آلبانیای قفقاز
آلبانیای قفقاز[۱] یا اَغوانک (به ارمنی:Աղվանք) دولتی بود که در اواخر دوران هلنیستی در اواخر سدهٔ دوم پیش از میلاد در سرزمین اران (در جمهوری آذربایجان امروزی) پدیدار شد و مدت کوتاهی در تصرف رومیان درآمد و در آخر در ۲۵۲-۲۵۳ پس از میلاد به دست شاپور اول ساسانی افتاد و یکی از استانهای شاهنشاهی ساسانی شد.[۲] پایتخت این دولت ابتدا شهر قبله بود که بعداً به شهر بردع منتقل شد.[نیازمند منبع]
آلبانیا در ارمنی باستان Աղուանք و ارمنی امروزی Աղվանք (آقوانک) وبه سایر زبانهای قفقازی «آلبانیا» به منطقهای فراتر از کل جمهوری آذربایجان امروز گفته میشد. پادشاهی آلبانیا از چهار قرن پیش از میلاد تا نیمه اول قرن نهم میلادی برقرار بود و در سال ۳۳۱ پیش از مسیح از آن به عنوان ساتراپ ایران یاد شده. از آن دوران نام هیچ شهری در این منطقه در جایی یاد نشده. پایتخت آلبانیا در کنار دریای خزر قرار داشت. در سال ۳۸۷ که ساسانیان و رومیها ارمنستان را بین خود تقسیم کردند منطقه آلبانیا تابع مطلق ایران شد. ساسانیان در سال ۵۱۰ میلادی آخرین حاکم بومی را برکنار کرده و اداره منطقه را به کل بدست گرفتند.
محتویات |
[ویرایش] نام
دلیل نامگذاری این دولت به نام آلبانی به این دلیل است که در زبان لاتین مناطق کوهستانی را آلبانیا مینامیدند (بهمین دلیل کشور آلبانی کنونی به همین نام نامیده میشود). جالب اینکه مناطق شمالی آلبانیا را امروزه داغستان مینامند که به ترکی یعنی سرزمین کوهستانی
[ویرایش] محدوده
مرزهای آلبانیا از شمال به رود ترک (Terek) واقع در شمال داغستان، ازجنوب به رود ارس، از شرق به رود ارس و از غرب به قلعه هوناراکرت و گرجستان و ساحل غربی دریاچه سوان (گوگچه) محدود میشد. شهرهای مهم آلبانی کابالکا (قبله کنونی) پرتو (بردع کنونی) پایتاکران (بیلقان کنونی) سماخیا (شماخی کنونی) شکی، آماراس، هوناراکرت، و کیش (قیس) بودند.
[ویرایش] مردم
به نوشته استرابون اهالی آلبانی از طوایفی که به ۲۶ زبان مختلف قفقازی صحبت میکردند تشکیل شده بود[۳]. برخی از این طوایف عبارت بودند از: اوتیها, گارگارها, سودهها (Sovde), موغها (مغ), ساکاسینها, ماردها, آریاکها و آناریاکها و قلها (Qel) و لقها.[نیازمند منبع]
در دوره ساسانی اقوام ایرانی توسط ساسانیان در منطقه ساکن شدند. در قرن سوم و چهارم با ورود اقوام ترک زبانی مانند هونها، سوواریها، خزرها، بارسیلها و... از گذرگاه دربند تنوع نژادی آلبانی بیشتر شد.
[ویرایش] پانویس
- ↑ آلبانیا معادل لاتین «ارّان» است و بیشتر در نوشتههای اروپائی رایج است.
- ↑ ALBANIA in Iranica Encyclopædia
- ↑ Minorsky,v., caucasia.iv
[ویرایش] منابع
 |
در ویکیانبار پروندههایی دربارهٔ آلبانیای قفقاز موجود است. |
مشارکتکنندگان ویکیپدیا، «Albania»، ویکیپدیای آلمانی، دانشنامهٔ آزاد (بازیابی در ۷۱ شهریور ۱۳۹۰).
مشارکتکنندگان ویکیپدیا، «Caucasian_Albania»، ویکیپدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد (بازیابی در ۷۱ شهریور ۱۳۹۰).
[ویرایش] پیوند به بیرون
[ویرایش] جستارهای وابسته
