اسلام
از ویکیپدیا، دانشنامهٔ آزاد
اسلام دین یکتاپرستانه و یکی از ادیان ابراهیمی جهان است.[۱] کلمه اسلام که از ریشه «س-ل-م» آمدهاست که دارای معانی متعددی نظیر «صلح» و یا «تسلیم شدن» میباشد. پیروان این دین را مسلمان میگویند.[۲] اکنون، اسلام از نظر شمار رسمی پیروان در مکان دوم (پس از دین مسیحیت) جای دارد.[نیازمند منبع]
مسلمانان معتقدند که خداوند قرآن را به محمد از طریق فرشته جبرئیل نازل کردهاست. مسلمانان بر این باورند که خدا بر بسیاری از پیامبران وحی فرستاده و محمد آخرین آنها است. مسلمانان محمد را بنیانگذار یک دین جدید ندانسته بلکه او را اعاده دهنده ایمان توحیدی خالص ابراهیم، موسی، عیسی و پیامبران دیگر میدانند.
فهرست مندرجات |
[ویرایش] ریشهشناسی واژه
اسلام در زبان عربی از ریشهٔ (س-ل-م) که به معنای «تسلیم صلحآمیز؛ تسلیمشدن؛ اطاعت؛ صلح» است، مشتق شدهاست. از دیگر مشتقات سه حرف (س-ل-م) میتوان موارد زیر را نام برد:
- سلام به معنای «صلح»[۳] که همچنین به عنوان درود هم است.
- السلام (آرامش و سلامت) یکی از ۹۹ نام خدا در قرآن. [۴]
- مسلمان، کسی که از اسلام تبعیت میکند؛ کسی خود را به خداوند تسلیم میکند.[۵]
- اسلام، اسلام یعنی سلامت نفس، پس مسلمان در درجه اول سلامت نفس باید داشته باشد.[۶]
[ویرایش] معنی دین اسلام
تسلیم شدن یا گردن نهادن کامل برای آئین خداوند پاک و منزه، و این حقیقت بندگی و عبودیت خداوند یکتای بی همتاست همانگونه که میفرماید: (آنگاه که پروردگارش بدو گفت تسلیم شو گفت تسلیم پروردگار جهانیان گشتم) [۷].
این تسلیم شدن و گردن نهادن و بندگی زمانی تحقق پیدا میکند که بنده، خداوند پاک و منزه را آنگونه که او میخواهد پرستش کند، نه آنطور که خود میطلبد. این امر با تبعیت کردن از آئین خدای پاک و منزه در کل شئونات زندگی، اعم از کوچک و بزرگ میسر میشود. همانگونه که خداوند بلند مرتبه به تفصیلی میفرماید: (بگو نماز و عبادت و زیستن و مردن من از آن خداست که پروردگار جهانیان است، خدا را هیچ همتایی نیست و به همین دستور داده شدهام و من اولین مسلمان هستم) [۸]. پس چنانچه رسالت اسلام برای همه مردم لازم است (و این عمومیت زمانی و مکانی را در بر میگیرد) بهمان صورت در تمام شئونات زندگی بشر نیز لازم است (و این عمومیت موضوعی است) که تا روز قیامت به همه آن وافی است، چنانچه پیامبری بعد از محمد وجود ندارد.
از آنجاییکه اسلام با مقدم داشتن خواست خدا بر خواست نفس تحقق پیدا میکند، پس با مخالفت کردن از این مهم یا دچار نقص و کاستی میگردد و یا نقض و ابطال میشود. و مخالفت کردن درجاتی دارد:
- کسی که در چیزهای سهل و اندک (یسیرة) خواسته خود را بر خواسته پروردگارش مقدم بدارد مرتکب گناهان صغیره شدهاست (عصیان).
- کسی که در چیزهای مهم و بزرگ (کبیرة) خواسته خود را بر خواسته پروردگارش مقدم بدارد مرتکب گناهان کبیره شدهاست (فسوق).
- کسی که در چیزهای بسیار مهم و سخت (عظیمة) خواسته خود را بر خواسته پروردگارش مقدم بدارد دچار کفر شدهاست و به همین خاطر خداوند پاک و منزه آنرا بعنوان (الحنث العظیم) [۹] وصف نمودهاست، حنث گناه است. همچنین خداوند بلند مرتبه در کلامش: (و هر کس برای خدا شریکی قائل گردد گناه بزرگی را مرتکب شدهاست) [۱۰] شرک را به گناه بزرگ توصیف کردهاست.
خداوند پاک و منزه تمامی این مخالفتها را با تمام مراتبش نهی کردهاست، پس خداوند جل شانه میفرماید: (و اما خداوند ایمان را در نظرتان گرامی داشت و کفر و نافرمانی و گناه را در نظرتان زشت و ناپسند جلوه دادهاست) [۱۱]. و تمامی این مخالفتها در زمان حیات قابل توبه و بخشودگی هستند، اما اگر کسی بمیرد و چیزی از اینها را با خود ببرد، در این مورد باید بطور مفصل سخن گفت که تفصیل آن در کتابهای اعتقاد و فقه مشخص است، که بیهقی در کتابش (شعب الایمان) تبع حلیمی بدان اشاره کردهاست [۱۲].
امام شاطبی در کتابش (الموافقات فی اصول الشریعة) میگوید: 'همانا خداوند شریعت را بگونهای قرار دادهاست که آرزوهای نفس تابعی از مقصود شارع باشد' [۱۳]، و این مقتضای شریعت است، پس شایسته نیست که مسلمان عکس آن عمل کند و چنان بخواهد که نصوص شریعت مطابق آرزویش باشد و این خلاف آن چیزی است که خداوند پاک و منزه از او میخواهد.
[ویرایش] باورها
اسلام برای هر فردی با ذکر شهادتین آغاز میشود. شهادتین به زبان آوردن دو جملهٔ «لا اله الا الله» و «محمد رسول الله»، و در مذهب شیعه به اضافه «علی ولی الله» است.این جملات به ترتیب به معنای «هیچ خدایی جز الله وجود ندارد» و «محمد پیامبر الله است» و «علی جانشین و رهبر و منتخب پیامبر بر تمامی امت اسلام» هستند. فردی که تصمیم به ایمان آوردن به اسلام را دارد باید سه جمله نخست را بر زبان آورده و آنها را باور کند.
مسلمانان بر این باورند که خدا پیام خود را از راه وحی بر محمد و پیامبران دیگر از قبیل آدم، نوح، ابراهیم، موسی و عیسی فرو فرستاد. همه مسلمانان بر این باورند که محمد، آخرین پیامبر خدا و مکمل همهٔ آنها است؛ در نتیجه، سخنان او و کتابش تا روز قیامت برای بشریت وجود دارند. مسلمانان بر این باورند که بخشهایی از کتابهای تورات و انجیل فراموش شدهاند، اشتباه تفسیر یا نوشته شدهاند یا توسط دنبالهروان آنها تحریف گشتهاند، در نتیجه پیام اصلی آنها از بین رفته است. آنها با باور به این مساله، معتقدند که قرآن به عنوان آخرین کتاب وحی شده به انسانها برای تصحیح آن کتابها نازل شدهاست.[۱۴]
باور مسلمانان بر آن است که دین خدا در اصل از آدم تا محمد یکی بوده و این اصول در قرآن گردآمدهاند. متون اسلامی این طور بیان میکنند که یهودیت و مسیحیت مشتقاتی از تعالیم ابراهیم بوده و در نتیجه جزو دینهای ابراهیمی به شمار میآیند. قرآن، از یهودیان و مسیحیان (و گاهی اوقات دیگر معتقدان) به صورت «اهل کتاب» یاد میکند.[۱۵]
[ویرایش] نام خدا
الله نام ویژه خدای یکتا در قرآن و نوشتارهای عربی-اسلامی است. با این حال فارسیزبانان معمولاً از واژه خدا استفاده میکنند.
[ویرایش] مذهبها و زیرشاخه ها
مسلمانان به دو مذهب عمده شیعه و سنی تقسیم میشوند. هر یک از این دو فرقه دارای انشعاباتی هستند. به عنوان مثال صوفی گری در میان شیعه و سنی وجود دارد.
[ویرایش] کتاب مقدس
- قرآن، کتاب مقدس و آسمانی مسلمان است و به زبان عربی نوشته شدهاست، که طبق مندرجات آن و باور مسلمانان توسط وحی الهی به محمد فروفرستاده شد.
به اعتقاد مسمانان «قرآن وحی نامه اعجازآمیز الهی است، که به زبان عربی واژه به واژه توسط فرشته وحی، جبرئیل، از جانب خداوند و از لوح محفوظ بر قلب و زبان پیامبر اسلام هم اجمالا یکباره و هم کم کم در طول بیست و سه سال نازل شده.»[۱۶]
این کتاب معتبرترین متن دینی نزد مسلمانان است و مسلمانان آن را «معجزه» و «سند اثبات پیامبری» محمد میدانند. تمام مذاهب اسلامی بر درستی متن آن اتفاق نظر دارند و اختلاف در نحوه خواندن متن، تفسیر و احیانا ترتیب آن است. میزان این اتفاق نظر به حدی است، که شیعیان دوازده امامی ایران و وهابیان عربستان از قرآن با رسم الخط واحدی استفاده میکنند. مسلمانان روی بی خطا بودن کتاب قرآن تاکید دارند.
[ویرایش] بیان قرآن
گرچه کلمه اسلام امروز به عنوان دینی در کنار مسیحیت و یهودیت معنا میدهد، درهیچ جای قرآن کلمهٔ ادیان که صورت جمع دین است ذکر نشدهاست و فقط کلمه الدین آمدهاست که معرفه به ال است. برای مثال آیه ۱۹ از سوره آل عمران: «در حقیقت دین نزد خدا همان اسلام است و کسانی که کتاب [آسمانی] به آنان داده شده با یکدیگر به اختلاف نپرداختند مگر پس از آنکه علم برای آنان [حاصل] آمد آن هم به سابقه حسدی که میان آنان وجود داشت و هر کس به آیات خدا کفر ورزد پس [بداند] که خدا زودشمار است.» (ترجمهٔ فولادوند) [۱۷]
و یا در آیهٔ ۶۷ سوره آل عمران: «ابراهیم نه یهودی بود و نه نصرانی بلکه حقگرایی فرمانبردار بود و از مشرکان نبود.» (ترجمهٔ فولادوند)
این گونه آیات نشان دهندهٔ این امر است که به بیان قرآن دین ابراهیم، موسی، عیسی و محمد، اسلام یا همان تسلیم خدا بودن است و اگر کسی به دین اسلامی به غیر از تسلیمی که این پیامبران تبلیغ میکردند باور داشته باشد دچار اختلافی که در آیه اول ذکر شد شدهاست.[۱۸]
آنچه در این میان متفاوت است شریعت و احکام است که بنا به نیازها و مقتضیات هر قوم و زمانی تغییراتی داشتهاست. مثلاً در آیهٔ ۴۸ سوره مائده (ترجمهٔ فولادوند): «و ما این کتاب [=قرآن] را به حق به سوی تو فرو فرستادیم، در حالی که تصدیقکننده کتابهای پیشین و حاکم بر آنهاست. پس میان آنان بر وفق آنچه خدا نازل کرده حکم کن، و از هواهایشان [با دور شدن] از حقی که به سوی تو آمده، پیروی مکن. برای هر یک از شما [امتها] شریعت و راه روشنی قرار دادهایم. و اگر خدا میخواست شما را یک امت قرار میداد، ولی [خواست] تا شما را در آنچه به شما دادهاست بیازماید. پس در کارهای نیک بر یکدیگر سبقت گیرید. بازگشت [همه] شما به سوی خداست؛ آنگاه در باره آنچه در آن اختلاف میکردید آگاهتان خواهد کرد.»
[ویرایش] اسلام و ایران
پس از درگذشت محمد و پس از جنگهای رده ( جنگهای داخلی اعراب ) برای کنترل نیروی جنگ طلبی اعراب ، به فرمان ابوبکر و عمر ، اعراب به ایران تاختند و طی تقریباً ده سال ایران جز نواحی گیلان و مازندران گشوده شد.
[ویرایش] منابع
- ↑ سایت موسسه گفتگوی ادیان
- ↑ دایرةالمعارف اسلام، مقالهٔ ایمان
- ↑ بهبود وضعیت مسلمانان اروپا با تدوین منشور!، خبرگزاری مهر: «علی رغم آنچه بسیاری از غیر مسلمانان میپندارند، دین اسلام همواره صلح و عدالت را اشاعه کردهاست، بدون صدور هیچ نوع منشوری از سوی غیر مسلمانان واژه اسلام به خودی خود یعنی تسلیم الله شدن و از ریشه کلمه سلم یا صلح مشتق شدهاست».
- ↑ آداب راز و نیاز به درگاه بینیاز، خاتمهٔ کتاب در اسمای حسنی الهی(۸۳)، با ترجمهٔ عدة الداعی و نجاح الساعی ابن فهد حلی(ره) همراه با شرح اسماء الله، ترجمه و تحشیه: محمد حسین نائیجی نوری
- ↑ بررسی مفهوم «اسلام» در قرآن در آخرین شماره از دوماهنامه «اخبار ادیان»، ایکنا، خبرگزاری قرآنی ایران
- ↑ آثارالحق جلد یک، گفتارهایی از نورعلی الهی، تاریخ چاپ ۱۳۷۳
- ↑ البقرة، آیه 131
- ↑ سوره انعام، آیه 162و163
- ↑ سوره واقعه، آیه 46
- ↑ النساء:48
- ↑ الحجرات:7
- ↑ شعب الایمان حلیمی
- ↑ الموافقات فی اصول الشریعة، ج1
- ↑ ادله عدم تحریف قرآن و تحریف کتاب آسمانی دیگر چیست؟، درگاه پاسخگویی به مسایل دینی
- ↑ سورهٔ بقره، آیهٔ ۱۰۴ و ۳۰ مورد دیگر از ذکر عبارت «اهل کتاب» در قرآن
- ↑ خرمشاهی، بهاءالدین. قرآن کریم، ترجمه، توضیحات و واژه نامه از بهاءالدین خرمشاهی. ناشرجامی و نیلوفر، ص ۶۵۲
- ↑ إِنَّ الدِّینَ عِنْدَ اللَّهِ الْإِسْلَامُ ۗ وَمَا اخْتَلَفَ الَّذِینَ أُوتُوا الْکِتَابَ إِلَّا مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَهُمُ الْعِلْمُ بَغْیًا بَیْنَهُمْ ۗ وَمَنْ یَکْفُرْ بِآیَاتِ اللَّهِ فَإِنَّ اللَّهَ سَرِیعُ الْحِسَابِ[۳ - ۱۹]
- ↑ تفسیر عبدالعلی بازرگان سوره آل عمران قسمت سوم
- سید إمام، وثیقة ترشید العمل الجهادی فی مصر والعالم، الحلقة الأولی، بند الاول، دین الإسلام ومعنی إلزام دین الإسلام ومعنی دین الإسلام
- مطهری، مرتضی، مقدمهای بر جهان بینی اسلامی
- ایلیا پتروشفسکی: اسلام در ایران - ترجمه کریم کشاورز، تهران، ۱۳۵۳، انتشارات پیام
[ویرایش] جستارهای وابسته
- کلامشناسان اسلامی
- تاریخ اسلام در ایران
- دوران طلایی اسلام
- تاریخ اسلام
- حکم شرعی
- اسلامستیزی
- قرآن
- دین
- پیامبر
- ویکیپدیا:پروژه اسلام
