سیرجان

سیرجان
کشور	ایران
استان	کرمان
شهرستان	سیرجان
بخش	مرکزی
نام(های) قدیمی	سعیدآباد، سیرگان، شهریگان، شیرگان
سال شهرشدن	۱۳۱۵
مردم
جمعیت	۱۸۵،۶۲۳ نفر (سال۹۰)
رشد جمعیت	۲%
زبان‌ گفتاری	فارسی
مذهب	شیعه
جغرافیای طبیعی
ارتفاع از سطح دریا	۱۷۶۶متر
آب‌وهوا
میانگین دمای سالانه	۱۵ درجه سانتی گراد
میانگین بارش سالانه	۱۶۲ میلی متر
روزهای یخبندان سالانه	۸۲ روز
اطلاعات شهری
شهردار	منصور آبیار
ره‌آورد	مسقطی، قوتو، پسته، کشک
پیش‌شماره تلفنی	۰۳۴۵
وبگاه	شهرداری سیرجان
شناسه ملی خودرو	ایران ۶۵-د و۷۵-ب
تابلوی خوش‌آمد به شهر
به قطب صنعتی استان کرمان خوش آمدید
سیرجان قطب صنعت
سیرجان روی نقشه ایران °۵۵٫۶۷شرقی °۲۹٫۴۵شمالی / ۵۵٫۶۷;۲۹٫۴۵

سیرجان شهری تاریخی در جنوب غربی استان کرمان و مرکز شهرستان سیرجان است. این شهر با توجه به قرارگرفتن در تقاطع محورهای مواصلاتی یزد-بندرعباس و کرمان -شیراز از دیرباز مورد توجه بوده است. این شهر در ۹۶۰ کیلومتری تهران و ۱۷۵ کیلومتری کرمان قرار دارد. جمعیت این شهر بر پایه آمار سرشماری سال ۹۰ برابر با ۱۸۵،۶۲۳ نفر است.واز لحاظ جمعیت شهری دومین شهر استان کرمان است.

پیشینه

قدیمی ترین سند تاریخی درباره سیرجان این نوشتهٔ ابن اثیر است: "گشتاسب یکی از پادشاهان قدیم ایران بود و دین سلیمان را داشت، دین زرتشت را پذیرفت و در کوهستانی که تمبور نام داشت جای گرفت و در حالت تقیه به عبادت مشغول شد". به عقیده استاد باستانی پاریزی، کوه تمبور همان است که در مشرق سیرجان و حدود چهار گنبد قرار گرفته و به همین نام مشهور است.

وجه تسمیه

دربارهٔ وجه تسمیهٔ سیرجان نظرهای مختلفی اظهار شده است، ولی پژوهشگران عمدتاً بر این عقیده‌اند که در زمان ساسانیان به دلیل وجود قناتهای بسیار زیاد در این منطقه، آن را سیرگان یا سیرکان یعنی سیرآب از قنات یا پر از قنات نامیده‌اند. عده‌ای نیز کلمه گان یا کان را که به معنی معدن است به علت وجود معادن گوناگون در این منطقه دانسته‌اند. در استیلای عرب نام سیرگان معرب شده و به سیرجان تغییر یافت.

سیرجان پیش از اسلام

مسیر لشکرکشی اسکندر مقدونی به پاسارگاد

بنای سیرجان را به بهمن پادشاه اشکانی نسبت می‌دهند. ژان گوره در کتاب خواجهٔ تاجدار، شرحی بر سیرجان می‌نویسد و نشان می‌دهد که سیرجان قبل از اشکانیان نیز آباد بوده و توضیح می‌دهد: «سیرجان قدیم، به قول مورخان قدیم، از جمله سیسرون و کتزیاس که در دورهٔ هخامنشیان می‌زیسته‌اند، دارای ده محله بوده و در هر یک از محلات آن شهر، یک دسته از مردم زندگی می کرده‌اند.» اما قدمت این شهر را به قبل از اشکانیان نیز نسبت داده‌اند. آن گونه که در کتاب تاریخ کرمان نوشته شده است:«اسکندر در بازگشت از هندوستان از روی قلعهٔ سنگ که محل قدیم شهر سیرجان است، عبور کرده و از طریق بوانات به پاسارگاد رفته است.»

سیرجان پس از اسلام

قسمتی از قلعهٔ سنگ در نزدیکی سیرجان

مقدسی در قرن چهارم هجری قمری، سیرجان را یکی از چهار ولایت کرمان ذکر می‌کند. شهر قدیم سیرجان در محل قلعهٔ سنگ (در فاصله ۹ کیلومتری شهر فعلی سیرجان قرار دارد) و تا سال ۷۹۶ هجری قمری آباد بوده است و در آن تاریخ به وسیله «ایدکو» سردار تیمور، که دو سال شهر را در محاصره داشت نابود می‌گردد. ساکنان باقیمانده آن به محلی در همان نزدیکی به نام باغ بمید منتقل می‌شوند و شهر جدید در آن موقعیت بوجود می‌آید. اما باز در هجوم محمود افغان به کرمان، سیرجان هم مورد حمله و غارت قرار می‌گیرد. سالها بعد در حدود سال ۱۲۰۰ هجری قمری، میرزا سعید کلانتر در جنوب باغ بمید دهی را آباد نمود که سعید آباد نامیده شد، و این سعید آباد، همین شهر فعلی سیرجان و درواقع سومین موقعیت این شهر است.

آب و هوا

آب و هوای سیرجان در زمستان‌ها سرد، در تابستانهاو بهار نسبتا معتدل است. رطوبت متوسط آن ۳۶٪ و متوسط بارندگی سالانه ۱۶۰ میلیمتر است. یکی از مرتفع ترین دشت‌های داخلی ایران به نام دشت ابراهیم آباد در جنوب شرقی سیرجان قرار گرفته و حداقل ۱۷۱۰ متر از سطح دریا ارتفاع دارد.کویر نمک سیرجان در فاصله ۳۰ کیلومتری غرب شهر سیرجان واقع در استان کرمان می‌باشد. طول این کویر در حدود ۵۰ کیلومتر و عرض آن در قسمت میانی برابر با ۲۰ کیلومتر می‌باشد که هر چه در جهت شمال یا جنوب آن حرکت کنید از عرض آن کاسته می‌شود.موقعیت ژئولوژیکیسم زمین شناسی سیرجان در کشور بی نظیر است.

مفاخر و مشاهیر سیرجان

برخی از مفاخر و مشاهیر سیرجان عبارت‌اند از:

• سیدجواد مدنی موسوی ملقب به بنان الشریعه،^{[نیازمند منبع]}
• شیخ محمد باقر سیرجانی ملقب به لسان العلما،
• شیخ محمد حسن شهابی زیدآبادی ملقب به شیخ الملک وزیر نفت و اولین مدرس زبان فرانسه در ایران^{[نیازمند منبع]}
• علی‌اکبر سعیدی سیرجانی (ادیب، پژوهشگر و نویسنده)
• شیخ محمد حسن سیرجانی ملقب به پیغمبر دزدان
• علی اکبر وثوقی رهبری (نویسنده)^{[نیازمند منبع]}
• محمد علی آزادیخواه (نویسنده)
• محمد کرام الدینی (مؤلف و مترجم علم و آموزش علم)
• محمد ابراهیم باستانی پاریزی (نویسنده و پژوهشگر تاریخ)
• طاهره صفار زاده (مترجم فرآن)
• احمد زیدآبادی (روزنامه نگار) متقدمین:
• حضرت خواجه علی ابن حسن سیرگانی عارف قرن چهارم و پنجم
• حضرت شاه بن شجاع عارف قرن دوم و سوم

دیدنی‌ها و جاذبه‌های تاریخی و طبیعی

بادگیر معروف چپقی

این شهر به دلیل قدمتی که دارد، مجموعه و موزه‌ای است ازادوار مختلف تاریخ ایران که هنوز در بناهای این شهر انعکاس دارد. معماری سیرجان صاحب یکی از بی نظیرترین نوع بادگیرهای ایرانی به نام بادگیر چپقی است.

دیدنی‌های تاریخی-فرهنگی

از جمله دیدنیهای فرهنگی و تاریخی سیرجان:

• امام زاده احمد (ع)
• امامزاده علی (ع)
• موزه سیرجان
• آرامگاه میر زبیر
• قلعه سنگ
• بازارسیرجان
• کاروانسراهای سیرجان
• یخدان‌های دوقلوی سیرجان
• خانه حاج رشید
• عمارت صدر زاده
• عمارت سعید نیا
• بادگیر چپقی
• یخدان حاج رشید
• بنای شاه فیروز
• باغ سنگی
• عمارت شوکت

دیدنی‌های طبیعی و تاریخی دیگر

• راسته بازار تاریخی سیرجان
• منطقه زیباو خوش آب و هوای پاریز
• منطقه حفاظت شده سیاه کوه
• سرو کهنسال امامزاده احمد
• طبیعت زیبای بلورد
• کفه نمک واقع در خیر اباد

هتل‌ها و مراکز اقامتی

• هتل سروش
• هتل فدک
• هتل کهکشان
• هتل سیرجان

کوه‌های سیرجان

کوه لاشکار یا دکل، کوه سیاهکوه، کوه خواجویی، کوه چشمه قافل، کوه مغولی، کوه سیاهکوه خیرآباد، کوه باغچوبی، کوه منسار، کوه کلاهی، کوه زرد، کوه خاکی، کوه خاکستری، کوه دره گرا، کوه مگسی، کوه ریزآب، کوه یال خری، کوه کمربست، کوه پوته‌ای، کوه شاه خیرالله، کوه امیرالمومنین، کوه قله ماری، کوه تنبور، کوه یال سبز، کوه خدانزدیک، کوه لانه زنبوری، کوه کویز، کوه چاه پت، کوه چک آب، کوه باغ حسن، کوه تونل

بازارها

بازار کهنهٔ سیرجان در یک روز تعطیل

بازارهای سیرجان شامل یک بازار تاریخی وبزرگ و تعدادی بازار جدید ساز است. مجتمع تجاری بزرگ و مدرن مهر نیز از بازارهای مهم شهرسیرجان محسوب می‌شود. سیرجان شهری است که بیشتر ماهیت تجاری و صنعتی و اقتصادی دارد.

سوغات

گلیم قالی شیرکی بافت سیرجان

• مسقطی، لواشک، پسته، قوتو(قاووت)، نان کلیسیرو و آش اماچ
• شیرینی‌های خانگی از جمله باقلوا، کماج سهن و دیگر شیرینی‌های سنتی

حمل و نقل

شهری

حمل و نقل شهری سیرجان تاکسی واتوبوس است.

بین شهری

حمل و نقل سیرجان از طریق فرودگاه سیرجان و نیز راه آهن سیرجان از طریق قطارانجام می‌شود. اتوبوس‌ها هم در این شهر کار جابجایی بین شهری مسافران را انجام می‌دهند. علاوه بر این کار مطالعاتی جهت راه اندازی خط اهن سیرجان به بافت آغاز شده. با راه اندازی این خط شهر سیرجان از موقعیت سوق الجهشی و ژئو پلوتیکی خاصی برخوردار خواهد شد.

تعدادی از میادین و معابر مهم شهر

پل روگذر دفاع مقدس سیرجان

• میدان امام خمینی
• پل روگذر دفاع مقدس
• زیرگذر شیخ فضل الله نوری
• بلوار سردار جنگل
• میدان بزرگ امام علی (ع)
• خیابان آیت الله سعیدی
• بلوار دکتر صادقی
• بلوار سید جمال الدین اسدآبادی
• میدان آزادی

فاصله تا سایر شهرها به کیلومتر

• فاصله تا تهران: ۹۶۰ کیلومتر
• فاصله تا کرمان: ۱۷۵ کیلومتر
• فاصله تا شیراز: ۳۸۰ کیلومتر
• فاصله تا بندرعباس: ۳۰۰ کیلومتر
• فاصله تا بافت: ۱۰۵ کیلومتر
• فاصله تا شهربابک: ۹۵ کیلومتر
• فاصله تا بردسیر: ۱۱۸ کیلومتر

اقتصاد

منطقه ویژه اقتصادی سیرجان به عنوان اولین منطقه ویژه اقتصادی کشور نقش موثری در توسعه این مناطق در کشور داشته‌است. عده‌ای از مردم سیرجان مهاجرانی هستند که در سالهای پیش از سیوند در فارس به سیرجان مهاجرت نموده‌اند. این طایفه (سیوندی) از بزرگترین طوایف سیرجان به شمار می‌رود

منطقه ویژه اقتصادی سیرجان

منطقه ویژه اقتصادی سیرجان، که الگوی توسعه مناطق ویژه اقتصادی درسراسر ایران محسوب می‌شود، نخستین منطقه ویژه چند منظوره(Multipurpose) در ایران است که با مجوز فعالیتهای همه جانبه اقتصادی در بخشهای صنعت، تجارت و خدمات به سرمایه گذاران فعال خدمات ارائه می‌دهد. منطقه ویژه اقتصادی سیرجان، در بهمن ماه سال ۱۳۷۰ بر مبنای تبصره ۲۰ قانون برنامه اول توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران تأسیس و از شهریور ماه سال ۱۳۷۲ تأسیسات گمرکی، انبارهای نگهداری کالا و فاز اول تأسیسات زیر بنائی به بهره برداری رسیده است. منطقه ویژه اقتصادی سیرجان، تمامی امکانات و تسهیلات لازم برای تولید و تجارت بین المللی را یکجا و بصورت قابل دسترسی فراهم آورده و شرایط و موقعیت آن برای سرمایه گذاریهای صنعتی، تولیدی، تجاری و خدمات پشتیبانی منحصر بفرد است. تاکنون بالغ بر ۴۰ واحد تولیدی با سرمایه گذاری بالغ بر ۲۰۰۰ میلیارد ریال در منطقه ویژه اقتصادی سیرجان به بهره برداری رسیده و فضای انباری سرپوشیده بالغ بر ۲۰۰۰۰۰ مترمربع برای نگهداشت کالا در اختیارتجار و بازرگانان محترم داخلی و خارجی قرار می‌گیرد.

موقعیت‌های جدید صنعتی سیرجان

همزمان با آغاز ساخت یکی از بزرگترین کارخانه‌های فولاد در شهر بافت عملیات مطالعاتی ساخت راه اهن سیرجان بافت آغاز شده و همچنین با وصل راه آهن سیرجان بافت به کرمان سیرجان بیش از پیش از موقعیت صنعتی و اقتصادی برخوردار خواهد شد. همچنین با وصل خط راه آهن سیرجان شیراز سیرجان به بهمراه کرمان چهار راه بزرگ ترانزیتی ریلی خواهند شد که علاوه بر رشد صنعتی قابل توجه اشتغال زایی بی نظیری خواهد داشت

دانشگاه‌ها

• دانشگاه صنعتی سیرجان
• دانشگاه پیام نور مرکز سیرجان
• دانشگاه آزاداسلامی واحد سیرجان
• دانشگاه واحد علوم و تحقیقات پردیس
• دانشکده پزشکی سیرجان
• دانشکده فنی حرفه‌ای واحد پسران شهید کرانی
• دانشکده فنی حرفه‌ای واحد دختران کوثر
• دانشگاه جامع علمی کاربردی
• دانشگاه بین المللی منطقه ویژه اقتصادی سیرجان (گمرک)

بیمارستان‌ها و مراکز درمانی مهم

• بیمارستان‌های سیرجان شامل سه بیمارستان است.
• بیمارستان دکتر غرضی
• بیمارستان امام رضا (ع)
• بیمارستان آمادگاه ناوگان جنوب (نیروی دریایی ارتش)
• بیمارستان بزرگی نیز در بزرگراه هجرت در دست ساخت است.

ورزش و امکانات ورزشی

هم اکنون باشگاه فرهنگی ورزشی گل‌گهر با پوشش قریب به ۲۰۰۰ ورزشکار و با استفاده از ۶۰ نفر کادر فنی در غالب ۳۸ تیم ورزشی سعی در ارتقاء سطح کمی وکیفی ورزش شهرستان سیرجان و استان کرمان دارد. حضور حرفه‌ای در رشته‌های فوتبال و والیبال و همچنین حمایت از ورزش همگانی شهرستان و کارگری در سطح شرکت معدنی و صنعتی گل گهر، باعث ایجاد انگیزه، تحرک و پویایی بین نسل جوان شهر شده است و سلامتی و شادابی را نیز به فضای کارگری شرکت هدیه کرده است. حضور تیم‌های ورزشی باشگاه فرهنگی ورزشی گل‌گهر در لیگ‌های کشوری تبعات مثبت فراوانی را برای ورزش و اقتصاد شهر سیرجان به همراه دارد و علاوه بر ایجاد اشتغال مستقیم، به صورت غیرمستقیم نیز باعث ایجاد اشتغال گردیده است. هم چنین حضور تیم‌های مختلف ورزشی در سیرجان باعث رونق هتل‌ها، رستوران‌ها، فروشگاه‌ها و گسترش صنعت توریسم داخلی نیز شده است.

رسانه‌ها

رسانه ملی

شبکه استانی کرمان که ۲۰ساعت در شبانه روز برنامه دارد، از رسانه‌های دیداری و رادیو کرمان از رسانه‌های شنیداری بومی این شهر محسوب می‌شوند. علاوه بر این تمامی کانال‌های تلویزیونی در شهر سیرجان قابل رویت هستند. شهر الکترونیک سیرجان سومین شهر الکترونیکی در ایران نیز یکی از مهم ترین ارتباطات و رسانه‌های این شهر است. همچنین مطبوعات و سایت‌های خبری در این شهر فعالیت می‌کنند

پیوند به بیرون

• شهرداری سیرجان
• هفته نامه پاسارگاد سیرجان
• شهر الکترونیک سیرجان
• پایگاه خبری سیرجان پرس
• پایگاه خبری کاریز
• مجتمع بین المللی هوشمند سیرجان
• منطقه ویژه اقتصادی سیرجان
• نمایندگی انجمن کوهنوردان ایران - سیرجان