شهرستان بافت

برای دیگر کاربردها، بافت (ابهام‌زدایی) را ببینید.

بافت
اطلاعات کلی
کشور	ایران
استان	کرمان
نام‌های پیشین	گئومات، اقطاع، بافد
مردم
جمعیت	120.000 نفر
زبان‌های گفتاری	فارسی
مذهب	شیعه
جغرافیای طبیعی
مساحت	11.200کیلومترمربع
ارتفاع از سطح دریا	2300 متر از سطح دریا
آب‌وهوا
بارش سالانه	320میلیمتر تا400میلیمتر
روزهای یخبندان سالانه	101روز

شهرستان بافت یکی از قدیمی ترین و مهمترین شهرستانهای استان کرمان است. این شهرستان در جنوب غربی این استان قرار گرفته و مرکز آن شهر بافت است. نام قدیم این شهرستان گئومات می‌باشد که یکی از شاهان ساسانیان به یکی از نوادگان خود این بلاد را هدیه داده‌است.گفته شده‌است این منطقه در کنار منطقه معروف تپه یحیی بوده که بسیار خوش آب و هوا بوده‌است. بافت منطقه‌ای کوهستانی و سردسیر است.بخشی از مردم این شهرستان طی هزاره گذشته از سیوند در استان فارس به آنجا مهاجرت نموده‌اند. جمعیت این شهرستان در سال ۱۳۸۵، برابر با ۱۴۵٫۰۱۴ نفر بوده‌است .

بافت، سومین شهرمرتفع ایران

شهرستان بافت در 156کیلومتری مرکز استان کرمان، از خوش آب و هواترین جاهای استان می‌باشد. شهر بافت کنونی ۱۲۰۰ سال قدمت تاریخی دارد.قدمت شهرستان بافت (اقطاع) به قبل از میلاد می‌رسد.

وجه تسمیه

نام قدیم این شهرستان باخته بوده که بعدها به باخت تبدیل شده و در نهایت اکنون بافت نامیده می‌شود.

تقسیمات کشوری

در 1316 ش ، طبق قانون تقسیمات کشور، بخش بافت در شهرستان کرمان (استان هشتم ) تشکیل شد. در 1323 ش ، بخش بافت از شهرستان کرمان مجزا و ضمیمة شهرستان نونهادِ سیرجان شد. در فهرست تقسیمات کشوری 1340 ش ، شهرستان بافت جزو شهرستانهای استان هشتم است . جمعیت شهرستان بافت ، براساس سرشماری 1370 ش ، بالغ بر 377 ، 131 تن بود که از آن میان 198،31 تن (حدود 24 درصد) شهرنشین و 179 ، 100 تن (حدود 76 درصد) روستانشین بودند. عشایر افشار نیز در این شهرستان زندگی می کنند و به دامداری اشتغال دارند. شهرستان بافت دارای سه نقطه شهری به نامهای بافت، ارزوئیه و بزنجان است. این شهرستان دارای دو بخش و۱۳ دهستان است. از نظر ارتفاع از سطح دریا بافت سومین شهر مرتفع ایران است که ارتفاعی معادل 2280متر از سطح دریا را داراست و اقلیمی کاملا متفاوت با نقاط همجوار خود دارد.به همین دلیل به «بام کویر» مشهور است.

موقعیت اقلیمی

شکوفه درختان میوه در بهار بافت

کوه شاه یا لاله زار با ارتفاع 4374 متر از جمله کوههای مرتفع ایران در این شهرستان واقع شده‌است که تا اواخر خرداد ماه همچنان برف دارد و محلی برای یخچال های دائمی است.کوه خبر با ارتفاع 3851متر ونیز پارک ملی خبر که از مهمترین پارک های ملی ایران و جهان است در شهرستان بافت واقع است در برخی کتب قدیمی از بافت با نام اقطاع نام برده شده‌است.این شهر از بزرگ‌ترین تولید کننده‌های گردو، خشکبار و زیره در کشور می‌باشد.بافت موقعیت گردشگری بسیار خوبی دارد واین مهم به دلیل طبیعت فوق العاده زیبا و حیرت انگیز این منطقه است که چشم هر بیننده ای را به خودجلب می کند. بافت از کانون های طبیعت گردی جنوب و جنوب شرق ایران است و یک شهر توریستی است. غار آتشفشانی ترنگ(طرنگ) که طولانی ترین غار استان کرمان است، در 95کیلومتری جنوب شرقی بافت قراردارد، از دیگر روستا های مهم بافت روستای گوشک، کلیان، بناب، بنگان، اسلام آباد، و دهسرد می باشند که از زیبا ترین طبیعت برخوردار هستند.

اقتصاد

کشاورزی

شهرستان بافت بزرگترین تولید کننده گردوی کشور

شهرستان بافت با آب وهوای کوهستانی ومساعد بزرگترین تولیدکننده گردوی کشوراست.محصول اصلی این شهرستان گردو است که به سایر استان های کشورصادر می شود. محصولات دیگری از جمله سیب درختی،زردآلو،هلو،شلیل،انار،بادام،انگور وآلبالو وگیلاس نیز در این شهرستان برداشت می شود وبخشی زیادی از بازار میوه نیمه جنوب و جنوبشرق کشور را تغذیه می کند.

صنایع

• کارخانه عظیم فولاد بافت: این کارخانه از بزگترین کارخانه های فولاد کشور است و سهم مهمی در چرخه تولید فولاد ایران خواهد داشت.
• کارخانه بزرگ مرغ گوشتی بافت:این کارخانه در نوع خود بزرگترین کارخانه مرغ گوشتی در جنوبشرق کشور است.
• کارخانه آرد بافت(در دست احداث)
• کارخانه کرک بافت:شهرستان بافت به لحاظ تولید کرک و نژاد خاص بز رائینی رتبه دوم تولید کرک جهان را پس از کشور چین داراست.
• صنایع شیربافت(دردست احداث):حجم بالای دام در شهرستان بافت باعث ایجاد این کارخانه شده است.شهرستان بافت به دلیل داشتن آب وهوای بسیارخوب وداشتن علوفه مناسب شرایط مناسبی را برای دامپروری دارد.

مناطق دیدنی

چشمه عروس، پارک ملی خبر، غر طرنگ، غارجفریز، خانه ایرانمنش‌ها، قلعه افشارها، منطقه توریستی گوشک، غار گوشک، غار شب پره، قلعه کردعلی، سد بافت، غار گوغر، چهار طاقی ارزوئیه، تپه یحیی و باغ های گردوهای کهنسال، یاس چمن، دره گوغر، منطقه حفاظت شده انجرک، شهرزیبای بزنجان، امامزاده سیدعلی موسی(ع)، دشتاب، روستای زیبای خوشکار، آبشاربنگان، دامنه کوه های لاله زار، روستای زیبای کیسکان، امامزاده سید علی موسی، سلطان فقیه الدین، مقبره شیخ محمد پرنده و... از نقاط دیدنی این شهرستان است. از روستاهای خوش آب وهوای این شهرستان می‌توان به روستای خوشکار و بنگان اشاره کرد.

کوه بلند خبر در فصل بهار با ارتفاع 3851 متر،در جوار پارک ملی خبر

کبک-شهرستان بافت از نواحی مهم گونه های مختلف کبک

امامزاده سید علی موسی (ع)

امامزاده سید علی موسی علیه السلام که برادر حضرت امام رضا علیه السلام می باشد،از اماکن مهم و مورد احترام و تکریم مردم دشتاب و شهرستان بافت است و در 28 کیلومتری شهر بافت واقع شده است.این مکان زیارتی همواره در ایام مختلف و مخصصوصا تاسوعا و عاشورای حسینی میزبان عده زیادی از عاشقان و دلدادگان اهل بیت علیهم السلام است.این امامزاده هم اکنون در حال مرمت و بازسازی است.بنای اصلی امام زاده سیدعلی موسی متعلق به دوره های تاریخی گذشته است.امامزاده سیدعلی موسی علیه السلام در کنار روستایی به همین نام و با آب وهوایی بسیار مناسب و دلپذیر در تابستان یکی از مکان های مورد اقبال مردم شهرستان بافت و شهر و استان های همجوار می باشد.

پارک ملی خبر

پارک ملی خبر ، با ۱۴۹ هزار و ۹۸۳ هکتار وسعت یکی از مناطق شگفت انگیز شهرستان بافت در استان کرمان محسوب می‌شود.این پارک بدلیل دارا بودن تنوع زیستی ناشی از وجود ارتفاعات بلند، دشتهای متعدد، حوزه‌های آبخیز متنوع، در استان و کشور کم نظیر است.پارک ملی خبر یازدهمین منطقه‌ای است که در ایران عنوان پارک ملی را بخود اختصاص داده‌است. پارک ملی خبر در سال ۱۳۵۰ با عنوان منطقه حفاظت شده و در سال ۱۳۵۴ تحت عنوان پناهگاه حیات وحش خبر و روچون مورد حفاظت قرار گرفت و در نهایت این منطقه درسال ۱۳۷۰ بعنوان منطقه گردشگری فرهنگی در سازمان فرهنگی یونسکو به ثبت رسید و هشت سال بعد نیز به پارک ملی ارتقاء یافت.تنوع و تراکم پوشش گیاهی و جانوری در پارک ملی خبر به همراه خصوصیاتی از قبیل یکی بودن زیستگاههای بومی، وجود برخی گونه‌های ذخیره ژنتیکی موجود بویژه در کوهستانهای منطقه، گونه‌های جانوری نظیر رودک عسل خوار، گورکن، عقاب دو برادر و گونه‌های نادر گیاهی مانند زیتون وحشی، انارشیطان، بنه، درمنه، قیچ و ارس تفریحگاههای متنوعی را ایجاد کرده‌است که بسیاری از انها در معرض انقراض قرار دارند. این تنوع زیستی شامل ۶ درصد گونه‌های گیاهی، ۱۵ درصد پستانداران و ۲۰ درصد گونه‌های پرندگان کشور است. وجود چنین تنوع گیاهی و جانوری پارک ملی خبر را به منطقه‌ای بسیار مناسب برای استفاده پژوهشگران، محققین، علاقمندان به طبیعت و گردشگری و عکاسان تبدیل کرده‌است.

منطقه حفاظت شده انجرک

در 8 کیلومتری شرق شهر بافت واقع شده است.و از تنوع زیستی جانوری وگیاهی زیادی برخورداراست.

مجموعه قلعه های تاریخی دشتاب

نارنج قلعه

با قدمتی قریب به۴۰۰ سال در روستای اسلام‌آباد واقع شده‌است. هنوز قسمت‌های بسیاری از این قلعه سالم باقی مانده‌است. در این قلعه مسجد برج‌های مختلفی وجود دارد. این قلعه با عتباری حدود ۳۰۰ میلیون ریال قرار است که بازسازی واحیا گردد.

قلعه زهرا خانم

این قلعه در منطقه دشتاب و مقر حکومتی زهرا خانم فرمانفرا و حاکم دشتاب بوده است. زهرا خانم در زمان حکمرانی فردی بسیار سخت گیر بوده و روایت می شود : با کسانی که از فرمان او سرپیچی می کردند، به شدت برخورد می کرده و گوش افراد متمرد را با میخ به روی تخته کوبیده و دستور شلاق زدن می داده است. این قلعه با اعتباری بالغ بر300میلیون ریال قرار است که مورد بازسازی و احیاقرار گیرد.

قلعه کرد علی

با توجه به موقعیت جغرافیایی که داشته‌است، از قلعه‌های معتبر حاکم نشین بافت بوده‌است. قلعه کُردعلی در وکیل آباد دشتاب قرار داشته و توسط شخصی به نام کردعلی ساخته شده‌است.کردعلی که در این قلعه حکمرانی می‌کرده‌است برای دفاع از این قلعه، خندق بزرگی در اطراف آن حفر کرده و در روز توسط پُل تخته‌ای از روی این خندق رفت و آمد می‌کرده‌اند و شب‌ها پُل را از روی خندق برمی داشته‌اند تا از هجوم غارتگران محفوظ باشند. این قلعه حد واسط قلعه هشون و قلعه مرتضی خَبر قرار داشته و در هنگام خطر و درگیری با روشن کردن آتش و ایجاد دود قلعه‌های دیگر را برای پشتیبانی خبر می‌کرده‌اند.

غار طرنگ

بزرگترین غار آهکی استان کرمان در دامنه کوه گوشک با ارتفاع 3333متر از سطح دریا.غارها با اشکال و مناظر جالب وشگفت انگیز خود همواره مورد توجه انسان بوده اند . غار زمانی تشکیل می شود که آبهای زیرزمینی با نفوذ به داخل سنگها بتوانند قسمتی از آن را حل کنند و حفره و محفظه های کوچک وبزرگ ویا مجاری زیر زمینی بر جای گذارند.و گاهی ممکن است یک رودخانه زیر زمینی نیز در آن وجود داشته باشد . چون سنگهای آهکی و دولومیتی به آسانی توسط آبهای زیرزمینی حل می شوند تشکیل غار بیشتر در این نوع سنگها دیده می شود.

غار آهکی طرنگ به عنوان مهمترین وطولانی ترین غار استان کرمان که در نوع خود بی نظیر ودارای مناظر وجلوه های طبیعی بسیار زیبا و پدیده های شگفت انگیز است که خود از جاذبه های طبیعی گردشگری استان کرمان محسوب می گردد و می تواند به عنوان یک قطب گردشگری در جنوب غربی استان کرمان ایفای نقش نماید .این غار از جمله غارهای متعدد مناطق کوهستانی استان کرمان می باشد که در فاصله 230 کیلومتری جنوب غربی شهر کرمان واقع شده است .

غار جفریز گوغر

درمنطقه خوش آب وهوای گوغرقرار دارد.

غار شبپره

در منطقه خبر و در حوزه پارک ملی خبر در بخش دشتاب قرار دارد.

صنعت و معدن

بافت از نظر معدنی نیز اهمیت زیادی دارد و معادن کرومیت آبدشت و اسفندقه و معادن منگنز و سنگ تزئینی متعدد از جمله معادن آن می‌باشند.کارخانه فولاد بافت که در حال احداث می باشد در صورت بهره برداری جزو بزرگترین مجتمع های فولاد جمهوری اسلامی ایران خواهد شد.

مشاهیر و شخصیت ها

از مشاهیر و و شخصیت های مذهبی و روحانیون بزرگ و برجسته شهرستان بافت می توان به حجت الاسلام و المسلمین علی اکبر انصاری راد و نیز حجت الاسلام و المسلمین موسوی اشاره کرد.از شخصیت های پزشکی معروف بافت می توان دکتر یدالله رستگاری(فوق تخصص قلب و عروق) را نام برد.از هنرمندان هم می توان به عبدالرضا اکبری(بازیگر) و جهانبخش صادقی گوغری(نقاش معلول و برجسته)اشاره کرد.از ديگر نام اوران اين ديار ميتوان به پروفسور احمد دانشي فوق تخصص گوش تحصيل كرده امريكا كه خوشبختانه در تهران هستند نام برد.

علم و اندیشه

بافت به شهر استعدادها و نخبگان مشهور است و از کانون های علمی استان کرمان وایران است.

بخش‌ها

• بخش مرکزی شهرستان بافت

شهرها: بافت و بزنجان

• • شهر بزنجان
  • دهستان خبر
  • دهستان دشتاب
  • دهستان فتح آباد
  • دهستان کیسکان
  • دهستان گوغر

دهستان‌ها

دهستانهای آن عبارت‌اند از:

• دهستان دهســـرد

علت نامگذاری این دهستان به دهســرد این است که اولین دهستان سردی است که از سمت گرمسیر شروع می شود . یعنی در واقع سرما در شهرستان بافت از این دهستان شروع می شود. و دهســـرد دارای پوشش گیاهی وسیعی از درختان مانند بادام کوهی (الوک)، پسته وحشی( بنه)، ارچن، اورس و ... و گیاهان دارویی زیادی در دامنه کوهها این روستا از جمله کلپوره، مور پرزو، آویشن، هوم و ... می باشد. که این جنگل بسیار زیبا نظر هر گردشگری را به خود جلب می کند. زیارت شیخ محمد پرنده در مزار در شمال غربی این روستا و باغهای رضوان در جنوب این روستااز تفرج گاههای این روستا به شمار می روند.

محصول اصلی این دهستان انار می باشد و بادام، سیب ترش و شیرین، انجیر، گردو، زردآلو، انجیر و آلو و ... ازمیوه های این دهستان می باشد و باغهای این روستا بسیار دیدنی می باشند. قریه های این روستا عبارتند از پتکان مرکز این روستا است و جوغان، مزار، خسروآباد، گیجوئیه، گلستان، سیاهکوه، دهنو، دهسالار، حسین آباد، موتور حسین آباد، کن قاضی، سواندر، باغ کنار، سه چاه، گور خسرو و ... می باشد .

• دهستان صوغان

محصول اصلی آن سیب زمینی است.

• دهستان وکیل آباد
• گرجه جان محصول آن گردو است. این شهر دارای بخشهای مختلفی است مانند: باغفتک-قلعه-باغشاعلی-باغتک-سر تل-باغرو
• دهستان خبر

انواعی از میوه های سردسیری از جمله هلو و زرد آلو و آلبالو و سیب و به و آلو در آن یافت می شود و محصول اصلی آن گردو است.

• دهستان دشتاب

محصولات اصلی این دهستان لبنیات و بادام و زردآلو است.دشتاب قلعه ای به نام نارنج قلعه دارد که در روستای اسلام آباد واقع است و ازقدمتی در حدود 300سال برخوردار است.

• دهستان لاترقون
• دهستان فتح آباد
• دهستان کیسکان

محصول اصلی آن گردو است که به دلیل ارتفاع بالای منطقه از کیفیت بالایی برخوردار است.

• دهستان گوغر

محصول آن (عسل)بهترین محصول این دهستان گردو با کیفیت بسیار عالی می‌باشد.گیلاس این منطقه هم معروف است.بالغ بر ۳۰۰چشمه سار وقنات وآب بند وابگیر از رودخانه در این دهستان موجود می‌باشد روستای چشمه سبز بندر گوغر وگودال وقلایی از مناطق دیدنی این دهستان می‌باشند.

منابع

• مرکز داده‌های علوم زمین ایران