رشت

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
رشت
رشت
Rasht Montage 1.png
کشور Flag of Iran.svg ایران
استان گیلان
شهرستان رشت
بخش مرکزی
نام(های) دیگر شهر باران
نام(های) قدیمی دارلمرز، دارالامان، بیه، رشت بازار
سال شهرشدن قرن هشتم
مردم
جمعیت سرشماری ۶۳۹،۹۵۱:۱۳۹۰ نفر
جمعیت شناور:۱٬۲۰۰٬۰۰۰ نفر[۱][۲][۳]
رشد جمعیت ۲/۸۳درصد[۴][۵]
تراکم جمعیت ۴۳۴۰[۶][۷] نفر بر کیلومتر مربع
جغرافیای طبیعی
مساحت 136 کیلومتر مربع
ارتفاع از سطح دریا ۷- متر
آب‌وهوا
میانگین دمای سالانه ۱۵٫۹ درجه
میانگین بارش سالانه ۱۳۵۹ میلیمتر
روزهای یخبندان سالانه ۲۵ روز
اطلاعات شهری
شهردار ابراهیم خلیلی
ره‌آورد

ابریشم
نان برنجی
برنج
رشته خشکار

صنایع دستی مانند

انواع رشته دوزی
بر پارچه،
انواع محصولات
حصیری مانند
سفره،
زیرانداز، زنبیل،
زیر دیگی،
پیش‌شماره تلفنی ۰۱۳۱
وبگاه www.Rasht.ir
شناسه ملی خودرو پرچم ایرانایران ۴۶[۸]
تابلوی خوش‌آمد به شهر
به شهر باران‌های نقره‌ای خوش آمدید
رشت،شهرباران

رَشْتْ (دربارهٔ این پرونده آوا ) (گیلکی: Rèsht) یکی از کلان‌شهرهای ایران[۹][۱۰] و مرکز استان گیلان در شمال ایران و مرکز شهرستان رشت است. این کلانشهر همچنین بزرگترین و پرجمعیت‌ ترین شهر شمال ایران در بین سه استان حاشیه‌ای دریای خزر (مازندران، گیلان و گلستان)و بزرگترین شهر گیلک نشین ، بزرگترین سکونت گاه سواحل جنوبی دریای خزرمحسوب می‌شود. البته بسیاری از مردم این شهر این دریا را کاسپین می‌نامند.[۱۱][۱۲]

رشت در ۴۹ درجه و ۳۶ دقیقه طول شرقی و ۳۷ درجه و ۱۶ دقیقه عرض شمالی واقع شده و فاصله آن از تهران ۳۲۵ کیلومتر می‌باشد.[۱۳] همچنین شهر رشت با مساحت ۱۸۰ کیلومتر مربع در زمینی مسطح و هموار به ارتفاع به طور میانگین ۵ متر از سطح آب‌های آزاد قرار دارد.سلسله جبال البرز در قسمت جنوبی شهررشت واقع شده و نزدیک ترین قله بلند به شهر رشت (درفک) به ارتفاع 2733 متر است. نزدیک ترین شهرستان به رشت صومعه سرا است که در فاصلهٔ ۲۶ کیلومتر ی آن قرار دارد. رشت از شمال به دریای خزر و مرداب انزلی، از غرب به رودخانه پسیخان , صومعه سرا و فومن , از جنوب به بخش سنگر و شهرستان رودبار و از شرق به کوچصفهان و آستانه اشرفیه محدود است.[۱۴]

بر اساس سرشماری رسمی در سال ۱۳۹۰ جمعیت آن ۶۳۹،۹۵۱ نفر بوده‌است.[۱۵]مجموع جمعیت ساکن در حومه و جمعیت شناور روزانه شهر رشت بالغ بر ۱٬۲۰۰٬۰۰۰ نفر است.[۱۶][۱۷][۱۸]رشت فشرده‌ترین شهر ایران به لحاظ نسبت جمعیت به وسعت است و از لحاظ نسبت جمعیت در روز و شب نیز رتبه نخست کشور را دارد.[۱۹]

در شهر رشت لهجه‌های گوناگون از گویش بیه‌پس زبان گیلکی توسط مردم تکلم می شود.[۲۰]

آب و هوای رشت از جمله آب و هوای معتدل کاسپین و شبهه مدیترانه ایست که دارای تابستان های گرم و شرجی و زمستان های سرد و مرطوب است.همچنین شهر رشت دارای رتبه ی اول میزان بارش مراکز استان‌های ایران و به شهرباران شهره است.[۲۱]

رشت در گذشته مرکز استان یکم ایران بوده نام رشت در اسناد به جا مانده از گذشته به صورت های «دارلمرز»،«دارالامان»، «بیه»،«رشت بازار» ذکر شده است و ایجاد بنای اولیه رشت را بااحتمال زیاد به قبل از اسلام و به دوره ساسانیان نسبت می‌دهند.[۲۲]

شهر رشت بلایای فراوانی را در طول تاریخ از سر گذراند و به دلیل برخورداری از موقعیت خاص جغرافیایی و تجاری بار ها توسط بیگانگان به اشغال در آمد.هم اکنون نیز این شهر یکی از قطب های کشاورزی و گردشگری در سطح کشور محسوب می شود. همچنین این شهر نقشی کلیدی در بزنگاه های تاریخ ایران مانند انقلاب مشروطه،جنبش جنگل و انقلاب 1357 ایران داشت و با توجه به فرهنگ مردم آن و قرار گرفتن در جاده راه ابریشم به عنوان دروازه اروپا[۲۳][۲۴] همواره به عنوان نقطه ورود تمدن مدرن از آن یاد می شود.[۲۵]

امروزه شهر رشت قطب تولید برنج ایران[۲۶] ،تولید کننده ی بزرگ فولادو قطب تولید نانو دارو های ضد سرطان کشور[۲۷] یکی از مهم ترین شهر های ایران است.

محتویات

نام[ویرایش]

وجه تسمیه رشت در فر هنگ واژه های دساتیر، به معنی گچی که بنّایان، سنگ و آجر را به آن محکم نمایند و در لغت نامه‌های انجمن آراء، آنندراج، فرس اسدی، لغت محلی شوشتری، برهان، ناظم الاطبا و لغت نامه جهانگیری: چیزی که از هم فرو ریزد ـ هر چیزی که از هم فرو ریزد و فروپاشد ـ دیوار مشرف برافتادن. گچ را نیز گویند که بدان خانه سفید کنند ـ لجن و خاکروبه ـ خاک و گرد ـ خاک را گویند ـ رنگ کرده نیز معنی شده‌است.[۲۸][۲۹] همچنین رشت (به فتح اول) به معنی در فروافتاده در گودی قرار گرفته یا جای پست است. صفتی بود برای هفته بازار رشت و حومه که روزهای یکشنبه در این شهر و روزهای چهارشنبه در آج بیشه حومه رشت تشکیل می‌شد. رشت بازار یعنی بازار در گودی قرار گرفته و این صفت بدان اعتبار بود که هر پیله‌ور و یا مسافری که از بخشهای جنوبی، مانند رودبار یا از مناطق غربی مانند فومن یا از مناطق شرقی مانند لاهیجان به سوی رشت حرکت می‌کرد، از منطقه‌ای بلندتر به ناحیه‌ای که در سطح پایین قرار داشت سرازیر می‌شد. تدریجاً "بازار" از آخر نام حذف شد و "رشت" باقی‌ماند..[۳۰][۳۱]

از جمله دیگر نظرات می‌توان به (بیه) یعنی مصب بین دو رود اشاره کرد. یا (دارالمرز) یعنی سرزمین پست و گود (جلگه) و یا به نظر علی‌اکبر دهخدا چون ساخت اصلی شهر در سال ۹۰۰ هجری بوده و کلمه رشت در حساب ابجد ۹۰۰ است این نام را انتخاب نمودند. بنا به یک گمانه زنی دیگر نیز: تلفظ دقیق این نام شهر رَشت "رِشت" بوده که آن نیز از بن ریسیدن گرفته شده‌است و دلیل این نام گذاری مطرح بودن این شهر در تولید رشته‌های نوغان یا همان ابریشم|ابریشمی دانسته شده‌است.[۳۲] طبق یکی دیگر از گمانه زنی‌ها معنی کلمه رَشت از ترکیب کلمه «رِش» به معنی باران بسیار ریز است. که با پذیرفتن این گمانه زنی می‌توان رشت را به مکانی که در آنجا باران به صورت مداوم می‌بارد پذیرفت. واژه گیلکی «وارش» که به معنی باران است موید این نکته‌است که این واژه مرکب از وا+رش ساخته شده که اصل کلمهٔ مرکب هم پیشوند «وا» معادل «باز» متبادر کنندهٔ «باز باران» یعنی «باران مکرر»است.[۳۳][۳۴] در اوستا کتاب ایرانیان باستان کلمه هو رشت بارها استفاده شده است. هو به معنی نیک و رشت به معنی کردار می‌باشد. شاید رشت در کتب پارسی به معنی کار یا عمل یا کردار یا محلی برای کار باشد. همچنین عده‌ای بر این گمانند که نام رشت از نام ایزد باران در فارسی پهلوی یعنی تیشتر گرفته شده.

رشت از منظر تاریخ[ویرایش]

نقشهٔ گیلان در سال ۱۸۱۸ میلادی. نام رشت به عنوان مرکز و سایر شهرهای گیلان در آن نمایان است.

ابتدا رشت به صورت قصبه‌ای بزرگ میان یک فضای جنگلی بوده و از آبادی‌های کهن ایران بشمار می‌رفته که نامش در کتاب حدودالعالم به سال ۳۷۲ هجری آمده‌است.[۳۵]این قصبه که در میان دو رودخانه گوهررود و سیاهرود قرار داشت و از این جهت نیز قدمت دیرینه دارد ولی از جهت سابقهٔ شهری اولین بار "حمدا... مستوفی " در قرن هشتم هجری از این شهر نام برده‌است. حمداﷲ مستوفی گوید: رشت از اقلیم چهارم، هوایش بغایت گرم و متعفن است. حاصلش غله و پنبه و ابریشم و برنج است و مردم آنجا کوهی و بی تمیز باشند..[۳۶] نام قدیمی رشت "دارالمرز"یا " دارالامان" بوده که قبل از این دو به آن "بیه" می‌گفتند. بیه در لغت نامه‌ها، رود و یا مصب بین دو رودخانه معنی شده‌است و چنین به نظر می‌رسد که دلیل این نامگذاری قرار گرفتن آن در میان دو رودخانه‌است که به مثابه حفاظ و دیوار شهر محسوب می‌گردید[۳۷][۳۸] این شهر یکی از مراکز امیرنشین بود که حکامش از امیر بزرگ گیلان بیه‌پس مستقر در دارالملک فومن، تبعیت می‌کردند.[۳۹]

لغت نامه دهخدا در باب رشت آورده است:

در قرن هشتم هجری حمداﷲ مستوفی اولین کسی است که از رشت نام می‌برد. در زمان صفویان رشت قصبه‌ای بیش نبوده ولی شاه عباس در آنجا آبادانیهایی کرد و رشت توسعه یافت. در زمان قاجاریه بواسطهٔ بسط روابط اقتصادی ایران با روسیه و تماس آنها از راه رشت باز هم بر توسعهٔ این شهر افزود و در زمان ناصرالدین شاه از رشت با سی هزار تن جمعیت یاد شده و بازارهای آن از مال التجاره مملو بوده است .[۴۰]

در فرهنگ جغرافیایی ایران در مورد شهر رشت آمده:

شهر رشت مرکز گیلان و مرکزاستان یکم کشور بوده است. این شهر در ۳۳۹ هزارگزی شمال باختر تهران و ۳۶ هزارگزی جنوب بندر انزلی واقع شده است. از مرکز شهر و دو طرف ساختمان زیبای شهرداری چهار خیابان وسیع به چهار طرف کشیده شده. بناهای دو و سه طبقهٔ نوساز و مغازه‌های معتبر در دو طرف این خیابانها بنا شده است. شهر رشت از نظر شهربانی به پنج بخش زیر تقسیم می‌گردد: ۱- ساغری سازان ۲- سبزه میدان و کیاب ۳- بازار ۴- مرکز شهر ۵- زرجوب. جمعیت شهر در حدود یکصدوبیست هزار تن است. تعداد مغازه‌ها و دکاکین شهر در حدود سه هزاروپانصد باب است. تعداد شماره‌های تلفن شهر رشت در حدود یکهزار نمره است. در این شهر دو دانشسرا و شش دبیرستان پسرانه و پنج دبیرستان دخترانه و ۱۴ دبستان پسرانه و ۱۶ دبستان دخترانه وجود دارد. کارخانه‌های شهر رشت بطور اختصار بشرح زیر است: ۱- کارخانهٔ گونی بافی، تعداد کارگران پانصد تن. ۲- کارخانهٔ بلورسازی، تعداد کارگران بیست تن. ۳- کارخانهٔ تخم نوغان گیری، مقدار محصول در سال از ۲۵ تا ۳۰ هزار جعبه. ۴- بند پوتین، تعداد کارگر۱۵ تن. ۵- پنج کارخانهٔ برنج پاک کنی. ۶- دو کارخانه ٔآرد. ۷- دو کارخانهٔ پیله خفه کنی. ۸- کارخانهٔ کبریت سازی. ۹- چهار کارخانهٔ جوراب بافی. ۱۰- کارخانهٔ برق ..[۴۱][۴۲]

در فرهنگ معین آمده است:

مرکز استان گیلان (شهرستان رشت) در میان شاخه‌های مصبی سفیدرود بنام گوهررود و صیقلان رودبار در جلگهٔ هموار و سبزی که تا کنار مرداب و بحر خزر امتداد دارد واقع است. جمعیت شهر رشت ۱۲۲۰۰۰ تن است. این شهر زیبا و مترقی در قرن اخیر بزرگترین دروازهٔ تجارتی ایران در شمال بود و بوسیلهٔ بندرانزلی از طریق روسیه با غالب ممالک اروپای شرقی و مرکزی تجارت داشت. از سوی دیگر بوسیلهٔ جادهٔ شوسه از طریق قزوین به تهران و از طریق لاهیجان و لنگرود به مازندران و گرگان و از راه بندر پهلوی و طالش به آذربایجان شرقی مربوط است. شهر رشت در زمینهای رسوبی جنوب مرداب بندر پهلوی در ارتفاع هم سطح دریای آزاد قرار گرفته و یکی از مناطق پرباران ایران است که میزان بارندگی سالیانهٔ آن به ۱/۷۰ متر می‌رسد و پرباران ترین مرکز استان ایران بشمار می‌آید. هوای شهر اغلب مِه آلود و دارای بخار آب زیاد است و بهمین واسطه هوای رشت سرد نیست، تمام روزهای یخبندان این شهر در عرض سال از سی روز تجاوز نمی‌کند، روزهای برفی و یا برف و باران توأم کمتر در این شهر دیده می‌شود و در سال ۱۳۳۶ ه. ش. تنها یک روز برفی داشته و در سال ۱۳۳۵ ه. ش. دوازده روز برفی در این شهر مشاهده شده است.[۴۳][۴۴]

یاسنت لویی رابینو در سفرنامهٔ خود در ضمن بحث از مساجد و بقعه‌ها و بناهای تاریخی صورت چند سنگ نبشته را آورده که از آن جمله است:

«صورت کتیبهٔ سنگی مسجد جامع رشت که در عهد فتحعلی شاه قاجار بسال ۱۲۳۴ هَ. ق. و صورت کتیبه سنگی بقعهٔ خواهر امام که در عصر ناصرالدین شاه به سال ۱۲۷۲ هَ. ق. نوشته شده است، و نیز صورت کتیبه‌ای بر گلدستهٔ مسجد ساغری سازان رشت منقوش بسال ۱۳۰۴ ه. ق .».[۴۵][۴۶] و[۴۷][۴۸]

پیش از اسلام[ویرایش]

ایجاد بنای اولیه رشت را با احتمال زیاد به قبل از اسلام و به دوره ساسانیان نسبت می‌دهند در حالی که به نوشته برخی از محققان؛ رشت در پیش از اسلام و دست کم در دوره ساسانیان وجود داشته است. و بنا بر روایت دیگری این ناحیه در گذشته دور، زیر آب‌های دریای‌خزر قرار گرفته بود، اما به تدریج و بر اثر رسوب زیاد و تبخیر آب، اراضی گیلان وناحیه‌ای که امروزه به نام رشت معروف است از آب خارج شدند. این ناحیه چون دارای منابع طبیعی مانند جنگل و زمین‌های مناسب کشاورزی بوده، به سرعت به صورت دهکده‌ای درآمده و قابل سکونت شده است. در زمانیکه حکومت ساسانی روبه فروپاشی می‌رفت، حکمرانی مستقل این دیار را گیلان‌شاه می‌نامیدند.

پس از اسلام[ویرایش]

نخستین نقشه رسمی رشت در سال ۱۲۸۷

پس از غلبه مسلمانان بر ایران، اولین بار که نامی از رشت به میان آمد، سال ۶۱ هجری قمری بود. در زمان صفویه به ویژه در دوره شاه اسماعیل صفوی، سرزمین گیلان به دو بخش داخلی: «بیه پس» به مرکزیت فومن (و بعدها رشت) و «بیه پیش» به مرکزیت لاهیجان تقسیم می‌شد. حکومت بیه پیش از ۹۴۳ هجری قمری به خان احمد گیلانی رسید و شاه طهماسب اول صفوی، حکومت بیه پس را نیز به او سپرد. سرانجام شاه عباس اول صفوی گیلان را تسخیر کرد. در زمان سلطنت شاه عباس اول، گیلان استقلال خود را از دست داد.[۴۹] این شهر از سال ۱۰۰۴ هـ. ق به فرمان شاه‌عباس مرکز استان گیلان و مرکز معاملات نوغان و ابریشم شد که در آن زمان محصول اول گیلان بود. این امر موجب شد که مالکان بزرگ و معامله‌گران ایرانی و روسی و یونانی و ارمنی که سر و کار با نوغان و ابریشم داشتند به این شهر رو کرده و بر وسعت آن بیفزایند. از این زمان سنگفرش بازار و سرپوشیدن خندقهای سرگشاده در نواحی مرکزی شهر شروع شد.[۵۰][۵۱] در سال ۱۰۷۱ هجری قمری، قوای روسیه به دستور پترکبیر به گیلان حمله برد و رشت را تا سال ۱۱۴۵ هجری قمری در اشغال خود نگه داشت. در سال ۱۰۴۵ هجری قمری شهر رشت به دست استپان رازین روس غارت شد. در سال ۱۷۲۲ میلادی نیز سپاهیانپترکبیر ، رشت را تسخیر کردند. سپس روس‌های بلشویک در جریان تعقیب هواداران تزار رشت را به تصرف خود درآوردند. رشت در فاصلهٔ سالهای ۱۱۵۷ هـ. ق تا ۱۱۸۴ هـ. ق در وسط جنگلی انبوه قرار داشت. در اطراف نقاط اصلی شهر خانه‌ها نزدیک به هم و در بقیهٔ نقاط خانه‌ها بدون هیچگونه نظمی پراکنده بود. در سال ۱۲۲۳ هـ. ق دارای سه‌هزار خانوار بوده، بازارش از چهار کوچه نامنظم که بخشی از آن با نی و حصیرهای تکه‌پاره پوشانده بودند تشکیل شده بود. این شهر در آن روزگار شش روز با تهران فاصله داشته‌است. این شهر از محلاتی تشکیل شده که نام خود را از زاهدان و عارفانی که در آن سکونت داشتند گرفته‌است مانند سمابجار (صومعه بجار)، چله‌خانه، پیرسرا، استادسرا، آفخرا، علمداران، خواهر امام، سلیمان‌داراب و غیره. سکونت هر یک از زاهدان یا عارفان یا پیران در قسمتی از قصبه یا شهر موجب بود که پیروان آنان مجاور مراد خود جمع شده و کویی تشکیل دهند و نام مراد خود را بر آن نهند. قسمتی از شهر نیز از پیشه‌وران و صنعتگرانی نام می‌گرفت مانند: خمیران یا خمگران، ساغری سازان، صیقلان و غیره.[۵۲]

معاصر[ویرایش]

یپرم خان و سردار اسعد از فاتحان تهران[۵۳]

قیام مشروطه طلبان در رشت و تصرف رشت، قزوین و تهران[ویرایش]

نوشتار اصلی: رویداد باغ مدیریه
نوشتار اصلی: فتح تهران

کمیته سری ستار، که در دوره استبداد صغیر محمدعلی شاه در رشت، گیلان تشکیل شد و هدف از تشکیل آن، اعاده مشروطیت بود. ۴۶ نفر از مشروطه خواهان گیلانی و غیر گیلانی که در آن زمان در رشت بودند، در آن عضویت یافتند و با مساعی آنان بود که انقلاب محرم ۱۳۲۷ ه. ق رشت واقع شد که به نوبه خود منجر به فتح تهران و اعاده مشروطیت گردید.[۵۴] در مقابل این گروه و برای مقابله با شورش‌های احتمالی سردار افخم دارالحکومه را به مرکز اوباشان و فراشان سرکوب گر تبدیل کرده بود. به همین جهت مجاهدین گیلان از جمله اعضای کمیتهٔ ستار تصمیم گرفتند به هر وسیلهٔ ممکن سردار افخم را از بین ببرند. حمله آنان به دارالحکومه منجر به رویداد باغ مدیریه گردید.[۵۵] سردار افخم والی گیلان و کسی بود که در جریان تحریم تنباکو و تحصن حاج میرزا حسن آشتیانی و معترضین در میدان ارک تهران به سوی مردم دستور شلیک داد و حدود سی تن را کشته و تعداد زیادی را زخمی کرد. رویداد باغ مدیریه مربوط به روزی است که سردار افخم در مجلس مهمانی در باغ مدیریه رشت حضور داشت، در این روز مجاهدین گیلان از سه نقطه، نخست خانه یوسف خان (معاون دیوان)، دوم از باغ حاجی وکیل و سوم از خانه میرزا کریم خان به سمت باغ به حرکت درآمدند. سپس پانزده نفر آنان همراه معز السلطان مأمور باغ مدیریه شدند و عده‌ای هم به همراه میرزا حسین خان کسمایی و علی محمد خان تربیت به سمت دارالحکومه حرکت کردند؛ ستون سوم نیز زیرفرمان یپرم خان، مأمور پشت دارالحکومه شدند. این افراد موفق شدند سردار افخم را به ضرب گلوله از پای در آورند.[۵۶] وقتی خبر کشته سردار افخم در شهر پیچید، بلافاصله دیگر گروه‌های مجاهدین دارالحکومه را تصرف و بر اوضاع شهر چیره شدند و با روحیهٔ مضاعف به تجهیز داوطلبان و آموزش نظامی آن‌ها برآمدند. رویداد باغ مدیریه نه تنها مظهر خشم و نارضایتی گیلانیان علیه ظلم حکام وقت گردید، بلکه بازتاب آن در سراسر ایران روحی تازه به مشروطه طلبان و آزادی خواهان داد و بلادرنگ برخی افراد حکومتی که موضوع انقلاب مشروطه را جدی دیدند به صف مخالفین حکومت پیوستند. از این دست می‌توان به سپهدار رشتی اشاره کرد که پس از واقعه باغ مدیریه و به محض این‌که وکیل التجار یزدی و ناصرالاسلام ندامانی مأمور شدند تا به تنکابن رفته و از او بخواهند رهبری مجاهدین شمال را به عهده بگیرد، به سرعت این پیشنهاد پذیرفت و بلافاصله با چند تن از نزدیکان خود و حدود پانصد نفر تفنگچی وارد رشت شد و اداره امور فرماندهی نیروهای انقلابی را به دست گرفت و برای فتح پایتخت به سوی تهران حرکت نمود. هنوز مراسم نوروز سال ۱۲۸۸ ه‍. خ. پایان نیافته بود، که مجاهدین مشروطه‌خواه گیلان به فرماندهی یپرم خان ارمنی، وارد قزوین شدند و بین آنان و قوای دولتی، جنگ در گرفت. سرانجام مجاهدین، شهر را تصرف کردند و قاسم خان امیرتومان، فرمانده قشون دولتی و چند نفر دیگر به دار آویخته شدند.[۵۷]روز ۲۲ تیرماه ۱۲۸۸ ه‍. خ. قوای بختیاری به فرماندهی سردار اسعد بختیاری و نیروهای گیلان به فرماندهی سپهدار تنکابنی، در نزدیکی تهران به هم رسیدند و در بادامک، اردو زدند. پس از پنج روز درگیری؛ بالاخره قوای مشروطه توانستند کنترل کامل تهران را به دست بگیرند. در این میان سران این قوا در عمارت بهارستان ساکن شدند و زمام امور تهران را به‌دست گرفتند.

جنگ جهانی و قیام میرزا کوچک جنگلی[ویرایش]

نوشتار اصلی: جنبش جنگل
میرزا و یارانش در رشت
مقبرهٔ قدیمی میرزا کوچک جنگلی در سلیمان داراب رشت

جنبش جنگل یا نهضت جنگل یا قیام جنگل، جنبشی سیاسی همراه با مبارزهٔ مسلحانه در ایران بود که از سال ۱۲۹۳ به رهبری میرزا کوچک‌خان جنگلی به مبارزهٔ مسلحانه بر ضد ارتش خارجی داخل خاک ایران و بریگاد قزاق، که زیر دست افسران روسی تعلیم و تربیت شده بودند، پرداخت. آنچه روشن است تعداد زیادی از انقلابی‌های جنگل در درگیری‌های مسلحانه با لشگرهای انگلیس، روسیه و ارتش سلطنتی قاجار کشته شدند. جنگ جهانی اول و پادرمیانی انگلیس و روسیه تزاری در آن و ناتوانی شدید حکومت مرکزی ایران در اثر فقدان حمایت‌های خارجی، فضای سیاسی و اجتماعی آماده‌ای را برای ایجاد و رشد حرکتهای مردمی به وجود آورد. در این فضای آماده، جنبش جنگل در شهریور ۱۲۹۳ شمسی (اوت ۱۹۱۴) شکل گرفت و در مدتی کوتاه نه تنها در گیلان، بلکه در اکثر نقاط ایران با استقبال مردم روبرو شد و روزبه روز بر توان نظامی آن افزود، به طوری که به خطری جدّی برای سیاست استعماری انگلیس در منطقه تبدیل شد. میرزا و یارانش نشریه‌ای نیز به نام جنگل منتشر می‌نمودند که در مجموع در سه دوره مجزای انتشارش مشتمل بر ۳۹ شماره شد. در سال ۱۳۱۶ هجری قمری در رشت شورش نسبتاً دامنه‌داری علیه قانون خراج راهداری کارگزاران روس که از ساکنان دهستان‌ها دریافت می‌کردند به وقوع پیوست. به هنگام جنگ جهانی اول شهر رشت در معرض تاخت و تاز سپاهیان روس و بعد نیروهای انگلیسی و شورشیان محلی قرار گرفت و خرابی بسیار در آن به بار آورد. در سال ۱۹۲۰ میلادی ارتش سرخ باکو را تصرف کرد و وارد بندر انزلی شد. انگلیسی‌ها رشت را تخلیه کردند و با آتش زدن انبارهای خود و انهدام پل سفید رود رهسپار بغداد شدند. این کار موجب شد که حکومتی ضد انگلیسی به ریاست میرزا کوچک خان جنگلی در رشت تشکیل شود. در واقع در این سال گیلان از ایران جدا شده و با تشکیل جمهوری سوسیالیستی گیلان رشت به عنوان پایتخت آن برگزیده شد و تا سال ۱۹۲۱ این وضعیت برای گیلان و رشت برقرار بود. سرانجام قوایی از تهران عازم سرکوبی انقلابیون شد. و در پی آن به موجب قرارداد ۱۳۳۹ هجری قمری (۱۹۲۱ میلادی) که بین دولتهای ایران و اتحاد جماهیر شوروی منعقد شد، گیلان و رشت از نیروهای روسی تخلیه شد. و این ماجرا به شهادت میرزا کوچک جنگلی انجامید.[۵۸][۵۹]

انقلاب ۱۳۵۷ ایران[ویرایش]

نخستین جرقه‌های انقلاب اسلامی در خرداد ۱۳۴۲ زده شد و در طول ۱۵ سال گسترده و گسترده تر شد. سر آغاز انقلاب اسلامی در گیلان را نیز می‌بایست در سالهای ۱۳۴۲ جستجو کرد. از نخستین حرکت‌های مردم گیلان قیام مردم و علماء در اعتراض به وقایع ۱۵ خرداد بود اما از سال ۱۳۵۶ فعالیت مخالفان رژیم در گیلان تشدید و علنی گردید و در سال ۱۳۵۷ مبارزات مردم در شکل گسترده‌تری ادامه یافت و مساجد گیلان به ویژه رشت، صومعه سرا و لاهیجان شاهد تجمعات روزافزون مردم بود. جلسات سخنرانی عالمانی چون احسان بخش، ابراهیم فقیهی و هادی حسام در رشت، زین العابدین قربانی در لاهیجان، میرآقا موسوی در صومعه سرا مورد توجه مردم قرار گرفت و ساواک نسبت به شهرهای مزبور حساس کرد علاوه بر رشت مردم در شهرهای رودبار، آستانه اشرفیه، رودسر، فومن و لنگرود نیز دست به تظاهرات زدند. با آغاز مهر ۱۳۵۷ مردم شهرهای گیلان فعالیت‌های خود را شدت بخشیدند و اعتصابهای گسترده‌ای در سازمانها و مدارس آغاز گردید. آیت الله ضیابری از پیشگامان مبارزه در این ایام طی اعلامیه‌ای به مأموران پلیس هشدار داد. بنا به دعوت آیت الله احسان بخش که رهبری مبارزه را در شهر رشت و استان گیلان بر عهده داشت اعتصابهای گسترده‌ای صورت پذیرفت و تصاویر شاه در مدارس واماکن عمومی به آتش کشیده شد. در روز ۱۷ مهرماه مردم رشت علی رغم باران سیل آسا در راهپیمایی بزرگی شرکت کردند. در روز ۳ آبان ۱۳۵۷ نیز مردم رشت از میدان بانک ملی راه‌پیمایی دیگری را آغاز کردند و شیشه‌های مشروب فروشی‌ها و سینماها را شکستند در پایان راهپیمایی هم به منزل استاندار حمله کردند. این راهپیمایی سرانجام با مداخله نیروهای پلیس و دستگیری جمعی از راه‌پیمایان خاتمه یافت. در روز ۸ آبان ۱۳۵۷ نیروهای دولتی برای جلوگیری از گسترده شدن تظاهرات در روستاها و شهرها با فراهم آوردن نیروهای طرفدار سلطنت از سراسر استان به صومعه سرا حمله برده و به غارت و تخریب منازل و مغازه‌های مخالفان رژیم پرداختند. طی این حمله یک تن کشته و عده‌ای نیز مجروح شدند.[۶۰] در ۲۰ آبان ۱۳۵۷ مردم رشت به منظور اعتراض به حمله عناصر چماق بدست رژیم در صومعه‌سرا در رشت اقدام به راه‌پیمایی ۱۵۰ هزار نفری کردند. این راهپیمایی به مدت ۴ ساعت به طول انجامید.

تظاهرات مردم رشت مقابل مقر ساواک (دراطراف باغ محتشم)

به دنبال تظاهرات مردم رشت و دیگر شهرهای استان گیلان، ماموران انتظامی از ترس حملات چریکی روستاهای اطراف لاهیجان و سیاهکل را تحت کنترل شدید قرار دادند. در روز ۱۱ آبان ۱۳۵۷ به مناسبت شهادت یکی از جوانان روستای پشتیر صومعه‌سرا گروه کثیری از اهالی رشت به صومعه سرا رفته و به تظاهرات پرداختند. در این تظاهرات برای نخستین بار شعار «شاه ترا می‌کشیم» شنیده می‌شد. در آن روز تظاهر کنندگان تصاویری از میرزا کوچک خان را در دست داشتند و از مقابل قرارگاه میرزا کوچک خان عبور کردند. به دنبال تظاهرات مردم در رشت و صومعه‌سرا، مردم لاهیجان در روزهای ۲۲ و ۲۳ آبان تظاهرات وسیعی را آغاز کردند که این راه پیمائیها منجر به زد و خورد شدید با نیروهای پلیس گردید و منجر به کشته شدن ۱۳ نفر از تظاهر کنندگان گردید. در طول دهه محرم سال انقلاب (از اواسط آذرماه) در ضمن سوگواری برای حسین ابن علی علیه‌السلام، تظاهرات مردم شهرهای گیلان ادامه یافت. در تاسوعا و عاشورای سال ۱۳۵۷ در استان گیلان عزاداری در خیابانها از سوی رژیم ممنوع اعلام شد. اما در اغلب شهرهای استان مراسم عزاداری به تظاهرات روز به روز خشن تر و خونین تر می‌شد. شهر لاهیجان به میدان جنگ تبدیل شده و آتش‌سوزی بزرگی بخش عظیمی از شهر را به خاکستر تبدیل کرد و عبور و مرور بواسطه موانعی که مردم در خیابانها ایجاد کرده بودند متوقف شد. به دنبال تظاهرات مردمی در ایام عزاداری عاشورا نیروهای دولتی در ۲۳ آذرماه گروهی بزرگی از طرفداران حکومت پهلوی در شهرها و روستاهای گیلان را تجهیز کرده و به شهر رشت کشاندند تا متقابلاً تظاهراتی به نفع شاه و حمایت از دولت انجام گیرد. اما تظاهر کنندگان به غارت اموال مردم، تخریب مغازه‌ها، آتش زدن وسائل نقلیه و ضرب و شتم مردم پرداختند. پزشکان و پرستاران رشت نیز در ۶ دی ماه در بیمارستان رازی گرد آمده و سپس در یک راه پیمایی شرکت کردند. در ۱۳ دی ماه در آستانه اشرفیه آتش‌سوزی مهیبی از طرف ساواک صورت پذیرفت و منزل آیت الله ضیایی و تعدادی مغازه و خانه در آتش سوخت. در ۲۵ دی ماه نیز پس از تدفین شهدا تظاهرات مردم رشت از گورستان به مرکز شهر کشیده شد. مردم قصد داشتند مجسمه رضاشاه در میدان شهر داری رشت را پائین بکشند، اما در میدان فرهنگ با تیراندازی و مقاومت ماموران مواجه شدند در نهایت چند روز بعد با خروج شاه از ایران مجسمه رضاشاه پائین کشیده شد. در دی ماه در تمام شهرهای استان گیلان به ویژه شهر رشت تظاهرات متعددی صورت می‌پذیرفت که در هر تظاهرات عده‌ای کشته و زخمی می‌شدند در طول اوج‌گیری نهضت، بازاریان نیز با همراهی مردم بازارها را بسته و گاه تا ۵ روز این تحصن ادامه می‌یافت. با انتشار خبر ممانعت رژیم از ورود آیت الله خمینی و بسته شدن فرودگاه خشم عمومی در استان گیلان برانگیخته شد و مردم با تظاهرات، بستن خیابانها و آتش زدن لاستیک به زد و خورد با پلیس پرداختند و ماموران را از برقرار ساختن نظم عاجز ساختند. روز ۱۲ بهمن همزمان با ورود آیت الله خمینی به ایران تا پاسی از شب مردم در خیابانها به شادی پرداختند. روز ۱۹ بهمن با اعلام نخست وزیری بازرگان، یک راهپیمایی بی‌سابقه‌ای در شهرهای گیلان به ویژه رشت برگزار شد. در ۲۲ بهمن ماه روز پایان نظام شاهنشاهی در ایران مردم گیلان به کلانتری‌ها و پادگان‌ها حمله بردند. این درگیری‌ها تا ۲۳ بهمن ادامه داشت. از جمله مراکز مقاومت که تا بعدازظهر روز ۲۳ بهمن هنوز تسلیم نشده بود ساواک رشت (واقع در مجاورت باغ محتشم-پارک بزرگ شهر-) بود. مردم با بلدوزر درب ساواک را شکسته و به آن حمله کردند و یک گروه ۲۲ نفره از مأموران ساواک به سوی مردم تیر اندازی می‌کردند. محاصره ساواک ۸ ساعت به طول انجامید و ۹ نفر از مأموران ساواک کشته شدند. مأموران ساواک که مقاومت را بی‌فایده می‌دیدند با به آتش کشیدن ساواک موفق به فرار شدند و ساواک به تسخیر مردم در آمد. پس از این واقعه ساواک رشت و سایر نیروهای رژیم نیز تسلیم شدند. دیگر تمام شهر به تصرف مردم در آمده بود خبرهایی که از رادیو تهران پخش شد به آخرین مقاومت‌ها پایان بخشید و همه مردم حتی خانواده‌هایی که در غم و اندوه شهادت عزیزان خود عزادار بودند، پیروزی انقلاب و سرنگونی رژیم را جشن گرفته به شادمانی و پایکوبی پرداختند. با فتح شهر رشت در ۲۳ بهمن ۱۳۵۷ یک کمیته ۲۵ نفری به ریاست آیت الله احسان‌بخش زمام امور شهر رشت مرکز استان گیلان را در دست گرفت.[۶۱]

وقایع تلخ تاریخی رشت[ویرایش]

در خلال پیکارهای مستمری که برحسب سنت بین امیران و سران گیلان جاری بود، رشت مکرر عرصه پیکار بوده و مکرر دست به دست می‌شد و یا به آتش کشیده می‌شد. همچنین روحیه مردم گیلان در عدم پذیرش حکومت مرکزی باعث درگیری‌های دائم با قوای حاکم بر ایران بود که بسیاری از این کشمکش‌ها باعث پیوستن گیلان به حکومت مرکزی ایران می‌شد در مقابل قدرت‌های خارجی مانند روسیه برای ضربه زدن به حکومت ایران به گیلان و به خصوص رشت حمله می‌بردند که حکومت مرکزی یا توانایی مقابله با متجاوز را نداشت و یا به دلیل در گیری‌های گذشته با گیلانیان تمایلی به این کار از خود نشان نمی‌داد. به این ترتیب در گیلان چرخه تقریباً ثابتی از جنگ داخلی، جنگ با حکومت مرکزی و جنگ با بیگانگان در جریان بود. . تعرض مغولان عهد اولجایتو، تعرض سیدعلی کیا امیر بزرگ گیلان بیه‌پیش، قیام عادل‌شاه، تصرفات روسیان عهدپترکبیربیش از ده سال و پیکارهای ایذایی ده ساله با اشغالگران، تعرض قوای آغامحمدخان قاجار از چند جانب به رشت، درگیری قوای آغامحمدخان قاجار با قوای برادرش مرتضی قلیخان، تعرض قوای ژنرال سیسانوف، قیام مشروطه‌طلبان و تصرف شهر، تعرض ناگهانی قوای روس به رشت و اعدام مدافعان، جنگ مجاهدان با اشغالگران انگلیسی و جنگ هفده روزه شهری قوای میرزا کوچک خان با کمونیستهای انقلاب سرخ، اشغال رشت از طرف قوای شوروی در جنگ جهانی دوم، از مهمترین وقایع رشت بین سالهای ۷۰۶ هـ. ق تا ۱۳۲۶ هـ. ش می‌باشد.[۶۲][۶۳] همچنین باید گسترش بیماریهایی مانند وبا و طاعون را به علت تجارت ابریشم و رفت‌وآمد تجار بین سالهای ۱۲۴۶ تا ۱۲۴۷ هجری نام برد که منجر به کشته شدن عدهٔ زیادی شد بر مصائب فوق افزود. در زمستان ۱۲۴۶ هجری قمری، طاعون شدید در گیلان شایع شد و در حدود شش هزار نفر را از پای درآورد. ۵۶ سال بعد شهر به آتش کشیده شد و خسارات فراوان دید. شهر رشت چندین بار بین سالهای ۱۱۲۱ تا ۱۲۶۰ هجری از زمین لرزه و حریق آسیب دیده و باعث کاهش فراوان جمعیت در این شهر گردید. این شهر ۶ بار بین سالهای ۱۱۷۰ تا ۱۳۲۰ دچار حریق گردید. در حریق سال ۱۳۰۴ هجری تمام بازار و دو مسجد و تعداد زیادی از کاروانسراها و حمام ویران گردید و در حریق ۱۳۲۰ هجری در حدود ۱۰۰۰ دکان و ۱۰ کاروانسرا ویران شد.[۶۴][۶۵] رشت چندین بار به وسیله قوای بیه پیش غارت گردید. در سال ۱۰۴۹ تا ۱۰۴۸ هجری قزاقهای «دن» وسی سال بعد «استنکورازین» دوباره آنرا به ویرانی کشید و به سال ۱۰۷۸ هجری غنیمت زیادی از آنجا به دست‌آورد. در سال ۱۱۳۱ هجری زبر دست خان فرمانده سپاهیان افغان این شهر را محاصره نمود. مردم رشت از پطر کبیر یاری طلبیدند با وجود آنکه رشتی‌ها افاغنه را به عقب نشینی واداشتند نیرویی کهپترکبیر به کمک آنها فرستاده بود مدت ۱۲ سال یعنی از سال ۱۱۳۵ تا ۱۱۴۷ این شهر را در اشغال خود داشتند. در سال ۱۱۶۰ هجری پس از مرگ نادرشاه یکی از فرماندهان سپاه اصلان خان به نام رضا قلی خان با ۱۷۰۰ نفر افغانی از تبریز به رشت آمد و بازرگانان انگلیسی را که در این شهر به سر می‌بردند غارت کرد و آغا محمد خان قاجار در سال ۱۱۹۷ هجری رشت را اشغال نمود. رشت در سال ۱۱۶۵ هجری به وسیله لشکریان محمد حسن خان قاجار ویران گردید و بعدها هم سربازان کریم خان زند آنرا به آتش کشیدند. در واقع رشت در طول تاریخ خود، وقایع اسف انگیز فراوانی را از سر گذرانده‌است.[۶۶][۶۷]

اولین‌های شهر رشت در ایران[ویرایش]

اولین اتوبوس در ایران توسط یک تاجر بلژیکی در شهر رشت به کار گرفته شد
  • اولین شعبهٔ بانکی ایران(اولین شعبهٔ بانک سپه):در آغاز سال ۱۳۰۴ شمسی که هنوز اهمیت موسسات اقتصادی و عوامل بازرگانی در شئون اداری و زندگی اجتماعی ایران محسوس نشده بود، ایجاد اولین موسسه بانکی کشور طرح ریزی شد و مامورین اجرای این فرمان با تشکیل شورایی از افراد بصیر و مطلع موفق شدند در چند مغازه واقع در خیابان سپه نخستین بانک ایرانی را در اردیبهشت سال ۱۳۰۴ افتتاح نمایند.

سرمایه اولیه بانک ۳،۸۸۳،۹۵۰ ریال از محل موجودی صندوق بازنشستگی درجه داران قشون بود و بدین جهت فعالیت یک سال نخست این بانک به افسران ارتش اختصاص داشت، که با پرداخت وام‌های تقسیطی به رفع نیازمندی‌های آنان کمک موثر می‌نمود و چون پیوسته به وسعت دامنه عملیات خود می‌افزود دوایر بانک به جای وسیع‌تری که در اول باب همایون از ابنیه قورخانه آماده شده بود، انتقال یافت و در ۲۴ اسفند ۱۳۰۴ اولین شعبه این بانک در شهر رشت افتتاح شد و علاوه بر معاملات درجه‌داران قشون، به خرید و فروش برات و گشایش اعتبار برای بازرگانان و فعالیت‌های بیشتری در امور بانکی و معاملات بازرگانی آغاز گردید.

  1. تغییر_مسیر بانک سپه[۶۸]
  • سومین کتابخانه عمومی و اولین کتابخانه ملی ایران با بنا شاخص:شایان ذکر است که نخستین کتابخانه نوین ایران در سال ۱۳۰۰ به همت محمد علی تربیت در تبریز با نام کتابخانه تربیت گشایش یافت دومین کتابخانه عمومی در آستارا غربی ترین شهر استان گیلان در سال ۱۳۰۳ افتتاح شد این کتابخانه نخستین کتابخانه‌ای بود که لفظ کتابخانه عمومی برای آن به کار گرفته شد[۶۹] و در مورد کتابخانه ملی شهر رشت می‌توان گفت که فکر تاسیس این کتابخانه ملی در سال ۱۳۰۶ توسط محمد علی تربیت، رییس اداره فرهنگ گیلان، در زمین اهدایی شهرداری رشت به این اداره مطرح شد. در روز ۱۶ آذر سال ۱۳۰۶ جمعیتی به نام نشر معارف گیلان که هدف آن ساخت کتابخانه ملی بود تشکیل شد و سرانجام در روز پنجشنبه ۱۹ مهر ۱۳۱۳ هم‌زمان با جشن هزاره فردوسی کتابخانه مذکور گشایش یافت. این کتابخانه اولین کتابخانه‌ای است که لفظ "کتابخانه ملی"برای آن استفاده گردید و احداث بنا ی آن هم‌زمان با ساخت و ساز یک سلسله ابنیه اداری و عام‌المنفعه در شمال ایران در دوره عهد پهلوی اول انجام گرفت و نوع معماری آن تقلیدی از معماری شرق اروپا می‌باشد. (کتابخانه ملی رشت واقع در میدان شهرداری - خیابان علم الهدی)[۷۰]
  • اولین اتوبوس وارد شده به ایران(قبل از دههٔ نود قرن سیزدهم هجری شمسی (پیش از سال هزار و دویست و نود شمسی)):اولین اتوبوس در ایران توسط یک تاجر بلژیکی در شهر رشت به کار گرفته شد، اما به مرور زمان و با توجه به میزان کرایه، سودآوری و زیر ساخت‌های حمل و نقل توجیه اقتصادی آن رد شد و به همین دلیل اتوبوس به کار گرفته شده به یکی از تجار ایرانی به نام (معین التجار) فروخته شد.[۷۱]
  • اولین داروخانه شبانه‌روزی در ایران(داروخانه کارون)
  1. تغییر_مسیر آرسن میناسیان[۷۲]
  • اولین خانه معلولین و سالمندان در ایران
  1. تغییر_مسیر آرسن میناسیان[۷۳]
  • اولین پیاده راه فرهنگی کشور:خیابان اعلم الهدی شهر رشت نخستین پیاده راه کشور با مشخصات ۲۷۵ متر طول و ۲۷ متر عرض می باشد که در مدت شش ماه به بهره برداری رسیده است و برای ساخت آن بیش از ۳۰ میلیارد ریال هزینه شده است.[۷۴]

جغرافیا ی رشت[ویرایش]

مکان نگاری[ویرایش]

سلسله جبال البرز در قسمت جنوبی شهررشت واقع شده و نزدیک ترین قله بلند به شهر رشت (درفک) به ارتفاع ۳۵۰۰ متر است. نزدیک ترین شهرستان به رشت صومعه سرا است که در فاصلهٔ ۲۶ کیلومتر ی آن قرار دارد. رشت از جانب شمال به دریای خزر و مرداب انزلی، از غرب به رودخانه پسیخان , صومعه سرا و فومن , از جنوب به شهرستان سنگر و رودبار و از شرق به کوچصفهان و لاهیجان محدود است و فاصلهٔ آن تا تهران ۳۲۵ کیلومتر و تا بندر انزلی ۳۰ کیلومتر است.[۷۵] در واقع جلگه حاصلخیز شهرستان رشت توسط کرانه‌های دریای خزر از سمت شمال، دلتای سفیدرود (آستانه اشرفیه) از جهت شرق، ارتفاعات کوهپایه‌ای- جنگلی رودبار از قسمت جنوب و شالیزارهای جلگه تولمات و فومنات از جهت غرب محدود می‌گردد. تالاب انزلی در شمال غربی شهرستان رشت واقع شده است. قسمت وسیعی از این شهرستان در ناحیه جلگه‌ای استان گیلان واقع شده و مساحت کمی از آن در ابتدای ارتفاعات و کوهپایه‌های جنگلی قرار دارد. از مهمترین ارتفاعات محدوده مورد نظر می‌توان به سراوان، عزیزکیان، موشنگاه، امامزاده هاشم و غیره اشاره کرد.

تصویر هوایی از شهر رشت در شب

پوشش گیاهی[ویرایش]

پوشش گیاهی شهرستان رشت به دو دسته جنگلها و مراتع تقسیم بندی می‌شود:

جنگل[ویرایش]

جنگلهای طبیعی[ویرایش]

این جنگلها به وسیله یک نوع رویش جنگلی مزوفیل مشخص گردیده و متعلق به دوران سوم زمین‌شناسی است. در جنگلهای این اشکوب درختان راش امتیاز عمده بوده و درختان گونه‌های بلوط، شمشاد، ممرز، انجیلی ونمدار در آن دیده می‌شود. جنگل کچا و جنگل موشنگاه جزء جنگلهای طبیعی این محدوده به حساب می‌آیند.


جنگلهای دست کاشت[ویرایش]
پارک جنگلی سراوان در شهرستان رشت

جنگلهای لاکان: این جنگل حدود ۵۰۰ هکتار مساحت داشته و ۹۰ درصد آن از درختان برگ سوزنی و ۱۰ درصد بقیه انواع توسکا، تبریزی، سپیدار می‌باشد.

جنگل سراوان: حدود ۱۰۰۰ هکتار مساحت این جنگل بوده و صد درصد آن از درختان برگ سوزنی می‌باشد. در نواحی ساحلی و مردابی شمال نیز جنگلهای خاص این محدوده دیده می‌شوند به صورت پراکنده بوده و دارای انواع توسکا، بیدو گاهی نیزار می‌باشند.

مرتع[ویرایش]

رشت به علت داشتن ناحیه حاشیه‌ای مرداب انزلی و کرانه‌های دریای خزر و رودخانه سفیدرود و همچنین سایر رودخانه‌های جاری در منطقه از نظر مرتع در حد مناسبی بوده و به جهت خشک شدن و عقب نشینی بخش‌هایی از این مرداب این مراتع به وجود آمده و توسعه پیدا می‌کنند که به اصطلاح محلی به آن قرق کفته می‌شود. گیاهان تشکیل دهنده این مراتع عبارتند از: مارچنگ، پونه، پیرگیاه، هویج وحشی، شاه پسند وحشی، گزنه، یونجه یک ساله، تمشک و ... . دراین محدوده نی و انواع لی نیز دیده می‌شود که از انها در تولید صنایع دستی استفاده فراوانی صورت می‌گیرد. مراتع بوجاق، بیجرخاله، کفته رود جزء مراتع این محدوده به شمار می‌روند. علاوه بر پوشش گیاهی مذکور، قسمت عمده‌ای از این سطح جلگه‌ای شهرستان را مزارع برنج تشکیل داده‌اند که معیشت ساکنان این شهرستان به آن وابسته است.[۷۶]

رودخانه ها[ویرایش]

در رشت دو رود خانه جریان دارد که یکی در شرق و دیگری در غرب این شهر قرار گرفته‌اند. این دو رودخانه در حوالی ناحیهٔ پیر بازار رشت به یکدیگر رسیده و سپس وارد تالاب انزلی می‌شوند.

روخانه سیاه رود

این رودخانه که در شرق شهرستان رشت جاریست با نام‌های صیقلان رود، سیاه رود، کلاشه رودبار و نهر بوسار خوانده می‌شود. این رودخانه که در سر راه رشت به قزوین - رشت به لاهیجان و رشت به پیر بازار واقع شده است بنا به نظریه مهندس نوری منوری کارشناس محیط زیست از کوه‌های کم ارتفاع هزار مرز، نیزه سر، جکلوندان و کچا که در جنوب شهرستان رشت قرار دارند، سرچشمه گرفته و پس از طی مسیر ۴۳ کیلومتر به تالاب انزلی سرازیر می‌شود. این رودخانه بنا به نقشه سال ۱۳۳۲ خورشیدی، پس از ورود به رشت به سه راه باقرآباد رسیده و از آنجا به دو شاخه تقسیم شده که یک شاخه آن به سمت شمال و در موازات جاده پیر بازار در جریان بود و دیگری به زمین‌های گود و مزارع و باغات منطقه گلسار سرازیر می‌گشت که پس از احداث خیابان سعدی از بین رفت.[۷۷]همچنین رابینو در آن زمان رودخانه سیاه رود را تا ۵ کیلومتر قابل کشتیرانی می دانسته است. این محدودهٔ کشتیرانی شامل شاخه شمالی این رودخانه می شده که از منگوده، پیر ده، مبارک‌آباد می‌گذشت. بنا به مشاهدات عینی مردم شهر رشت در مبارک‌آباد (پیربازار به سمت خواچکین) در کنار مسجد این روستا یک وینچ (یدک کش یا قایق کش دستی) قرار دارد که از نوع آلیاژ و طراحی آن می‌توان دریافت که این وینچ ساخت روسیه است و با تلاش و ممانعت اهالی مبارک‌آباد از انتقال این وینچ توسط سازمان میراث اکنون در همان منطقه نصب است. در صحت گفتار رابینو، شخص دیگر بنام ملگونوف در سفرنامه خود اینگونه بیان می‌دارد که در هنگامه فزونی آب سیاه رود می‌توان از رشت تا پیربازار را با کرجی سفر نمود.

رودخانه گوهررود
نوشتار اصلی: گوهررود

گوهر رود که از کوه‌های چوماچا سرچشمه می‌گیرد در داخل شهر رشت به رود چمارسرا معروف است. بنا به نوشته کتاب گیلان این گوهر رود و سیاهرود در منطقه ایی بنام کماکل به هم پیوسته و با نام رود پیربازار به تالاب انزلی سرازیر می‌گردند

لرزه خیزی[ویرایش]

رشته کوههای البرز از یک ناحیه کمانی باریک با طاقدیس‌ها و ناودیس‌های موازی شکل گرقته و مرز جنوبی محدب پهناور دریای خزر را تشکیل می‌دهد. این رشته کوهها، به دلیل پشت سر گذاشتن دورانهای متعدد زمین‌شناسی از پیچیدگی فراوان برخوردار می‌باشند. همچنین حرکات کوهزایی در دورانهای زمین‌شناسی باعث گردیده تا در این نواحی گسلهای فراوانی ایجاد گردد. بنابراین با توجه به زمین لرزه‌های کوچک و بزرگی که برخی اوقات در این ناحیه اتفاق می‌افتد نتیجه می‌گیریم که حرکات تکتونیکی در حال حاضر نیز در این ناحیه ادامه دارد و در مکانیابی ساخت و سازها و سکونت گاه‌های انسانی باید دقت فراوان صورت گیرد که در غیر این صورت تلفات جانی و مالی فراوان به بار خواهد آمد. گسل اصلی خزر که موازی ساحل جنوب غربی دریای خزر یا موازی خط ساحلی در شمال شرقی استان گیلان است. این گسل در واقع یک پهنه گسستگی به موازات روند اصلی زون البرز می‌باشد که از رسوبات رودخانه‌ای دوران چهارم پوشیده شده است. گسل خزر در شمال غربی پس از عبور از لنگرود و شمال لاهیجان توسط روند پهنه گسستگی سفیدرود قطع می‌شود. این گسل در ادامه از چند کیلومتری جنوب فومن عبور می‌نماید. علاوه بر این گسل، گسلهای دیگر منطقه هم بر روی این شهرستان تأثیر می‌گذارد، از این رو بر اساس مطالب عنوان شده رعایت اصول فنی-مهندسی برای مقاوم‌سازی سازه‌ها الزامی می‌باشد.[۷۸]

آب و هوا[ویرایش]

میانگین دما و بارش برای آب و هوای رشت در سال ۲۰۱۳ میلادی
ژانویه فوریه مارس آوریل مه ژوئن ژوئیه اوت سپتامبر اکتبر نوامبر دسامبر
دمای بیشینه (°C) ۱۰٫۸ ۱۰٫۹ ۱۳٫۱ ۱۹٫۰ ۲۴٫۲ ۲۸٫۳ ۳۰٫۵ ۲۹٫۹ ۲۶٫۸ ۲۱٫۷ ۱۷٫۷ ۱۳٫۶ Ø ۲۰٫۵
دمای کمینه (°C) ۱٫۹ ۲٫۵ ۵٫۱ ۹٫۳ ۱۴٫۲ ۱۸٫۰ ۲۰٫۲ ۱۹٫۸ ۱۷٫۲ ۱۲٫۸ ۸٫۳ ۴٫۲ Ø ۱۱٫۱
دما (°C) ۸٫۵ ۱۳ ۱۷ ۲۲ ۲۵ ۲۵ ۲۳ ۱۹ ۱۴ ۹ ۶ ۶ Ø ۱۵٫۶
بارش (mm) ۱۴۷٫۹ ۱۱۹٫۲ ۱۱۱٫۳ ۶۱٫۶ ۵۳٫۳ ۳۸٫۷ ۴۰٫۲ ۷۳٫۸ ۱۴۲٫۶ ۲۳۰٫۲ ۱۷۰٫۷ ۱۶۶٫۰ Σ ۱٬۳۵۵٫۵
طول روز (ساعت) ۲٫۹ ۲٫۶ ۲٫۳ ۳٫۸ ۵٫۳ ۶٫۸ ۷ ۵٫۵ ۴٫۶ ۳٫۶ ۳٫۱ ۲٫۸ Ø ۴٫۲
روزهای بارانی ۱۱٫۷ ۱۰٫۷ ۱۲٫۰ ۱۳٫۳ ۸٫۶ ۷٫۷ ۴٫۳ ۳٫۷ ۶٫۸ ۱۲٫۳ ۱۰٫۷ ۱۱٫۴ Σ ۱۱۳٫۲
دمای آب (°C) ۱۶ ۱۵ ۱۶ ۱۶ ۱۹ ۲۲ ۲۴ ۲۵ ۲۴ ۲۳ ۲۰ ۱۷ Ø ۱۹٫۸
رطوبت (٪) ۸۴ ۸۵ ۸۴ ۸۰ ۷۸ ۷۴ ۷۴ ۷۷ ۸۲ ۸۶ ۸۵ ۸۵ Ø ۸۱٫۱
دما
۱۰٫۸
۱٫۹
۱۰٫۹
۲٫۵
۱۳٫۱
۵٫۱
۱۹٫۰
۹٫۳
۲۴٫۲
۱۴٫۲
۲۸٫۳
۱۸٫۰
۳۰٫۵
۲۰٫۲
۲۹٫۹
۱۹٫۸
۲۶٫۸
۱۷٫۲
۲۱٫۷
۱۲٫۸
۱۷٫۷
۸٫۳
۱۳٫۶
۴٫۲
ژانویه فوریه مارس آوریل مه ژوئن ژوئیه اوت سپتامبر اکتبر نوامبر دسامبر
بارش ۱۴۷٫۹
۱۱۹٫۲
۱۱۱٫۳
۶۱٫۶
۵۳٫۳
۳۸٫۷
۴۰٫۲
۷۳٫۸
۱۴۲٫۶
۲۳۰٫۲
۱۷۰٫۷
۱۶۶٫۰
  ژانویه فوریه مارس آوریل مه ژوئن ژوئیه اوت سپتامبر اکتبر نوامبر دسامبر


منبع: سرویس اطلاعاتی آب و هوای جهان[۷۹]
برف رشت سال ۱۳۲۸ (خیابان‌های منتهی به شهر داری)
برف سال ۱۳۵۰ در رشت


رشت به سبب ریزش باران‌های ریز و یکریز (باران ریزه) به شهر باران‌های نقره‌ای لقب داده شده است. در اساطیر ایران باستان الهه باران تیشتر نام دارد و احتمال می‌رود واژهٔ رشت صورت تغییر یافته تیشتر باشد، چرا که آثار بازمانده از فرهنگ ایران باستان در گوشه‌هایی از فرهنگ بومی گیلان نمودهایی کم رنگ به جای گذاشته‌است.

آب و هوای گیلان را از نظر جغرافیایی اب و هوای معتدل کاسپین نامیده‌اند که همانند آن نه فقط در داخلهٔ غالب ممالک آسیا، بلکه در هیچ قسمت دیگر ایران هم مشاهده نمی‌شود، علت این وضع خاص اقلیمی را دو عامل جغرافیایی می‌توان دانست: یکی پستی فوق العاده سواحل و دیگری بادهای منطقه‌ای کاسپین که معمولاً در جهت معکوس عقربه‌های ساعت جریان پیدا کرده و در سواحل جنوبی کاسپین بیشتر از مغرب به وزش در می‌آیند.

بر اساس آمارهای منتشر شده از سوی سازمان هواشناسی، متوسط بارندگی در سال ۱۳۵ روز است. کمترین بارندگی در ماه‌های تابستان به خصوص مرداد و بیشترین ان در پائیز به ویزه مهر و آبان می‌باشد. ولی این امر ثابت نیست و گاهی ماه‌های فروردین، آبان، دی، بهمن و اسفند دارای بیشترین میزان بارندگی در سال می‌باشد.

باران‌های مداوم در رشت و گیلان، مردم این منطقه را وادار نمود، که در ساخت بام‌های خود از پوشش مناسبی بهره گیرند و بهترین و مناسب ترین پوششی که برای بام‌های خود اختیار کرده‌اند، استفاده از سفال بوده‌است، به طوری که این شهر در سال‌های نه چندان دور به شهر بام‌های سفالی مشهور بوده‌است.

روایات مسافران و جهانگردان از آب و هوای شهر رشت

همه جهانگردان و مسافرانی که از رشت دیدن کردند، عمدتاً از رطوبت هوا و باران‌های آن مطالبی گوناگون نوشته‌اند.

گرببایدوف سفیر روسیه در دوران قاجار در نامه‌ای درباره رطوبت هوای رشت می‌نویسد:

«رطوبت به قدری زیاد است، که حتی از درز ساعت هم عبور کرده و فنر ساعت زنگ می‌زند»[۸۰]

هانری رنه آلمانی که در اواخر قاجاریه به رشت آمده درباره رطوبت منطقه می‌نویسد: رطوبت به اندازه‌ای در این ناحیه زیاد است، که گمان می‌کنم تا مغز استخوان ما نفوذ کرده باشد.

هم چنین مظفرالدین شاه در اولین سفری که به اروپا داشته، در سفرنامهٔ خود دربارهٔ باران رشت می‌نویسد:

«صبح از خواب برخاستم. دیگر از دست باران نمی‌دانم چه بنویسم. از یک ساعت به غروب مانده تا الآن که از خواب برخواستم، متصل باران می‌بارد و معرکه می‌کند»[۸۱]

بادها[ویرایش]

بادهای غالب در محدوده شهرستان رشت شامل جریانهای غربی، شمال غربی و شمال شرقی می‌باشد. فصول بهار و تابستان بیشتر در قلمرو بادهای غربی و شمال شرقی قرار دارد. همچنین نوعی باد محلی به نام باد گرم در محدوده این منطقه وجود دارد که چند بار در سال به ویژه در فصل پاییز و زمستان می‌وزد و دمای هوا را به سرعت بالا می‌برد و جهت آن نیز از جنوب به طرف جلگه گیلان می‌باشد.

بارندگی[ویرایش]

آب و هوای رشت معتدل و مرطوب است. میانگین سالانه بارندگی در این شهر ۱۳۵۹ میلیمتر می‌باشد رشت دارای رتبه ی اول میزان بارش مراکز استان‌های ایران و به شهرباران شهرت دارد. کم‌باران ترین سال طی ۵۰ سال اخیر سال ۱۹۷۱ با ۹۵۷٫۸ میلیمتر و پرباران ترین سال طی این مدت سال ۱۹۷۲ با ۱۹۶۷٫۶ میلیمتر بارندگی می‌باشد. تعداد روزهای بارندگی در رشت ۱۳۸ روز می‌باشد و حداکثر بارندگی در ۲۴ ساعت در مدت آماری ثبت شده، به میزان ۱۷۰ میلیمتر در تاریخ ۱۹ مهر ۱۳۶۲ ثبت شده‌است. بارندگی‌ها در رشت بر پایه رژیم بارشی سواحل دریای خزر، عمدتاً متاثر از سامانه‌های پرفشار شمالی است.

ریزش برف[ویرایش]

بر اثر تعداد کم روزهای یخبندان در رشت، ریزش برف‌های سنگین کمتر اتفاق می‌افتد و اگر هم برودت هوا باعث نزول برف شود، پایداری آن درازمدت نیست. نتیجهٔ آمارگیری در مورد ریزش برف در رشت نشان می‌دهد، که در رشت به طور متوسط در سال ۷ روز(۲ روز در دی و ۲ روز در بهمن و ۲ روز در اسفند و ۱ روز در بقیه ماه‌های سال) برف باریده‌است. با وجود این آمارهای، گاه اتفاق می‌افتاد که گیلان و رشت مورد حملهٔ استثنایی سرمای قطبی مرکز پرفشار سیبری، یا مراکز پرفشار قطبی روسیه قرار می‌گیرد و آن وقت است که در این موارد به برف تاریخی زمستان ۱۳۲۸ می‌توان اشاره کرد، که گاهی تا ۲ متر اندازی گیری شده که از نظر مردم رشت به پیله برف (برف بزرگ) خوانده شده‌است. و یا برف زمستان ۱۳۵۰ که ارتفاع آن در رشت تا حدود ۲ متر (و حتی بیشتر) رسید. برف بهمن ۸۳ رشت:از جمله بی سابقه ترین نزول برف سنگین در رشت، برف بهمن ماه ۱۳۸۳ است که خسارت‌های زیادی به اماکن مسکونی، کارخانجات و مراکز عمومی وارد ساخت. بارش این برف از شامگاه روز یکشنبه ۱۸ بهمن آغاز شد و تا بامداد روز جمعه ۲۳ بهمن ادامه داشت و به گفتهٔ منابع خبری ارتفاع آن به۱/۵ تا ۸ متر رسید و یکی از بی سابقه ترین بارش برف در دهه‌های اخیر بوده به طوری که از سوی مطبوعات و مسئولان به بحران سفید نام گرفت. کل خسارت وارده از سوی مقامات وقت استان ۳۳۳ میلیارد تومان برآورد شد[۸۲] لازم به ذکر است در سال۱۳۸۶ برف شدیدی در رشت شاهد بودیم که کمتر از برف سال ۱۳۸۳ نبود ولی به جهت آمادگی مسولان و مردم به خاطر سابقه برف سه سال قبل میزان خسارات از سال ۱۳۸۳ کمتر بود.در بهمن سال ۱۳۹۲ نیز مردم این شهر شاهد بارش حدود یک و نیم متر برف بودند.

دما[ویرایش]

میانگین سالانه دمای هوا در رشت ۱۵٫۹ درجه سانتیگراد است. میانگین حداکثر سالانه دمای هوا ۲۰٫۶ و میانگین حداقل سالانه آن ۱۱٫۳ درجه می‌باشد. اختلاف حداکثر و حداقل دمای سالانه ۹٫۳ درجه‌است. حداقل دمای گزارش شده ۱۹- درجه در ۳۰ دی ۱۳۴۲ و ۱۸- درجه در ۱۴ بهمن ۱۳۵۰ و حداکثر دمای گزارش شده ۴۰ درجه در ۲۳ شهریور ۱۳۷۵ می‌باشد.

پدیده‌ها[ویرایش]

در تمام طول سال به علت واقع شدن مراکز پرفشار در مناطق سیبری و قطب شمال، جریانات هوا و باد سرد از سمت شمال به استان گیلان می‌وزد، اما در فصول سرد سال گاهی به علت استقرار مرکز کم‌فشار در سطح زمین در منطقه دریای سیاه و یا شمال عراق و یا در شرق ترکیه، جهت وزش باد تغییر نموده و به صورت غیر متعارف از جنوب غربی به سوی گیلان جریان می‌یابد و پدیده فون یا گرم باد گیلان را پدید می‌آورد. این بادهای گرم و خشک از جنوب و جنوب غربی به منطقه گیلان می‌وزند و دمای رشت را در کمتر از چند ساعت تا ۲۰ درجه افزایش می‌دهد. این پدیده معمولاً با بارش باران و گاهی برف خاتمه می‌یابد. همچنین مرکز پرفشار سیبری که ابتدا بر روی سرزمین‌های پوشیده از برف و یخ سیبری شکل می‌گیرد با ویژگی یک توده هوای سرد و سنگین در فصول سرد سال تا اوایل بهار به عرض‌های پائین تر جغرافیایی کشیده‌شده و از جنوب روسیه و از نواحی شمال شرقی کشور وارد ایران می‌شود و بخش‌های وسیعی از کشور از جمله منطقه گیلان را تحت تاثیر خود قرار می‌دهد. در بعضی از سالها این سامانه با هوای پرفشار و سرد اروپایی ادغام شده و ضمن همراهی جریانات ناپایدار تراز میانی جو، در رشت بارش‌های سنگین برف را سبب می‌شوند.[۸۳]

مردم[ویرایش]

جمعیت[ویرایش]

شهر رشت پر جمعیت ترین شهر شمال کشور و از جمله کلانشهرهای ایران است. این شهر از جمله شهرهای مهاجر پذیر در استان گیلان محسوب می‌شود که همین امر بر سرعت رشد جمعیت در این شهر نسبت به سایر نقاط استان افزوده است.[۸۴] جمعیت شهر رشت مطابق نتایج سر شماری سال (۱۳۹۰)۶۳۹،۹۵۱ نفر و جمعیت شهرستان رشت ۹۱۸۴۴۵ نفر است.[۸۵]

نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسکن ۱۳۹۰(شهر رشت)[۸۶]
مردان سن زنان
۲۹۷  بالای ۸۵ سال  ۴۳۱
۱٬۰۶۲  ۸۰-۸۴  ۱٬۲۹۲
۲٬۲۵۶  ۷۵-۷۹  ۲٬۶۵۶
۴٬۱۲۷  ۷۰-۷۴  ۴٬۰۴۹
۵٬۳۶۱  ۶۵-۶۹  ۶٬۱۱۷
۷٬۳۵۹  ۶۰-۶۴  ۷٬۵۸۸
۱۰٬۹۳۹  ۵۵-۵۹  ۱۱٬۰۴۷
۱۷٬۱۸۹  ۵۰-۵۴  ۱۵٬۹۱۸
۲۱٬۵۰۶  ۴۵-۴۹  ۲۲٬۱۰۲
۲۵٬۵۳۴  ۴۰-۴۴  ۲۵٬۵۱۵
۲۸٬۳۳۸  ۳۵-۳۹  ۲۸٬۴۷۴
۲۷٬۵۱۰  ۳۰-۳۴  ۲۷٬۸۰۶
۳۲٬۸۶۳  ۲۵-۲۹  ۳۴٬۳۸۹
۳۷٬۹۲۷  ۲۰-۲۴  ۴۰٬۲۲۰
۳۲٬۶۹۴  ۱۵-۱۹  ۳۶٬۲۰۶
۲۶٬۶۶۴  ۱۰-۱۴  ۲۶٬۷۳۳
۲۰٬۳۷۰  ۵-۹  ۱۹٬۵۵۶
۲۰٬۰۶۹  ۰-۴  ۱۹٬۰۳۳

زبان[ویرایش]

نوشتار اصلی: گیلکی

در شهر رشت لهجه‌های گوناگون از گویش بیه‌پس[۸۷] از زبان گیلکی رایج است. برخی گیلکی را به نام پهلوی خوانده‌اند. حمداله مستوفی قزوینی می‌نویسد: «در گشتاسفی که بخشی‌ست در مجاورت دریای خزر و نزدیک «سالیان»، زبان‌شان به پهلوی به جیلانی (گیلانی) باز بسته‌است.». مستوفی پهلوی را شبیه و وابسته به گیلکی می‌داند. زبان رسمی جلسات شورای شهر رشت گیلکی است.[۸۸]

قومیت[ویرایش]

نوشتار اصلی: گیل

قاطبه مردم شهر رشت گیلک هستند. گیل به زبان پهلوی «گل=Gel» و به تازی «الجیل» ثبت شده‌است، در نیمه اول قرن میلادی از طرف «کاپوس پلینوس» با نام «گلای Gelaee» معرفی شده‌است. خودزکو در کتاب تاریخ گیلان، به نقل از پلین-و-دوسنت کروآ و دنیس لوپری یه ژت قوم گیل را از اخلاف کادوس قدیم معرفی می‌کند. که از زمان ژوستینین امپراطور روم پس از دفع حمله آماردها بر ارتفاعات شرقی گیلان مسلط شده‌اند. درباره سلاح این قوم نیز گفته‌است عبارت بود از سپر و نیزه و شمشیری که از شانه آویزان می‌شد و سه زوبین و یک خنجر که به دست چپ می‌گرفتند. اریستوفن اقوام جنوب خزر را چنین معرفی می‌کند: از شرق به غرب هیرگانیان – مردها – اناریاکان – کادوس – البانی – کاسپی – اوتیان. استرابن، جغرافیدان عهد قدیم که در فاصله ۴۰ قبل از میلاد تا ۴۰ بعد از میلاد می‌زیسته و در کتاب ۱۱ فصل ۸ خود آورده‌است که: در نواحی شمالی کوه «پراخواتراس=همان سلسله البرز که حائل بین نجد ایران و گیلان و مازندران است» اقوام گلای Gelaee و کادوس Cadusi و ماردی و بعضی قبایل گرگانی زیست می‌کنند. و بدین ترتیب جایگاه گیل – گیلان را نشان می‌دهد.[۸۹]

مشاهیر[ویرایش]

تندیس های پروفسور رضا -پروفسور سمیعی - پروفسور اکبرزاده و دکتر بهزاد در سبزه میدان رشت

رشت زادگاه و زیستگاه بسیاری از مشاهیر گذشته و معاصر بوده که برخی از آنان نظیر پروفسور فضل‌الله رضا (واصغ تئوری انفورماسیون)،[۹۰] پروفسور مجید سمیعی (پزشک برگزیده سال ۲۰۰۳ از طرف رویال کالج کانادا)،[۹۱] پروفسور حسن اکبرزاده (احراز کننده مدال درجه یک علمی از موسسه تحقیقات و علوم پاریس)[۹۲]دکتر حسن اکبرزاده و دکتر بهزاد (پدر زیست‌شناسی نوین ایران)[۹۳] دارای شهرت جهانی هستند که تندیس آنها در یک اقدام کم‌نظیر توسط شهرداری رشت در سبزه میدان رشت نصب شده‌است. و همچنین: از مفاخر علمی و تاریخی و فرهنگی و ادبی می‌توان ازبزرگان زیر نام برد:میرزا کوچک خان جنگلی[۹۴][۲]،میرزا حسین کسمایی،[۹۵] کوشیار گیلانی،[۹۶] استادپورداوود،[۹۷] هوشنگ ابتهاج(ه. الف. سایه)،[۹۸] محمد علی افراشته،[۹۹] دکتر حسن عضدی،[۱۰۰] کریم کشاورز،[۱۰۱]دکتر محمد معین،[۱۰۲] علی رضا پنجه‌ای،[۱۰۳]عباس امیری،[۱۰۴] حمیده خیرآبادی،سوسن تسلیمی، فریدون پور رضا، ناصر مسعودی، انوشیروان روحانی، جهان پهلوان محمود نامجوی، خسرو گلسرخی، سبروس شمبسا، محمود اعتمادزاده (م. ا. به آذبن)، محمد روشن،شیخ حسن مقتدر شعار، گلچین گیلانی، حسبن محجوب،آرسن میناسیان و...

مذهب مردم رشت[ویرایش]

کلیسای مسروپ مقدس در رشت

پیش از ورود اسلام به ایران، گروهی از ساکنان گیلان و دیلمان زرتشتی و گروهی دیگر بت‌پرست بودند. با آنکه دو نفر کشیش مسیحی در دیلم و دو کشیش دیگر در ری و طبرستان وجود داشته‌اند اما آئین مسیحیت پیروان چندانی را در منطقهٔ گیلان به خود جذب نکرده بود. پس از شکست ایرانیان در قادسیه، چهار هزار نفر از سربازان دیلم تصمیم گرفتند به اسلام بگروند و به تازیان در جنگ جلولا کمک کنند، به همین سبب با مسلمانان در کوفه مستقر شدند. از آن به بعد کسانی که از طرف خلیفه بغداد تحت شکنجه و تعقیب بودند می‌توانستند در گیلان پذیرایی شوند.[۱۰۵] در حال حاضر مذهب اکثریت مردم شیعه دوازده‌امامی است ولی تعدادی اقلیت مذهبی از سال‌های بسیار دور در کنار دیگر مردم رشت زندگی می‌کنند.

خصوصیات اخلاقی و فرهنگی مردم رشت[ویرایش]

به موجب نوشته‌های مورخان سرزمین گیلان تا قبل از حملهٔ شاه عباس به گیلان و قرار گرفتن در تحت تسلط حکومت مرکزی، از سده‌های پارینه تا سال ۱۰۰۰ هجری قمری، مستقل بوده و زیر نظر امیران و امرای گیلان اداره میشده و به علت دور دست بودن و دسترس نبودن، کم تر مورد توجه مورخان ایرانی بوده است، و آن چه که در لابلای نوشته‌ها از مردم گیلان به چشم می‌خورد، حکایت از روحیهٔ سلحشوری و عدم سرسپردگی به حکومت‌های مرکزی ایران بوده است.

عباس مسعودی موءسس قدیمی ترین روزنامهٔ ایران یعنی روزنامهٔ اطلاعات در سفری که در نوروز ۱۳۰۷ خورشیدی به گیلان و رشت نموده و گزارشی از این سفر را در روزنامهٔ اطلاعات به چاپ رسانده دربارهٔ علاقه مردم منطقه بر اعتلای فرهنگ و تجددمی نویسد[۱۰۶][۱۰۷]: «حسن تجدد خواهی و فکر آزادی طلبی و معارف پروری در مردمان این شهر (رشت) تا حدی یعنی تقریباً ۲۰ سال زیادتر از ما (تهرانی‌ها) وجود دارد. اهالی رشت از هر فکر روشن و باز و از هر موضوعی که بوی آزادی و ترقی و آبادانی از آن استشمام شود با آغوش باز استقبال می‌کنند. من یقین دارم اهالی رشت یعنی اکثریت مردمان این شهر از حیث تجدد و فکر ترقی خواهی قریب ۲۰ سال از ماتهرانی‌ها جلو هستند.»[۱۰۸]

نیما یوشیج بنیان‌گذار شعر معاصر فارسی که از سال ۱۳۰۸ تا اواخر ۱۳۱۱ در شهرهای گیلان بکار معلمی اشتغال داشته، ضمن برشمردن خصوصیات مردم گیلان، روحیه تجدد خواهی و علم دوستی آنها را ستوده و در نامه‌ای خطاب به استاد ذبیح اله صفا در این مورد نوشته[۱۰۹]:

«اگر چه رشت یک شهر تجارتی است مع‌هذا اهالی میل دارند سربلند باشند، خط پیشرفت را وجدان به فکر آنها داده است، حتی دهاتی‌های آنها که از هیاءت آنها متاءثر می‌شوم، نزدیک به افکار و احساسات شهری افکار و احساساتی دارند. متمدنین آن که شهری باشند علم و هنر را به غارت می‌برند مثل این که آنها را تعاقب کرده‌اند.»[۱۱۰]

تجارت[ویرایش]

شهر رشت نزدیک ترین شهر بزرگ به بندر انزلی (بزرگترین بندر شمال کشور) و مرز آستارا (امن ترین مرز زمینی کشور) است این شهر تخلیه گاه بسیار مناسب برای کالاها به مقصد شمال شرق و شمال غرب کشور است و قرار گیری آن در مسیر کریدور شمال جنوب به همراه توریسم پذیری گسترده موقعیت ممتازی در زمینهٔ تجارت برای این شهر فراهم کرده است. همین مسائل باعث شده که این شهر در طول تاریخ به عنوان یک شهر تجاری شناخته شود. هرچند عواملی نظیر عدم ارتباط گسترده تجاری با شوروی سابق و متعاقب آن محور قرار گرفتن خلیج فارس برای صادرات و واردات و همچنین تاءخیر فراوان در تکمیل کریدور شمال جنوب چه از طریق آزاد راه و چه از طریق راه آهن باعث شده بود که نقش شهرهای استان گیلان در تجارت کمرنگ شود ولی امروزه با توجه به وجود پنج کشور در حاشیه دریای کاسپین، تکمیل آزاد راه رشت-قزوین(آزادراه ۱ (ایران))و در شرف افتتاح قرار گرفتن راه آهن قزوین-رشت برای این شهر نقش مهمی در زمینه بازرگانی متصورند.[۱۱۱][۱۱۲] تجارت نظامند و نوین در شهر رشت به سال ۱۳۰۴ بر می‌گردد. در این سال مطابق دستور فلاحت و تجارت و فواید عامه وقت و بنا به پیشنهاد تجار رشت و به موجب مواد ۱ و ۲ نظام نامه اتاق‌های تجارت مصوبه هیاًت وزیران اتاق تجارت رشت با ۱۶ نفر عضو تکشیل شد. حوزه عملیاتی اتاق، استان گیلان بوده، اولین جلسه آن به ریاست آقای حاج علی آقای گیلانی در تجارتخانه ایشان تشکیل گردید. براساس همین نظامنامه در تاریخ ۲۵ تیر ماه ۱۳۰۸ اتاق تجارت رشت همزمان با اتاق‌های تبریز، مراغه، مهد، قزوین، ساری تشکیل و رسمیت یافت. اولین جلسه اتاق تجارت در نهم مرداد ماه ۱۳۰۸ در منزل آقای احمد سیگارودی و با حضور (افشار) حکمران گیلان تشکیل شد. در آن زمان مسایل اتاق در روزنامه‌ای به نام روزنامه عصر جدید از انتشارات اتاق تهران منتشر می‌شد. دوسال بعد انحلال کلیه اتاق‌ها پیش آمد تا اینکه مجلس شورای وقت قانون تاسیس اتاق‌های بازرگانی را تصویب کرد و در سال ۱۳۱۰ انتخابات اتاق رشت با حضور حکمران وقت گیلان (افشار) در محل فرمانداری رشت تشکیل شد. در آن زمان دو اتاق یکی به نام بازرگانی و دیگری به نام اتاق صنایع و معادن وجود دات که در سال ۱۳۴۹ این دو اتاق با هم ادغام گردید و به نام اتاق بازرگانی و صنایع و معادن نام گذاری شد. فعالیت اتاق تا پیروزی انقلاب اسلامی ابتدا با انتخابات هر دو سال یکبار و بعد هر چهار سال یکبار انجام می‌گرفت و بعد از پیروزی انقلاب اسلامی با استناد تلگراف اتاق مرکزی ایران از طرف استانداری گیلان سه نفر به عنوان سرپرست اتاق رشت و به نام هیاًت رپیسه موقت انتخاب و اداره امور اتاق را بعهده گرفتند که این روال تا سال ۱۳۶۲ ادامه داشت و در سال ۱۳۶۲ اولین انتخابات اتاق رشت بعد از پیروزی انقلاب اسلامی انجام گرفت که طی آن نفر عضو انتخابی و چهار نفر انتصابی به عنوان هیاًت نمایندگان برگزیده شدند. چهارمین دوره انتخابات در تاریخ ۱۳۷۷/۱۰/۲۵ برگزار گردیدو بالاخره پنجمین دوره انتخابات هیاًت نمایندگان اتاق بازرگانی و صنایع و معادن رشت در تاریخ ۱۳۸۱/۱۲/۷ برگزار شد.[۱۱۳]

اماکن تاریخی[ویرایش]

سراسرنمای شهرداری رشت

بناها[ویرایش]

شهر رشت با توجه به قدمت دیرینهٔ خود جایگاه بناهای تاریخی بسیاری است از جمله مهم ترین آنها ساختمان شهرداری رشت است که شامل ساختمان شهرداری و برج ساعت آن که نماد شهر رشت می‌باشد و نیز موزه پست و ساختمان قدیمی هتل ایران است. مجموعه بناهای میدان شهرداری رشت در اوایل سلطنت رضا شاه پهلوی (۱۳۰۴-۱۳۲۰ ه. ش) احداث شده است. برج ساعت شهرداری که نماد شهر رشت محسوب می‌شود، به هنگام وقوع زلزله مهیب و ویرانگر گیلان در سال ۱۳۶۹ ویران شده بود که چندی بعد به صورت سابق بازسازی گردید. از دیگر بناهای تاریخی عبارتند از:

مساجد[ویرایش]

مسجدصفی ازقدیمی ترین مساجد در رشت در سال ۱۸۸۶میلادی

مسجد صفی از قدیمی ترین مساجد شهر رشت محسوب می‌شود و در یکی از محلات قدیمی شهر که به همین نام معروف است واقع شده است. حسن بیک روملو این مسجد را مسجد سفید خوانده است و می‌نویسد که شاه اسماعیل هنگام فرار از اردبیل به گیلان چند روزی را نزدیک این مسجد گذرانده است و همچنین احتمال می‌رود که پس از کشته شدن محمدباقر میرزا معروف به شاه صفی نام"سفید" به مرور زمان پس از قتل او در جوار این مسجد به مسجد صفی تبدیل شده باشد. چاه صاحب الزمان (چاه صفی) چاهی است در این مسجد که مردم به دیده احترام به آن می‌نگرند. شبهای جمعه بر سر این چاه می‌آیند و نامه‌هایی را که برای حضرت قائم نوشته‌اند در آن چاه می‌اندازند. پس از انداختن نذورات در چاه آب آن را برای تبرک و ادامه سلامتی با خود می‌برند و می‌نوشند.[۱۱۴] برخی از دیگر مساجد تاریخی شهر رشت عبارتند از:

  • مسجد حاج سمیع
  • مسجد کاسه فروشان
  • مسجد گلشن
  • مسجد زرگرها
  • مسجد بادی الله
  • مسجد حاجی صمد خان

خانه‌ها[ویرایش]

رشت به مانند بسیاری از شهرهای بزرگ و معروف کشور از تعدادی از خانه‌های تاریخی بهره می‌برد که هم​اکنون به جاذبه‌های گردشگری این شهر تبدیل شده‌اند. خانه ابریشمچی، خانه قدیری و خانه حاج میرزا خلیل رفیع از جمله خانه‌های تاریخی رشت هستند.

  • خانه ابریشمچی در ضلع جنوب شرقی میدانی به نام صیقلان و در انتهای کوچه شاعری قرار دارد. قدمت خانه به دوران قاجاریه بر می‌گردد و گویا متعلق به حاج میرزا اسماعیل حاکم رشت در دوران ناصرالدین شاه است. علت آن که این خانه به خانه ابریشمچی معروف شده است فروش آن به فردی به این نام از سوی وراث حاکم بوده است. خانه ابریشمچی دو طبقه و بیش از ۶۵۰ متر مربع زیربنا دارد و علاوه بر بهره‌گیری از معماری قاجاری، متناسب با آب و هوای منطقه باران خیز رشت ساخته شده است.
  • خانه قدیری مربوط به دوران پهلوی است که در شرق سبزه میدان واقع شده است. اسکلت و سازه این خانه از چوب و متعلق به محمدولی خان تنکابنی، سپهدار و حکمران رشت بوده است. سقف خانه لمبه کوبی شده است و از بیرون که به آن نگاه می‌کنی دارای پوشش سفالی و در و پنجره چوبی است. چند سال پیش *خانه قدیری طعمه حریق شد و تمامی تزئینات آن از بین رفت، اما دوباره بازسازی شد. در حال حاضر این بنای تاریخی به عنوان پژوهشکده میراث فرهنگی مورد استفاده است و دارای کتابخانه‌ای با کتب تخصصی مرمت، معماری، تاریخی، گردشگری و سایر زمینه‌ها بوده که تا حد زیادی پاسخگوی دانشجویان و اندیشمندان است.
  • خانه حاج میرزا خلیل رفیع دیگر خانه تاریخی رشت است که از مبارزان مشروطه طلب رشت بود. این خانه تاریخی در خیابان استاد مطهری رشت واقع شده است. حاج میرزا خلیل رفیع را اولین شهردار رشت می دانند که البته در دو مقطع این سمت را به دست آورده است. حاج میرزا اول بار در سال ۱۳۲۷ هجری قمری پس از تصرف رشت توسط مشروطه طلبان، شهردار رشت می‌شود، اما پس از مدتی با تصرف رشت توسط قوای روس بازداشت و تبعید می‌گردد. دومین بار که وی شهردار رشت می‌شود مقارن با نهضت جنگل است.

خانه مزبور در سال ۱۲۸۵ هجری شمسی به دستور وی ساخته شده است. جالب است بدانید که چوب‌های به کار رفته در این بنا از روسیه و توسط کشتی به ایران آورده شده است. این خانه اکنون در اختیار شورای شهر رشت قرار دارد.[۱۱۵] از دیگر خانه‌های تاریخی رشت عبارتند از:

و...

نمای پانوراما از مجموعه ساختمان‌های میدان شهرداری رشت

سیاست[ویرایش]

نهاداستانداری[ویرایش]

ساختمان استانداری گیلان در رشت

شهر رشت از سال ۱۰۰۴ هـ. ق به فرمان شاه‌عباس مرکز استان گیلان شد از این زمان به بعد علی رقم کشمکش‌های گوناگون با حکومت‌های مرکزی ایران و همچنین کشمکش‌های درون گیلان رشت همواره مرکز گیلان و اقامت گاه والی گیلان بود در سال ۱۳۰۴ با انتصاب امیراصلان خواجه نوری (نظام الدوله) به سمت استانداری گیلان اولین بار لفظ استاندار برای حاکم گیلان به کار گرفته شد. همچنین در زمان اولین تقسیم بندی استانی کشور که در ۱۹ دی ۱۳۱۶ خورشیدی، با اصلاح قانون تقسیمات کشوری اعمال شد.استان یکم یکی از ۱۰ استان ایران به مرکزیت رشت بود. این استان شامل شهرهای زنجان، قزوین، ساوه، سلطان آباد، رشت و شهسوار می‌بود.

نهاد شهرداری[ویرایش]

نوشتار اصلی: شهرداری رشت

شهرداری رشت، سازمانی است دولتی که در ۱۲۸۶ خورشیدی تاسیس شد و مسئولیت اداره این کلانشهر را به عهده دارد. مدیریت این سازمان با شهردار رشت است که از طریق آرای شورای شهر رشت انتخاب می‌شود و حکم وی توسط وزیر کشور ابلاغ میشود. شهرداری رشت، شامل ۵ منطقه‌است که اداره مناطق شهری رشت به عهده شهردار منطقه می‌باشدو هر منطقه شامل چند ناحیه شهری است شهر رشت دارای ۱۵ ناحیه شهری می‌باشد. شهرداری رشت متشکل از ۵ معاونت است و 12 سازمان زیر مجموعه دارد.

کنسولگری[ویرایش]

روسیه[ویرایش]

نوشتار اصلی: کنسولگری روسیه در رشت

کنسول‌گری فدراسیون روسیه در رشت نمایندگی دیپلماتیک روسیه در رشت، استان گیلان ایران است. در حال حاضر ماکسیم آناتولییویچ بارانوف سرکنسول و آقای آندرئی الکساندروویچ آلنکین معاونت این سرکنسولگری را بر عهده دارند[۱۱۶]و حوزه فعالیت آن در پنج استان گیلان، مازندران، گلستان، اردبیل و آذربایجان شرقی است. این کنسولگری روزانه پذیرای متقاضیان روادید است.[۱۱۷]

تاریخچه[ویرایش]

در زمان قاجار، به موازات توسعه اقتصادی میان ایران و روسیه، تجارت نوغان و سایر محصولات گسترش پیدا کرد. به این ترتیب رشت در قرن ۱۹ میلادی به دروازه اروپا بدل شد. گریگوری والریانویچ ملگونف، سیاح روس که سال ۱۲۷۵ هجری قمری به رشت سفر کرده بود، در خاطرات خود نوشته است که این شهر در آن روزگار دارای ۵۴۶ خانه، ۱۰۲۱ مغازه و ۲۷ هزار و ۳۱۴ نفر جمعیت بوده است. در این زمان اعتبار سیاسی رشت به حدی بود که دولت‌های روسیه، بریتانیا و عثمانی در شهر رشت کنسولگری داشتند.[۱۱۸]

اماکن تفریحی رشت[ویرایش]

پارک‌ها[ویرایش]

باغ محتشم در رشت
خانهٔ نمونهٔ روستایی در بوستان ملت رشت

شهر رشت داری ۴۰ پارک فعال است که بسیاری از آن‌ها مانند سبزه میدان دارای قدمت تاریخی اند. از این تعداد ۱۰ پارک در منطقه یک،۷ پارک در منطقه دو،۱۱ پارک در منطقه سه و۱۲ پارک در منطقه چهار شهر رشت قرار دارند. بسیاری از این پارک‌ها به دلیل آب و هوا و منطقه جغرافیایی رشت به صورت طبیعی و نیمه طبیعی بوده و فقط اسباب خدماتی به آن‌ها اضافه شده است. زیبایی پارک‌های شهر رشت دربین پارک‌های سایر شهرهای ایران کم‌نظیر است.[۱۱۹]البته لازم به ذکر است که گرچه شهر رشت از نظر طراوت محیط زیستی بسیار غنی است و عملاً هر زمین بایری در این شهر به تنهایی یک فضای سبز شهری محسوب می‌شود اما همین مسئله باعث شده تا آن چنان که باید به سرانه فضای سبز در این شهر توجه نشود ولی در سال‌های اخیر فعالیت‌های در این زمینه از سوی شهرداری این شهر برای افزایش سرانه فضای سبز انجام شده. از جمله زیبا ترین پارک‌های شهر رشت عبارتند از:

  • بوستان ملت
  • باغ محتشم
  • بوستان کشاورز
  • بوستان دانشجو
  • سبزه میدان

سینماهای رشت[ویرایش]

نخستین فیلم در ایران به سال ۱۳۱۱ ساخته شد. این فیلم صامت که «لآبی و رابی» نام داشت به کارگردانی آوانس اوگانیانس عرضه گردید که ابتدا در تهران و سپس در برخی از شهرهای گیلان نمایش داده شد. یک سال بعد فیلم ناطق فارسی «دختر لُر» در بمبئی هندوستان ساخته شد. این فیلم در اغلب شهرهای ایران از جمله رشت روی پرده سینما آمد. آغاز نمایش فیلم در گیلان به دهه ۱۲۹۰ خورشیدی یعنی تقریبن هم‌زمان با آغاز فعالیت هالیوود در امریکا برمی‌گردد که متعاقب آن اندکی بعد اولین سینما در رشت تحت نام سینما ایران احداث گردید. در این دهه در سالن «اجتماعات فرهنگ» واقع در شمال غرب سبزه‌میدان رشت، هفته‌ای یک‌بار توسط شخصی به نام «الوش‌بیک» فیلم نمایش داده می‌شد. چندی بعد «کریشا مایاک» در این محل سینما ایران را تاسیس کرد. این سینما دارای دو سالن تابستانی و زمستانی بود. قیمت بلیط ۱۰ شاهی، یک ریال و یک ونیم ریال بود. در سال ۱۳۳۶ خورشیدی پرده سینما به «سینماسکوپ» تبدیل شد. سینما ایران تا سال ۱۳۴۵ خورشیدی به کار خود ادامه داد و در این سال تعطیل گردید. در حال حاضر از محل آن به صورت پارکینگ استفاده می‌شود.[۱۲۰]سایر سینماهای رشت عبارتند از:

  • سینما سپید رود (سینما سهیلا سابق) <دارای دو سالن نمایش با فیلم مجزا>
  • سینما۲۲ بهمن (سینما شهرطلایی سابق)
  • سینمامیرزا کوچک (سینما آسیا سابق)
  • سینماانقلاب (تعطیل شده)(سینما کوروش سابق)
  • سینما آبشار (تعطیل شده)
  • سینما سعدی (تعطیل شده)
  • سینما قدس (تعطیل شده)
  • سینما فلسطین (سینما مولن روژ سابق که آتش گرفت و بعد هم تعطیل شد)
  • سینما صحرائی واقع در سبزه میدان رشت که هم اکنون سالهاست به یک پارکینگ خودرو در ورودی استادسرا تبدیل شده است)

هتل‌ها[ویرایش]

کلانشهر توریستی رشت فقط یک هتل ۵ ستاره و یک هتل ۴ ستاره و درمجموع دارای ۶ هتل و تعدادی مسافرخانه و مهمان‌پذیر است.هتل‌های شهر رشت عبارتند از[۱۲۱]:

ستاره آرم نام تعداد اتاق گرید
★★★★★ - هتل بزرگ کادوس ۹۸ پنج‌ستاره عادی
T★★★★ - هتل شبستان ۵۰ چهارستاره تاپ
★★★ - هتل پردیس ۵۰ سه ستاره عادی
T★★ - هتل پامچال - دوستاره تاپ
★★ - هتل اردیبهشت - دوستاره عادی
- هتل کیوان - یک‌ستاره عادی

نمایشگاه بین‌المللی[ویرایش]

محل موقت نمایشگاه بین‌المللی گیلان در نزدیکی شهر رشت در فضای بالغ بر ۱۰۰۰۰ متر مربع می‌باشد. این سایت بلحاظ قرارگرفتن درمرکز استان، علاوه بر محوریت در صنایع مختلف و کشاورزی، محوراصلی در توسعه تجارت جمهوری اسلامی ایران بوده و لذا از اهمیت ویژه‌ای در توسعه تعاملات اقتصادی منطقه شمال کشور برخوردار می‌باشد.[۱۲۲]

موزه‌ها[ویرایش]

شهر رشت با توجه به تاریخی بودن استان گیلان دارای موزه‌های جذاب و دیدنی است این موزه‌ها عبارتند از:

آموزش[ویرایش]

عمومی[ویرایش]

تاریخچه[ویرایش]

گام‌های نخستین آموزش و پرورش در ایران پس از اسلام بر بنیان‌های دینی تکیه داشته و مساجد و مکتب‌خانه‌ها در آغاز مسیر این حرکت قرار داشتند. مساجد نخستین جایی بود که برای آموزش مورد توجه قرار گرفت. در استان گیلان نیز مانند سایر نقاط کشور نخستین گام‌های آموزش از مساجد و مکتب‌خانه‌ها آغاز گردید. نخستین مدرسه جدید در گیلان در سال ۱۳۱۴ ه. ق در زمان حکومت شعاع السلطنة در گیلان آغاز به کار کرد. در این مدرسه درس‌هایی مانند: زبان فرانسه، روسی، صرف و نحو، کلیات سعدی و قرائت قرآن تدریس می‌شد. پس از تأسیس نخستین مدرسه به سبک جدید مدارس دیگری نیز از سوی افراد و انجمن‌های مختلف تأسیس گردید. نخستین مدرسه دخترانه به نام «شمسیه» در سال ۱۳۲۷ ه. ق (یعنی پس از گذشت سیزده سال از تأسیس اولین مدرسه پسرانه) به کوشش شیخ علی طالقانی (تنها) تأسیس گردید. اولین هنرستان گیلان نیز به نام «مدرسه فلاحت» به وسیله حاج میرزا حسن خان اسفند یاری (محتشم السلطنة) در سال ۱۳۲۵ ه. ق تأسیس گردید. مدیریت این مدرسه را میسو لافون فرانسوی بر عهده داشت و در آن به تدریس علوم کشاورزی و پرورش کرم‌ابریشم پرداخته می‌شد. در این رهگذر برخی از خارجیان مقیم ایران و اقلیتهای مذهبی در گیلان مدارسی را بنیان نهادند. در سال ۱۲۹۰ ه. ق ارامنه مدرسه‌ای به نام «انوشیروان» در رشت بنا نهادند. مبلغین پروتستان آمریکایی مدرسه متوسطه پسرانه‌ای، در سال ۱۳۱۳ ه. ق در رشت تأسیس کردند و در پی آن آمریکایی‌ها در سال ۱۳۲۴ ه. ق مدرسه متوسطه دخترانه‌ای نیز تأسیس نمودند. هم‌زمان با شروع نهضت جنگل (۱۲۹۳ـ۱۳۰۰ ه. ش) مدارسی نیز از طرف جنگلی‌ها تأسیس گردید. جنگلی‌ها در مرامنامه خود، تحصیلات ابتدایی را برای کودکان اجباری نموده و تحصیلات متوسطه و عالی را برای افراد با استعداد مجانی و الزامی دانستند.[۱۲۳]

نواحی[ویرایش]

در تير ماه ۱۳۴۰ به علت گستردگي سطح مدارس حيات اداره‌ي آموزش و پرورش شهرستان رشت پايان گرفت ادارات آمــوزش و پرورش نـاحيه‌ي يك و دو رشت تأسيس گرديد. از آن زمان به رغم رشد جمعیت، وسعت و گستردگی مدارس تغییری در سازماندهی آموزش عمومی رشت ایجاد نشده است.[۱۲۴]

عالی[ویرایش]

اولین مرکز آموزش عالی در گیلان، در سال ۱۳۴۴ خورشیدی، با گشایش آموزشگاه عالی پرستاری، آغاز به کار کرد و در پی آن، مدرسه عالی بازرگانی رشت، در سال ۱۳۴۸ خورشیدی و مدرسه عالی پرستاری، در سال ۱۳۵۵ خورشیدی، تأسیس گردیدند. پس از آنها، دانشگاه گیلان، در راستای قراردادی میان ایران و آلمان غربی، در سال ۱۳۵۳ خورشیدی، تاسیس شد و از سال ۱۳۵۶ خورشیدی؛ کار خود را با پذیرش ۱۵۵ دانشجو در ۹ رشته، آغاز کرد. پس از انقلاب اسلامی ایران، مدرسه عالی مدیریت گیلان در لاهیجان و مدرسه عالی بازرگانی رشت، با دانشگاه گیلان، ادغام شدند.[۱۲۵]

شهر رشت فاقد دانشگاه صنعتی و دانشگاه تحصیلات تکمیلی دولتی میباشد و دارای ۲ دانشگاه دولتی، سه واحد دانشگاهی آزاد اسلامی، دانشگاه پیام نور، ۲ آموزشکده فنی دولتی ودانشگاه جامع علمی کاربردی تعدادی موسسه آموزش عالی غیر دولتی به شرح زیر میباشد:

حوزوی[ویرایش]

فاز یک حوزه علمیه ی امیر الموءمنین رشت بزرگترین حوزه علمیه ی خاور میانه (مجاور بزرگراه خلیج فارس)

در مورد آغاز فعالیت‌های دینی در شهر رشت تارخ دقیقی در دست نیست اما بسیاری از مشاهیر علم دین از دیار گیلان برخاستند به عنوان مثال سلار دیلمی صاحب کتاب معروف «المراسم العلویه فی الاحکام النبویه» که در اوایل قرن پنجم بعد از فوت شیخ طوسی، مرجع علی الاطلاق شیعه در نجف بود، شاگرد سید مرتضی و شیخ مفید بود که بعد از رحلت شیخ، مرجعیت شیعه را عهده‌دار شد. وی که از راه حلب به ایران می‌آمد در خسروشاه تبریز بیمار می‌شود و در آنجا فوت می‌کند و قبرش در این شهر است. این مسئله حاکی از آن است که از اواخر قرن چهارم عالمایی از این منطقه برخاسته‌اند.ابوالحسن کوشیار دیلمی، ریاضیدان و منجم معروف ایرانی و استاد ریاضیات و نجوم بوعلی سینا که در قرن ششم کتاب وی به زبان چینی ترجمه و در چین تدریس می‌شد، اهل گیلان بود. میرزای قمی اهل شفت هستند، حاج سید محمدباقر شفتی معروف به «حجت‌الاسلام شفتی» بنیانگذار مسجد سید اصفهان از شفت است، ملا عبدالرزاق لاهیجی داماد ملاصدرا اهل لاهیجان است، حاج شیخ عبدالله مازندرانی که در اصل مازندرانی نیست و اهل دیوشل گیلان است و چون تحصیلات ابتداییش در مازندران بوده است به عنوان آقا شیخ عبدالله مازندرانی معروف است و هم اکنون خانواده‌اش در لاهیجان هستند، حاج شیخ شعبان دیویشلی، مجتهد معروف اهل لاهیجان است، شریف لاهیجی، صاحب «تفسیر شریف لاهیجی»، شیخ هاشم اشکوری که استاد آیت‌الله شاه‌آبادی «استاد امام» بود که او هم شاگرد مرحوم میرزا ابوالحسن جلوه بود و فلسفه ملاصدرا را از آن طریق به امام (ره) منتقل کرد، همگی از دیار گیلان بوده‌اند. وجود این افراد حاکی از آن است که تحصیل علم دین در گیلان سابقهٔ دیرین دارد و شهر رشت هم به عنوان شهر مهم این خطه از این مسئله مستثنی نیست. از جمله مهم ترین و تاریخی ترین حوزه‌های علمیه رشت عبارتند از:

  • حوزه علمیه صالح آباد:حوزه علمیه صالح آباد چهره‌های علمی و فرهنگی زیادی را تربیت نموده. و به جهت تدرّس میرزا کوچک خان جنگلی (میرزا یونس) معروف به مدرسه میرزا کوچک نیز شده است. بانی اصلی مدرسه و مسجد حاج حسن آقا فرزند آقا احمد کلانتر بود. که به تاسیس و ساخت مدارس علوم دینی و مساجد و تکایا برای برگزاری سوگواری ابا عبدالله الحسین (ع) رغبت داشت. طلاب حوزه علمیه صالح آباد از همان زمان جزء پیشروان راه آزادی بودند که از جمله آنها می‌توان، از زنده یاد میرزا کوچک خان، حاج حسن کسمایی، محمد انشایی و سید حبیب‌الله مدنی نام برد. لازم بذکر است که مسجد و مدرسه حاج حسن تکیه‌ای داشته که به عنوان محل پذیرایی شاعران و عالمانی بوده که هر چند وقت وارد رشت می‌شدند و در آنجا سکونت می‌کردند. همچنین مسجد مدرسه صالح آباد در سال ۱۳۴۱ شمسی تعمیر وباز سازی شد. قدمت این مدرسه نزدیک به ۱۵۰ سال می‌باشد. در سال ۱۳۸۳ براثر برف شدید ساختمان مدرسه کاملآ تخریب شد و در سال ۱۳۸۸از اساس و پایه ساخته شد.
  • حوزه علمیه خواهران رشت:مدرسه دینی خواهران رشت ۱۵۰ سال سابقه تاریخی دارد، البته این مدرسه در گذشته به نام حوزه خواهران نبوده، بلکه با نام مدرسه حاج سمیع خوانده می‌شد که در دورهٔ پهلوی آن را «شاهدخت» نامیدند این مدرسه با نظر آیت‌الله شرعی، علی‌رغم مخالفت برخی از علمای منطقه و با استفتا از رهبری، تخریب شد و هم اکنون در حال نو سازی در سه طبقه برای خواهران است.[۱۲۶]
  • حوزه علمیه امیرالمؤمنین (ع) رشت بزرگ‌ترین حوزه خاورمیانه[۱۲۷]:این حوزه با مساحت ۴۰ هکتار با زیربنای ۷۱ هزار مترمربع با اعتباری بالغ بر بیست و پنج میلیارد تومان با ۴ طبقه احداث شده است. فاز نخست این حوزه ۳۰۰ طلبه شامل ۱۵۰ طلبه داخلی و ۱۵۰ طلبه خارجی را پذیرش می‌کند. این حوزه با حضور آیت‌الله جعفر سبحانی مرجع تقلید شیعیان، آیت‌الله محمدی‌گلپایگانی رئیس دفتر مقام معظم رهبری، آیت‌الله رسولی محلاتی، حجت‌الاسلام والمسلمین احمد مروی، محمدباقر نوبخت سخنگوی دولت، نمایندگان گیلانی مجلس شورای اسلامی، استاندار گیلان و جمع زیادی از علما و مدیران دستگاه‌های اجرایی استان گیلان در پنجم مهر ماه سال ۱۳۹۲ به بهره‌برداری رسید.[۱۲۸]

کشاورزی و صنعت[ویرایش]

کشاورزی[ویرایش]

استان گیلان غنی ترین استان کشور از نظر تولید محصولات کشاورزی است این استان دارای:

  • رتبهٔ نخست کشوری در تولید ماکیان[۱۲۹]
  • رتبه نخست ایران در کشت مکانیزه برنج[۱۳۰]
  • رتبه نخست کشور در تنوع محصولات[۱۳۱]

و بسیاری از مزایای کشاورزی دیگر است و از این بین شهرستان رشت با ۶۴هزار ۲۵۰هکتار زمین زراعی که ۷۵ هزار بهر ه بردار در۶بخش و۱۸دهستان این شهرستان فعالیت می‌کنند و حاصل آن سالانه ۲۹۵هزار ۵۵۰تن شلتوک است که از این میزان شلتوک ۱۷۷هزار و ۳۰۰تن برنج سفید استحصال می‌شود و همچنین با تولید ۱۰درصد برنج سفید کشور رتبه اول را در زمینه تولید برنج سفید در کشور دارد و یکی از شهرستانهای برنج خیز کشور است وحدود یک درصد برنج استان را تولید می‌کند. البته توسعه شهرنشینی باعث کاهش اقبال به کشاورزی شده ولی هنوز هم مزارع کشاورزی حتی در نواحی درونی شهر و در حاشیه خیابان‌های شهر دیده می‌شوند که در بین کلانشهرهای ایران بی نظیر است.[۱۳۲]

صنعت[ویرایش]

نوشتار اصلی: شهرصنعتی رشت
شهر صنعتی رشت یکی از پنج شهر صنعتی بزرگ ایران(سراسرنما از ضلع غربی و مجاور محور شفت به سراوان)

شهر رشت هم مانند سایر شهرهای بزرگ ایران به صنعتی شدن روی آورده است. اما برخی کج نظری‌ها در زمینهٔ بخشی نگری مسئولان و تاکید بر توسعه کشاورزی به صورت محض در دهه‌های گذشته باعث شد تا عقب افتادگی‌های زیادی در این زمینه برای شهر به وجود آید ولی خوشبختانه در طی سالیان اخیر فعالیت‌ها و اقدامات چشمگیری برای توسعه صنعت در رشت انجام گرفته است که باید ادانه یابد. شهرصنعتی رشت در سال ۱۳۵۳ هجری شمسی تاسیس شد. این شهر صنعتی که یکی از پنج شهر صنعتی بزرگ کشور است در ۱۲ کیلومتری جنوب شهر رشت و در مکانی بسیار زیبا واقع است. تأسیسات زیر بنایی کم‌نظیر شهر صنعتی رشت، این مکان را در زمره مناسب ترین محل‌ها برای اجرای طرح‌های بزرگ صنعتی قرار داده‌است. سهامداران فعلی شهر صنعتی عبارتند از: شرکت شهر صنعتی البرز، شرکت سرمایه‌گذاری بانک صنعت و معدن، سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران، شرکت کارگزاری بانک کشاورزی، شرکت ساتکاب وابسته به وزارت نیرو و شرکت خدمات مدیریت غدیر. شهر صنعتی رشت طبق مصوبات اولیه در وسعتی به میزان ۲۲۸۸ هکتار طراحی و ۵۲۰ هکتار آن آماده‌سازی و بخش عمده‌ای به متقاضیان واگذار گردیده‌است که با توجه به برنامه‌ریزی‌های انجام شده، بر اساس تقاضا قابل توسعه می‌باشد. در حال حاضر تعداد ۲۸۰ واحد صنعتی در این شهر وجود دارد که از این تعداد ۱۴۰ واحد در حال کار و ۱۱۰ واحد نیز در حال احداث می‌باشند. اغلب بانک‌ها در شهر صنعتی رشت دارای شعبه بوده و عملیات بانکی در آنها به سهولت انجام‌پذیر است. همچنین شعبه سازمان تأمین اجتماعی در شهر صنعتی افتتاح و کلیه امور بیمه‌شدگان شهر صنعتی در این شعبه انجام می‌شود. دفتر پست نیز در شهر صنعتی از سال‌ها قبل در حال کار بوده و هم اکنون امور کلیه مرسولات از جمله مرسولات خارجی در این شعبه انجام می‌پذیرد. در شهر صنعتی رشت سایر خدمات عمومی از جمله ایستگاه آتش‌نشانی، مرکز مخابرات و پست امداد گاز مستقر و به فعالیت مشغول می‌باشند.[۱۳۳]از جمله مهم ترین صنایع رشت عبارتند از:

  • ایران رادیاتور
  • مجتمع فولاد گیلان
  • فولاد امیر کبیر
  • فومن شیمی
  • سبحان دارو
  • پارس خزر
  • کاشی خزر
  • کاسپین تامین

و....[۱۳۴]

تقسیمات شهری[ویرایش]

گسترش شهر[ویرایش]

نقشه ی سطح کالبدی شهر رشت در گذر زمان
روند افزایش سطح کالبدی شهر رشت تا سال ۱۳۸۵

روند توسعهٔ شهر رشت را می‌توان به دو دوره پیش از پهلوی و پس از آن تقسیم کرد:

الف) توسعه شهر رشت از آغاز تاپهلوی

نام رشت در متون تاریخی در کتاب جغرافیایی حدود العالم من المغرب الی المشرق که در سال ۳۷۲ ه. ق. نگارش یافته است، آمده که (رشت از آبادی‌های کهن ایران است). شهر کنونی رشت درادوار گذشته به صورت روستایی بین دو منطقه گیلان (بیه پیش و بیه پس با مرکزیت شهرهای فومن و لاهیجان) قرار در دوره شاه طهماسب، رشت اهمیت اقتصادی و سیاسی، داشت[۱۳۵]فراوانی یافت.[۱۳۶] با سقوط پایتخت صفویان به وسیله افغانها، استان گیلان به اشغال روس‌ها درآمد. در ابتدا اشغال شهر رشت، برای تأمین زمین تقریباً پانزده مایل به طرف جنوب از بیشه زارها پاک شد..[۱۳۷][۱۳۸] در دوره قاجاریه، شهر رشت با ساخت و گسترش بازارهای باربندان (ساغری سازان) و ساروق بندان در مرکز شهر، بطور چشمگیری توسعه یافت.[۱۳۹]

ب) توسعه شهر رشت از اوایل دوره پهلوی تا کنون

پس از انقلاب مشروطیت و تسلط رضاخان، چندین خیابان جدید (امام خمینی سعدی – علم الهدی و شریعتی) و نقطه تقاطع آن‌ها (میدان شهرداری) احداث شد. بازار به حاشیه خیابان‌ها گرایش پیدا کرد و ساختمانهای مسکونی در محلات قدیمی به صورت متراکم مستقر شدند. شهر از سال ۱۳۳۵-۱۳۲۷ ه. ش از سمت جنوب، جنوب شرقی و جنوب غربی توسعه پیدا کرد و پس از آن تا سال ۱۳۵۰، توسعه شهر درحد شرقی متوقف و در جهت غربی و شمال شرقی متمایل گشت.[۱۴۰] از ۱۳۵۰ به بعدگسترش شهر در جهت شمال و شمال غربی محسوس تر است.[۱۴۱]بعد از پیروزی انقلاب اسلامی گسترش شهر در جهت شمال و شمال غرب ادامه یافت.[۱۴۲] احداث شهرک صنعتی در این دوره و مکان یابی دانشگاه گیلان در جاده تهران (جنوب شرق) به توسعه این بخش از شهر منجر شد در واقع شهر رشت طی سالهای ۱۳۵۷ تا ۱۳۶۴ در جهات غرب به[۱۴۳]شرق و شمال شرقی توسعه یافته است و از سال ۱۳۶۷ تاکنون نیز توسعه به سمت جنوب غرب، شمال غرب و جاده لاکان است.[۱۴۴] بیشترین میزان توسعه کالبدی شهر رشت طی سالهای ۱۳۶۱ ۱۳۵۵ با ۲۳۳ درصد و بین سال‌های ۱۳۷۲ ۱۳۶۱ با ۲۷۰ درصد است. این در حالی است که طی سا لهای ۶۵ تا ۷۵ جمعیت شهر رشت، ۴۰ درصد رشد داشته است، یعنی از ۲۹۳۸۹۸ به ۴۱۲۵۵۲ نفر رسیده است. همچنین مساحت شهررشت طی سالهای ۱۳۳۴ تا ۱۳۸۵ از ۶۵۰ هکتار به ۱۰۲۴۰ هکتار افزایش یافته است. این میزان بیانگر ۱۴۷۵ درصد رشد فضایی طی سا لهای فوق‌الذکر است.

مناطق[ویرایش]

نوشتار اصلی: مناطق شهری رشت

شهر رشت دارای پنج منطقه شهرداری است که هر کدام از آن‌ها به سه ناحیه تقسیم می‌شوند[۱۴۵]:

  • منطقه ۱ با ۱۲۴ هزار و ۳۶۸ نفر جمعیت،
  • منطقه ۲ با ۱۲۳ هزار و ۵۹۹ نفر،
  • منطقه ۳ با ۱۲۶ هزار و ۳۰۷ نفر،
  • منطقه ۴ با ۱۲۷ هزار و ۵۱۷ نفر
  • منطقه ۵ با ۱۲۳ هزار و ۷۰۹ نفر جمعیت، مناطق پنجگانهٔ شهر رشت هستند.

محله‌های رشت[ویرایش]

دیانتی، سام (سردارجنگل)، لاکانی،علی‌آباد،صالح آباد، آب و برق، زیرکوچه، شالکو، احمدیان، پارک شهر،زرجوب، سوخته تکیه، حاجی‌آباد، بادی الله، ارمنی بولاغ، کرد محله، سرچشمه، باقرآباد، ساغری سازان، دانشسرا، جیرباغ، رودبارتان، خمیران زاهدان، دباغیان، کوزه گران، خمیران چهل تن، چله خانه، چمارسرا، کیژده، معین رودخان (شهرک مروارید)، استادسرا، پاسکیاب، سرخه بنده، آتشگاه، صیقلان،کیاب، سبزه میدان، شهرداری، گلسار، بوسار، پیربازار، فخب، پل عراق، استخر (رشت)|استخر، دو برادران، خواهر امام، حمیدیان رشتیان،استقامت سلیمان داراب، تازه آباد، منظریه رشت، شهرک مفتح کوی بیانی، احمد گوراب، جاده لاکان، پل طالشان، آفخرا، آج بیشه، شهرک قدس، ۱۶متری سمیه سنگ سازی، چهارراه میکائیل، گلباغ نماز،، نقره دشت، کرف آباد، حافظ آباد [۱۴۶][۱۴۷]

سراسرنما از ناحیه ی بوسار رشت

حمل و نقل[ویرایش]

حمل و نقل درون شهری[ویرایش]

قطار شهری[ویرایش]

رشت سومین شهری است که طرح جامع قطار درون شهری در آن آغاز شده است. مطالعات این طرح در ۶ ماه دوم سال ۱۳۸۵ به پایان رسید و در واقع بعد از دو شهر کرمانشاه و همدان، رشت سومین شهری است که طرح جامع قطار ریلی در آن شروع شده است.[۱۴۸]هم اکنون مسیر هاو ساز و کار احداث پروژه مشخص شده و در آینده نچندان دور عملیات اجرایی این طرح نیز آغاز خواهد شد.[۱۴۹]

اتوبوسرانی[ویرایش]

نخستین اتوبوس در ایران در شهر رشت به کار گرفته شد اما سازمان اتوبوسرانی رشت وحومه در سال ۱۳۴۵ تاسیس گردید وازآن زمان تاکنون به موازات افزایش جمعیت و وسعت شهر رشت، توسعه و گسترش یافته است. هم اکنون در شهر رشت حدود ۸۰ اتوبوس فعالیت می‌کنند همچنین ۵ اتوبوس تندرو نیز به ناوگان اتوبوسرانی این شهر اضافه شده است ولی با توجه به جمعیت ساکن هفتصد هزار نفری این شهراین تعداد اتوبوس به نظر کافی نمی‌رسد.[۱۵۰]

تاکسیرانی[ویرایش]

(نمادی از اولین تاکسی شهر رشت ( مقابل سازمان تاکسیرانی رشت

درسال ۱۳۲۶ تعداد ۵۰ تاکسی به سفارش خانم فخر الدوله (دختر مظفر الدین شاه) از انگلستان خریداری و وارد ایران شد. در سال ۱۳۲۷ اولین تاکسی به جهت علاقهٔ وی به گیلان با عبوراز خیابان اصلی شهر وارد رشت شد. سازمان تاکسیرانی کلانشهر رشت تاکنون بیش از ۹۵۰۰ دستگاه تاکسی و خودروهای شخصی را ساماندهی نموده است که از این تعداد ۶۰۰۰ دستگاه تاکسی دارای پلاک (ت) و از انواع خودروها ی موجود در سیستم تاکسیرانی کشور هستند از جمله ۱۹۴ دستگاه ون. همچنین بیش از ۳۵۰۰ دستگاه خودروی شخصی فعال در ۱۳۶ واحد تاکسی تلفنی تحت نظارت سازمان با عنوان شرکتهای حمل و نقل عمومی مسافر و دو شرکت تاکسی بیسیم فعالیت می‌نمایند.[۱۵۱]

حمل و نقل برون شهری[ویرایش]

فرودگاه[ویرایش]

نوشتار اصلی: فرودگاه بین‌المللی سردار جنگل رشت

فرودگاه بین اللملی رشت پرترددترین فرودگاه‌های شمال ایران است. این فرودگاه در هفته ۷۶ پرواز ثابت دارد. فرودگاه بین‌المللی سردار جنگل رشت تنها فرودگاه استان گیلان می‌باشد که در سال ۱۳۴۸ بنا شده و در بلوار ولیعصر واقع شده است. مساحت کل فرودگاه ۲۲۰ هکتار و ارتفاع آن ۴۰ پا پایین‌تر از آبهای دریای آزاد می‌باشد و به سیستمهای کمک ناوبری دقیق و ارتباطی با ۷ طرح تقرب مجهز می‌باشد. با اجرای روکش باند درسال ۱۳۸۵ و مقاوم‌سازی باند و گسترش پارکینگ با زیربنای ۵۵ هزار مترمربع آماده پذیرش هواپیمای متوسط و پهن پیکر با شرایط خاص می‌باشد. در ضمن کنترل نظارت بر امور ایمنی، سلامتی پروازها سیویل (تجاری، بازرگانی) برای سالانه حدود ۴۵۰۰ سورتی پرواز، ارائه سرویسهای پروازی به ترافیک یگان‌های هوایی ارتش و سپاه به هنگام رزمایش‌ها و حوادث غیر مترقبه و ترافیک مؤسسات هوایی در بخش دولتی و خصوصی نظیر هلال احمر، کشاورزی، توانیر و... که تقریبا"سالانه بیش از ۲۰۰۰ سورتی پرواز می‌باشد را به عهده دارد.[۱۵۲] هم اکنون فرودگاه رشت دارای پروازهای ثابت به مقاصد:تهران-مهرآباد، بندر عباس، شیراز، عسلویه، مشهد ،اهواز، اصفهان، کیش، قشم،جده،مدینه،بغداد و پروازهای فصلی به مقاصد:استانبول و دمشق است. همچنین شرکت‌های :هواپیمایی آسمان،ایران ایر،هواپیمایی ماهان،نفت ایر، ایران ایرتور، هواپیمایی کیش ،هواپیمایی هسا، هواپیمایی تابان ،هواپیمایی قشم ، تیل‌ویند وکاسپین به فرودگاه بین‌المللی سردار جنگل رشت پرواز می‌کنند.[۱۵۳]

راه آهن[ویرایش]

راه آهن قزوین -رشت -انزلی-آستارا مهم ترین پروژه ریلی کشور است که تکمیل کنندهٔ کریدور شمال جنوب و متصل کنندهٔ ایران به اروپا محسوب می‌شود احداث این خط آهن سالیان دراز به دلیل پیچیدگی مفرط به تعویق افتاد اما هم اکنون در شرف افتتاح است. پروژه راه‌آهن قزوین - رشت یکی از پروژه‌های بسیار مهم در مسیرهای ریلی ایران است که قزوین، رشت، انزلی، آستارا را به هم وصل کرده سپس به کشور آذربایجان و خط ریلی اروپا متصل می‌شود.[۱۵۴] به گفته متخصصان، اجرای این پروژه کاری بسیار دشوار بوده است زیرا در مسیر قزوین تا رشت حدود ۱۶۴ کیلومتر خط ریلی احداث می‌شود، در این مسیر حدود ۸۲ دهانه پل بسیار پیچیده به طول ۹ کیلومتر، از ۱۰ تا ۱۵۰۰ متر، و ۵۳ تونل به طول ۲۲ کیلومتر، از ۷۰ تا ۲۰۰۰ متر، در دست احداث است. از این پل‌ها می‌توان به پل حاشیه سد سپید رود در منجیل به طول ۱۴۳۱ متر اشاره کرد که پس از تکمیل بزرگترین پل راه آهن ایران خواهد بود.[۱۵۵]

ترمینال[ویرایش]

در طرح جامع کلانشهر رشت این شهر باید در غرب، شرق، شمال و جنوب دارای پایانه‌های مسافربری باشد. هم اکنون در این شهر تعداد چهار پایانه در حال فعالیت هستند که عبارتند از:

  • پایانهٔ خط کناره
  • پایانهٔ پل بوسار
  • پایانهٔ فجر
  • پایانهٔ میدان گیل (جنوب):این پایانه تنها پایانهٔ احداث شده از پایانه‌های اصلی شهر رشت است که ساخت آن‌ها مطابق طرح جامع الزامیست. این پایانه که به عنوان پایانهٔ جدید مسافربری رشت به آدرس خیابان امام (جاده تهران) جنب میدان گیل در سال ۱۳۷۲احداث شده دارای ۷۲۶۳۰ مترمربع وسعت است و از جمله مجهز ترین پایانه‌های کشور محسوب می‌شود که تحت نظارت شهرداری رشت فعالیت می‌نماید.[۱۵۶]
سراسرنما از ضلع جنوبی پایانهٔ بزرگ گیل در رشت

ورزش[ویرایش]

ورزش اول و مورد علاقه مردم رشت فوتبال می‌باشد. اما علاوه بر فوتبال، سایر رشته‌های ورزشی از جمله بوکس، سپکتاکرا، فوتسال، پبنگ پونگ، کاراته، تکواندو، شطرنج، والیبال، هاپگبدو و... نیز طرفدارانی در رشت دارد که مردم رشت افتخاراتی را در این رشته‌های ورزشی کسب نموده‌اند از جمله این افراد سرشناس می‌توان به جهان پهلوان محمود نامجوی در وزنه برداری و استاد یعقوب کوچکزاد در ژیمناستیک اشاره کرد. چندین باشگاه ورزشی در شهر رشت فعالیت می‌کنند:

از جمله افراد سرشناس در فوتبال رشت می‌توان به ناصر پرشاد، بیژن تیزکار، مجید جهانپور، برادران هوشنگی، احمد صومی، مسعود فلاح، سید علی افتخاری، بهزاد داداش زاده، امید هرندی، رسول حقدوست و هادی طباطبایی اشاره نمود. شهر رشت دارای دو ورزشگاه عضدی و سردار جنگل می‌باشد که ورزشگاه عضدی بعد از بازسازی یکی از مجهزترین ورزشگاه‌های ایران می‌باشد، ولی گنجایش ورزشگاه سردار جنگل بیشتر است. همچنین در رشت تعداد زیادی سالن سرپوشیده چند منظوره وجود دارد که برای ورزش‌های سالنی فوتسال، والیبال و بسکتبال استفاده می‌شوند.[۱۶۲]

استادیوم سردار جنگل رشت در یک بازی خانگی داماش گیلان
استادیوم شهید دکتر عضدی رشت در یک بازی خانگی داماش گیلان

رسانه[ویرایش]

صدا و سیمای مرکز گیلان[ویرایش]

شبکه باران[ویرایش]

نوشتار اصلی: شبکه باران

شبکه استانی باران از مرکز رشت روی کانال ۲۸ باند UHF و از فرستنده زیباکنار برای سرتاسر استان گیلان، به صورت ۲۴ ساعته پخش می‌گردد.[۱۶۳] این شبکه به طور رسمی از سال ۱۳۷۷ فعالیت رسمی خود را آغار نموده‌است، ولی صدا و تصویر تلویزیون در هفتم اردیبهشت ماه ۱۳۴۹ شمسی به خانه‌های مردم رشت رسید و تا قبل از شروع به کار شبکه باران، به صورت پاره وقت برنامه‌هایی را پخش می‌نمود. شبکه باران را می‌توان بر روی ماهواره‌های Badr ۵ (ایران ست) و AsiaSat3S و همچنین از طریق اینترنت و به صورت آنلاین، مشاهده نمود.[۱۶۴]
شبکه استانی باران روی کانال۴۶ سامانه دیجیتال ایستگاه آزادگان رشت نیز قابل دریافت است. درحال حاضر حدود ۵۰٪ مناطق گیلان تحت پوشش سامانه دیجیتال می‌باشد که در آینده‌ای نزدیک با راه اندازی دو فرستندهٔ پر قدرت(۶ کیلو وات) شهرها و مناطق بیشتری از استان تحت پوشش سامانهٔ دیجیتال قرار خواهد گرفت.[۳]

رادیو گیلان[ویرایش]

نوشتار اصلی: رادیو گیلان

مرکز گیلان از جمله قدیمی ترین مراکز رادیویی و تلویزیونی کشور می‌باشد که فعالیت خود را ابتدا با تأسیس رادیو در سال ۱۳۳۴ با نصب فرستنده‌ای به قدرت ۷۵ وات در اداره پست و تلگراف آغاز کرد. در ابتدا برنامه روزانه خود را روی موج متوسط ۱/۴۴۱ متر برابر با ۶۸۰ کیلو سیکل در دو بخش: از ساعت ۹ تا ۵/۱۲ و از ساعت ۳۰: ۱۶ تا ۲۱ پخش می‌کرد و پس از افتتاح فرستنده یکصد کیلو واتی ساعات پخش برنامه‌ها به ۱۹ ساعت رسید (۵ تا ۳۰ – ۲۴) که از این مدت حدود ۶ ساعت تولید محلی است‎. امروزه رادیو گیلان یک رادیوی پر شنونده، فعال و سر زنده‌است. رادیو گیلان را می‌توان از طریق اینترنت و به صورت آنلاین نیز دریافت نمود.[۱۶۵]

نشریه‌ها[ویرایش]

نشر روزنامه در گیلان و رشت سابقهٔ تاریخی فراوانی دارد و مشهور ترین روزنامهٔ این خطه نیز نسیم شمال است که نام آن برای همگان آشناست. گیلان هم اکنون دارای ۱۶۸ نشریه دارای مجوز و ۹۹ نشریه در حال انتشار و از حیث تعداد نشریه‌های محلی پس از استان‌های خراسان رضوی ،اصفهان و قم در رتبهٔ چهارم کشور قرار دارد. بیشتر این روزنامه‌ها و مجلات در رشت به چاپ رسیده و در سراسر گیلان منتشر می‌شوند که مهم ترین آن‌ها عبارتند از:

  • گیلوا
  • دادگر
  • گیلان امروز
  • خزر
  • نسیم (پر تیراژ ترین روزنامهٔ شمال کشور)[۱۶۶]

و...

اماکن و بناهای شاخص شهر رشت[ویرایش]

بناهای شاخص و جدید شهر رشت[ویرایش]

  • نخستین خیابان دو طبقه و بزرگ ترین تقاطع غیر همسطح شمال کشور به طول یک کیلومتر[۱۶۷]:این خیابان دو طبقه به طول یک کیلومتر است و میدان شهید باستانی شعار را به میدان شهید قلی پور متصل می‌کند.[۱۶۸]
  • دومین شعبه هایپرمارکت نجم خاورمیانه پس از تهران[۱۶۹]:فروشگاه نجم خاورمیانه (هایپرسان سابق) شعبه رشت با فضایی بالغ بر ۱۴ هزار مترمربع واقع در ضلع شرقی سبزه میدان رشت دومین شعبه فروشگاه زنجیره‌ای نجم خاورمیانه می‌باشد. این فروشگاه دارای امکاناتی نظیر دو طبقه هایپرمارکت، دو طبقه پارکینگ، انبارها، ۲ طبقه فست فود و یک طبقه تجاری است که جهت رفاه حال شهروندان شهرستان رشت با جدیدترین متدهای هایپرمارکت طراحی گردیده است.[۱۷۰]

از جمله امکانات منحصربه‌فرد این فروشگاه فراهم آوردن شرایطی جهت عرضه محصولات برندهای داخلی و خارجی در یک مجموعه با فضایی آرام و دلنشین می‌باشد.

  • بزرگ‌ترین مرکز رصدخانه شمال کشور در رشت (رصد خانه کوشیار گیلانی (شهرداری رشت))[۱۷۱]:این رصدخانه در واقع یک مجموعه بزرگ علمی، آموزشی و تحقیقاتی می‌باشد که با مساحت حدود ۱۱۰۰ متر زیر بنا در نزدیکی مرداب عینک در محله صف سر رشت، یکی از کم‌نظیر ترین رصدخانه‌های کشور از نظر ابعاد، وسعت و استاندارد بودن می‌باشد. فونداسیون رصدخانه در ارتفاع ۲۳ متری از سطح زمین در بالای یک برج بتونی مستحکم به قطر ۶ متر قرار گرفته و از بسیاری از نقاط شهر رشت دید دارد. مرکز علوم و رصدخانه شهر رشت بخشهای مختلف به شرح زیر دارد: سالن آمفی تئاتر- کتابخانه - بانک نرم‌افزار و فیلم - کارگاه آموزش عملی و ساخت ابزارآلات نجومی- رادیوتلسکوپ - سایت رایانه - نمایشگاه عکس و ابزارآلات رصدی قدیم و جدید- فروشگاه عرضه محصولات نجومی و فرهنگی - نماز خانه و برج رصدخانه شامل: گنبد و اتاق کنترل رصدخانه - کلاسهای آموزشی- آسمان نما و گنبد آسمان نما.[۱۷۲]
  • بیمارستان بین‌المللی قائم (عج)[۱۷۳]:بیمارستان ۲۰۰ تختخوابی بین‌المللی قائم (عج) با هدف ارائه خدمات ویژه بهداشتی و درمانی جهت شهروندان داخل کشور و بیماران خارجی با زیربنای حدود بیست هزار متر مربع و در ۵ طبقه احداث شده است و دارای بخش‌های تخصصی و فوق تخصصی و همچنین سوئیت‌های VIP مخصوص توریست‌های درمانی می‌باشد. این بیمارستان مجهز به سایت هلیکوپتر و همچنین کلیه تجهیزات تشخیصی و درمانی روز دنیا می‌باشد.

اماکن دیدنی[ویرایش]

مقبره ی دانای علی در رشت

اماکن دیدنی رشت از این قرارند:[۱۷۴][۱۷۵]

بهداشت و درمان[ویرایش]

داروسازی[ویرایش]

در حال حاضر رشت داراي یک دانشکده داروسازی زیر مجموعه دانشگاه علوم پزشکی گیلان و چندین مركز توليد دارو مي‌باشد كه يك مركز توليد نانو داروهای ضدسرطان آن با 24 قلم دارو در حال فعاليت است.[۱۷۶] شرکت سبحان دارو یکی از موفقترین شرکتهای دارویی ایران است و با داشتن بیش از 100 پروانه تولید ، در حال حاضر رتبه دوم کشوری از لحاظ حجم تولید را دارا میباشد.[۱۷۷] شرکت داروسازی سبحان انکولوژی به عنوان یکی از مدرن ترین و پیشرفته ترین واحدهای تولید کننده فرآورده های ضد سرطان و شیمی درمانی در دنیا است.[۱۷۸] شرکت داروسازی کاسپین تامین، شركت داروسازی بهوزان و شرکت داروسازی گیلارانکو از دیگر شرکت فعال داروسازی می‌باشند.

مراکز درمانی[ویرایش]

مزاکز درمانی رشت قطب درمانی استان گیلان و استان‌های همجوار میباشد[۱۷۹][۱۸۰]، ظرفیت ارزشمند پزشکان متخصص وفوق تخصص ،فناوری روز، ارزان قیمت بودن هزینه‌های درمان به سبب مراجعه گردشگران خارجی به مراکز بهداشتی و درمانی رشت شده است، بیشتر بیماران از کشورهای آذربایجان‌، افغانستان، هندوستان، انگلستان، آمریکا، سوئد و امارات متحده عربی هستند.

دفاتر گردشگری سلامت گیلان هم اکنون در جمهوری آذربایجان ، ترکمنسان ، گرجستان ، ارمنستان ، ترکیه، عراق و کویت برپا است، این دفاتر پس از کسب مجوز دانشگاه علوم پزشکی گیلان توسط بخش خصوصی در این کشورها راه اندازی شده است.با توجه به روند افزایش ورود گردشگران سلامت به رشت ،ساخت هتل‌های جدید ومراکز اقامتی مدرن ضروری است. ساخت دهکده سلامت با مشارکت بخش خصوصی و محوریت بیمارستان بین‌المللی قائم رشت در زمینی به وسعت 40 هکتار از دیگر اقدامات توریسم سلامت در کلانشهر رشت است.[۱۸۱] بیمارستان بین اللملی قائم رشت و بیمارستان‌های در حال ساخت پروفسور سمعیی و پارس رشت از مهم ترین مراکز بین الملی توریسم سلامت رشت است.[۱۸۲][۱۸۳]

بیمارستان‌های دولتی رشت[ویرایش]

ردیف سال تاسیس نشان نام نام پیشین درجه تخصص تعدادتخت
۱ ۱۲۸۴ - پورسینا ملی یک جنرال فوق تخصصی ۳۱۴
۲ ۱۳۳۲ - رازی مسلولین دو جنرال فوق تخصصی ۲۲۶
۳ ۱۳۴۸ - دکتر حشمت کورش کبیر یک فوق تخصصی قلب ۱۸۰
۴ - - امیرالمومنین آمریکایی دو چشم،گوش،حلق،بینی،گردن ۱۰۵
۵ ۱۳۵۷ - الزهرا حمایت مادران دو زنان و زایمان، نازایی -
۶ ۱۳۵۷ - شفا مرکز توانبخشی دو اعصاب و روان ۲۰۵
۷ ۱۳۵۰ - 17شهریور - دو کودکان و نوزادان ۱۳۴
۸ ۱۳۸۶ - ولایت - یک سوانح سوختگی و جراحی ترمیمی ۷۰
۹ در شرف تاسیس - پرفسور سمیعی - یک ممتاز جنرال فوق تخصصی ۴۰۰
۱۰ در شرف تاسیس - امید - یک ممتاز جنرال فوق تخصصی ۶۴
۱۱ در شرف تاسیس - فوق تخصصی سرطان - یک ممتاز سرطان -

بیمارستان‌های خصوصی رشت[ویرایش]

ردیف سال تاسیس نشان نام درجه نوع تخصص تعدادتخت
۱ ۱۳۹۲ - قائم یک ممتاز بین المللی جنرال فوق تخصصی ۲۰۰
۲ ۱۳۳۰ - آریا یک درمانی جنرال فوق تخصصی ۱۱۰
۳ ۱۳۷۵ - گلسار یک درمانی جنرال فوق تخصصی ۱۸۸
۴ ۱۳۴۱ - فامیلی دو درمانی زنان و زایمان، اطفال ۳۲
۵ ۱۳۴۶ - توتونکاران دو درمانی جنرال فوق تخصصی ۳۷
۶ در شرف تاسیس - پارس رشت یک ممتاز بین المللی جنرال فوق تخصصی -

تامین اجتماعی[ویرایش]

ردیف سال تاسیس نشان نام درجه تخصص تعدادتخت
۱ ۱۳۷۸ - رسول اکرم دو جنرال فوق تخصصی ۱۹۸

نظامی[ویرایش]

ردیف سال تاسیس نشان نام درجه مالک نوع تخصص تعدادتخت
۱ ۱۳۳۰ - ولیعصر دو فرماندهی آموزش تخصص‌های دریایی رشت نظامی جنرال فوق تخصصی ۳۷

ره آورد[ویرایش]

غذاهای سنتی[ویرایش]

خورش‌ها و غذاها[ویرایش]

میرزاقاسمی
واویشکا
میرزا قاسمی باقلاقاتوق واویشکا چغرتمه اناربیج بیج-بیج مو تنجان مرغ لاکو
خورش کدو مسما خورش نرگسی ته بوریان کویی میرزا قاسمی کولی غورابیج پنیر برشته مرغ ترش نازخاتون
بولبه بره ماهی فسنجان خوشکا بیج سیر قلیه اشبل وابیج بادنجان بورانی شوید پلا اشپل
شوید قورمه بینه قورمه ترش تره تله کوته غوراب مالا وابیج آلو مسما ترش شامی (ته کبابی) شیرین تره


آش ها[ویرایش]

تورشه آش آش کشک بورش کویی آش

کوکوها[ویرایش]

شامی رشتی اشبل کوکو

شیرینی[ویرایش]

رشته خشکار
رشته‌خشکار کاکا کویی کاکا دوشاب

نان ها[ویرایش]

لاکو گشتا

چاشنی ها[ویرایش]

زیتون پرورده
زیتون پرورده انگور خمس درار

ترشی ها[ویرایش]

اخته هفتابیجار آب غوره مثال رب انار آب خوج آب کونوس

صنایع دستی[ویرایش]

محصولات کشاورزی و جالیزی[ویرایش]

گندمین، مغزحلوا، خکاره دبیج، کدو مربا، پول پرتقال مربا،آلوچه، شاه بلوط،، ترش سیب، ترش انار،، کویی، ترب، فلفل سبز، برگ سیر، سیر ترشی، گینجه واش، خرش، چوواش، چوچاق، تین، بینه، دوشاب برنج، جوکول، برنج، گلوچه سنتئ، گشتائ برنجئ صندوق بوکال

خاش کویی


شهرهای خواهرخوانده[ویرایش]

آستاراخان از شهر های خواهر خوانده ی رشت
مسکو از شهر های خواهر خوانده ی رشت
شهر کشور
Coat of Arms of Moscow.svg مسکو Flag of Russia.svg روسیه
ترابوزان Flag of Turkey.svg ترکیه
COA of Kutaisi.svg کوتائیسی Flag of Georgia.svg گرجستان
Coat of Arms of Kazan (Tatarstan) (2004).png قازان Flag of Russia.svg روسیه
ناحیه رشت Flag of Tajikistan.svg تاجیکستان
Coat of Arms of Astrakhan.png آستاراخان Flag of Russia.svg روسیه
مولتان Flag of Pakistan.svg پاکستان


نگارخانه[ویرایش]

جستارهای وابسته[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. شناور آن یک میلیون و 200 هزار نفر است و این کلانشهر با جمعیت ذکر شده همچنان 17 ایستگاه آتش نشانی نیاز دارد تنها پنج ایستگاه آتش نشانی در این شهر فعال است.
  2. رشت یکی از شهرهای شمالی ایران است که در شب جمعیت آن حدود 800 هزار نفر و در روز بیش از یک میلیون و 200 هزار است.
  3. «نتایج سرشماری سال ۱۳۹۰». معاونت برنامه ریزی استانداری خراسان جنوبی (به نقل از مرکز آمار ایران)، ۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲. بازبینی‌شده در ۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲. 
  4. دفتر آمار و اطلاعات (پرتال گیلان)
  5. نرخ رشد جمعیت شهر رشت (همشهری آنلاین)
  6. دفتر آمار و اطلاعات (پرتال گیلان)
  7. معاونت شهرسازی و معماری شهرداری رشت
  8. شماره پلاک خودروهای شهرهای مختلف - Incars.ir
  9. «پورتال کلانشهرهای ایران»
  10. کلانشهر رشت (آفتاب)
  11. http://www.gilannews.ir/4152.html
  12. مجله جهان کتاب
  13. مختصات رشت(guilan.irib)
  14. توپوگرافی رشت(guilan.irib)
  15. سرشماری نفوس و مسکن سال 1390
  16. شناور آن یک میلیون و 200 هزار نفر است و این کلانشهر با جمعیت ذکر شده همچنان 17 ایستگاه آتش نشانی نیاز دارد تنها پنج ایستگاه آتش نشانی در این شهر فعال است.
  17. رشت یکی از شهرهای شمالی ایران است که در شب جمعیت آن حدود 800 هزار نفر و در روز بیش از یک میلیون و 200 هزار است.
  18. فشرده‌ترین شهر ایران به لحاظ نسبت جمعیت به وسعت است
  19. فشرده‌ترین شهر ایران به لحاظ نسبت جمعیت به وسعت است
  20. اطلس فرهنگی ایران
  21. اقلیم گیلان و رشت (پرتال هواشناسی استان گیلان)
  22. نام رشت
  23. ملگونف گریگوری والریانویچ (1364)، سفر‌نامه ملگونف به سواحل جنوبی دریای خزر، تصحیح و ترجمه مسعود گلزاری، تهران، انتشارات دادجو.. «ماجراهای یک فرانسوی در رشت». گروه تاریخ مشرق، ۲۰ ارديبهشت ۱۳۹۳. بازبینی‌شده در ۲۰ ارديبهشت ۱۳۹۳. 
  24. «شهرداری معرف میراث فرهنگی رشت به دنیا است». دیارباران، ۹۳/۰۳/۱۲. 
  25. تاریخچه ی رشت
  26. گیلان قطب تولید برنج ایران
  27. مدیرکل تعاون، کار و رفاه اجتماعی گیلان:گیلان قطب تولید نانو دارو های ضد سرطان(سبحان انکولوژی)
  28. شورای شهر رشت- نامگذاری رشت
  29. شهرداری رشت
  30. امرداد- نام رشت
  31. ایران وطن
  32. درباره گیلان (پایگاه استنادی علوم جهان اسلام)
  33. میزان بارندگی در گیلان
  34. بارش در گیلان
  35. اتیمولوژی-رشت (گیلان ما - کریم کوچکی)
  36. نزهةالقلوب ج 3 ص 162
  37. تاریخچه رشت
  38. پردیس بین‌الملل دانشگاه گیلان
  39. شورای شهر رشت
  40. لغت نامه دهخدا
  41. (افرهنگ جغرافیایی ایران ج 2)
  42. لغت نامه دهخدا
  43. فرهنگ فارسی معین، بخش اعلام
  44. لغتنامه دهخدا
  45. سفرنامهٔ رابینو ترجمهٔ وحید مازندرانی صص 258 - 261
  46. قاموس الاعلام ترکی جلد ۳
  47. جغرافیای سیاسی کیهان
  48. تاریخ ادبی ایران تألیف ادوارد براون ازسعدی تا جامی ص 745
  49. همشهری آنلاین
  50. روزنامه گلشن مهر
  51. شورای شهر رشت
  52. شورای شهر رشت
  53. تصاویر/ انقلاب مشروطه (جوان آنلاین)
  54. سید علی حق‌شناس، مقاله/ جنبش جنگل، برآیند مشروطهٔ ناکام. خبرگزاری اوج نیوز، آذر ۱۳۹۰
  55. سید علی حق‌شناس، مقاله/ جنبش جنگل، برآیند مشروطهٔ ناکام. خبرگزاری اوج نیوز، آذر ۱۳۹۰
  56. سید علی حق‌شناس، مقاله/ جنبش جنگل، برآیند مشروطهٔ ناکام. خبرگزاری اوج نیوز، آذر ۱۳۹۰
  57. سید علی حق‌شناس، مقاله/ جنبش جنگل، برآیند مشروطهٔ ناکام. خبرگزاری اوج نیوز، آذر ۱۳۹۰
  58. شورای شهر رشت
  59. همشهری آنلاین
  60. اطلس فرهنگی ایران
  61. سامانهٔ مدیریت تبلیغات اسلامی-معاونت فرهنگی تبلیغی دفتر قم
  62. شورای شهر رشت
  63. رویدادهای مهم رشت
  64. شورای شهر رشت
  65. رویدادهای رشت
  66. شورای شهر رشت
  67. رویدادهای رشت
  68. تاریخچه بانک سپه
  69. نخستین کتابخانه عمومی گیلان در آستارا تاسیس شده است
  70. تاریخچه کتابخانه ملی در ایران
  71. تاریخچه اتوبوس در ایران (تبیان)
  72. داروخانه کارون آرسن میناسیان داروخانه کارون آرسن میناسیان]
  73. خانه معلولین و سالمندان آرسن میناسیان
  74. اولین پیاده راه فرهنگی کشور
  75. پرتال شهرداری رشت
  76. معرفی رشت
  77. مجموعه مقالات جعفر خمامی زاده - 1374 ص 101
  78. معرفی رشت
  79. http://www.climate-charts.com/Locations/i/IR40719.php
  80. نامه‌های آلکساندر گریبایدوف درباره ایران: مربوط به سلطنت فتحعلی شاه قاجار/ ترجمه رضا فرزانه-اصفهان: موسسه انتشاراتی ثقفی، ۱۳۵۶
  81. http://varesh-sport.com/ftopict-1688.html&sid=036e2bc1871d674afb6eb621025149d6
  82. http://varesh-sport.com/f آن topict-1688.html&sid=036e2bc1871d674afb6eb621025149d6
  83. تحلیل سینوپتیکی و فضایی توفان برف استان گیلان (فوریه ۲۰۰۵)
  84. استاندار گیلان گفت: سرعت افزایش جمعیت در شهر رشت 2 برابر میانگین افزایش جمعیت گیلان است.(خبر گیلان)
  85. مرکز آمار ایران
  86. مرکز آمار ایران
  87. شهرداری رشت، بازدید: مارس ۲۰۱۱.
  88. http://www.bbc.co.uk/persian/iran/2013/11/131109_u02_gilaki.shtml
  89. سرتیپ پور، جهانگیر، نشانیهایی از گذشته دور گیلان و مازندران، صص. ۳۵ – ۳۷
  90. بیو گرافی پروفسور رضا در تبیان به نقل از خراسان بیو گرافی پروفسور رضا]
  91. بیوگرافی پروفسور سمیعی
  92. [۱]option=com_content&view=article&id=6250:1&catid=303:mashahir بیوگرافی پروفسور حسن اکبرزاده ]
  93. http://www.shefanews.com/fa/pages/?cid=18737
  94. میرزا کوچک خان جنگلی (موسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی)
  95. بیوگرافی میرزا حسین کسمایی (guilan irib)
  96. کوشیار گیلانی کیست؟ (باشگاه خبرنگاران جوان)
  97. استاد ابراهیم‌پور داود (انجمن پژوهشی ایرانشهر)
  98. هوشنگ ابتهاج
  99. محمد علی افراشته (guilan irib)
  100. شهید دکتر حسن عضدی (مرکز بررسی‌های راهبردی ریاست جمهوری - دانشنامه انقلاب اسلامی)
  101. کریم کشاورز (بانک مقالات فارسی)
  102. دکتر محمد معین (تبیان)
  103. علی رضا پنجه‌ای (گیل یار)
  104. عباس امیری مقدم (guilan irib)
  105. ولایات دارالمرز ایران (گیلان)، آبان ۱۳۵۷
  106. مسعودی، عباس: روزنامه اطلاعات، شمارهٔ ۴۶۳ فروردین ۱۳۰۷
  107. پرتال شهرداری رشت
  108. روزنامه اطلاعات، شمارهٔ ۴۶۳ فروردین ۱۳۰۷
  109. پرتال شهرداری رشت
  110. پرتال شهرداری رشت
  111. برگزاری همایش توسعه روابط تجاری گیلان با هندوستان در رشت
  112. مشارکت بانک تجارت در آزادراه قزوین-رشت (عصر ایران)
  113. اتاق بازرگانی صنایع معادن کشاورزی ایران (اتاق رشت)
  114. مسجد صفی رشت
  115. خانه‌های تاریخی شهر رشت (روزنامه ایران> شماره 5301 29/11/91> صفحه 10 (راه بلد)> متن)
  116. http://www.rusembiran.ru/Fa/Iran/Consular/RashtPage/Index.aspx
  117. کنسولگری روسیه (گیلان نیوز)
  118. ملگونف گریگوری والریانویچ (1364)، سفر‌نامه ملگونف به سواحل جنوبی دریای خزر، تصحیح و ترجمه مسعود گلزاری، تهران، انتشارات دادجو.. «ماجراهای یک فرانسوی در رشت». گروه تاریخ مشرق، ۲۰ ارديبهشت ۱۳۹۳. بازبینی‌شده در ۲۰ ارديبهشت ۱۳۹۳. 
  119. سازمان پارک‌ها و فضای سبز شهرداری رشت
  120. سینمای گیلان از نگاه آمار (ورگ)
  121. لیست هتل‌های رشت (پرشین هتل)
  122. شرکت نمایشگاه بین‌المللی گیلان
  123. تاریخچه آموزش و پرورش ایران (ویکی اطلس فرهنگی ایران به نقل از آموزش و پروش)
  124. http://cms.medu.ir/IranEduThms/theme2/cntntpge.php?pgid=99&rcid=2
  125. آموزش عالی در استان گیلان - ویکی اطلس فرهنگی ایران
  126. گذشته و حال حوزه علمیه گیلان
  127. افتتاح بزرگترین حوزه علمیه خاورمیانه در رشت/ تحولی عظیم در توسعه علوم دینی در منطقه (خبرگذاری مهر)
  128. بزرگ‌ترین حوزه علمیه خاورمیانه در رشت (خبر گذاری فارس)
  129. سایت کشاورزی ایران
  130. کشت مکانیزه برنج (خبرگذاری مهر)
  131. رتبه نخست گیلان در تنوع محصول (خبر گیلان)
  132. کشاورزی رشت (صومعه سرا نیوز)
  133. شرکت شهر صنعتی رشت
  134. پورتال سازمان صنعت، معدن و تجارت استان گیلان
  135. (مهندسین مشاور طرح و کاوش، ج 2. 1386. 2)
  136. (باباپور، 45:1389)
  137. (عظیمی، 1381. 77)
  138. (حسینی، 107:1383)
  139. (مهندسین مشاور طرح و کاوش، ج2. 1386.8)
  140. الیاس زاده مقدم، نصیرالدین. طرح احیا و نوسازی بات کهن بازار رشت. 1377. 155. 
  141. (مهندسین مشاور طرح و کاوش، ج 2. 1386. 10)
  142. (باباپور، 47:1389)
  143. (مهندسین مشاور طرح و کاوش، ج 2. 1386. 11)
  144. (حسینی، 109:1383)
  145. مناطق پنجگانهٔ شهر رشت
  146. ویکی‌پدیای گیلکی همین صفحه
  147. وبگاه رسمی شهرداری رشتwww.rasht.ir
  148. شمال نیوز: آغاز طرح جامع قطار شهری رشت
  149. گیلانیان نیوز:انجام مطالعات و طراحی مسیرهای پروژه قطار شهری
  150. سازمان اتوبوسرانی کلانشهر رشت
  151. سازمان تاکسیرانی شهر رشت
  152. شرکت مادر تخصصی فرودگاه‌های کشور
  153. برنامه پروازهای داخلی فرودگاه بین‌المللی رشت
  154. راه آهن رشت-قزوین _جام جم آنلاین
  155. راه آهن قزوین رشت- خبر گذاری تسنیم
  156. پایانه‌های رشت
  157. باشگاه فرهنگی ورزشی سپیدرود
  158. صفحه ویکی‌پدیای باشگاه فوتبال استقلال رشت
  159. صفحه ویکی‌پدیای باشگاه فوتبال پگاه گیلان
  160. «امتیاز شمالی‌ها واگذار شد/ پگاه رشت به داماش تغییر نام داد». مهر نیوز. بازبینی‌شده در ۱ آگوست ۲۰۱۱. 
  161. «آشنایی با باشگاه داماش گیلان». همشهری آنلاین. بازبینی‌شده در ۱ آگوست ۲۰۱۱. 
  162. لیست اماکن ورزشی شهر رشت
  163. شبکه باران گیلان ۲۴ ساعته شد
  164. صدا و سیمای مرکز گیلان
  165. صدا و سیمای مرکز گیلان
  166. سایت روزنامهٔ نسیم
  167. نخستین خیابان دوطبقه شمال کشور (خبرگذاری فارس)
  168. استاندار گیلان از بزرگترین تقاطع غیرهمسطح شمال کشور بازدید کرد
  169. احداث دومین شعبه نجم خاور میانه این بار در شهر رشت
  170. نجم خاور میانه رشت
  171. رصد خانه رشت (شرکت اخترنمای شیراز)
  172. زرگ‌ترین مرکز رصدخانه شمال کشور
  173. بیمارستان بین‌المللی قائم (عج)
  174. جغرافیای استان گیلان، وزارت آموزش و پرورش
  175. معرفی شهر رشت
  176. «نماينده مردم رشت در مجلس: گيلان قطب داروسازي منطقه خواهد شد». خبرگزاري دانشجويان ايران(ايسنا). 
  177. «تاريخچه». 
  178. «شرکت سبحان اُنکولوژی». گروه دارويي سبحان. 
  179. «بازدید سرزده ریاست دانشگاه از مراکز آموزشی درمانی الزهراء(س) و هفده شهریور رشت». 
  180. ایرنا. «بیمارستان حشمت رشت به بیماران قلبی چهار استان پوشش درمانی می دهد». ایرنا. 
  181. «رفع موانع ساخت دهکده سلامت در گیلان». 
  182. «دهکده سلامت گامی در جهت تحول در صنعت توریسم و اقتصاد گیلان/ لزوم توسعه زیرساخت‌های توریسم درمانی در استان». خبرگزاری مهر، ۱۳۹۳/۴/۱۲. بازبینی‌شده در ۱۳۹۳/۴/۱۲. 
  183. «رفع موانع ساخت دهکده سلامت گیلان با هزینه بخش خصوصی». خبرگزاری تسنیم. 

منابع[ویرایش]

  • سرشماری نفوس و مسکن سال ۱۳۹۰
  • مختصات و ارتفاع
  • سازمان هواشناسی
  • آب و هوای رشت
  • رشت، شهر باران؛ محمود نیکویه؛ انتشارات فرهنگ ایلیا؛ به‌سفارش شورا و شهرداری رشت؛ چاپ ۱۳۸۷
  • ر، تاریخ بلدیهٔ رشت؛ محمود نیکویه؛ انتشارات فرهنگ ایلیا؛ به‌سفارش شورا و شهرداری رشت؛ چاپ ۱۳۸۷
  • ر، گزینه شعر گیلان؛ علی رضاپنجه‌ای؛ انتشارات مروارید؛ چاپ ۱۳۷۴
  • www.rusembiran.ru/امور کنسولی.
  • سرتیپ پور، جهانگیر، نشانیهایی از گذشته دور گیلان و مازندران
  • ابو الموید عبدالقیوم بن الحسین بن علی الفارسی، حدود العالم من المشرق الی المغرب
  • لغت نامه دهخدا
  • افرهنگ جغرافیایی ایران جلد ۲
  • تاریخ ادبی ایران تألیف ادوارد براون ازسعدی تا جامی
  • نزهةالقلوب جلد ۳

پیوند به بیرون[ویرایش]

جستجو در ویکی‌انبار در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ رشت موجود است.