرمان ۶۵کیلومتری این شهرستان از شهرهای رفسنجان محسوب می‌گردد.

  • امامزاده عبدالله: از فرزندان موسی کاظم در روستای دره در بالا محل زیارت می‌باشد.
  • امامزاده شاهزاده علی اصغر
  • امامزاده بی بی صفیه: که این دو امامزاده در قسمت دره در پایین محل زیارت هستند.
  • امامزاده بی بی مریم
  • امامزاده بی بی زینب: این دو امامزاده هم که در محلی به نام گریسکان می‌باشند که این محل در بین جاده رفسنجان - دره در می‌باشد.
  • امازاده عباس: کنار رودخانه گیودری، ۵۵ کیلومتری رفسنجان

هتل‌ها و مراکز اقامتی[ویرایش]

  • هتل الماس
  • هتل رفسنجان
  • هتل جهانگردی[۱۱]

ورزش رفسنجان[ویرایش]

رفسنجان از جمله شهرهایی است که در رشته‌های مختلف ورزشی تیم‌های بسیاری دارد و موفقیت‌هایی نیز داشته‌اند که از جمله آنها می‌توان به موارد ذیل اشاره کرد:

  • تیم فوتبال مس رفسنجان که در لیگ یک حاضر می‌باشد.
  • تیم فوتبال مس سرچشمه رفسنجان که در لیگ یک حاضر می‌باشد و سابقه یک فصل حضور در لیگ برتر را دارد.
  • تیم فوتبال فجر کویر رفسنجان که در لیگ دو حاضر می‌باشد.
  • تیم فوتسال بانوان مس رفسنجان که در لیگ دسته دوم حضور دارد.
  • تیم بسکتبال مس رفسنجان که در لیگ دسته دوم حضور دارد.
  • تیم فوتسال مس رفسنجان که در لیگ دسته دوم قرار دارد.
  • تیم فوتبال ساحلی بانوان مس رفسنجان که در لیگ برتر حضور دارد و قهرمان لیگ برتر شده‌است.[۱۲]
  • تیم سوارکاری بالود رفسنجان. رفسنجان دارای پیست اسب سواری نیز است و پیست سوار کاری رفسنجان جزو بهترین پیستهای کرمان است.

پیوند به بیرون[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. «نتایج سرشماری سال ۱۳۹۰». معاونت برنامه ریزی استانداری خراسان جنوبی (به نقل از مرکز آمار ایران)، ۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲. بازبینی‌شده در ۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲. 
  2. «درگاه ملی آمار». 
  3. سایت هواشناسی استان کرمان/مشخصات ایستگاه
  4. سایت هواشناسی استان کرمان/اقلیم شناسی
  5. سایت منطقه ویژه اقتصادی رفسنجان
  6. سایت منطقه ویژه اقتصادی رفسنجان
  7. پایگاه خبری خانه خشتی
  8. شرکت ملی پالایش و پخش فراورده‌های نفتی ایران
  9. راه آهن جمهوری اسلامی ایران
  10. سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان کرمان
  11. لیست هتل‌های ایران-http://www.hoteldari.com/hotel1/management/hotels_primery_list.php?_ostan=21
  12. باشگاه صنعت مس رفسنجان