جزیره کیش

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

'۲۶°۳۲ شمالی، '۵۸°۵۳ شرقی

جزیره کیش
اطلاعات کلی
نام رسمی :	جزیره کیش
کشور :	ایران
استان :	هرمزگان
شهرستان :	بندر لنگه
بخش :	کیش
دهستان :	کیش
نام‌های قدیمی :	قیس
مردم
جمعیت	۲۰٬۶۶۷
زبان‌های گفتاری:	فارسی - (عربی)
مذهب:	اسلام (سنی)و(شیعه)
جغرافیای طبیعی
مساحت:	90 کیلومتر مربع
اطلاعات روستایی
پیش‌شماره تلفنی :	۰۷۶۴
وب‌گاه :	جزیره کیش

کیش جزیره‌ای از توابع بخش کیش شهرستان بندر لنگه در استان هرمزگان و یکی از نقاط دیدنی استان هرمزگان در جنوب ایران است. در گذشته این جزیره را به نام «قیس» می‌خواندند . شکل این جزیره بیضوی مانند است و در ۱۲ کیلومتری ساحل شیبکوه واقع شده‌است. این جزیره یک میلیون نفر گردشگر را سالانه به خودجذب می‌کند. ^[۱]

[ویرایش] جغرافیا و موقعیت کیش

طول جزیره کیش در حدود ۱۵٫۴۵ کیلومتر از جهت مشرق تا مغرب، و عرض آن ۷٫۵ کیلومتر، و مساحت آن ۹۰ کیلومتر مربع است.^[۲] جزیره کیش بشکل بیضی با محیط 44 کیلومتر می‌باشد. ارتفاع بلندترین نقطه آن از سطح دریا 100 متر می‌باشد. جزیره فاقد رودخانه دایمی بوده و منابع آب شیرین زیرزمینی زیادی دارد. ^[۳]

فاصله کیش با تهران (راه هوایی) 1052 کیلومتر، با بوشهر (راه دریایی) 675 کیلومتر، با بندر عباس 250 کیلومتر، با بندر لنگه 90 کیلومتر و با جزیره هندورابی 28 کیلومتر است. نزدیکترین بندر در خاک اصلی ایران به جزیره کیش، بندر چارک با 18 کیلومتر فاصله می‌باشد.^[۴]

آب و هوای کیش گرم و مرطوب بوده و میانگین دمای سالانه جزیره 6/26 درجه سانتیگراد اندازه‌گیری شده است. ^[۵]

[ویرایش] پوشش گیاهی

پوشش گیاهی جزیره، شامل باغ‌های نخل خرما، درختان بومی کهور ایرانی و کنار و درختان غیر بومی مانند کهور پاکستانی (سمر)، اکالیپتوس، آکاسیا، کنوکارپوس و ابریشم است. همچنین از زمان حضور پرتغالیها در کیش، این جزیره یکی از مراکز رشد درخت عجیب و کمیاب لور می‌باشد. ^[۶] در سالهای گذشته جزیره مرکز تاکستان‌های معروفی بوده است. ^[۷]

[ویرایش] تاریخچه

از آنچه در کتب تاریخی نقل شده است بر می‌آید که از زمان هخامنشیان و سپس اشکانیان و ساسانیان، جزیره کیش تحت تسلط ایران بوده و با گسترش اسلام، این جزیره بدست خلفای اموی افتاده است. این وضع تا سال 249 هجری قمری ادامه یافت. در این سال یکی از ایرانیان اهل ری بر خلیفه خروج نمود و تمامی جزایر خلیج فارس و بحرین منجمله کیش را مسخر خود ساخت. ^[۸]

حاکمیت معنوی ایرانیان بر کیش از ره‌نامه های نگاشته توسط ایشان به زبان پهلوی کاملا مشهود است. از دوران حکومت آل‌بویه کیش مجددا به حکومت ایرانی بازگشت و بعدها در زمان سلجوقیان و اتابکان فارس و سپس ملوک هرمز و آل‌مظفر و تیموریان، این وضع ادامه یافت.^[۹]

شهر باستانی حریره

در دوره سلجوقیان، کیش به بزرگترین مرکز تجاری خلیج فارس تبدیل شد. در همین دوران، قیاصره در کیش به قدرت رسیدند. ایشان که در ابتدا بسیار فقیر بودند، با دزدی دریایی پایه های اقتصادی حکومت خود را مستحکم نمودند.^[۱۰] حاکمان قیاصره که بر این جزیره حکمران بودند از نسل شخصی هستند به نام «قیس» این شخص از شهر (سیراف) که در منطقهٔ «بنی خالد النصوری» قرار دارد آمده بودند. آخرین حاکم جزیرهٔ کیش یا (قیس) که از نژاد قیاصره بوده‌اند: ملک سلطان بن ملک قوام‌الدین بن ملک تاج‌الدین بن ملک‌شاه بن قیس بن ملک جمشید. ایشان به دست سیف‌الدین ابونصر علی بن کیقباد حاکم جزیرهٔ «هرمود» به امر اتابک ابوبکر در تاریخ ۱۲ جمادی‌الثانی از سال ۶۲۶ هجری قمری (سه‌شنبه ۲۵ اردیبهشت ۶۰۸) به قتل رسید، و با کشته شدن ملک‌سلطان آخرین حاکم کیش، حکم سلالهٔ قیاصره بر کیش برای همیشه پایان یافت.^{[۱۱] [۱۲][۱۳]}

در دوران طلایی کیش، مورخان زیادی راجع به آن اظهار نظر نموده‌اند. ابن خرداد، ابن بطوطه و یاقوت حموی یا به کیش سفر نموده و یا در باب بزرگی آن سخنوری کرده‌اند. سعدی، در آثار خود دوجا از جزیره کیش و سفر به آن در این دوران یاد می‌کند. ^{[۱۴] [۱۵]}

زکریا بن محمد بن محمود قزوینی در آثار البلاد و اخبار العباد می‌نویسد:«قیس جزیره‌ایست در دریای فارس و دورش چهار فرسخ است و آبادانی دارد. شهری در کمال حسن و لطافت در آنجا بنا شده است و کشتیهای هندیان به آن جزیره درآیند و تجارتگاه اهل هند و عجم و عرب است. آب چاه آشامند و حوض‌ها و آب‌انبار‌ها ساخته‌اند.» ^[۱۶]

از سال 912 تا 1031 این جزیره نیز مانند جزیره هرمز به دست پرتغالی‌ها افتاد و سرانجام در این سال، امامقلی‌خان، ارتشبد شاه عباس موفق به فتح خلیج فارس و بحرین و همه جزایر آن شد. و از آن پس کیش یکی از جزایر ایرانی خلیج فارس شناخته می‌شود. ^[۱۷]

تا سالهای آغازین حکومت محمدرضا پهلوی، کیش مرکز صید ماهی و مرکز تجارت مروارید خلیج فارس بوده است. با ورود مروارید ژاپن به بازار، به تدریج از اهمیت مروارید کیش کاسته شده و کیش نیز اهمیت خود را از دست داد. ^[۱۸]

در سال 1349 هیاتی آمریکایی-ایرانی جزیره را مورد بازدید قرارداد و با توجه به ویژگی‌های طبیعی، سواحل زیبای مرجانی و آب‌های زلال اطراف آن، به عنوان مرکز توریستی بین‌المللی انتخاب شد. ^[۱۹]

کاخ شاه، هتل کیش، فرودگاه و کازینو، اولین بناهای مدرن کیش محسوب می‌گردند. تا هنگام پیروزی انقلاب اسلامی ایران، کیش مرکز تفریح شاه و دوستانش محسوب می‌شد. ^[۲۰]

جزیره کیش در سال 1361 به عنوان نخستین منطقه آزاد اقتصادی کشور برگزیده شد. امروزه اقتصاد کیش برپایه گردشگری و تجارت استوار است. ^[۲۱]

[ویرایش] مردم‌شناسی

ساحل روبه‌روی هتل شایان، کیش.

جمعیت جزیرهٔ کیش، بر طبق سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۸۵، برابر با ۲۰٬۶۶۷ نفر بوده‌است ^[۲۲] که عمدتا در شهر کیش ساکن هستند. بومیان جزیره از نژادهای دراویدی، نوردیک، سامی و سیاهپوست بوده و به زبانهای فارسی و عربی تکلم می‌کنند. ^[۲۳]

لباس محلی مردان دشداشه با عرقچین است و مهمترین اعیاد، عید قربان و عید غدیر می‌باشد. ساز اصلی محلی نوعی طبل است. شغل سنتی بومیان، ماهیگیری، دامداری، دریانوردی و تجارت است و در گذشته به صید مروارید نیز می‌پرداخته‌اند. غذاهای محلی کیش شامل انواع «قلیه»، «مضروبه»، «هریسه» و «مچبوس» است که اغلب با ماهی تهیه می‌شوند. ^[۲۴]

ضرب‌المثل‌های مردم کیش با جزایر اطراف متفاوت است. «پخت نانت را به نانوا واگذارکن، حتی اگر نیمی از آن را به عنوان مزدش بردارد» و «اصراف نکن! حتی اگر آب دریا بر می‌داری» ^[۲۵]

[ویرایش] آثار باستانی کیش

در جزیره کیش روستای است بنام حریره این روستا خالی از سکنه‌است بومیان جزیره می‌گویند که حریره نام بانویی بوده که ملکه شهر بود - تقریباً تمام شهر ویرانه‌است و فقط بخشی از شهر که عمارت کاخ بانوی حریره بوده مرمت شده، تاریخ این روستا به دوره قیاصره بر می‌گردد. ^{[۲۶] [۲۷][۲۸]} مهمترین ابنیه کشف شده در این مجموعه «عمارت اعیانی»، «حمام»، آب‌انبار»، «قنات» و «بقایای مسجد جامع حریره» می‌باشند. ^[۲۹]

علاوه بر شهر باستانی حریره، جزیره کیش دارای آثار باستانی دیگری همچون «پایاب» و «کاریز» (قنات) می‌باشد. ^[۳۰]

[ویرایش] جاذبه‌های گردشگری

بزرگترین پرچم ایران در جزیره کیش

جزیره کیش به دلیل ماهیت گردشگری خود، طی سالهای اخیر مورد توجه بسیار قرار گرفته است. علاوه بر آثار تاریخی که مورد توجه گردشگران تاریخی است، پارکهای ساحلی و تفریحی مانند «پارک ساحلی مرجان» و «پارک هنر»، «ساحل مرجانی» که مملو از مرجانهای طبیعی است، سواحل ماسه‌ای-مرجانی، باغ وحش، آگواریوم، باغ پرندگان، دلفیناریوم، کشتی‌های تفریحی و همچنین غروب آفتاب در مجاورت کشتی غرق شده یونانی از دیگر دیدنی های کیش می‌باشند. ^[۳۱]

پلاژهای بانوان و آقایان، امکانات سوارکاری، دوچرخه‌سواری (در پیستی به طول هفتاد کیلومتر)^[۳۲]، کارتینگ، باگی، غواصی، جت اسکی، اسکی روی آب و سایر ورزشهای دریایی و خشکی نیز در کیش فراهم است. به دلیل موقعیت منطقه آزاد اقتصادی، خرید از مراکز خرید مجهز کیش، یکی از جاذبه های گردشگری کیش محسوب می‌شود. ^[۳۳]

بزرگترین پرچم ایران در جزیره کیش قرار دارد. ^[۳۴] در خیابانها و جاده‌های کیش، هیچ چراغ قرمزی وجود ندارد. ^[۳۵]

[ویرایش] امکانات گردشگری

هتل بزرگ داریوش

جزیره کیش دارای بیش از 8200 تخت اقامتی است که بیشترین تراکم امکان اقامتی در کشور را داراست. کیش سالانه پذیرای بیش از یک میلیون نفر گردشگر خارجی و داخلی است. عدم نیاز به اخذ ویزای ورود برای کلیه اتباع خارجی، یکی از دلایل اقبال گردشگران خارجی است. ^[۳۶]

[ویرایش] دانشگاه کیش

دانشگاه کیش

جزیره کیش دارای دانشگاه‌های اختصاصی است. این دانشگاه‌ها به دانشگاه صنعتی شریف^[۳۷] و دانشگاه تهران وابسته ‌اند.^[۳۸] این دانشگاه اکنون دوره‌های بین الملی کارشناسی و کارشناسی ارشد نیز در رشته‌هایی مانند MBA، IT، و مهندسی برق و الکترونیک، و با همکاری دانشگاههایی مانند دانشگاه MMU مالزی ^[۳۹]و دانشگاه موناش (Monash) استرالیا برگزار می‌کند. ^[۴۰]

[ویرایش] منابع

1. ↑ ژورنال جزیره طلایی کیش. مهدی اعتمادفر. انتشارات راه دانش سبز. 1388 کیش
2. ↑ سازمان منطقه آزاد کیش
3. ↑ ژورنال جزیره طلایی کیش. مهدی اعتمادفر. انتشارات راه دانش سبز. 1388 کیش
4. ↑ ژورنال جزیره طلایی کیش. مهدی اعتمادفر. انتشارات راه دانش سبز. 1388 کیش
5. ↑ ژورنال جزیره طلایی کیش. مهدی اعتمادفر. انتشارات راه دانش سبز. 1388 کیش
6. ↑ ژورنال جزیره طلایی کیش. مهدی اعتمادفر. انتشارات راه دانش سبز. 1388 کیش
7. ↑ مطالعاتی در باب بحرین و سواحل خلیج فارس. عباس اقبال. چاپخانه مجلس. 1328 شمسی. تهران
8. ↑ مطالعاتی در باب بحرین و سواحل خلیج فارس. عباس اقبال. چاپخانه مجلس. 1328 شمسی. تهران
9. ↑ مطالعاتی در باب بحرین و سواحل خلیج فارس. عباس اقبال. چاپخانه مجلس. 1328 شمسی. تهران
10. ↑ ژورنال جزیره طلایی کیش. مهدی اعتمادفر. انتشارات راه دانش سبز. 1388 کیش
11. ↑ الوحیدی الخنجی، حسین بن علی بن احمد، «تاریخ لنجه» ، چاپ دوم، دبی: دار الأمة للنشر والتوزیع، ۱۹۸۸ میلادی.
12. ↑ محمد صدیق ، عبدالرزاق، «صهوة الفارس فی تاریخ عرب فارس» ، چاپ اول ، شارجه: چاپ خانه المعارف، ۱۹۹۳ میلادی
13. ↑ العصیمی ، محمد بن دخیل، «عرب فارس» ، چاپ اول، دمام (عربستان سعودی): انتشاراتی الشاطیء الحدیثة، ۱۴۱۸ هجری قمری
14. ↑ کلیات سعدی. محمدعلی فروغی. ناشر اقبال. 1342 تهران
15. ↑ ژورنال جزیره طلایی کیش. مهدی اعتمادفر. انتشارات راه دانش سبز. 1388 کیش
16. ↑ آثار البلاد و اخبار البلاد. انتشارات امیرکبیر. (ISBN-965-00-0059-0) 1373 تهران
17. ↑ مطالعاتی در باب بحرین و سواحل خلیج فارس. عباس اقبال. چاپخانه مجلس. 1328 شمسی. تهران
18. ↑ مطالعاتی در باب بحرین و سواحل خلیج فارس. عباس اقبال. چاپخانه مجلس. 1328 شمسی. تهران
19. ↑ ژورنال جزیره طلایی کیش. مهدی اعتمادفر. انتشارات راه دانش سبز. 1388 کیش
20. ↑ گفتگوهای من با شاه. اسدالله علم. طرح نو. 1373 تهران
21. ↑ ژورنال جزیره طلایی کیش. مهدی اعتمادفر. انتشارات راه دانش سبز. 1388 کیش
22. ↑ پایگاه اینترنتی مرکز آمار ایران
23. ↑ ژورنال جزیره طلایی کیش. مهدی اعتمادفر. انتشارات راه دانش سبز. 1388 کیش
24. ↑ ژورنال جزیره طلایی کیش. مهدی اعتمادفر. انتشارات راه دانش سبز. 1388 کیش
25. ↑ ژورنال جزیره طلایی کیش. مهدی اعتمادفر. انتشارات راه دانش سبز. 1388 کیش
26. ↑ الوحیدی الخنجی، حسین بن علی بن احمد، «تاریخ لنجه» ، چاپ دوم، دبی: دار الأمة للنشر والتوزیع، ۱۹۸۸ میلادی.
27. ↑ محمد صدیق ، عبدالرزاق، «صهوة الفارس فی تاریخ عرب فارس» ، چاپ اول ، شارجه: چاپ خانه المعارف، ۱۹۹۳ میلادی
28. ↑ العصیمی ، محمد بن دخیل، «عرب فارس» ، چاپ اول، دمام (عربستان سعودی): انتشاراتی الشاطیء الحدیثة، ۱۴۱۸ هجری قمری
29. ↑ ژورنال جزیره طلایی کیش. مهدی اعتمادفر. انتشارات راه دانش سبز. 1388 کیش
30. ↑ ژورنال جزیره طلایی کیش. مهدی اعتمادفر. انتشارات راه دانش سبز. 1388 کیش
31. ↑ ژورنال جزیره طلایی کیش. مهدی اعتمادفر. انتشارات راه دانش سبز. 1388 کیش
32. ↑ http://www.kishtpc.com/TOURIST%20InFo_persian.htm
33. ↑ ژورنال جزیره طلایی کیش. مهدی اعتمادفر. انتشارات راه دانش سبز. 1388 کیش
34. ↑ http://www.gokish.com/info/fa/projects/detail.asp?pid=948451796888389
35. ↑ http://www.kishtpc.com/TOURIST%20InFo_persian.htm
36. ↑ ژورنال جزیره طلایی کیش. مهدی اعتمادفر. انتشارات راه دانش سبز. 1388 کیش
37. ↑ http://www.tabnak.ir/pages/?cid=11461
38. ↑ http://www.mehrnews.com/fa/NewsDetail.aspx?NewsID=395241
39. ↑ http://www.bpdanesh.ir/detailnews.asp?id=2568
40. ↑ http://www.aftab.ir/news/2004/oct/26/c3c1098776275.php

[ویرایش] جستارهای وابسته

• فهرست بخش‌های ایران
• استان هرمزگان
• شهرستان بندر لنگه

[ویرایش] پیوند به بیرون

• گردشگر، راهنمای گردشگری جزیره کیش

کیش	دیدنی‌های جزیره کیش
نقاط دیدنی	مجموعه قنات‌های کاریز | پارک دلفین کیش | کشتی یونانی | درخت انجیر معابد | شهر باستانی حریره | آکواریوم کیش | هتل داریوش | پردیس ۱ | پردیس ۲ | خلیج فارس | سواحل جزیره کیش | رستوران شاندیز | اسکله جدید
فهرست‌ها: هتل‌های کیش، جزایر خلیج فارس

روستاهای بخش کیش شهرستان بندر لنگه استان هرمزگان ایران
الباغ | الدی | الحله | جزیره هندرابی | دهلیز | دهکون | سیم | سفین | قرط | کیش | لاوان | لاز | | لزه |

	استان هرمزگان
مرکز	بندر عباس
شهرستان‌ها	ابوموسی | بستک | بندر عباس | بندر لنگه | پارسیان | جاسک | حاجی‌آباد | خمیر | رودان | قشم | میناب
شهرها	ابوموسی | بستک | بندر چارک | بندر خمیر | بندر عباس | بندر لنگه | جاسک | جناح | حاجی‌آباد | درگهان | دهبارز | رویدر | زیارت‌علی | سندرک | سوزا | سیریک | فارغان | فین | قشم | کنگ | کیش | گاوبندی | هرمز | هشت‌بندی | میناب
نقاط دیدنی	کاروانسرای بستک | عمارت کلاه‌فرنگی | معبد هندوها | آب گرم گنو | موزه آب | دوگنبدان | کاروانسراها | پنجشنبه‌بازار میناب | سد تاریخی کوخرد | جنگل‌های حَرّا | شهر سیبه | بازار بستک | تپه مارو | جزیره کیش | قلعه‌های پرتغالی‌ها | قلعه لشتان | حمام گله‌داری | لنج‌سازی بندر کنگ | محله باستانی سورو
فهرست روستاهای استان هرمزگان

ن . ب . و جزیره‌های ایران خلیج فارس مسکونی آبادان  • ابوموسی  • تنب بزرگ  • تنب کوچک  • خارک  • خارکو  • سیری  • صدرا  • فارسی  • فرور  • قشم  • کیش  • لاوان  • لارک  • مینو  • نگین  • هرمز  • هنگام  • هندرابی غیرمسکونی ام الکرم  • ام سیله  • بونه  • تهمادو  • چراغی  • خرو  • دارا  • سه‌دندون  • شیدوَر  • شیف  • عباسک  • فرور کوچک  • قبر ناخدا  • گِرم  • مُرغی  • مُطاف  • مولیات  • نخیلو دریاچه ارومیه آتش  • آذر  • آذین  • آرام  • اردشیر  • آرزو  • آرش  • اسپیر  • اسپیرک  • اسپیرو  • اشک  • اشک‌سر  • اشکو  • امید  • ایران‌نژاد  • برد  • بردک  • بردین  • برز  • برزو  • برزین  • بستور  • بن  • بن‌اشک  • بهرام  • پناه  • پنهان  • پیشوا  • تخت  • تختان  • تشبال  • تک  • تنجک  • تنجه  • توس  • تیر  • جودره  • جوزار  • جوین  • چاک‌تپه  • چشمه‌کنار  • خرسک  • دی  • زاغ  • زرتپه  • زرکمان  • زرکنک  • زیرآبه  • سامانی  • سپید  • سرخ  • سروش  • سریجه  • سنگان  • سنگو  • سهران  • سیاه‌تپه  • سیاه‌سنگ  • سیاوش  • شاهی  • شاهین  • شبدیز  • شمشیران  • شورتپه  • شوش‌تپه  • کاظم‌داشی  • کاکایی بالا  • کاکایی پایین  • کاکایی میانه  • کام  • کامه  • کاوه  • کبودان  • کرکس  • کریوه  • کفچه‌نوک  • کَلسنگ  • کمان  • کنارک  • کوچک‌تپه  • گرده  • گرز  • گریوک  • گلگون  • گیو  • ماغ  • مرکید  • مشکین  • مهدیس  • مهر  • مهران  • مهرداد  • مهوار  • میانه  • میدان  • ناخدا  • نادید  • ناهید  • ناوی  • ناویان  • نهان  • نهفت دیگر نواحی دریای خزر: آشوراده مرداب انزلی: پیله‌علی‌باغ  • طالقانی  • قلم‌گوده بزرگ  • قلم‌گوده کوچک  • میان‌پشته دریاچه طشک: گنبان  • نرگس دریاچه بختگان: علی یوسف  • مناک خوزستان: جزیره شادی (در کارون)، جزیره شادمانی (در بهمن‌شیر)، جزیره ارگ (در اروندرود)