سیرجان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
سیرجان
Badgir.chopoghi.jpg
کشور Flag of Iran.svg ایران
استان کرمان
شهرستان سیرجان
بخش مرکزی
نام(های) قدیمی سعیدآباد، سیرگان، شهریگان، شیرگان
سال شهرشدن ۱۳۱۵
مردم
جمعیت ۱۸۵،۶۲۳ نفر (سال۹۰)[۱]
رشد جمعیت ۲٪
جغرافیای طبیعی
ارتفاع از سطح دریا ۱۷۶۶متر
آب‌وهوا
میانگین دمای سالانه ۱۵ درجه سانتی گراد
میانگین بارش سالانه ۱۶۲ میلی‌متر
روزهای یخبندان سالانه ۸۲ روز
اطلاعات شهری
شهردار عبدالرضا محبوبی زاده
ره‌آورد مسقطی، قوتو، پسته، کشک
پیش‌شماره تلفنی ۰۳۴۵
وبگاه شهرداری سیرجان
شناسهٔ ملی خودرو Flag of Iran.svg ایران ۶۵-د و۷۵-ب[۲]
تابلوی خوش‌آمد به شهر
به قطب صنعتی استان کرمان خوش آمدید
سیرجان قطب صنعت

سیرجان شهری تاریخی در جنوب غربی استان کرمان و مرکز شهرستان سیرجان است. این شهر در ۹۶۰ کیلومتری تهران و ۱۷۵ کیلومتری کرمان قرار دارد و با توجه به قرارگرفتن در تقاطع محورهای مواصلاتی یزد-بندرعباس و کرمان -شیراز از دیرباز مورد توجه بوده است.[۳][۴]

جمعیت سیرجان بر پایه سرشماری سال ۹۰ برابر با ۱۸۵،۶۲۳ نفر است.[۵]واز لحاظ جمعیت شهری دومین شهر استان کرمان است.[۶]

پیشینه[ویرایش]

قدیمی ترین سند تاریخی درباره سیرجان این نوشتهٔ ابن اثیر است: "گشتاسب یکی از پادشاهان قدیم ایران بود و دین سلیمان را داشت، دین زرتشت را پذیرفت و در کوهستانی که تمبور نام داشت جای گرفت و در حالت تقیه به عبادت مشغول شد". به عقیده استاد باستانی پاریزی، کوه تمبور همان است که در مشرق سیرجان و حدود چهار گنبد قرار گرفته و به همین نام مشهور است.[۳]

وجه تسمیه[ویرایش]

دربارهٔ وجه تسمیهٔ سیرجان نظرهای مختلفی اظهار شده است، ولی پژوهشگران عمدتاً بر این عقیده‌اند که در زمان ساسانیان به دلیل وجود قناتهای بسیار زیاد در این منطقه، آن را سیرگان یا سیرکان یعنی سیرآب از قنات یا پر از قنات نامیده‌اند. عده‌ای نیز کلمه گان یا کان را که به معنی معدن است به علت وجود معادن گوناگون در این منطقه دانسته‌اند. در استیلای عرب نام سیرگان معرب شده و به سیرجان تغییر یافت.[۷]

سیرجان پیش از اسلام[ویرایش]

مسیر لشکرکشی اسکندر مقدونی به پاسارگاد

بنای سیرجان را به بهمن پادشاه اشکانی نسبت می‌دهند. ژان گوره در کتاب خواجهٔ تاجدار، شرحی بر سیرجان می‌نویسد و نشان می‌دهد که سیرجان قبل از اشکانیان نیز آباد بوده و توضیح می‌دهد: «سیرجان قدیم، به قول مورخان قدیم، از جمله سیسرون و کتزیاس که در دورهٔ هخامنشیان می‌زیسته‌اند، دارای ده محله بوده و در هر یک از محلات آن شهر، یک دسته از مردم زندگی می کرده‌اند.»[۸] اما قدمت این شهر را به قبل از اشکانیان نیز نسبت داده‌اند. آن گونه که در کتاب تاریخ کرمان نوشته شده است:«اسکندر در بازگشت از هندوستان از روی قلعهٔ سنگ که محل قدیم شهر سیرجان است، عبور کرده و از طریق بوانات به پاسارگاد رفته است.»[۹]

سیرجان پس از اسلام[ویرایش]

قسمتی از قلعهٔ سنگ در نزدیکی سیرجان

مقدسی در قرن چهارم هجری قمری، سیرجان را یکی از چهار ولایت کرمان ذکر می‌کند. شهر قدیم سیرجان در محل قلعهٔ سنگ (در فاصله ۹ کیلومتری شهر فعلی سیرجان قرار دارد) و تا سال ۷۹۶ هجری قمری آباد بوده است و در آن تاریخ به وسیله «ایدکو» سردار تیمور، که دو سال شهر را در محاصره داشت نابود می‌گردد. ساکنان باقی‌مانده آن به محلی در همان نزدیکی به نام باغ بمید منتقل می‌شوند و شهر جدید در آن موقعیت بوجود می‌آید.[۳] اما باز در هجوم محمود افغان به کرمان، سیرجان هم مورد حمله و غارت قرار می‌گیرد. سالها بعد در حدود سال ۱۲۰۰ هجری قمری، میرزا سعید کلانتر در جنوب باغ بمید دهی را آباد نمود که سعید آباد نامیده شد، و این سعید آباد، همین شهر فعلی سیرجان و درواقع سومین موقعیت این شهر است.[۹]

آب و هوا[ویرایش]

آب و هوای سیرجان در زمستان‌ها سرد، در تابستانهاو بهار نسبتاً معتدل است. رطوبت متوسط آن ۳۶٪ و متوسط بارندگی سالانه ۱۶۰ میلیمتر است.[۱۰] یکی از مرتفع ترین دشت‌های داخلی ایران به نام دشت ابراهیم‌آباد در جنوب شرقی سیرجان قرار گرفته و حداقل ۱۷۱۰ متر از سطح دریا ارتفاع دارد. کویر نمک سیرجان در فاصله ۳۰ کیلومتری غرب شهر سیرجان واقع در استان کرمان می‌باشد. طول این کویر در حدود ۵۰ کیلومتر و عرض آن در قسمت میانی برابر با ۲۰ کیلومتر می‌باشد که هر چه در جهت شمال یا جنوب آن حرکت کنید از عرض آن کاسته می‌شود.[۱۱]موقعیت ژئولوژیکیسم زمین‌شناسی سیرجان در کشور بی نظیر است.

بارندگی منجر به آب گرفتگی در شهر سیرجان

دیدنی‌ها و جاذبه‌های تاریخی و طبیعی[ویرایش]

باغ سنگی

این شهر به دلیل قدمتی که دارد، مجموعه و موزه‌ای است ازادوار مختلف تاریخ ایران که هنوز در بناهای این شهر انعکاس دارد. معماری سیرجان صاحب یکی از بی نظیرترین نوع بادگیرهای ایرانی به نام بادگیر چپقی است.

دیدنی‌های تاریخی-فرهنگی[ویرایش]

Museumsirjan.jpg

از جمله دیدنیهای فرهنگی و تاریخی سیرجان:

یخدان های دوقلو سیرجان عکس: امیررضا توسلی

دیدنی‌های طبیعی و تاریخی دیگر[ویرایش]

Sirjan-bazar.jpg
  • راسته بازار تاریخی سیرجان
  • منطقه زیباو خوش آب و هوای پاریز
  • منطقه حفاظت شده سیاه کوه
  • سرو کهنسال امامزاده احمد
  • طبیعت زیبای بلورد
  • کفه نمک واقع در خیر اباد

هتل‌ها و مراکز اقامتی[ویرایش]

کوه‌های سیرجان[ویرایش]

کوه لاشکار یا دکل، کوه سیاهکوه، کوه خواجویی، کوه چشمه قافل، کوه مغولی، کوه سیاهکوه خیرآباد، کوه باغچوبی، کوه منسار، کوه کلاهی، کوه زرد، کوه خاکی، کوه خاکستری، کوه دره گرا، کوه مگسی، کوه ریزآب، کوه یال خری، کوه کمربست، کوه پوته‌ای، کوه شاه خیرالله، کوه امیرالمؤمنین، کوه قله ماری، کوه تنبور، کوه یال سبز، کوه خدانزدیک، کوه لانه زنبوری، کوه کویز، کوه چاه پت، کوه چک آب، کوه باغ حسن، کوه تونل

بازارها[ویرایش]

متن جایگزین
بازار کهنهٔ سیرجان در یک روز تعطیل

بازارهای سیرجان شامل یک بازار تاریخی وبزرگ و تعدادی بازار جدید ساز است. مجتمع تجاری بزرگ و مدرن مهر نیز از بازارهای مهم شهرسیرجان محسوب می‌شود. سیرجان شهری است که بیشتر ماهیت تجاری و صنعتی و اقتصادی دارد.

سوغات[ویرایش]

گلیم قالی شیرکی بافت سیرجان

حمل و نقل[ویرایش]

شهری[ویرایش]

حمل و نقل شهری سیرجان تاکسی واتوبوس است.

جاده حاجی آباد سیرجان عکس: امیررضا توسلی

فرودگاه[ویرایش]

فرودگاه سیرجان دارای پروازهای داخلی از جمله هر روزه به تهران می‌باشد از جمله پروازهای دیگر به شهرهای مشهد و کیش می‌باشد.

راه آهن[ویرایش]

قطار بندر عباس به تهران از سیرجان می‌گذرد و دارای ایستگاه می‌باشد و همچنین این قطار دارای مقاصدی همچون اصفهان و مشهد می‌باشد.

بین شهری[ویرایش]

حمل و نقل سیرجان از طریق فرودگاه سیرجان و نیز راه آهن سیرجان از طریق قطارانجام می‌شود. اتوبوس‌ها هم در این شهر کار جابجایی بین شهری مسافران را انجام می‌دهند. علاوه بر این کار مطالعاتی جهت راه‌اندازی خط اهن سیرجان به بافت آغاز شده. با راه‌اندازی این خط شهر سیرجان از موقعیت سوق الجهشی و ژئو پلوتیکی خاصی برخوردار خواهد شد.

تعدادی از میادین و معابر مهم شهر[ویرایش]

پل روگذر دفاع مقدس سیرجان
  • میدان امام خمینی
  • پل روگذر دفاع مقدس
  • زیرگذر شیخ فضل الله نوری
  • بلوار سردار جنگل
  • خیابان شریعتی
  • میدان بزرگ امام علی (ع)
  • خیابان آیت‌الله سعیدی
  • بلوار دکتر صادقی
  • بلوار سید جمال الدین اسدآبادی
  • میدان آزادی

فاصله تا سایر شهرها به کیلومتر[ویرایش]

اقتصاد[ویرایش]

منطقه ویژه اقتصادی سیرجان به عنوان اولین منطقه ویژه اقتصادی کشور نقش موثری در توسعه این مناطق در کشور داشته‌است. عده‌ای از مردم سیرجان مهاجرانی هستند که در سالهای پیش از سیوند در فارس به سیرجان مهاجرت نموده‌اند. این طایفه (سیوندی) از بزرگترین طوایف سیرجان به شمار می‌رود

منطقه ویژه اقتصادی سیرجان[ویرایش]

منطقه ویژه اقتصادی سیرجان، که الگوی توسعه مناطق ویژه اقتصادی درسراسر ایران محسوب می‌شود، نخستین منطقه ویژه چند منظوره(Multipurpose) در ایران است که با مجوز فعالیتهای همه‌جانبه اقتصادی در بخشهای صنعت، تجارت و خدمات به سرمایه گذاران فعال خدمات ارائه می‌دهد. منطقه ویژه اقتصادی سیرجان، در بهمن ماه سال ۱۳۷۰ بر مبنای تبصره ۲۰ قانون برنامه اول توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران تأسیس و از شهریور ماه سال ۱۳۷۲ تأسیسات گمرکی، انبارهای نگهداری کالا و فاز اول تأسیسات زیر بنائی به بهره‌برداری رسیده است. منطقه ویژه اقتصادی سیرجان، تمامی امکانات و تسهیلات لازم برای تولید و تجارت بین‌المللی را یکجا و بصورت قابل دسترسی فراهم آورده و شرایط و موقعیت آن برای سرمایه گذاریهای صنعتی، تولیدی، تجاری و خدمات پشتیبانی منحصربه‌فرد است. تاکنون بالغ بر ۴۰ واحد تولیدی با سرمایه‌گذاری بالغ بر ۲۰۰۰ میلیارد ریال در منطقه ویژه اقتصادی سیرجان به بهره‌برداری رسیده و فضای انباری سرپوشیده بالغ بر ۲۰۰۰۰۰ مترمربع برای نگهداشت کالا در اختیارتجار و بازرگانان محترم داخلی و خارجی قرار می‌گیرد.

دانشگاه‌ها[ویرایش]

  • دانشگاه صنعتی سیرجان
  • دانشگاه پیام نور مرکز سیرجان
  • دانشگاه آزاداسلامی واحد سیرجان
  • دانشگاه واحد علوم و تحقیقات سیرجان
  • دانشکده پزشکی سیرجان
  • دانشکده فنی حرفه‌ای واحد پسران شهید کرانی
  • دانشکده فنی حرفه‌ای واحد دختران کوثر
  • دانشگاه جامع علمی کاربردی جهاد دانشگاهی
  • دانشگاه جامع علمی کاربردی نوبنیاد
  • دانشگاه بین‌المللی منطقه ویژه اقتصادی سیرجان (گمرک)

بیمارستان‌ها و مراکز درمانی مهم[ویرایش]

  • بیمارستان‌های سیرجان شامل سه بیمارستان است.
  • بیمارستان دکتر غرضی
  • بیمارستان امام رضا (ع)
  • بیمارستان آمادگاه ناوگان جنوب (نیروی دریایی ارتش)
  • بیمارستان بزرگی نیز در بزرگراه هجرت در دست ساخت است.

ورزش و امکانات ورزشی[ویرایش]

هم اکنون باشگاه فرهنگی ورزشی گل‌گهر با پوشش قریب به ۲۰۰۰ ورزشکار و با استفاده از ۶۰ نفر کادر فنی در غالب ۳۸ تیم ورزشی سعی در ارتقاء سطح کمی وکیفی ورزش شهرستان سیرجان و استان کرمان دارد. حضور حرفه‌ای در رشته‌های فوتبال و والیبال و همچنین حمایت از ورزش همگانی شهرستان و کارگری در سطح شرکت معدنی و صنعتی گل گهر، باعث ایجاد انگیزه، تحرک و پویایی بین نسل جوان شهر شده است و سلامتی و شادابی را نیز به فضای کارگری شرکت هدیه کرده است. حضور تیم‌های ورزشی باشگاه فرهنگی ورزشی گل‌گهر در لیگ‌های کشوری تبعات مثبت فراوانی را برای ورزش و اقتصاد شهر سیرجان به همراه دارد و علاوه بر ایجاد اشتغال مستقیم، به صورت غیرمستقیم نیز باعث ایجاد اشتغال گردیده است. هم چنین حضور تیم‌های مختلف ورزشی در سیرجان باعث رونق هتل‌ها، رستوران‌ها، فروشگاه‌ها و گسترش صنعت توریسم داخلی نیز شده است.[۱۳]

رسانه‌ها[ویرایش]

از نشریات محلی سیرجان نیز می‌توان به هفته‌نامه‌های نگارستان ، نگین ، سخن تازه، پاسارگاد و صبح‌سیرجان اشاره کرد. سیرجان هفته نامه‌ها و دوهفته نامه‌های دیگری نیز دارد که منظم منتشر نمی‌شوند.

پانویس[ویرایش]

  1. دفترآمار و اطلاعات استانداری کرمان، سالنامه آماری استان کرمان
  2. بانک اطلاعاتی آکو، لیست پلاک‌های خودروهای ایران
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ ۳٫۲ وثوقی رهبری، علی‌اصغر. تاریخ سیرجان. کرمان: انتشارات مرکز کرمان‌شناسی، ۱۳۷۶ خورشیدی، ISBN 964-6487-01-7.
  4. شهر الکترونیک سیرجان - سیرجان ازنگاه رسانه ها
  5. دفترآمار و اطلاعات استانداری کرمان، سالنامه آماری استان کرمان
  6. نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسکن ۱۳۸۵، پایگاه اینترنتی مرکز آمار ایران
  7. مؤید محسنی، علی اکبر. نشریهٔ فرهنگ سیرجان، سال ۱۳۳۶، ص ۲۴
  8. گور، ژان. ترجمه منصوری، ذبیح‌الله. خواجهٔ تاجدار. تهران: انتشارات امیرکبیر، ۱۳۸۶. ص ۱۷۲
  9. ۹٫۰ ۹٫۱ وزی‍ری ک‍رم‍ان‍ی، اح‍م‍دع‍ل‍ی. ت‍ص‍ح‍ی‍ح و ت‍ح‍ش‍ی‍ه باستانی پریزی، م‍ح‍م‍داب‍راه‍ی‍م. تاریخ کرمان. ت‍ه‍ران: انتشارات ع‍ل‍م‍ی، ۱۳۷۰
  10. http://www.ssez.ir/index.aspx?siteid=81&pageid=161 سایت منطقه ویژه اقتصادی سیرجان
  11. کویر نمک سیرجان
  12. ۱۲٫۰ ۱۲٫۱ ۱۲٫۲ ۱۲٫۳ سایت جامع هتلداری ایران، فهرست هتل‌های ایران
  13. سایت باشگاه گل گهرسیرجان

پیوند به بیرون[ویرایش]