عراق
از ویکیپدیا، دانشنامهٔ آزاد.
عراق کشوری است در خاورمیانه در جنوب غرب آسیا. این کشور از جنوب با کشورهای عربستان سعودی و کویت، از غرب با اردن و سوریه، از شرق با ایران و از شمال با ترکیه همسایه است. عراق از جنوب مرز آبی کوچکی با خلیج فارس دارد و دو رود مشهور دجله و فرات که منشأ تمدنهای باستانی ساکن میانرودان (بینالنهرین) در طول تاریخ کهن این کشورند از شمال به جنوب آن روان هستند.
پایتخت عراق شهر باستانی بغداد است.
به عربی: الجمهورية العراقية
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
فهرست مندرجات |
[ویرایش] تاریخ
نوشتار اصلی را بخوانید: تاریخ عراق
[ویرایش] تاریخ باستان
نخستین قومهای باستانی ساکن سرزمین کنونی عراق سومریان، اکدیها و آشوریها بودند.
[ویرایش] تاریخ میانه
کشور عراق دورههای تاریخی بسیاری را بخود دیده. از آن میان دوره طولانی سالاری شاهنشاهان ایران بر آن سرزمین.
در روزگار ساسانیان پایتخت شاهنشاهی ایران یعنی کلانشهر تیسفون در میانرودان قرار داشت. عراق کنونی در تقسیمات کشوری ساسانیان، دل ایرانشهر یا سورستان نامیده میشد.
[ویرایش] تاریخ معاصر
- نوشتار اصلی را بخوانید: پس از اشغال عراق، ۲۰۰۳ - تاکنون
[ویرایش] شکلگیری عراق امروزی
پس از متلاشی شدن امپراتوری عثمانی کشور کنونی عراق که جزئی از آن بود در سال ۱۹۲۰ به تصرف بریتانیا درآمد. کشور عراق از ۳ ولایت موصل در شمال، بغداد در مرکز و بصره در جنوب تشکیل شد. در سال ۱۹۳۲ عراق استقلال خود را از بریتانیا کسب کرد و تا سال ۱۹۵۸ حکومت خاندان هاشمی که دستنشانده بریتانیا بود بر آن حاکم بود تا اینکه در ۱۴ ژوئیه ۱۹۵۸ با کودتای تیمسار عبدالکریم قاسم برانداخته شد.
عبدالکریم که دارای عقاید چپگرایانه بود، با برانداختن حکومت سلطنتی، حکومت جمهوری تشکیل داد. دوران حکومت عبدالکریم پنج سال طول کشید تا اینکه در سال ۱۹۶۳، عبدالسلام عارف، وی را از حکومت خلع نمود. عبدالسلام عارف در سال ۱۹۶۶ درگذشت و برادرش عبدالرحمان عارف، زمام امور را در دست گرفت. در سال ۱۹۶۸، عبدالرحمان عارف توسط جناح راست حزب سوسیالیستی عربی بعث برکنار شد و حزب بعث توانست قدرت را در دست گیرد. و این آغازی شد برای قدرتگیری صدام حسین و حاکمیت وی در دهههای آتی ادامه یافت.
در سال ۱۹۸۰ جنگ ایران و عراق با حمله غافلگیرانه صدام به مرزهای ایران آغاز شد که تا سال ۱۹۸۸ ادامه یافت. در همان دهه عملیات انفال که در مناطق شمالی عراق به اجرا درمیآمد به قتل و کشتار بیش از ۱۸۲ هزار از کردها گردید و از جمله آن میتوان به بمباران شیمیایی شهر حلبچه اشاره نمود.
به دنبال تهاجم ارتش عراق به کویت و جنگ خلیج فارس کشور عراق با تحریمهای اقتصادی روبرو شد و قسمت شمالی آن منطقه پرواز ممنوع اعلام شد. نهایتا درپی تهاجم نظامی ایالات متحده آمریکا و همپیمانانش در سال ۲۰۰۳ میلادی، حکومت صدام حسین سرنگون شد. همکنون دولت موقت عراق که برآمده از آرای مردم عراق است، مسئولیت اداره امور عراق را برعهده دارد.
گفتنی است که از زمان اشغال عراق توسط آمریکا و همپیمانانش، تاکنون صدها هزار عراقی درپی خشونتهای فرقهای، جنگهای داخلی میان عراقیها و گروههای خارجی حاظر در عراق از جمله القاعده عراق و حملات اشغالگران کشته شدهاند. تعداد کشتههای عراقی در اثر جنگ به مرز یک میلیون نفر رسیده است. [۱]
[ویرایش] مردم
عراق کشوری است با قومیتهای گوناگون و ساکنان آن را عرب و کرد، ترکمن،گورانی،لک،آسوری،مندایی و صابئین و غیره تشکیل میدهند. کردها در نواحی شمال و شمال شرقی عراق که به کردستان عراق مشهور است زندگی میکنند و از لحاظ فرهنگی. زبانی و طرز پوشش با عربها متفاوتند.
پس از جنگ کویت و عراق و وضع ممنوعیت پرواز عراق به بالای خط ۲۳ درجه در سال ۱۹۹۱ کردهای عراق عملا توانستند حکومت خود را تأسیس نمایند و با حل اختلافات گروهی و قیام علیه حکومت بعث حکومت منطقه را به عهده گرفتند که کردها این خیزش را «راپهرین» مینامند. پس از ده سال و با حمله مجدد آمریکا به عراق در شمال و شمال شرقی عراق که به کردستان عراق معروف است کردها حکومت خود مختاردر جمهوری فدرال عراق به طور رسمی تشکیل دادند. در سال ۲۰۰۵ و ۲۰۰۶ نیز ریاست جمهوری و وزارت امور خارجه عراق توسط کردها اداره میگردد. جلال طالبانی رئيس جمهور عراق استقلال کردستان از اين کشور را "ناممکن" میداند و میگوید:
"فرض کنيم که ما اعلام استقلال کرديم. عراق، ايران، سوريه و ترکيه نيازی ندارند که با ما جنگ کنند. اگر اين کشورها مرزهايشان را ببندند و جلوی عبور و مرور ما را بگيرند، ما چگونه به زندگی ادامه دهيم؟"
- مقاله اصلی: کردها در عراق
[ویرایش] سیاست
دولت عراق جمهوری است پس از براندازی رژیم حزب بعث عراق و رهبر حزب صدام حسین، حکومت موقت برقرار شده است.
[ویرایش] جغرافیا
بخش اعظم عراق صحراست اما مناطق مابین دو رود دجله و فرات حاصلخیز است. قسمتهای شمالی کشور به عمدتاً کوهستانی است و بلندترین قله آن حاجی عمران (هممرز با بلندیهای پیرانشهر ایران) با ارتفاع ۳۶۰۰ متر است. عراق مرز ساحلی کوجکی با خلیج فارس دارد. در مجاورت شط العرب که نزد ایرانیان با اروندرود شناخته شده است، مردابها قرار داشتند اما بیشتر آنان طی سالهای دهه ۹۰ خشکانیده شدند. آب و هوای کشور (به جز شمال) عمدتاً صحرایی است با زمستانهای خنک و گاها سرد و تابستانهای خشک و گرم و آفتابی.
مناطق کوهستانی شمال اغلب از زمستانهای سرد با بارش برف و باران برخوردار است که گاهی موجب طغیان رودخانهها میشود. شهر بغداد که پایتخت کشور است در مرکز کشور و در ساحل رود دجله قرار دارد. شهرهای بزرگ دیگر اربیل و موصل در شمال و بصره در جنوب هستند.
کشور عراق را گهواره تمدن بشریت دانسته اند.
جُستار وابسته: فهرست شهرهای عراق
[ویرایش] پانویس
[ویرایش] منابع
- ویکیپدیاهای عربی و انگلیسی.
- Viviano, Frank. "The Kurds in Control." National Geographic, January ۲۰۰۶ pg ۲۶. [۱]
- a b CIA - The World Factbook -- Iraq. CIA: (۱۶ May, ۲۰۰۶). Retrieved on ۲۰۰۶-۰۵-۲۰.
| استانهای عراق |  |
|---|---|
| اربیل | انبار | بابِل | بغداد | بصره | تأمیم | دهوک | دیاله | ذیقار | سلیمانیه | صلاحالدین | قادسیه | کربلا | مثنی | میسان | نجف | نینوا | واسط | |
| جغرافیای جشن نوروز | ||||
|---|---|---|---|---|
| کشورها و مناطقی که نوروز را جشن میگیرند | ||||
|
||||
| اتحادیه کشورهای عرب |  |
|---|---|
|
اردن | امارات متحده عربی | بحرین | الجزایر | جیبوتی | تونس | سودان | سوریه | سومالی | عراق | عربستان سعودی | فلسطین | قطر | کومور | کویت | لبنان | لیبی | مراکش (وصحرای غربی) | مصر | موریتانی | یمن | عمان |
