گرگان
از ویکیپدیا، دانشنامهٔ آزاد
 |
برای اثباتپذیری کامل این مقاله به منابع بیشتری نیاز است یا منابع ارایهشده بهدرستی ارجاع داده نشدهاند. لطفاً با توجه به شیوهٔ ویکیپدیا برای ارجاع به منابع با ارایهٔ منابع معتبر این مقاله را بهبود بخشید. مطالب بیمنبع در آینده مردود و حذف خواهندشد. |
- برای دیگر کاربردها گرگان (ابهامزدایی) را ببینید.
| گرگان |
||
|---|---|---|
 |
||
| اطلاعات کلی | ||
| نام رسمی: | گرگان | |
| کشور: | ایران  |
|
| استان: | گلستان | |
| شهرستان: | گرگان |
|
| بخش: | مرکزی |
|
| نامهای قدیمی: | استرآباد، استارهآباد[نیازمند منبع] وهرکانه، هیرکانیا |
|
|
||
| مردم |
||
| جمعیت | ۲۶۹٬۲۲۶ نفر |
|
| زبانهای گفتاری: | فارسی[۱][۲][۳] |
|
| مذهب: | شیعه و سنی |
|
| جغرافیای طبیعی |
||
| ارتفاع از سطح دریا: | ۱۵۵ متر |
|
| آبوهوا |
||
| میانگین دمای سالانه: | ۱۷ |
|
| بارش سالانه: | ۲۱۴ میلیمتر | |
گُرگان شهری واقع در استان گلستان در شمال کشور ایران است. این شهر مرکز شهرستان گرگان و استان گلستان میباشد. نام قدیم گرگان، استرآباد بودهاست.[نیازمند منبع]
فهرست مندرجات |
[ویرایش] جغرافیا و جمعیت
اکثریت جمعیت شهر گرگان از مردم فارسزبان تشکیل شدهاست.[۴][۵][۶][۷]جمعیت این شهر بر پایه نتایج سرشماری سال ۱۳۸۵ خورشیدی، برابر با ۲۶۹٬۲۲۶ نفر بودهاست.[۸] ترکمنهایی نیز به شهر گرگان مهاجرت کردهاند.[۹]
سبزواری، کاشمری، شاهرودی، مازندرانی، بسطامی و بیارجمندی، قزاق، ترکمن و سادات، بلوچ، زابلی از مردمان این شهر هستند. گرگان از شهرهای شمالی و دارای آب و هوای معتدل است. گرگان فعلی تا سال ۱۳۱۶ هجری خورشیدی به استرآباد یا استاره آباد موسوم بود. گرگان قدیم که به عربی جرجان خوانده میشد شهری آباد و مهم بود که در نزدیکی گنبد امروزین قرار داشت.
اقلیم منطقه بسیار متنوع است و کوه، جنگل و مرتع، جلگه و دشت، صحرا و شورهزار، دریا و خلیج، رودخانه و تالاب، و زمین کشاورزی را شامل میشود.
منطقه شهر گرگان و پیرامونش به نام «گرگان و دشت» شهرت دارد.
[ویرایش] تاریخچه
در زبان پهلوی گرگان را ورکان (Vurkan) یا ورکانه یا وهرکانه و در زبان یونانی هیرکان یا هیرکانیا (Hyrcania) و در زبان عربی جرجان میگفتند. گرگان از مهمترین منطقهها، در زمینه تحقیقات و کاوشهای باستانشناسی است.
نخستین کاوشها در حدود سال ۱۸۴۱ میلادی در زیر تپهای مصنوعی در نزدیک شهر گرگان انجام شد که خزانه معروف استراباد در ان کشف گردید. کارشناسان برخی از اشیای موجود در آن خزانه را که شباهت بسیار با کشفیات تپه حصار دامغان داشته متعلق به هزاره سوم پیش از میلاد و (متعلق به حدود ۵ هزار سال قبل) دانستهاند.
در اواخر قرن نوزدهم در محلی به نام خرگوشتپه در نزدیکی گرگان امروز (در قسمت شمال شهر) نیز تحقیقاتی انجام شد، و در سال ۱۹۳۱ یک گروه آمریکایی از دانشگاه پنسیلوانیا به روستای معروف تورنگتپه در ۲۰ کیلومتری شرق گرگان رفته و به کاوش و بررسی پرداختند و به آثاری ارزشمند از تمدن قدیم در این منطقه دست یافتند. دو سال بعد در سال ۱۹۳۳، یک گروه باستانشناسی سوئدی به منطقه گرگان آمدند و پس از مطالعه حوزه رودخانه قرهسو یا سیاه آب در شمال گرگان اعلام کردند، بیش از ۳۰۰ تپه تاریخی در این منطقه وجود دارد که یکی از آنها شاهتپه بزرگ یا اسلامتپه است که در ۱۵ کیلومتری شمال غربی گرگان قرار دارد.
در دوره ساسانیان دیوار تدافعی بزرگی در این منطقه از ایران ساخته شد که توسط باستان شناسان انگلیسی به مار سرخ شهرت یافتهاست.[۱۰] این دیوار بزرگ در قرن پنجم میلادی تکمیل یافت و نشانه از صنعت پیشرفته تدافعی آن عصر را دارد.[۱۱]
با ورود اسلام و در سدههای آغازین آن، ایالت طبرستان جایگاه ارزشمندی در شکوفایی فرهنگ و تمدن اسلامی داشت. شهرهای جرجان و استراباد از این ایالت مهد دانشمندان بزرگ آن دوران بود.
عنصرالمعالی کیکاوس (از آخرین امیران آل زیار و نگارنده کتاب گرانقدر قابوس نامه) و عبدالقاهر جرجانی (صاحب تألیفات گرانبها در صرف و نحو و معانی و بیان عربی) در تحول ادبیات فارسی و عربی نقش مهمی داشتند. قابوسنامه را، همچنین، مجموعه تمدن اسلام پیش از مغول نام نهادهاند. در علم پزشکی نیز این منطقه سهم عمدهای در جهان اسلام داشته بهگونهای که دو تن از معروفترین پزشکان ایران و جهان، ابوسهل مسیحی و سیداسماعیل (حکیم) جرجانی صاحب دایرهالمعارف ذخیره خوارزمشاهی، از این سرزمین بودهاند. میرداماد و میرفندرسکی، دو فیلسوف بزرگ و فخرآفرین جهان اسلام، نیز از این منطقه برخاستهاند.
در زمان قاجاریه ایران به ۴ ایالت و ۱۲ ولایت تقسیم شده بود و منطقه یا سرزمین استراباد یکی از آن ولایات بود که به هشت بلوک یا هفت و نیم بلوک به نامهای انزان، سدن رستاق، استراّباد، شاهکوین و ساور، دهات ملک، کتول، فندرسک و رامیان، و کوهسار، تقسیم شده بود. هر یک از این بلوکها را یک نایبالحکومه زیر نظر حکمران استرآباد اداره میکرد.
[ویرایش] محلههای شهر در عهد قاجار
شهر گرگان (استراباد) در گذشته، و در زمان قاجاریه دارای شش محله بزرگ به نامهای دربنو، سرچشمه، میخچه گران، نعلبندان، سبزهمشهد و میدان بوده که دارای چندین محله فرعی مثل پاسرو، میرکریم، دوشنبهای، شیرکش و... بودهاند. این شش محله و محلات فرعی هنوز هم به همین نامها وجود دارند و اکثر مساجد و تمام تکایای قدیمی و معابد و زیارتگاهها و مکان مذهبی شهر نیز در همین محلات قرار دارند که امروز بافت قدیم و معماری سنتی و تاریخی این شهر و بخش عمدهای از میراث فرهنگی این دیار را تشکیل میدهند، همچنین قزاق محله که محل سکونت قزاقهاست جزو محلههای اصیل و قدیمی گرگان محسوب میگردد، متاسفانه به دلیل بی توجهی اداره کل میراث فرهنگی گلستان بخش اعظم بافت قدیم گرگان تخریب شدهاست. در همین چند ماه اخیر چند خانه قدیمی بالای ۱۵۰ سال قدمت که در اختیار میراث فرهنگی هم بود تخریب شدهاست وقدیمی ترین روستاهای منطقه گرگان روستای نوده ملک با قدمت بیش از ۵۰۰ سال میباشد که به زیان اصیل گرگانی گویش نموده وهمیشه نقش موثری در سرنوشت شهرستان ایفا مینمودند.
[ویرایش] شهرهای خواهرخوانده
[ویرایش] مکانهای تفریحی
- جنگل ناهارخوران
- جنگل النگدره
- روستای زیارت
- تپه هزارپیچ
- تپه صداو سیما
- بازار نعل بندان
- میدان عباسعلی
- مدرسه عمادیه
- جنگل رنگو
- منطقه توربنه و شربت روستای زیارت (گرگان) / شهر بت
- جزیره آشوراده
- دریاچههای آلاگل، آلماگل و آجی گل
- کاروانسرای قزلق
- جنگل و باغ وحش قرق
- روستای چهارباغ و شاهکو
- کوههای گرگان
- آبشار کبودوال در علی آباد
- آبشار شیرآباد
- گل فِشان در مسیر اینچه برون
- جنگل نوده ملک وتپه معصوم زاده که قله قدیمی بوده که توسط خاک مدفون شدهاست
[ویرایش] جستارهای وابسته
- روستای محمدآباد
- دانشگاه آزاد اسلامی واحد گرگان
- سرزمین گرگان
- نوده ملک :زادگاه دوستداران وطلایه داران ولایت
- نودیجه
- مردم گرگان
- محمد رضا لطفی
- عطا صفرپور
[ویرایش] منابع
- ↑ بانک ملی ایران: وضعیت اجتماعی گلستان، بازدید: اکتبر ۲۰۰۹.
- ↑ سایت شهرداری و شورای اسلامی شهر گرگان. بازدید: نوامبر ۲۰۰۹.
- ↑ همشهری. پنجشنبه ۵ شهريور ۱۳۸۳ - سال دوازدهم - شماره - ۳۴۷۸. بازدید: نوامبر ۲۰۰۹.
- ↑ بانک ملی ایران: وضعیت اجتماعی گلستان، بازدید: اکتبر ۲۰۰۹.
- ↑ آنوبانینی، سایت جامع گردشگری ایران، بازدید: اکتبر ۲۰۰۹.
- ↑ سایت شهرداری و شورای اسلامی شهر گرگان. بازدید: نوامبر ۲۰۰۹.
- ↑ همشهری. پنجشنبه ۵ شهريور ۱۳۸۳ - سال دوازدهم - شماره - ۳۴۷۸. بازدید: نوامبر ۲۰۰۹.
- ↑ درگاه ملی آمار
- ↑ پایگاه اطلاع رسانی استانداری گلستان
- ↑ نشریه باستانشناسی جهان امروز
- ↑ University of Edinburgh (۲۰۰۸, February 18). Excavations In Iran Unravel Mystery Of 'Red Snake'. ScienceDaily. Retrieved February 19, 2008, from http://www.sciencedaily.com /releases/۲۰۰۸/۰۲/۰۸۰۲۱۸۱۵۵۵۳۴.htm
- ↑ KZ-Today September 11, 2006
[ویرایش] پیوند به بیرون
 |
|
|---|---|
| مرکز |
گرگان |
| شهرستانها |
آزادشهر • آققلا • بندر گز • ترکمن • رامیان • علیآباد • کردکوی • کلاله • گرگان • گنبد کاووس • مراوهتپه • مینودشت |
| شهرها |
آزادشهر • آققلا • انبار آلوم • اینچهبرون • بندر ترکمن • بندر گز • خانببین • دلند • رامیان • سرخنکلاته • سیمینشهر • علیآباد • فاضلآباد • کردکوی • کلاله • گالیکش • گرگان • گمیشان • گنبد کاووس • مراوهتپه • مینودشت • نگینشهر • نوده خاندوز • نوکنده |
| جایهای دیدنی |
آبشار شیرآباد • آبشارکبودوال • آرامگاه قابوس بن وشمگیر • آشوراده • النگدره • پارک ملی گلستان • تالاب آلاگل • تالاب گمیشان • دیوار بزرگ گرگان • سد وشمگیر • شبهجزیره میانکاله • آرامگاه مختومقلی فراغی • میل رادکان • ناهارخوران |
|
|||||
| پرجمعیتترین شهرهای ایران | |||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ردیف | شهر | جمعیت | ردیف | شهر | جمعیت | ردیف | شهر | جمعیت | |||
| ۱ | تهران | ۷٬۷۰۵٬۰۳۶ | ۱۱ | زاهدان | ۵۵۲٬۷۰۶ | ۲۱ | زنجان | ۳۴۱٬۸۰۱ | |||
| ۲ | مشهد | ۲٬۴۱۰٬۸۰۰ | ۱۲ | رشت | ۵۵۱٬۱۶۱ | ۲۲ | خرمآباد | ۳۲۸٬۵۴۴ | |||
| ۳ | اصفهان | ۱٬۵۸۳٬۶۰۹ | ۱۳ | کرمان | ۴۹۶٬۶۸۴ | ۲۳ | سنندج | ۳۱۱٬۴۴۶ | |||
| ۴ | تبریز | ۱٬۳۷۸٬۹۳۵ | ۱۴ | همدان | ۴۷۳٬۱۴۹ | ۲۴ | گرگان | ۲۶۹٬۲۲۶ | |||
| ۵ | کرج | ۱٬۳۷۷٬۴۵۰ | ۱۵ | اراک | ۴۳۸٬۳۳۸ | ۲۵ | ساری | ۲۶۹،۸۴۲ | |||
| ۶ | شیراز | ۱٬۲۱۴٬۸۰۸ | ۱۶ | یزد | ۴۲۳٬۰۰۶ | ۲۶ | کاشان | ۲۴۸٬۷۸۹ | |||
| ۷ | اهواز | ۹۶۹٬۸۴۳ | ۱۷ | اردبیل | ۴۱۲٬۶۶۹ | ۲۷ | گلستان | ۲۳۱٬۸۸۲ | |||
| ۸ | قم | ۹۵۱٬۹۱۸ | ۱۸ | بندر عباس | ۳۶۷٬۵۰۸ | ۲۸ | قدس | ۲۲۹٬۳۵۴ | |||
| ۹ | کرمانشاه | ۷۸۴٬۶۰۲ | ۱۹ | اسلامشهر | ۳۵۷٬۱۷۱ | ۲۹ | ملارد | ۲۲۸٬۶۷۳ | |||
| ۱۰ | ارومیه | ۵۷۷٬۳۰۷ | ۲۰ | قزوین | ۳۴۹٬۸۲۱ | ۳۰ | دزفول | ۲۲۸٬۵۰۷ | |||
