خرم‌آباد

خرم آباد مرکز شهرستان خرم آباد و نیز مرکز استان لرستان است. جمعیت این شهر طبق سرشماری سال ۱۳۸۷ مرکز آمار ایران برابر با ۵۲۱٫۹۶۸ ^[۳]نفر بوده‌است. ^[۴]. شهر در ارتفاع ۸/۱۱۴۷ متری از سطح دریا و در میان دره‌های زاگرس قرار دارد. فاصله خرم آباد تا بروجرد ۱۱۰ کیلومتر، تا تهران ۴۹۰ کیلومتر و تا اهواز ۳۹۰ کیلومتر است. خرم آباد بر سر شاهراه تهران-خوزستان قرار گرفته و دارای اهمیت ارتباطی و راهبردی است.

[ویرایش] تاریخ سکونت در خرم آباد

شهری که امروزه به نام خرم آباد نامبردار شده‌است، از نخستین سکونت گاهای مردم ایران به شمار می‌رود. غارهای مسکون دره خرم آباد (غارهای کنجی، یافته، پاسنگر، گراجنه، اشکفت قمری و...) حاوی آثار زندگی انسان غار نشین در دوره‌های موسترین، بارادوستی و زارزی است و «بنابر تاریخ گذاریهای از را آزمایش رادیو کربن در غار کنجی (واقع در دره خرم آباد لرستان)قدمت آثار از ۴۰ تا ۵۰ هزار سال است». گزارش و نتیجه پژوهش و بررسیهای دکترفرانک هو استاد دانشگاه رایس^[۵] آمریکا و همکارش، فلانری و دیگر پژوهشگران همراه ایشان که در سالهای ۱۳۴۲ و ۱۳۴۳ خورشیدی در لرستان انجام گردید و به سال ۱۹۶۷ در آمریکا نشر یافت (دوره پیش از تاریخ در جنوبغربی ایران «لرستان»، ص ۴)در بردارنده اطلاعات ارزنده‌ای از دوره پیش از تاریخ خرم آباد است. فرانک هول می‌نویسد: «بهترین اطلاعات ما راجع به سکونت و نحوه امرار معاش انسانهای اواخر پلاستوسن {دوره چهارم زمین شناسی } مربوط به دره خرم آباد لرستان واقع در جنوب غربی ایران است. دره خرم آباد به درازای ۱۵ و پهنای ۱۰ کیلومتر بین کوههای آهکی که به موازات هم کشیده شده‌اند و در ارتفاع ۱۱۷۰ متر از سطح دریا واقع شده‌است. کوههای اطراف آن به صورت یک منبع ذخیره آب در آمده‌اند. دره خرم آباد دارای چشمه‌های آب خنک و تعدادی غار است. به هم فشردگی این دره و وجود غارهای متعددی که به وسیله انسانهای پیش از تاریخ اشغال گردیده، سبب شد که ما این دره را مرکز تحقیقات مربوط به دوره پالئولیتیک میانه دیرینه سنگی قرار دهیم. تا کنون ما ۱۷ محل از اقامتگاههای انسانی دوره دیرینه سنگی را در این دره یافته‌ایم آنچه مسلم است این است که با تحقیقات بیشتر می‌توان محلهای بیشتری پیدا نمود. از این ۱۷ غار، دست کم ۵ غار از انها مربوط به دوره دیرینه سنگی بوده و شامل تمدن موستری [ دوره میانه دیرینه سنگی ] و متجاوز از شش غار دیگر متعلق به دیرینه سنگی فوقانی و شامل تمدن بارادوستی است، ۲ غار دیگر نیز مربوط بهپایان دیرینه سنگی فوقانی و شامل تمدن زارزی بوده شاید شش غار دیگر نیز مربوط به دیرینه سنگی فوقانی باشند.آثار خرم آباد حاکی از سکونت دامنه دار و مداومی در زاگرس هستند.فرانک هول « ۱۳ مورد تاریخ یابی به وسیله رادیو کربن از آثار دیرینه سنگی در دره خرم آباد» انجام داده ایت که «دو مورد مربوط به دوره موستری و ۱۱ مورد مربوط به مرحله، بارادوستی بوده، ۲ مورد نمونه موستری از لایه زیرین غار کنجی به دست آمده و تاریخ آن متجاوز از ۴۰ هزارسال» است و «نمونه بارادوستی به دست آمده از غار یافته بین ۲۱ هزار تا ۴۰ هزار سال پیش تاریخ گذاری شده‌اند» فرانک هول «به علت وفور محلهای دوره دیرینه سنگی دردره خرم آباد به یک دسته بندی موقتی از محلهای مسکونی» به شرح زیر دست یافته‌است : «۱-اقامتگاههای فصلی که احتمالا به وسیله ۱ یا ۲ خانواده پدر سالاری در مدت کوتاهی و یک فصل از سال اشغال می‌شده‌اند.۲- اقامتگاههای کشتار که به وسیله گروهی از شکارچیان برای یک یا دو روز اشغال می‌شده‌اند که بین ۴۰ هزار تا ۱۰۰ هزار سال قبل از میلاد مسیح مورد استفاده بوده‌اند.۳- اقامتگاههای موقتی که شکارچیان برای لحظاتی کوتاه جهت برررسی وضع شکار یا ساختن ابزار سنگی در آنجا توقف نموده و معمولا پس از ترک کردن دیگر به آنجا مراجعه نمی‌نمودند» وی در ادامه پژوهشهای خود «در دره خرم آباد به محل اردوگاههای شبانی که مربوط به ۶۰۰۰ تا ۵۸۰۰ سال پیش از میلاد مسیح» بوده‌اند، دست یافته و نتیجه گرفته‌است که بین ۴۵ هزار تا ۳۸ هزرا سال پیش از این مردمانی غار نشین در این دره سکونت داشته‌اند که گاهی برای شکار غذایی اصلی خود کوچ می‌کرده‌اند.دیگر آثاری که از هزارهای پیش از میلا مسیح در این سرزمین به جای مانده‌اند حکایت از زیست اقوام و تأثیر مردمان و فرهنگ ان بر فرهنگ ایران باستان دارند. پیشرفت آنان به ویژه کاسیها – قدیمی ترین ساکنان و حکام آریایی این دیار که ۵۷۶ سال بر بابل حکومت کردند – باعث اعجاب جهانیان شده‌است، و به همین دلیل لرستان را«مهد تمدن مفرغ (برنز)» نامیده‌اند.اما در تواریخ نام عیلامیان به عنوان نخستین دولت که به طور منظم بر لرستان حکومت کرده‌اند ثبت شده‌است.^[۶]

[ویرایش] آثار تاریخی

[ویرایش] فلک الافلاک

این قلعه اززمان قاجار به بعد به این نام خوانده می‌شود ودرفرازتپه‌ای دربلندترین نقطه شهر خرم آباد واقع شده‌است.نام قدیم آن دژ شاپورخاست بوده وبنای وبنای آن به دورهٔ ساسانیان می‌رسد این قلعه اکنون دارای ۶ برج برج است ولی درگذشته دارای ۱۲ برج بوده‌است وبه همین سبب به دوازده برجی نیزمعروف است.درقسمت شمالی زیر قلعه چشمه‌ای بنام گلستان جاری است ولی آب موردنیازخود قلعه ازچاهی به عمق ۴۰ مترکه درمیان قلعه وجودداردتامین می‌شود.قلعه فلک الافلاک برشهرخرم آباد کاملامشرف است ومساحت آن درحدود ۵۳۰۰مترمربع است.فضای داخل آن به چهارتالار نسبتا بزرگ حول دوحیاط وتعدادی تالار واتاق تقسیم شده‌است.این بنا در عهد فتحعلیشاه قاجار مرمت گردیده و برج مرتفعی بدان افزوده شده و از آن پس فلک الافلاک خوانده شده‌است.

[ویرایش] مناره آجری

این مناره در جنوب شهرواقع شده که از ۹۹ پله به صورت دایره‌ای ساخته شده‌است که درآن سازمان جهت اعلام فرامین به رعایا ونگهبانی استفاده می‌شده‌است.

[ویرایش] سنگ نبشته

این سنگ نبشته که خط کوفی بر روی آن حک شده‌است در قسمت شرقی شهر خرم آباد قرار دارد این سنگ بصورت یک مربع تراشیده است و در روی آن راجع به سند مالکیت چرای دامهای موجود در آن زمان حک شده‌است. این سنگ نبشته به گونه‌ای ساخته شده‌است که چهار وجه آن به سوی آثار باستانی :۱- پل شکسته ۲- مناره آجری ۳- قلعه فلک الافلاک ۴- حوض موسی نشانه رفته‌است.این سنگ ریشه در کوه دارد و در چند سال اخیر به علت توسعه جاده برش داده و جابجا شده‌است.

[ویرایش] پل شکسته(پل شاپوری)

پلی است به یادگارمانده ازدوران ساسانیان این پل هم اکنون ویرانه‌ای بیش نیست که درجنوب غربی خرم آباد قراردارد ودرگذشته قسمت‌های غربی لرستان را به خرم آباد وازآنجا به خوزستان متصل می‌کرده‌است این پل درزمان خود ازشاهکارهای معماری به حساب می‌آمده ودارای ۲۸ طاق یا دهانه بود ه‌است اما امروز تنها ۶طاق آن به جای ماند ه‌است.پل شاپوری درراستای غربی -شرقی باارتفاع ۱۶ متر ساخته شده‌است ودردهانه پرطاق موج شکنهایی لوزی شکل برای کاهش تخریب سیل تعبیه شده‌است.

[ویرایش] گرداب سنگی

بنایی مدور متشکل از یک دیواره عظیم سنگی که بصورت مدور دور تا دو چشمه‌ای فصلی احداث گردیده‌است. قطر این بنا ۱۸ متر با محیط ۲۵۶ متر مربع با پنهای ۳ متر و بلندی آن تا کف چشمه ۱۸ متر است. این بنا دارای دریچه‌ای به ابعاد ۹۰×۱۶۰ برای هدایت آب آشامیدنی و توزیع آن در سطح شهرشاپورخواست، مشروب نمودن اراضی و بهره برداری از آسیابهای آبی بوده‌است. مواد و مصالح آن از سنگهای لاشه همراه ملات ساروج (آهک و گچ و...) می‌باشد که در ساختمان پل شاپوری وخرابه‌های شهر شاپورخواست مشاهده شده‌است.

[ویرایش] آبشارهای شهرستان

[ویرایش] آبشار نوژیان

آبشار نوژیان در ۳۰ کیلومتری جنوب خاوری خرم آباد (بخش پاپی) و در ناحیه‌ای جنگلی به همین نام واقع شده‌است. این آبشار یکی از زیبایی‌های طبیعی استان لرستان است که هر ساله، بسیاری از مردم را به سوی خود جلب می‌کند. گردش گاه جنگلی نوژیان بالای کوه تاف قرار دارد. در کوه «تاف» انواع گیاهان دارویی می‌رویند و طبیعت و آبشار زیبای آن شگفت انگیز و دیدنی است. همواره بسیاری از مردم برای تماشای این آبشار زیبا و هم چنین برای جمع آوری گیاهان دارویی، به این ناحیه می‌آیند و اوقات فراغت خود را در آن جا می‌گذرانند.

[ویرایش] آبشار وارک

این آبشار درغرب گردنه نوژیان، بخش پاپی در جنوب شرقی خرم آباد قرار دارد ویکی از زیباترین آبشارهای کشور است. فاصله آن تا شهر خرم آباد حدود ۶۰ کیلومتر می‌باشد. سرچشمه آبشار یک صخره سنگی است و پس از طی حدود ۱۵ متر از صخره دوم فرو ریخته و آبشار دوم را به وجود می‌آورد. آبشار وارک در نزدیکی آبشار نوژیان قرار دارد.در فصل کم آبی ارتفاع قسمت اول ۷ متر با عرض حدود ۱۲ متر و قسمت دوم ۱۵/۵ متر با عرض ۵/۵۶ متر یکی از زیباترین منظره‌ها را در این منطقه می‌توان دید. حداکثر ارتفاع آن به ۵۷ متر می‌رسد و عرضی معادل ۵۰ متر را در بر می‌گیرد. اطراف این آبشار پوشیده از درختان، بلوط، گلابی، زالزالک و.... وجود دارد.

[ویرایش] آبشار گریت

آبشار گریت در شمال شرقی شهرستان خرم‌آباد در یک منطقه کوهستانی و در کنار روستایی بنام ترس یا گریت یا سرکانه عباس آباد در دره‌ای خوش آب و هوا و پوشیده از درختان انبوه بلوط واقع شده‌است. منطقه گریت دارای زمستانهای برفی و سرد و بهار، تابستان خنک، معتدل و بسیار سرسبز و چشم‌نواز می‌باشد. وضعیت مالکیت اراضی: مالکیت اراضی منطقه در اختیار منابع طبیعی و بخشی نیز در اختیار روستائیان ساکن منطقه‌است.جمعیت ساکن در منطقه: جمعیت ساکن در منطقه عمومی آبشار گریت بالغ بر ۱۲۰۰ نفر است. شغل ساکنین منطقه بیشتر کشاورزی و دامپروری است. خدمات موجود و مورد نیاز: منطقه تنها دارای جاده آسفالته بوده و هیچ‌ گونه خدمات دیگری در محل موجود نیست. تنها در فصول پر تردد گردشگران (بهار و تابستان) روستائیان با برپایی یک چادر اقدام به فروش انواع تنقلات و چای و نوشابه می‌کنند. راههای دسترسی: راه دسترسی به آبشار گریت از طریق جاده آسفالته خرم‌آباد – سپیددشت و سپیددشت به سمت (ایستگاه راه‌آهن تهران – جنوب) خرم‌آباد از راه جاده آسفالته از شهر سپیددشت به سمت خرم‌آباد می‌باشد.سازمانهای متولی جاذبه: اداره کل منابع طبیعی استان و میراث فرهنگی و گردشگری متولی آبشار هستند.

ویژگی‌های جاذبه: آبشار زیبا و پله‌ای گریت یا سرکانه عباس‌آباد در فاصله ۵۰ کیلومتری شهرستان خرم‌آباد – سپید دشت و در ۳۰ کیلومتری ایستگاه راه‌آهن سپید دشت واقع در این شهر بصورت سه آبشار عمده و زیبا پله‌ای وجود دارد. این آبشارها در مسیر عبور رودخانه ترس گریت به طرف رودخانه سزار بر اثر عبور از ناهمواریها منطقه و مسیر عبور رودخانه ترس بوجود آمده‌اند. در فصل بهار و ابتدای تابستان در اطراف آبشار و دامنهٔ ارتفاعات منطقه گل‌های فراوان و زیبا به همراه پوشش گیاهی و جنگل انبوه درختان بلوط، زیبایی خاصی به منطقه می‌دهد و چشم‌انداز بدیع و زیبایی را در برابر چشم بینندگان قرار می‌دهد. امکان برقراری ارتباط در این مسیر از طریق ایستگاه راه آهن سپیددشت واقع در مسیر راه آهن سراسری تهران – جنوب و مسیر دیگر آن از طریق محور خرم‌آباد – بروجرد و کیلومتر ۱۵ این جاده از خرم‌آباد به سمت بروجرد از راه محور خرم‌آباد – سپیددشت می‌باشد. ارتفاع متوسط این آبشارهای سه‌گانه ۱۵ متر است.میزان اراضی قابل استفاده برای طرح: میزان اراضی قابل استفاده برای اجرای طرحهای گردشگری حدود ۱۰ هکتار است. در حومه خرم آباد نیز چند آبشار وجود دارد که از جمله آنها می‌توان به آبشار تاف (در زبان محلی تاف به معنای آبشار نیز به کار می‌رود) و آبشار نوژیان اشاره کرد. وجود سفره‌های آب زیرزمینی و بطور کلی منابع آب فراوان و همچنین وفور منابع و معادن، این شهر را در زمره شهرهای غنی از لحاظ منابع طبیعی قرار داده‌است. علاوه بر آن آب و هوای مناسب خرم آباد از این شهر مکان مناسبی برای کشاورزی و دامپروری ساخته‌است.

[ویرایش] مکان‌های گردشگری

مکان‌های گردشگری شهرستان خرم آباد^[۷]

عمده‌ترین جاذبه‌های طبیعی و تاریخی خرم‌آباد عبارتند از:

پارک جنگلی شوراب

قلعه فلک‌الافلاک: مرکز شهر خرم‌آباد، دوره ساسانی
موزه مردم‌شناسی: قلعه فلک‌الافلاک
مناره آجری: جنوب شهر خرم‌آباد، قرن چهارم هجری قمری
سنگ نبشته: شرق شهر خرم‌آباد، قرن ششم هجری قمری
گرداب سنگی: شمال غرب شهر خرم‌آباد، دوره ساسانی
پل شکسته: جنوب شهر خرم‌آباد، دوره ساسانی
مقبره زید بن علی: مرکز شهر خرم‌آباد
دریاچه و پارک کیو: شمال غربی شهر خرم‌آباد
آبشار نوژیان: ۵۱ کیلومتری جنوب شرقی شهر خرم‌آباد
بقعه شجاع‌الدین خورشید: جنوب شهر خرم‌آباد، کیلومتر ۱۵
سراب چنگایی: غرب شهر خرم‌آباد
کاروانسرای میرزا سید رضا (بازار طلا فروشان): غرب قلعه فلک‌الافلاک، مرکز شهر خرم‌آباد
پارک صخره‌ای: میدان عدالت
پارک شریعتی (مالگه بهاری): بزرگراه دکتر شریعتی
پارک جنگلی مخمل‌کوه: کیلومتر ۱۵ جاده الشتر
پارک جنگلی شوراب: کیلومتر ۲۵ جاده خوزستان
پل کشکان: ۵۱ کیلومتری غرب خرم‌آباد، جاده کوهدشت
موزه خرم آبادی: بالاتر از میدان تختی,به سمت فرمانداری
غار دوشه: ۴۵ کیلومتری جنوب غربی خرم‌آباد، منطقه چگنی

[ویرایش] هتل‌های خرم آباد

در حال حاضر شهر خرم آباد دارای هفت هتل می‌باشد که عبارتند از : هتل استقلال-هتل شقایق-هتل شهرداری-هتل کیو-هتل عطر - هتل آپارتمان تابانو همچنین هتل بزرگ پارک صخره‌ای نیز درحال ساخت می‌باشد^[۸]

[ویرایش] نگارخانه

پارک زیبا کنار در شمال خرم آباد و در کنار دریاچه کیو است.

قلعه فلک الافلاک در شب

فلک الافلاک قلعه فلک الافلاک نماد شهر خرم آباد

[ویرایش] منابع

‎‎

‎

[ویرایش] پیوند به بیرون

الگو:محله‌های خرم آباد

	استان لرستان
مرکز	خرم آباد
شهرستان‌ها	ازنا • الیگودرز • بروجرد • پل‌دختر • خرم‌آباد • دورود • دوره • دلفان • سلسله • کوهدشت
شهرها	ازنا • اشترینان • الشتر • الیگودرز • بروجرد • پل‌دختر • چالانچولان • چغلوندی • چقابل • خرم‌آباد • درب گنبد • دورود • زاغه • سپیددشت • سراب‌دوره • فیروزآباد • کونانی • کوهدشت • گراب • معمولان • مومن‌آباد • نورآباد • ویسیان
جای‌های دیدنی	آبشار نوژیان • آبشارهای سرکانه • امام‌زاده دوخواهران • پل کشکان • تالاب زردابه • دریاچه گهر • دژ شینه • غار کلماکره • فلک‌الافلاک • کاخ ساسانی رحمان‌آباد • کاروانسرای گوشه شهنشاه • مسجد سلطانی بروجرد

[0] پایگاه اینترنتی مرکز آمار ایران

[1] شناسنامه اقلیمی شهرستان خرم آباد (سایت سازمان هواشناسی خرم آباد)

[2] پایگاه اینترنتی مرکز آمار ایران

[3] Iran in World Gazetteer

[4] دانشگاه رایس

[5] شهر خرم آباد.لرستان

[6] سایت آفتاب

[7] هتل‌های خرم آباد

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

پرجمعیت‌ترین شهرهای ایران
ردیف	شهر	جمعیت	ردیف	شهر	جمعیت	ردیف	شهر	جمعیت	نمایش • بحث • ویرایش تهران
۱	تهران	۷٬۷۰۵٬۰۳۶	۱۱	زاهدان	۵۵۲٬۷۰۶	۲۱	زنجان	۳۴۱٬۸۰۱
۲	مشهد	۲٬۴۱۰٬۸۰۰	۱۲	رشت	۵۵۱٬۱۶۱	۲۲	خرم‌آباد	۳۲۸٬۵۴۴
۳	اصفهان	۱٬۵۸۳٬۶۰۹	۱۳	کرمان	۴۹۶٬۶۸۴	۲۳	سنندج	۳۱۱٬۴۴۶
۴	تبریز	۱٬۳۷۸٬۹۳۵	۱۴	همدان	۴۷۳٬۱۴۹	۲۴	گرگان	۲۶۹٬۲۲۶
۵	کرج	۱٬۳۷۷٬۴۵۰	۱۵	اراک	۴۳۸٬۳۳۸	۲۵	ساری	۲۶۹،۸۴۲
۶	شیراز	۱٬۲۱۴٬۸۰۸	۱۶	یزد	۴۲۳٬۰۰۶	۲۶	کاشان	۲۴۸٬۷۸۹
۷	اهواز	۹۶۹٬۸۴۳	۱۷	اردبیل	۴۱۲٬۶۶۹	۲۷	گلستان	۲۳۱٬۸۸۲
۸	قم	۹۵۱٬۹۱۸	۱۸	بندر عباس	۳۶۷٬۵۰۸	۲۸	قدس	۲۲۹٬۳۵۴
۹	کرمانشاه	۷۸۴٬۶۰۲	۱۹	اسلام‌شهر	۳۵۷٬۱۷۱	۲۹	ملارد	۲۲۸٬۶۷۳
۱۰	ارومیه	۵۷۷٬۳۰۷	۲۰	قزوین	۳۴۹٬۸۲۱	۳۰	دزفول	۲۲۸٬۵۰۷