همدان

هَمِدان یکی از شهرهای غربی و کوهستانی ایران است که در استان همدان و در دامنه رشته کوه الوند واقع شده‌است. همدان یکی از شهرهای تاریخی-فرهنگی و توریستی ایران به شمار می‌رود. این شهر در سیصد و شصت کیلومتری جنوب غربی تهران، در ارتفاع ۱۸۰۰ متری از سطح دریا قرار دارد. در مرداد سال ۱۳۸۸ به عنوان یازدهمین کلانشهر ایران معرفی شده و هم اکنون "مجموعه بزرگ شهری همدان" شامل شهر های همدان،اسدآباد، بهار،لالجین،جورقان،صالح آباد و مریانج می باشد. شهر همدان مرکز شهرستان همدان و نیز مرکز استان همدان است.

محوطهٔ بزرگ میدان مرکزی شهر همدان در زمان سلطنت رضاشاه پهلوی توسط مهندسان آلمانی طراحی شده و به نقشه شعاعی معروف است که ۶ بلوار اصلی بطور موازی به میدان اصلی شهر وصل شده و بزرگراه‌ها بصورت رینگهای اول و دوم، آنها را منقطع کرده که درجهان در نوع خود کم نظیر است و در ابتدای هر بلوار اصلی دو گنبد نقره‌ای رنگ جمعاً به تعداد ۱۲ گنبد به یادگار ۱۲ امام مذهب شیعه و با نام ایشان تعبیه شده‌است.(شکل نقشه میدان در پایین آمده‌است)

[ویرایش] جایگاه تاریخی همدان

نمای کاخ باستانی هگمتانه در نقش‌های آشوریان. با کنگره‌های 7 رنگ بر مبنای توصیف هرودوت

همدان، اولین پایتخت نخستین شاهنشاهی در ایران در ۲۷۰۰ تا ۲۵۵۰ سال پیش بوده‌است. این شهر را نخستین شاه ماد بنیان نهاد و آن را در زبان ایرانیان دوران مادها هگمتانه به معنی «جای گرد آمدگان» نامیدند. همدان پایتخت تابستانی شاهان هخامنشی و اشکانی نیز بوده‌است. نام هگمتانه به مرور زمان در دوران ساسانیان به اَهمتان/ اَهمدان و سپس به همدان دگرگون شده‌است.

آثار مکشوفه از محوطهٔ باستانی هگمتانه و نیز کتیبه‌های گنج نامه آثاری از آن زمان می‌باشند. آثار تاریخی، فرهنگی متعدد موجود در همدان، موجب شد تا در جلسه مورخ ۱۳۷۰/۲/۲ شورای عالی شهرسازی و معماری کشور، همدان به عنوان یکی از شش شهر تاریخی، فرهنگی کشور شناخته شود، همچنین در سال ۱۳۸۵ مجلس شورای اسلامی در مصوبه‌ای همدان را پایتخت تاریخ و تمدن ایران اعلام کرد.

همچنین کاوش‌های باستان‌شناسی انجام شده در تپه گیان نهاوند و وجود تپه باستانی باباکمال و مهاجرت حَیَقّوق پیامبر به تویسرکان، (حدود ۷۰۰ سال قبل از میلاد مسیح) نیز حاکی از قدمت این دو شهر می‌باشد. شیر سنگی همدان را اکثر باستانشناسان و مورخین غیر ایرانی یادگار دوران مادها می‌دانند و باستانشناسان داخلی به تازگی آنرا به دوران اشکانی منسوب می‌کنند.

مهاجرت‌های اقوام آریایی‌نژاد ماد از حدود ۳۵۰۰ سال پیش به منطقه غرب ایران و محدوده فعلی استان همدان به تدریج منجر به شکل گیری نخستین حکومت فراگیر به مرکزیت هگمتانه (همدان) در فلات قاره ایران گشت و این حکومت در ۶۵۰ پیش از میلاد در اوج اقتدار خود ضمن چیرگی بر بزرگ‌ترین قدرت سیاسی و نظامی آن روزگار یعنی دولت آشور قلمرو خود ار از شرق به آسیای میانه و در غرب به آسیای کوچک گسترش داد. بر اساس نوشته‌های هرودوت مورخ یونانی بدستور دیااکو نخستین پادشاه ماد در هگمتانه (همدان) پایتخت آنان استحکامات عظیمی شامل ۷ دژ تو در تو و کاخ‌های شاهی برپا شد.

کتیبه‌های فارسی باستان به خط میخی از داریوش بزرگ و خشایارشا گنجنامه در همدان

بیشتر پژوهندگان علوم تاریخ و باستان‌شناسی بر این باورند که تپه و بناهای امروزی هگمتانه در دل شهر همدان، برجای ماندهٔ بقایای همین تأسیسات می‌باشند. این تپه طی چندین سال اخیر مورد کاوشهای باستانشناسی قرارگرفته و بناهای بدست آمده و کارگاههای کاوش در معرض دید مردم قرار دارد.

همچنین انجام حفاریهای باستان‌شناسی در تپه‌های گودین نزدیک کنگاور در استان کرمانشاه و نوشیجان در ملایر گوشه‌هایی از فرهنگ و تمدن اقوام ماد را در این زمان بر ما آشکار ساخته که از جمله آنها می‌توان به نخستین اشکال خط ونگارش و سکه‌های اولیه و مظاهر فرهنگ دینی و معماری ایرانی اشاره نمود.

از دوره هخامنشیان علاوه بر سنگ نوشته‌های میخی گنجنامه همدان تعداد قابل توجهی اشیاﺀ زرین و سیمین و نیز بقایای کاخهای سنگی بیادگار مانده‌است که علاقمندان می‌توانند از آنها در موزه ملی کشور و موزه تپه هگمتانه بازدید کنند از دوره‌های سلوکی واشکانی در همدان گورستان پارتی و در نهاوند معبدآناهیتا برجای است.

از آثار زرین شاهان هخامنشی که در ویرانه‌های هگمتانه یافته شده‌است.

شهر همدان در دوره ساسانی یکی از ضرابخانه‌های این حکومت بوده وسکه‌های متعددی از این دوره در دست می‌باشد. شهر نهاوند نیز در این زمان دارای اهمیت ویژه‌ای بود و دژ مستحکمی در آن قرارداشت و یکی از مراکز ایالات اسپهبد نشین هفتگانه این دوره بود.

اعراب در یورش به ایران فتح نهاوند را فتح الفتوح نامیدند و گشودن همدان را به سال ۶۴۵ میلادی پس از فتح نهاوند بزرگ‌ترین پیروزی خود بر ساسانیان شمرده‌اند. از آثار این دوره می‌توان به غار قلعه جوق در فامنین و بقایای قلعه‌ای در همان محل اشاره کرد.

ازاین دوره پس از اسلام نیز در نقاط مختلف استان یادمانهای متعددی برجای مانده که اهم آنها عبارت‌اند از: بنای بسیار زیبا و ارزشمند گنبد علویان از دوره سلجوقی – برج قربان – بقعه استر ومردخای – بقعه خضر از قرون ۷تا۹ هجری در همدان امامزده ازناو از دوره سلجوقی در فامنین – امامزاده هود واظهر در رزن و بقعه حبقوق نبی در تویسرکان از قرن هشتم –امامزاده یحیی – امامزاده حسین و امامزاده اسماعیل د ر همدان و نیز کاروانسرای فرسفج و مدرسه علوم دینی شیخ علیخان زنگنه در تویسرکان – آب انبار وسنگ نبشته‌ای معروف به کتیبه آقاجان بلاغی مربوط به بنای یک سد در اسدآباد – یخچال می‌رفتاح در ملایر وحمام حاج آقا تراب در نهاوند ونیز تعدادی پل شامل پل شکسته (خسروآباد)در اسدآباد- پل کوریجان و آبشینه در همدان پل جهان آباد در فامنین – پل فرسفج ومجموعه بازار در تویسرکان و پل زرامین در نهاوند جملگی از دوره صفوی و بازار, مسجد جامع و میدان امام همدان و بازار ملایر از ابنیه مهم بعداز دوره صفوی.

[ویرایش] نگارخانه

همدان	کوه(قله) الوند در همدان	گردوی همدان	منطقه توریستی عباس آباد در همدان
کلیسایی در همدان	بوستان ارم در همدان	ترمینال همدان	گنبد علویان

[ویرایش] آب و هوا

آب و هوای همدان سرد است و در فصل زمستان زمین پوشیده از برف می‌شود.تابستان همدان معتدل و زمستان طولانی و سرد و برفی است.همچنین کمترین دمای ثبت شده در شهر همدان ۴۳- درجه‌است که در زمستان سال ۱۳۴۲ ثبت گردیده و از این حیث در ایران رکورد دار است. ^{[نیازمند منبع]}

[ویرایش] شخصیت‌های معروف

مقاله اصلی را بخوانید : شخصیت‌های معروف

از شاعران، ادیبان و عالمان مشهور استان همدان می‌توان به بزرگانی چون باباطاهر همدانی، عین القضات همدانی, سیدجمال الدین اسدآبادی, میرزاده عشقی، مصطفی رحماندوستو آیت الله دکتر محمد مفتح اشاره کرد. از هنر مندان معاصر به پرویز پرستویی، و هانیه توسلی می‌توان اشاره کرد.

[ویرایش] آثار تاریخی

آرامگاه بوعلی سینا دانشمند و طبیب نامی ایرانی
آرامگاه باباطاهر
گنبدو آرامگاه علویان
آرامگاه استرومردخای
برج قربان
تپه باستانی هگمتانه
کتیبه‌های گنجنامه
مجسمه شیر سنگی
بازار کهن همدان
مسجدجامع همدان
مسجد پیغمبر
کلیسای پروتستان
کلیسای رافاییل
میدان امام خمینی (ره)
قلعه دختر(قیزقلعه سی)
تپه مصلی
بقعه خضر
آرامگاه عارف قزوینی
سرای قلمدانی
حمام تاریخی قلعه

[ویرایش] مراکز گردشگری، چشم‌اندازهای طبیعی

همدان

تله کابین گنجنامه تپه عباس آباد آبشار گنجنامه، پیست اسکی تاریک دره، باغهای مصفای دامنه الوند به ویژه درهای عباس آباد و حیدره و امامزاده کوه و سد اکباتان، پارک مردم و بوستان ارم و شهر بازی ارم از نقاط گردشگری و طبیعی همدان هستند.

[ویرایش] مکان و آثار باستانی مذهبی

امامزاده عبدالله، امامزاده یحیی، امامزاده حسین، امامزاده اسماعیل(امامزاده کوه)، امامزاده هادی ابن علی، امامزاده اسماعیل، امامزاده اهل بن علی.مقبره باستانی امامزاده اظهر، مقبرهٔ باستانی امامزاده هود.

[ویرایش] موزه‌ها و مراکز فرهنگی هنری

موزه تاریخ طبیعی همدان

موزه هگمتانه

[ویرایش] راه‌های همدان

راه اصلی تهران – همدان به درازای ۳۴۱ کیلومتر که از قزوین میگذرد و ۲۰۰ کیلومتر آن آزادراه و بزرگراه است.
بزرگراه تهران- همدان که از ساوه میگذرد.
بزرگراه تهران – کرمانشاه-خسروی که همدان در کیلومتر ۳۷۵ این مسیر از سوی تهران قرار دارد.
راه اصلی تهران – سنندج که همدان در ۳۴۳ کیلومتری این مسیر قرار دارد.
راه اصلی تهران - کرمانشاه - ایلام که همدان در همین مسیر قرار گرفته‌است
راه اصلی سنندج – همدان به طول ۱۸۲ کیلومتر
راه اصلی تبریز-زنجان – همدان- اهواز به طول ۲۷۵ کیلومتر
بزرگراه همدان -ملایر به طول ۷۵ کیلومتر

[ویرایش] سوغات همدان

سفال و سرامیک، چرم و کالای چرمی، فرش، گلیم و جاجیم، انگشت پیچ، سیر تند، شیر شیره، قیسی، مویز، شیره انگور، کماج، حلوا زرده، گردو، مربای پوست پسته.دارتول، باسلق، شیرمال، معجون، مربای گل رز، نان قندی، کاک،

[ویرایش] صنایع دستی

صنایع دستی به ویژه از نظر صنایع چرمسازی , قالیبافی و گلیم بافی و به ویژه با توجه به وجود شهر لالجین به عنوان قطب سفال سازی و سرامیک کشور محسوب می‌شود.

از دیگر صنایع دستی که در همدان فعال است می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

منبت کاری روی چوب
معرق کاری روی چوب
مسگری و قلم زنی روی مس
طلا سازی، ملیله نقره، طلا کوبی و نقره کوبی

[ویرایش] دانشگاه‌ها

[ویرایش] شهرهای خواهرخوانده

شهرهای خواهر همدان:

کولاب, تاجیکستان (۲۰۰۴)

پیوند اصلی این دو شهر به علت مقبره میر سید علی همدانی عارف و صوفی زاده شده در همدان می‌باشد که در کولاب دفن گردیده‌است.^[۱]

[ویرایش] تیم‌های ورزشی

اعضای تیم فوتبال پاس همدان

[ویرایش] گویش و زبان

گویش مردم شهر همدان، فارسی پهلوی با لهجه همدانی است. اما در این استان مردم با گویشهای ترکی، کردی و لری نیز وجود دارد. مردم شهر ملایر با لهجه لری-فارسی، شهر بهار به زبان ترکی و فارسی، رزن ترکی- فارسی و شهر اسدآباد به فارسی-کردی گویش می‌نمایند.

[ویرایش] جستارهای وابسته

[ویرایش] پیوند به بیرون

[ویرایش] پانویس

↑ ویکیپدیای انگلیسی|http://en.wikipedia.org/wiki/Kulob

‎‎

‎

[ویرایش] منابع

	استان همدان
مرکز	همدان
شهرستان‌ها	اسدآباد • بهار • تویسرکان • رزن • کبودرآهنگ • ملایر • نهاوند • همدان
شهرها	ازندریان • اسدآباد • برزول • بهار • تویسرکان • جورقان • جوکار • دمق • رزن • زنگنه • سامن • سرکان • شیرین‌سو • صالح‌آباد • فامنین • فرسفج • فیروزان • قروه درجزین • قهاوند • کبودرآهنگ • گل‌تپه • گیان • لالجین • مریانج • ملایر • مهاجران • نهاوند • همدان
جای‌های دیدنی	آتشکده نوشیجان • آرامگاه استر • آرامگاه باباطاهر • آرامگاه بوعلی‌سینا • امامزاده یحیی • پیست اسکی الوند • تالاب پیرسلیمان • تپه باستانی هگمتانه • سد اکباتان • سرآب گیان • غار علیصدر • کتیبه‌های گنج‌نامه • گنبد حیقوق نبی • مجسمه شیر سنگی • مقبره باباپیره • موزه تاریخ طبیعی همدان
فهرست روستاهای استان همدان

[0] ویکیپدیای انگلیسی|http://en.wikipedia.org/wiki/Kulob

[۱]

پرجمعیت‌ترین شهرهای ایران
ردیف	شهر	جمعیت	ردیف	شهر	جمعیت	ردیف	شهر	جمعیت	نمایش • بحث • ویرایش تهران
۱	تهران	۷٬۷۰۵٬۰۳۶	۱۱	زاهدان	۵۵۲٬۷۰۶	۲۱	زنجان	۳۴۱٬۸۰۱
۲	مشهد	۲٬۴۱۰٬۸۰۰	۱۲	رشت	۵۵۱٬۱۶۱	۲۲	خرم‌آباد	۳۲۸٬۵۴۴
۳	اصفهان	۱٬۵۸۳٬۶۰۹	۱۳	کرمان	۴۹۶٬۶۸۴	۲۳	سنندج	۳۱۱٬۴۴۶
۴	تبریز	۱٬۳۷۸٬۹۳۵	۱۴	همدان	۴۷۳٬۱۴۹	۲۴	گرگان	۲۶۹٬۲۲۶
۵	کرج	۱٬۳۷۷٬۴۵۰	۱۵	اراک	۴۳۸٬۳۳۸	۲۵	ساری	۲۶۹،۸۴۲
۶	شیراز	۱٬۲۱۴٬۸۰۸	۱۶	یزد	۴۲۳٬۰۰۶	۲۶	کاشان	۲۴۸٬۷۸۹
۷	اهواز	۹۶۹٬۸۴۳	۱۷	اردبیل	۴۱۲٬۶۶۹	۲۷	گلستان	۲۳۱٬۸۸۲
۸	قم	۹۵۱٬۹۱۸	۱۸	بندر عباس	۳۶۷٬۵۰۸	۲۸	قدس	۲۲۹٬۳۵۴
۹	کرمانشاه	۷۸۴٬۶۰۲	۱۹	اسلام‌شهر	۳۵۷٬۱۷۱	۲۹	ملارد	۲۲۸٬۶۷۳
۱۰	ارومیه	۵۷۷٬۳۰۷	۲۰	قزوین	۳۴۹٬۸۲۱	۳۰	دزفول	۲۲۸٬۵۰۷

همدان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

فهرست مندرجات

[ویرایش] جایگاه تاریخی همدان

[ویرایش] نگارخانه

[ویرایش] آب و هوا

[ویرایش] شخصیت‌های معروف

[ویرایش] آثار تاریخی

[ویرایش] مراکز گردشگری، چشم‌اندازهای طبیعی

[ویرایش] مکان و آثار باستانی مذهبی

[ویرایش] موزه‌ها و مراکز فرهنگی هنری

[ویرایش] راه‌های همدان

[ویرایش] سوغات همدان

[ویرایش] صنایع دستی

[ویرایش] دانشگاه‌ها

[ویرایش] شهرهای خواهرخوانده

[ویرایش] تیم‌های ورزشی

[ویرایش] گویش و زبان

[ویرایش] جستارهای وابسته

[ویرایش] پیوند به بیرون

[ویرایش] پانویس

[ویرایش] منابع

بازدیدها

ابزارهای شخصی

گشتن

جستجو

جعبه‌ابزار

زبان‌های دیگر