سده ۱۷ (میلادی)

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
سده‌ها: سده ۱۶ - سده ۱۷ - سده ۱۸
دهه‌ها: ۱۶۰۰ ۱۶۱۰ ۱۶۲۰ ۱۶۳۰ ۱۶۴۰ ۱۶۵۰ ۱۶۶۰ ۱۶۶۰ ۱۶۷۰ ۱۶۸۰ ۱۶۹۰
لویی چهاردهم در حال دیدار از آکادمی علوم به سال ۱۶۷۱ (۱۰۵۰). «بسیاری بر این باورند که (دانش مدرن) در اروپای سده ۱۷ متبلور شد و درک جدیدی از دنیای طبیعی را معرفی کرد.» - پیتر برت[۱]
نیو آمستردام در سال ۱۶۶۴ (۱۰۴۳). تحت حکومت بریتانیا نام این شهر به نیویورک تغییر یافت.
توکوگاوا ایه‌یاسو آخرین نظام شوگونی ژاپن را بنا نهاد که تا اوایل سده ۱۹ میلادی ادامه پیدا کرد.
آلبرشت فون والنشتاین، فرمانده کاتولیک
سفیر ایران در سال ۱۶۰۵ (میلادی) (۹۸۴) برای شرکت در مراسم ازدواج شاه لهستانی سیگیسموند سوم وارد کراکوف می‌شود.
کشتار مهاجران در سال ۱۶۲۲ (میلادی) (۱۰۰۱).این کشتار نقش کلیدی در دشمن انگاشتن همه‌ی بومی‌های سرخپوست از جانب استعمارگران انگلیسی داشت.
نبرد نوردلینگن ۱۶۳۴ (میلادی) (۱۰۱۳). ارتش کاتولیک امپراتوری روم مقدس که متکی به نیروهای حرفه‌ای اسپانیایی بود شکست سختی به ارتش پروتستان سوئد که به همراه متحدان آلمانی خود می‌جنگیدند وارد آوردند.
آبل جانسون تاسمان اکتشافگر هلندی
نقشه اروپا در سال ۱۶۴۸ (۱۰۲۷) پس از جنگ سی‌ساله
ادعای تملک لوئیزیانا توسط فرانسه
یک سوارکار تاتار کریمه در حال جنگ با سربازی از مشترک‌المنافع لهستان و لیتوانی.

سدهٔ ۱۷ میلادی به فاصلهٔ بین سال‌های ۱۶۰۱ تا ۱۷۰۰ در گاهشماری گریگوری گفته می‌شود. این دوره برابر با سال‌های بین ۹۷۹ تا ۱۰۷۸ در گاهشماری هجری خورشیدی است. قرن هفدهم را می‌توان مرحله ابتدایی ورود اروپا به دوران جدید با گذر از قرون وسطی دانست. این دوره را با شاخصه‌هایی چون عصر طلایی هلند، جنبش فرهنگی باروک، لویی چهاردهم، انقلاب علمی و بحران عمومی در اروپا می‌شناسند. اصطلاح بحران عمومی از این جهت برای این دوره در نظر گرفته شده که در اروپا جنگ سی‌ساله[۲]، جنگ‌های عثمانی، پایان قیام هلند، تجزیه کشور همسود لهستان-لیتوانی و جنگ داخلی انگلستان رخ دادند.

برخی مورخان گستره‌ی بحران عمومی در سده ۱۷ میلادی را به کل جهان تعمیم می‌دهند. چین با سقوط امپراتوری مینگ ۳۰٪ جمعیت خود را از دست داد. در همین سده بود که اروپا شروع به استعمار قاره آمریکا کرد. کشف ذخایر افسانه‌ای نقره در پوتوسی پرو علیا و مکزیک باعث شد تورم در اروپا به شدت افزایش یابد زیرا ثروت انبوهی از سایر نقاط جهان وارد این قاره می‌شد.[۳]

در میان این بحران عمومی در جهان، پیروزی‌هایی نیز به چشم می‌خورد: در خاور نزدیک امپراتوری‌های عثمانی، صفوی و مغول قدرتمندتر می‌شدند و سیک‌ها در پنجاب به قدرت می‌رسیدند. کمی دورتر در ژاپن، توکوگاوا ایه‌یاسو آغازگر عصر ادو شد و سیاست انزواگرانه ساکوکو را که تا سده ۱۹ میلادی ادامه یافت در پیش گرفت. در چین سلسله مینگ با پیروزی‌های سردار منچویی به نام نورهاسی به چالش کشیده شد و پس از او توسط فرزندش هونگ تایجی ادامه یافت و سپس توسط نوه‌اش، امپراتور شونزی موسس دودمان چینگ به پایان رسید.

سیاست اروپا در طول بحران عمومی متأثر از فرانسه تحت فرمان لویی چهاردهم بود. طی حکومت وی قدرت پادشاهی در طول جنگ داخلی فروند به واسطه‌ی تضعیف طبقه نیمه فئودال نجیب‌زادگان فرانسه متمرکزتر شد و این طبقه منکوب قدرت مطلق سلطنت شدند. حکومت این کار را با تغییر کاربری کاخ ورسای از یک منزلگاه شکاری به یک زندان مطلا که در آن دادگاه پادشاهی گسترش‌یافته را بسیار ساده‌تر می‌شد تحت نظارت داشت انجام داد. لویی چهاردهم با اطمینان از آرامش در داخل کشور مرزهای کشور را گسترده‌تر کرد به شکلی که مناطق روسیون، آرتوا، دانکرک، فرانش-کنته، استراسبورگ، آلزاس و لورین ضمیمه خاک فرانسه شدند.

با اتمام این سده، اروپایی‌ها به همت دانشمندانی نظیر نیوتون، لایبنیتس، گالیله، دکارت، فرما، هوک، بویل، لیوونهوک، گیلبرت و دیگران با لگاریتم، برق، تلسکوپ و میکروسکوپ، جبر، جاذبه، قوانین حرکت نیوتون، فشار هوا و ماشین‌های محاسبه‌گر آشنا شدند.

سده هفدهم میلادی در ایران که در آن زمان با نام پرشیا در جهان شناخته می‌شد، مصادف با پایان کار صفویان و به قدرت رسیدن افشاریان بود. شاهان صفوی و افشار قلمرو ایران را در این سده به ترتیب از سمت غرب و شرق گسترش دادند.

محتویات

رویدادها[ویرایش]

دههٔ ۱۶۰۰[ویرایش]

دههٔ ۱۶۱۰[ویرایش]

دههٔ ۱۶۲۰[ویرایش]

دههٔ ۱۶۳۰[ویرایش]

دههٔ ۱۶۴۰[ویرایش]

دههٔ ۱۶۵۰[ویرایش]

دههٔ ۱۶۶۰[ویرایش]

دههٔ ۱۶۷۰[ویرایش]

دههٔ ۱۶۸۰[ویرایش]

بازگشت از وین اثر یوزف براند. ارتش لهستان در حال بازگشت به وطن به همراه غنایم جنگی که از ارتش عثمانی در نبرد وین به دست آوردند.
پیمان نرچینسک مرزی بین چین و روسیه برقرار ساخت.

دههٔ ۱۶۹۰[ویرایش]

شخصیت‌های مهم[ویرایش]

رهبران، سیاستمداران و نظامیان جهان[ویرایش]

کاردینال ریشلیو، صدراعظم لویی سیزدهم و مشهور به عالیجناب سرخپوش
هیو اونیل، مشهور به ارل کبیر، از بزرگترین مقاومان ایرلندی ضد قدرت انگلستان

موسیقی‌دانان و آهنگسازان[ویرایش]

کلودیو مونته وردی، آهنگ‌ساز ایتالیایی موسیقی باروک و رنسانس

خالقان آثار تجسمی[ویرایش]

ادبا[ویرایش]

فونتن، شاعر و حکایت‌نویس فرانسوی
ژان باپتیست پوکلن مشهور به مولیر از برجسته‌ترین درام‌نویسان سده ۱۷ فرانسه

آموزگاران[ویرایش]

کاشفان[ویرایش]

فیلسوفان و دانشمندان[ویرایش]

جان لاک، از بزرگترین اندیشمندان عصر روشنگری

نوآوری‌ها[ویرایش]

ویلیام هاروی، طبیب و زیست‌شناس انگلیسی
گوتفرید ویلهلم فون لایبنیتس، فیلسوف، ریاضیدان و فیزیک‌دان آلمانی

در این سده تغییرات عظیمی در دانش و فلسفه رخ داد که از آن با عنوان انقلاب علمی یاد می‌شود.

منابع[ویرایش]

  1. Peter Barrett (2004), Science and Theology Since Copernicus: The Search for Understanding, p. 14, Continuum International Publishing Group, ISBN 0-567-08969-X
  2. "The Thirty-Years-War". Western New England College. Retrieved 2008-05-24. 
  3. "The Seventeenth-Century Decline". The Library of Iberian resources online. Retrieved 13 August 2008. 
  4. The Tatar Khanate of Crimea
  5. Alan Macfarlane (1997). "The savage wars of peace: England, Japan and the Malthusian trap". p.64. ISBN 0-631-18117-2
  6. Karen Cullen,Karen J. Cullen (2010). "Famine in Scotland: The 'Ill Years' of the 1690s". Edinburgh University Press. p.20. ISBN 0-7486-3887-3

دهه‌ها و سال‌ها[ویرایش]

جستارهای وابسته

منابع[ویرایش]

برگرفته از ویکی‌پدیای انگلیسی،

هزاره سده
۹ پ‌م: ۹۰ پ‌م ۸۹ پ‌م ۸۸ پ‌م ۸۷ پ‌م ۸۶ پ‌م ۸۵ پ‌م ۸۴ پ‌م ۸۳ پ‌م ۸۲ پ‌م ۸۱ پ‌م
۸ پ‌م: ۸۰ پ‌م ۷۹ پ‌م ۷۸ پ‌م ۷۷ پ‌م ۷۶ پ‌م ۷۵ پ‌م ۷۴ پ‌م ۷۳ پ‌م ۷۲ پ‌م ۷۱ پ‌م
۷ پ‌م: ۷۰ پ‌م ۶۹ پ‌م ۶۸ پ‌م ۶۷ پ‌م ۶۶ پ‌م ۶۵ پ‌م ۶۴ پ‌م ۶۳ پ‌م ۶۲ پ‌م ۶۱ پ‌م
۶ پ‌م: ۶۰ پ‌م ۵۹ پ‌م ۵۸ پ‌م ۵۷ پ‌م ۵۶ پ‌م ۵۵ پ‌م ۵۴ پ‌م ۵۳ پ‌م ۵۲ پ‌م ۵۱ پ‌م
۵ پ‌م: ۵۰ پ‌م ۴۹ پ‌م ۴۸ پ‌م ۴۷ پ‌م ۴۶ پ‌م ۴۵ پ‌م ۴۴ پ‌م ۴۳ پ‌م ۴۲ پ‌م ۴۱ پ‌م
۴ پ‌م: ۴۰ پ‌م ۳۹ پ‌م ۳۸ پ‌م ۳۷ پ‌م ۳۶ پ‌م ۳۵ پ‌م ۳۴ پ‌م ۳۳ پ‌م ۳۲ پ‌م ۳۱ پ‌م
۳ پ‌م: ۳۰ پ‌م ۲۹ پ‌م ۲۸ پ‌م ۲۷ پ‌م ۲۶ پ‌م ۲۵ پ‌م ۲۴ پ‌م ۲۳ پ‌م ۲۲ پ‌م ۲۱ پ‌م
۲ پ‌م: ۲۰ پ‌م ۱۹ پ‌م ۱۸ پ‌م ۱۷ پ‌م ۱۶ پ‌م ۱۵ پ‌م ۱۴ پ‌م ۱۳ پ‌م ۱۲ پ‌م ۱۱ پ‌م
۱ پ‌م: ۱۰ پ‌م ۹ پ‌م ۸ پ‌م ۷ پ‌م ۶ پ‌م ۵ پ‌م ۴ پ‌م ۳ پ‌م ۲ پ‌م ۱ پ‌م
۱:   ۱   ۲   ۳   ۴   ۵   ۶   ۷   ۸   ۹ ۱۰
۲: ۱۱ ۱۲ ۱۳ ۱۴ ۱۵ ۱۶ ۱۷ ۱۸ ۱۹ ۲۰
۳: ۲۱ ۲۲ ۲۳ ۲۴ ۲۵ ۲۶ ۲۷ ۲۸ ۲۹ ۳۰
۴: ۳۱ ۳۲ ۳۳ ۳۴ ۳۵ ۳۶ ۳۷ ۳۸ ۳۹ ۴۰