قفقاز
از ویکیپدیا، دانشنامهٔ آزاد
قفقاز ناحیهای میان دریای خزر و دریای سیاه است. قفقاز به دو بخش قفقاز جنوبی (ماورای قفقاز) و قفقاز شمالی تقسیم میشود.
قفقاز جنوبی شامل کشورهای جمهوری آذربایجان، ارمنستان، گرجستان و بخشهای کوچکی از شمال باختری ایران و شمال خاوری ترکیه میشود.
قفقاز شمالی اکنون جزئی از روسیه است و شامل جمهوریهای خودگردان چچن، داغستان، اینگوشتیا، کاراچای-چرکسیا، کاباردینو-بالکاریا، سرزمین کراسنودار، آدیغیه، اوستیای شمالی-آلانیا، و سرزمین استاوروپول است.
بخشهای اصلی قفقاز جنوبی (ماورای قفقاز) و داغستان در جنوب خاوری قفقاز شمالی تا زمان قاجاریه جزو خاک ایران بود. اما در زمان فتحعلیشاه قاجار طی جنگهای ایران و روس از ایران جدا شد و به روسیه تزاری پیوست.[۱]
در فصل سوم عهدنامه گلستان آمدهاست:
... اعلیحضرت قدرقدرت، پادشاه اعظم مالک بالاستقلال کل ممالک ایران به جهت ثبوت دوستی و وفاقی که به اعلیحضرت خورشیدرتبت، امپراتور کل ممالک روسیه دارند، به این صلحنامه به عوض خود و ولیعهدان عظام تخت شاهانه ایران ولایات قراباغ و گنجه که الان موسوم به الیزابتپول است و الکای خوانیننشین شکی، شیروان، قوبه، دربند، بادکوبه و هر جا از ولایات طالش را با خاکی که الان در تحت تصرف دولت روسیه است و تمامی داغستان، گرجستان، محال شورهگل، آچوقباش، کورنه، مینگرلی، آبخازی و تمامی الکا و اراضی که در میانه قفقازیه و سرحدات معینهالحاله بوده و نیز آنچه از اراضی دریای قفقازیه الی کنار دریای خزر متصل است مخصوص و متعلق به ممالک آمپیریه روسیه میداند...[۲]
با فروپاشی شوروی سه کشور جمهوری آذربایجان، ارمنستان، و گرجستان بر جنوب قفقاز حکومت میکنند و جمهوری خودگردان داغستان نیز جزئی از روسیه است.
فهرست مندرجات |
[ویرایش] قفقاز قدیم
.پیش از تشکیل حکومت ماد، حکومتهایی همچون اورارتو و کلخا در قفقاز شکل گرفته بود که قدمت برخی از آنها به بیش از ۴۰۰۰ سال نیز میرسد، اما درنتیجه جنگهای فرسایشی بین این دولتها از قدرت آنها کاسته شد و بعدها دولت هخامنشی آن را تصرف نمود و به خاک خود ضمیمه نمود، البته طبق اطلاعات موجود برخی از کشورهای این منطقه همچون کلخا (گرجستان امروزی) به اختیار خود وارد امپراتوری هخامنشی شدند، قفقاز تا چندین سال جزو حکومت ایران بود تا زمانی که پادشاهان ظالم بر سر کار آمدند که مردم قفقاز تاب بر نیاوردند و از ایران جدا شدند، حتی حاکمان اسلامی از کشورهای گرجستان و ارمنستان هم اخراج شدند و این مناطق به صورت مستقل عمل میکردند تا زمان صفویه که مجدداً به ایران ضمیمه شدند. اما در زمان قاجاریه بار دیگر ایران را رها کرده و وارد امپراتوری روسیه شدند و با فروپاشی شوروی سابق قفقاز بار دیگر آزاد گشت و اکنون شامل سه جمهوری گرجستان، ارمنستان و آذربایجان میباشد. قفقاز موزاییکی از اقوام گوناگون است که هشت جمهوری خودمختار در شمال آن و سه جمهوری مستقل و چهار جمهوری خود مختار در جنوب آن قرار دارد.
[ویرایش] نژادهای قفقاز
قفقاز از دید نژادی و زبانی از متنوع ترین مناطق جهان است.
نژادهای ساکن در قفقاز عبارتند از:
آذری (آبی کمرنگ)، گرجی (نارنجی روشن)، ارمنی (سبز روشن)، روسی (کرمی)، کرد (سبز تیره)، تالشی (نارنجی تیره)، آبخاز (صورتی روشن)، لزگی، چرکس، مغول، اوستی، ترک، یونانی، تات، تاتار، آوار، چچنی، اینگوش، کاباردینو، بالکاریا، تبرسانی و غیره.
قفقاز نامي است کهن که بنابه اعتقاد برخي شرقشناسان از اصطلاح فارسي «گپ که » به معناي کوه بزرگ و بنا به اعتقاد برخي ديگر از واژه اسطورهاي ـ ايراني «کوه قاف » که در شاهنامه فردوسي استعمال گرديده؛ گرفته شده است.[نیازمند منبع]
[ویرایش] شهرهای قفقاز
برخی از شهرهای قفقاز عبارتند از:
جمهوری آذربایجان: باکو، گنجه، لنکران، نفت چاله، شماخی، شکی، نخجوان و جلفا.
ارمنستان: ایروان (یروان) و اچمیادزین
گرجستان: تفلیس، باتومی، سوخومی، تسخینوالی، و پوتی
[ویرایش] جستارهای وابسته
[ویرایش] منابع
- صفا، ذبیح اللّه، تاریخ ادبیات در ایران (۸جلد)، انتشارات فردوس.
- سایکس، سرپرسی، تاریخ ایران، ۱۳۵۵.
- ↑ روزنامهٔ اطلاعات، شنبه ۱۹ اردیبهشت ۱۳۸۸، ۸ مه ۲۰۰۹، شماره ۲۴۴۶۳
- ↑ روزنامهٔ اطلاعات، شنبه ۱۹ اردیبهشت ۱۳۸۸، ۸ مه ۲۰۰۹، شماره ۲۴۴۶۳ به نقل از: معاهدات و قراردادهای تاریخی در دوره قاجاریه، به کوشش غلامرضا طباطبایی مجد، ص ۷۷.
[ویرایش] پیوند به بیرون
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||
