یوسف قرضاوی

یوسف قرضاوی
یوسف عبد الله القرضاوی
زادروز	۹ سپتامبر ۱۹۲۶ استان غربیه, مصر
ملیت	مصری

یوسف عبد الله القرضاوی عالم دینی عربی مصری الاصل، رئیس و مؤسس اتحادیهٔ جهانی علمای مسلمان می‌باشد. او یکی از اصلی‌ترین تئوریسین‌های جریان موسوم به الوسطیة و از تربیت‌شده‌های مدرسهٔ حسن البنا و اخوان المسلمین است. شهرت او به خاطر کتاب‌ها، برنامه‌های دینی تلویزیونی و موضع گیری علیه برخی از حکام عرب و سران کشورهای غربی است. یوسف القرضاوی شدیداً از خیزش مردم در تونس، مصر، یمن، لیبی و سوریه حمایت کرده است.

زندگی

یوسف قرضاوی در تاریخ ۱۹۲۶/۹/۹ میلادی در مصر متولد شد و حفظ قرآن را تا ۱۰ سالگی تمام کرد. سپس وارد دانشگاه الازهر شد و در سال ۱۹۵۳ مدرک عالی دانشکده اصول دین و در ۱۹۵۴ مجوز تدریس در این دانشگاه را دریافت کرد. در سال ۱۹۶۰ مدرک کارشناسی ارشد مطالعات عالی علوم قرآن و سنت و در سال ۱۹۷۳ مدرک دکتری را با رتبه عالی از دانشکده اصول دین دریافت کرد.

فعالیت‌ها

وی پس از فراغت از تحصیل، به عنوان ناظر امور دینی اداره اوقاف و فرهنگ اسلامی الازهر مشغول به کار شد؛ آن گاه مدیریت دفتر امور دینی قطر را بر عهده گرفت و به عنوان رئیس و موسس بخش مطالعات اسلامی در دانشکده تربیت و مدیر و موسس دانشکده شریعت و مطالعات اسلامی و نیز مدیر مرکز تحقیقات سنت و سیره به فعالیت‌های خود که تا امروز ادامه دارد، تداوم بخشید.

قرضاوی از عنفوان جوانی به عنوان خطیبی مسلمان و فعال در جنبش‌های اسلامی دعوت به آموزه‌های دینی را در صدر کارهای خود قرار داد و در این راه به علت سخنرانی‌ها و نوشته‌ها و اشعار و مقاله‌های تاثیرگذارش، بارها چه در دوره حکومت پادشاهی و چه در دوره حکومت جمهوری مصربه زندان افتاد. این اندیشمند مسلمان در جریان فعالیت‌های اسلامی و اجتماعی خود، ارتباط نزدیکی با جنبش «اخوان المسلمین» پیدا کرد و در کتاب‌های خود همواره از ابن تیمیه، حسن البنا، ابو الاعلی مودودی، محمد الغزالی مصری و محمدرشید رضا تمجید می‌کند. وی صاحب بیش از ۸۰ اثر در زمینه‌های اسلامی است که برخی از آنها ده‌ها بار تجدید چاپ شده و بسیاری از آنها نیز به زبان‌های مختلف ترجمه شده‌است. قرضاوی که خود را یک سلفی متجدد معرفی می‌کند، همچنین صدها اثر به صورت‌های مقاله، شعر، سخنرانی و تدریس از خود به جا گذاشته و تمام تلاش وی در این آثار، جمع بین محکمات شرعی با مقتضیات زمانه بوده‌است.

رئیس و مؤسس اتحادیهٔ جهانی علمای مسلمان.

دیدگاهها

او یکی از اصلی‌ترین تئوریسین‌های جریان موسوم به الوسطیة و از تربیت‌شده‌های مدرسهٔ حسن البنا و اخوان المسلمین است. قرضاوی از حامیان قضیه فلسطین به شمار می‌آید و در خطبه‌های نماز جمعه هر هفته در مسجد عمر بن خطاب دوحه قطر که به طور مستقیم از کانال ماهواره‌ای قطر پخش می‌شود به بررسی رویدادهای فلسطین می‌پردازد و اعراب را به خاطر عدم حمایت از فلسطینی‌ها مورد انتقاد قرار می‌دهد. وی همچنین با حماس و سایر گروههای اسلامی فلسطین رابطه خوبی دارد.

دیدگاههای مذهبی و فرقه‌ای

در خصوص شیعیان

قرضاوی شیعیان را مبتدعون توصیف کرده است. یکی دیگر از اتحادیه جهانی علمای اسلام او را به دلیل ترویج بخش بندی بین مسلمانان نکوهیده است. در پاسخ یک خبرگزاری ایرانی، قرضاوی را سخنگوی فراماسونری و خاخامهای بین الملل توصیف کرده است. قرضاوی شیعیان مبتدع را به اشغال کشورهای سنی متهم کرده است.

مسافرت‌ها

وی سفرهای متعددی به کشورهای مختلف جهان داشته و در صدها سمینار و همایش بین‌المللی شرکت کرده‌است. این دانشمند مسلمان، رئیس و عضو مجامع و موسسات مختلفی چون اتحادیه علمای مسلمان، مجمع فقهی انجمن اسلامی العالم در مکه، مجمع سلطنتی تحقیقات اسلامی اردن، مرکز مطالعات اسلامی آکسفورد، شورای دبیران دانشگاه اسلامی جهانی اسلام آباد، سازمان دعوت اسلامی خارطوم و هیأت نظارت شرعی بر تعدادی از بانکهای اسلامی است.

جوایز

قرضاوی جوایز علمی متعددی دریافت کرده که جایزه بانک توسعه اسلامی، جایزه ملک فیصل به علت مشارکت در مطالعات اسلامی، جایزه عطای ویژه علمی از رئیس دانشگاه بین‌المللی اسلامی مالزی و جایزه فقه از سوی سلطان برونئی از جمله آنهاست.

کتاب‌ها و مقالات

• قطوف دانیة من الکتاب و السنة: در سال ۱۹۵۱ تألیف شده‌است.
• الحلال و الحرام فی الاسلام: در سال ۱۹۶۰ به دستور رؤسای الأزهر تألیف و به زبان‌های کوردی، ترکی، فارسی و اردو ترجمه شده‌است.
• العبادة فی الاسلام: در سال ۱۹۶۱ تألیف شده‌است و به زبان فارسی ترجمه شده‌است..
• الناس و الحق: در سال ۱۹۶۶ تألیف و به زبان‌های ترکی و فارسی ترجمه شده‌است.
• مشکلة الفقر و کیف عالجها فی الاسلام: در سال ۱۹۶۷ تألیف و به زبان‌های فارسی و اردو ترجمه شده‌است.
• الایمان و الحیاة: در سال ۱۹۶۹ تألیف و به زبان فارسی ترجمه شده‌است.

دکتر یوسف قرضاوی جوان

• فقه الزکات: در سال ۱۹۶۹ در دو مجلد منتشر گردیده و اثر مهمی در فقه مقارن و حقوق تطبیقی است که به شایسته‌ترین وجهی به بررسی همه جانبهٔ زکات در اسلام در پرتو قرآن و حدیث و با مراجعهٔ دقیق به منابع معتبر فقهی هر یک از مذاهب مشهور اسلامی، پرداخته‌است.
• شریعة الاسلام خلودها و صلاحها للتطبیق فی کل زمان و مکان: در سال ۱۹۷۲ تألیف شده‌است.
• الخصائص العامة للاسلام: در سال ۱۹۷۷ تألیف شده‌است.
• الصبر فی القرآن: نمونه‌ای از تحقیق موضوعی در قرآن است و به زبان فارسی ترجمه شده‌است.
• عالم و طاغیة: یک نمایشنامهٔ تاریخی است در سال ۱۹۶۶ نوشته وبه ترکی و فارسی ترجمه شده‌است.
• هدی الاسلام: مجموعه‌ای از فتاوی استاد و راه‌حلهای اصیل اسلامی برای مشکلات مسلمانان معاصر است.
• غیر المسلمین فی المجتمع الاسلامی: در سال ۱۹۷۷ منتشر یافته‌است.
• الحلول المستوردة و کیف جنت علی امتنا: در سال ۱۹۷۱ تألیف و به ترکی ترجمه شده‌است.
• الحل الاسلامی فریضة و ضرورة: در سال ۱۹۷۴ منتشر شده‌است.
• از تاریخ فوق به بعد ده‌ه‌ها کتاب ومقاله نوشته‌اند که با زبان‌های مختلف از جمله فارسی و کردی ترجمه گردیده‌اند و در لیست فوق موجود نمی‌باشند.
• همچنین استاد در تألیف بیش از ۱۲۰ جلد کتاب درسی در رابطه با توحید، فقه، تفسیر، حدیث، جامعه‌شناسی اسلامی، فلسفه، اخلاق و غیره، طبق برنامهٔ وزارت آموزش و پرورش قطر همکاری مؤثری داشته‌است.

همچنین برای سمینارها و کنفرانس‌های مختلف علمی و اسلامی نیز مقالات تحقیقی متعددی تهیه کرده‌است و به صورت‌های گوناگونی انتشار یافته‌اند و همچنین روزنامه‌ها و مجلات متعددی مستمراً نشر مقالات استاد را بر عهده داشته و دارند که «الأزهر»، «نورالاسلام»، «منبرالاسلام»، الدعوة» در مصر و «حضارةالاسلام» در دمشق و «الشهاب و المسلم المعاصر» در لبنان و «البعث‌الاسلامی» در هند و «المجتمع» و «الوعی‌الاسلامی» در کویت و «الدوحة» در قطر، از آن جمله‌اند. است.

شبکه‌های تلویزیونی و اینترنت

شیخ یوسف القرضاوی با شرکت در برنامه‌های دوره‌ای تلویزیون ماهواره‌ای الجزیره و دیگر شبکه‌های تلویزیونی به شهرت جهانی بیشتری دست یافت. برنامة هفته‌وار «الشریعة والحیاة» (زندگی و شریعت) وی، تأثیر شگرفی ـ به ویژه روی جوانان ـ داشت. و هرچند قرضاوی با سوالات و انتقادهای برخی جوانان وابسته به جریان‌های افراطی، مواجه شده اما وی از خلال برنامه‌های مستمر توانست عقلانیت و خط فکری معتدل و متسامح را در رویارویی با افراط و تفریط یا سهل‌انگاری و سخت‌گیری به وجود آورد. همچنان که شیخ در راه‌اندازی سایت معروف «اسلام آن لاین» (عربی و انگلیسی) که در امر نشر فرهنگ اسلامی و پی‌گیری اخبار جهان اسلام، یک شبکة گسترده محسوب می‌شود، بذل مساعی زیاد نمود؛ به همین گونه، شیخ به عنوان اولین فرد، شبکة شخصی برای خود راه انداخت.www.qardawi.net تا از آن طریق، کتاب‌ها، سخنرانی‌ها، برنامه‌ها و گفتارهایش را به همگان بشناساند و به فتواها و سؤال‌ها پاسخ دهد.

و از دیگر عرصه‌های فعالیت شیخ می‌توان اینها را نام برد: مشارکت در انجمن‌ها و کنفرانس‌های جهانی در شهرهای مختلف دنیا. عضویت در بسیاری از نهادهای فقهی و علاوتاً تأسیس نهادهای فقهی مورد نیاز مسلمانان، مانند: «المجلس الاروبی للافتاء» و «اتحاد علماء المسلمین» مشارکت در سازمان‌های خیریه، مانند: «الهیئة الخیریة الاسلامیة العالمیة باالکویت» و... ترغیب و تشویق جوانان به فعالیت‌های عملی و حرکتی و دوام‌بخشیدن به آن و ارزش‌گذاری به تلاش‌ها و کارهای‌شان. خداوند منان شیخ را پاداش نیکو دهد و وی را در صرف مابقی عمرش در راه نفع‌رسانی به نسل‌های بشری و بیداری اسلامی توفیق مرحمت کند. بیداریی که از مرحلة انتشار، اعلان، دفاع و هجوم گذشته و به مرحلة مسؤولیت و آزمایش افکار و برنامه‌هایش، پا گذاشته است. به راستی چه قدر مرحلة دقیقی است و چه تبعات سخت و آزمایش دشواری پیش رو دارد.«

منابع

• [۱]

پیوند به بیرون

• وب‌گاه شخصی یوسف قرضاوی

جستارهای وابسته

• علی عبدالرازق
• محمد الغزالی
• احمد صبحی منصور