حمام قجر قزوین، نمونه یک حمام عمومی تاریخی
حَمّام یا گرمابه محلی است برای شستشوی تن و سر و صورت.
بنا به ادعای موبد اردشیر خورشیدیان، رییس انجمن موبدان ایران، ایرانیان نخستین قوم در جهان هستند که برای شستشو، به ساخت گرمابه پرداختند.[۱]
[ویرایش] معماری گرمابههای همگانی
حمامهای عمومی به لحاظ معماری غالبا دارای در ورودی پیچ داری بودند که به رختکن منتهی میشد. در گوشهای از رختکن محل استقرار صندوق دار حمام قرار داشت. این رختکن به اتاقی راه مییافت که آن را اتاق سرد و یا بیت اول مینامیدند و دارای حوضهای آب و هوای گرمی بود که از طریق لولههای سفالی کار گذاشته شده در دیوار سالن (اتاق دوم) از گرمخانه میآمد. این اتاق به اتاق دیگری به نام بیت الحراره و یا حجرهٔ داغ وصل میشد. این اتاق دارای حوضی پر از آب گرم بود و دمای آن حداکثر میزانی بود که بدن انسان توان تحمل آن را میتوانست داشته باشد.کف این اتاقها تماما از سنگ مرمر پوشیده میشد تا نظافت آن به آسانی صورت پذیرد.
سقف اتاقهای حمام گنبدی شکل و دارای نور گیرهایی بود که به وسیلهٔ دریچههایی شیشهای بسته میشدند تا بدین ترتیب فقط نور آفتاب به داخل حمام بتابد و از ورود هوای سرد جلوگیری و حمام به صورت طبیعی روشن شود.معمولا در ساخت حمامها از آجر، سنگ و مرمر استفاده میکردند، زیرا این مواد به خوبی در مقابل آب مقاومت میکنند.در پشت حمام گرمخانهای وجود داشت که آب را در دیگهای بزرگ مسی به جوش میآورد.آب جوش و بخار از گرمخانه و از طریق شبکهای از لولههای سفالی به قسمتهای مختلف حمام توزیع میشد.این گرمخانه معمولا دارای یک در پشتی بود که از طریق آن سوخت مورد نیاز گرمخانه به آن میرسید..</ref>[۲]، .</ref>[۳].</ref>[۴]
[ویرایش] جستارهای وابسته
- ↑ «نخستين گرمابه را ايرانيان ساختند.» (فارسی). خبرگزاری میراث فرهنگی جمهوری اسلامی ایران، ۱۳۸۴/۱۲/۱۳. بازبینیشده در ۱۵ تیر ۱۳۸۷.
- ↑ آب در تمدن ایرانی، کتاب ماه هنر.
- ↑ معماری ایرانی، محمدکریم پیرنیا۱۳۸۶.
- ↑ حمام در شهرهای ایرانی-اسلامی.فیروز مهجور، کتاب ماه هنر
