فرجام‌شناسی اسلامی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

فرجام‌شناسی اسلامی به شناخت رویدادهای پیش از پایان دنیا، روز قیامت، دلیل پیدایش جهان، و درک معنی و هدف تاریخ می‌پردازد. اسلام تاکید ویژه‌ای بر موضوع فرجام‌شناسی دارد، نه‌تنها به خاطر اینکه خود را آخرین دین آسمانی می‌داند، بلکه به خاطر اینکه سیر تاریخ را با معنی و انسان را در قبال اعمالش مسئول می‌داند. محققان امروزی معتقداند فرجام‌شناسی اسلامی به این موضوع اشاره دارد که سرانجام جهان با تکامل جهان و پیروزی حق بر باطل پایان می‌یابد.[۱] قرآن بر حتمی بودن رستاخیز، حسابرسی در روز قیامت، و جداشدن ابدی نیکوکاران از بدکاران تاکید دارد. در روز قیامت مردم براساس اعتقادشان به خدا، قبول وحی نازل‌شده، و کارهایشان قضاوت خواهند شد. مرحله‌ای بینابین به نام برزخ نیز توسط مفسران متاخر در نظر گرفته می‌شود.[۲]

پیش از رستاخیز روزهای سخت آخرالزمان رخ خواهند داد که در این دوره، حیله‌گر بزرگ، دجال، ظهور خواهد کرد. گرچه، همانند مهدی موعود، در قرآن از دجال نام برده نشده‌است، در احادیث به وفور در مورد او و مهدی بحث شده‌است. مهدی ظهور خواهد کرد تا عدالت را به جهان بیاورد و همهٔ جهان اسلام را بپذیرند. مرگ مهدی پیش از رستاخیز باعث ناآرامی و عدم قطعیت خواهد شد.[۳]

شخصیت آخرالزمانی اسلام، مهدی، بیشتر در فصل‌هایی از کتاب‌های احادیث با نام «فتنه‌ها» توصیف شده است. برای بیشتر اهل سنت ظهور مهدی به طور خاص با تغییرات اجتماعی وسیع توصیف نشده؛ ولی در طول تاریخ هرگاه جنبشی به این قضیه نیاز داشت آن را تبلیغ می‌کرد. علاوه بر جنبه‌های وحشت برانگیز در فرآیند ظهور مهدی، در هر دو مذهب سنی و شیعه، دوره‌ای در زمان حکومت مهدی توصیف شده که در آن جهان به شرایط ایده‌آل خود باز می‌گردد.[۴]

مسئلهٔ رستگاری غیرمسلمانان نیز باتوجه به آیه‌ای از قرآن که می‌گوید: «و هر كه دينى غير از اسلام برگزيند، هرگز از او پذيرفته نشود و او در آخرت از زيانكاران است.»[۵] در میان متفکران اسلامی مطرح است. به عنوان مثال، غزالی رستگاری را برای غیرمسلمانانی که اسلام به درستی به آنان ابلاغ نشده و آنان با ارادهٔ خویش آن را رد نکرده‌باشند ممکن می‌داند.[۶]

پانویس[ویرایش]

منابع[ویرایش]

جستارهای وابسته[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]

  • Smith, Jane I.. "Eschatology." Encyclopaedia of the Qurʾān. General Editor: Jane Dammen McAuliffe, Georgetown University, Washington DC. Brill Online, 2014.
  • Chittick, William C.. “Muslim Eschatology”. Oxford Handbooks Online (Oxford University Press), Dec 2007. Retrieved 2014-05-26.