رجب طیب اردوغان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
رجب طیب اردوغان
رجب طیب اردوغان
دوازدهمین رییس جمهور ترکیه
پس از عبدالله گل
بیست و هفتمین نخست‌وزیر ترکیه
مشغول به کار
تاریخ انتصاب
۱۴ مارس ۲۰۰۳
رئیس‌جمهور احمد نجدت سزر
عبدالله گل
پس از عبدالله گل
شهردار استانبول
اطلاعات شخصی
تولد ۲۶ فوریهٔ ۱۹۵۴(۱۹۵۴-02-۲۶) ‏(۶۰ سال)
قاسم‌پاشا، استانبول
ملیت  ترکیه
حزب سیاسی رهبر حزب عدالت و توسعه (Adalet ve Kalkınma Partisi)
همسر امینه اردوغان (۴ ژوئیه ۱۹۷۸)
فرزندان دو پسر: احمد، بلال
دو دختر:، سمیه
محل تحصیل دانشگاه مرمره
پیشه ، سیاستمدار
دین اسلام سنی
وب‌گاه www.rte.gen.tr/

رجب طیب اردوغان (به ترکی: Recep Tayyip Erdoğan) (زاده ۲۶ فوریه ۱۹۵۴) رییس جمهور کنونی ترکیه است. وی در ۱۴ مارس ۲۰۰۳ به عنوان بیست و هفتمین نخست‌وزیر این کشور انتخاب شد. او رهبر حزب عدالت و توسعه ترکیه است. در مرداد ۱۳۹۳، رجب طیب اردوغان توانست با کسب بیش از ۵۰ در صد از کل آرا در دور اول انتخابات به پیروزی دست یافته و دوازدهمین رییس جمهور ترکیه شود.[۱]

کودکی[ویرایش]

اردوغان متولد شهر استانبول است. خانواده او از مهاجران گرجی از شهر باتومی بوده‌اند. (او این موضوع را در سفری به گرجستان در سال ۲۰۰۴ اعلام کرد.)[۲] اردوغان در مدرسه مذهبی امام خطیب و مدرسه عالی اقتصادی و تجاری آکسارای که بعداً به دانشکده علوم اقتصادی و اداری دانشگاه مرمره تغییر نام داد، تحصیل کرده‌است. او مدتی نیز در یک باشگاه فوتبال محلی به شکل نیمه حرفه‌ای بازی می‌کرده‌است.

اردوغان سپس در اداره حمل و نقل شهر استانبول شروع به کار کرد. اما در سال ۱۹۸۰ با رد تقاضای رئیس خود برای تراشیدن ریش از ادامه کار امتناع کرد.[۳]

زندگی شخصی[ویرایش]

اردوغان در ۴ ژوئیه ۱۹۷۸ با امینه اردوغان ازدواج کرد و دارای چهار فرزند، دو پسر و دو دختر است. او از معدود سیاست مداران ترکیه است که قادر به تکلم به هیچ‌یک از زبان‌های خارجی نیست.[۴]

او شهروند افتخاری تهران است.[۵]

ورود به سیاست[ویرایش]

در اواخر دهه ۱۹۷۰ اردوغان در شرکت حمل و نقل استانبول شروع به کار کرد. او در آن زمان به حزب رستگاری ملی به رهبری نجم‌الدین اربکان پیوست.

ترکیه در اواخر دهه ۱۹۷۰ شاهد درگیری‌هایی بین گروه‌های چپ گرا و راستگرا بود که منجر به کودتای ۱۹۸۰ ترکیه شد. پس از این کودتا احزاب سیاسی از جمله حزب رستگاری منحل شدند. اردوغان پس از این کودتا از شرکت حمل و نقل خارج شد و در یک شرکت خصوصی مشغول به کار شد. او در سال ۱۹۸۲ خدمت سربازی خود را آغاز کرد.

پس از آنکه سیستم حزبی دوباره در سال ۱۹۸۳ احیا شد، اعضای حزب رستگاری حزب جدیدی به نام حزب رفاه ایجاد کردند که اردوغان نیز به این حزب پیوست. اردوغان چندین بار کاندیدای انتخابات پارلمانی در اواخر دهه ۱۹۸۰ شد که تا سال ۱۹۹۱ در هیچ‌کدام آرای کافی را به دست نیاورد. در سال ۱۹۹۱ حزب رفاه با به دست آوردن ده درصد آراء توانست حداقل آراء برای عضویت در پارلمان را به دست آورد. اردوغان نیز از منطقه استانبول به عنوان نماینده انتخاب شد.

شهرداری استانبول ۱۹۹۴[ویرایش]

در سال ۱۹۹۴ اردوغان شهردار استانبول شد. او در هنگام شهرداری به محبوبیت رسید. اردوغان طرح‌هایی را در این زمان برای بهبود سیستم حمل و نقل استانبول اجرا کرد. در همین دوره گروه‌های اسلامی دچار اختلاف نظر شدند. برخی از اقدامات اردوغان نیز به این اختلافات دامن زد؛ از جمله اینکه او جشن گرفتن سال نو میلادی را یک اقدام منطبق با اصول سکولاریسم دانست و اعلام کرد هیچ دلیلی برای جلوگیری از این جشن وجود ندارد. او همچنین درباره دست دادن افراد با جنس مخالف نیز گفت که این موضوع یک عادت اجتماعی و پذیرفتنی است.[۶]

محکومیت‌ها[ویرایش]

توهین به قاضی[ویرایش]

در سال ۱۹۸۹ و پس از شکست در انتخابات شهرداری بی اوغلو اردوغان به دادگاه شکایت کرد، اما دادگاه شکایت او را بی اساس دانست. اردوغان خطاب به قاضی گفت: «حق نداری مانند مست‌ها حکم صادر کنی». این سخن اردوغان موجب بازداشت یک هفته‌ای او در زندان بایرام پاشا شد.[۷]

زندانی شدن ۱۹۹۸[ویرایش]

در سال ۱۹۹۸ اردوغان به علت خواندن یک شعر اسلامی به ۱۰ ماه حبس محکوم شد، اما تنها ۴ ماه در زندان ماند.[۸]

خطاب کردن اوجالان با لفظ «محترم» و کشته شدگان ترک با لفظ «کله≫[ویرایش]

اردوغان در سال ۲۰۰۰ میلادی در مصاحبه با رادیو استرالیا عبدالله اوجالان را محترم و سربازان کشته شده در جنگ با پ ک ک را «کله» نامید.[۹] این موضوع موجب شکایت از وی و محکومیت او به پرداخت ۳ قروش (۲۰۰ ریال) شد.[۱۰]

دوره نخست وزیری[ویرایش]

علی رغم محکومیت جزایی اردوغان، حزب رفاه، که در آن زمان اکثریت مجلس ترکیه را در اختیار داشت با تصویب قانونی راه را برای کاندید شدن اردوغان هموار ساخت.[۱۱] او در سال ۲۰۰۲ از منطقه سیرت به عنوان نماینده وارد مجلس ترکیه شده و به عنوان نخست وزیر انتخاب شد.

اردوغان در دوره نخست وزیری خود چهره‌ای کاملاً متفاوت با دیدگاه دینی اش به نمایش گذاشت و از دیدگاه‌های خود درباره حجاب، عضویت در اتحادیه اروپا و ناتو عقب نشینی کرد.[۱۲]در اولین سفرش به آمریکا جایزه کمیته آمریکایی یهودیان به وی اهدا شد.[۱۳] او اولین فرد مسلمانی است که این جایزه را دریافت کرده‌است.

دادگستری[ویرایش]

در نوامبر ۲۰۰۵ شکایتی توسط یک دختر ترکیه‌ای به دادگاه حقوق بشر اروپا مطرح شد که در آن از محدودیت‌های حکومت ترکیه برای حجاب شکایت شده بود. در ترکیه زنان اجازه داشتن حجاب در مراکز دولتی و دانشگاه‌ها را ندارند.[۱۴] دادگاه حقوق بشر اروپا این شکایت را رد کرد و اعلام کرد که این اقدام دولت ترکیه مشروع و قانونی است.[۱۵] این حکم دادگاه حقوق بشر اروپا خشم اردوغان را برانگیخت زیرا او امیدوار بود که با این پرونده او بتواند قانون ممنوعیت حجاب را لغو کند.

اقتصاد[ویرایش]

اردوغان موفقیت‌های اقتصادی زیادی در دوره دولت خود با همکاری کمال درویش اقتصاددان بانک جهانی داشت. او توانست رشد اقتصادی ترکیه را به ۷٫۳٪ برساند.

نمودار قرض عمومی اقتصادهای بزرگ در اروپا (ترکیه با آبی روشن نشان داده شده)ـ

بهداشت[ویرایش]

اردوغان اعلام کرده‌است که مخالف طرح کنترل جمعیت است، زیرا درآینده ما احتیاج به یک جمعیت جوان فعال داریم.[۱۶] اردوغان مشروبات الکلی مصرف نمی‌کند. او در دوره شهرداری خود در استانبول محدودیت‌هایی رادر مصرف نوشیدنی‌های الکلی در رستوران‌ها ایجاد کرد. در دوره نخست وزیری او محدودیتی در مصرف نوشیدنی‌های الکلی ایجاد نکرد، ولی مالیات بر مشروبات الکلی و تنباکو را تحت عنوان مالیات بر مصرف افزایش داد.[۱۷]

روابط خارجی[ویرایش]

دوره ریاست جمهوری[ویرایش]

اردوغان در انتخابات ریاست‌جمهوری ترکیه (۲۰۱۴ میلادی) موفق شد با شکست‌دادن رقبایش، به عنوان نخستین رئیس‌جمهور این کشور که با رای مستقیم مردم انتخاب می‌شود، معرفی شد. وی در رقابت‌های انتخاباتی‌اش همواره وعده داده بود که قصد دارد سمت ریاست‌جمهوری را در ترکیه، از یک سمت تشریفاتی و میانجی منازعات سیاستمداران حکومتی، به یک سمت کلیدی و تاثیرگذار تبدیل نماید.[۱۸]

عضویت در اتحادیه اروپا[ویرایش]

در زمان اردوغان تلاش‌ها برای عضویت در اتحادیه اروپا افزایش پیدا کرد. دولت او سعی در اصلاح بسیاری از قوانین برای دست یافتن به استانداردهای اروپا کرد ولی در این راه ناکام ماند. فرانسه از مهمترین مخالفان پیوستن ترکیه به اتحادیه اروپایی بود.

فلسطین و اسرائیل[ویرایش]

ماجرای داووس سوئیس

اردغان در حال ترک اجلاس داووس

در زمان تصدی وی ترکیه هم با اسرائیل و هم با فلسطین ارتباط داشت. اردوغان به هر دو سرزمین هم سفر کرده‌بود. اردوغان در داووس، سوئیس در برنامه‌ای که پیرامون موضوع غزه بر‌گزار شده بود شرکت کرده بود و پس از سخنرانی شیمون پرز که در حمایت از نبرد علیه حماس بود، شروع به سخنرانی کرد و در مخالفت با این جنگ گفت:

جناب پرز! شما از من مسن‌تر هستی، صدایت هم خیلی بالا می‌رود. معتقدم که این طور بالا رفتن صدای شما ریشه در یک احساس روانی گناه دارد، اما مطمئن باش که صدای من این طور بالا نخواهد رفت. پای کشتار که وسط بیاید، شما خوب بلدید بکشید. من خوب می‌دانم که شما در سواحل چطور بچه‌ها را هدف می‌گیرید و می‌کشید. در سرزمین شما دو نخست وزیر پیشین بودند که حرف‌هایی دارند که برای من مهم است. شما نخست وزیرانی داشتید که می‌گفتند: «وقتی بر روی تانک وارد سرزمین‌های فلسطین می‌شوم، در خود احساس لذت می‌کنم». شما با من با ارقام صحبت کردید، من هم حاضرم نام این افراد را ببرم، شاید در میان شما کسی کنجکاو باشد که بداند. من کسانی را هم که برای چنین ظلمی کف می‌زنند تقبیح می‌کنم، زیرا فکر می‌کنم تشویق این قاتلان کودکان، و این قاتلان انسان‌ها، خود نوعی جنایت علیه بشریت است. توجه کنید. در این جا نمی‌توانیم از یک حقیقت صرف نظر کنیم..[۱۹]

قبلاً از پایان سخنان وی مدیر جلسه سعی کرد با دستش اردوغان را آرام کند، اما اردوغان از جای خود برخاست و جلسه را ترک کرد و بلافاصله به ترکیه بازگشت و در پی بازگشت در فرودگاه مورد استقبال گروهی از مردم قرار گرفت.[۲۰] اردوغان پس از بازگشت به ترکیه اعلام کرد که هیچ تصمیمی درباره روابط اسرائیل و ترکیه گرفته نخواهد شد.[۲۱].

موضعگیری‌ها جنجالی[ویرایش]

حقوق زنان[ویرایش]

اردوغان در یک سخنرانی در کنفرانسی بین المللی در استانبول در ۲۴ نوامبر ۲۰۱۴ اظهار داشت که برابری زن و مرد برخلاف طبیعت است، چرا که طبیعت آن ها با یکدیگر فرق می کند. وی گفته بود: «گاهی اینجا می گویند زن و مرد برابر هستند، ولی برابری میان زنان و برابری میان مردان توصیف درست تری است.» وی همچنین گفته بود باید به جای واژۀ «تساوی» برای زنان، از کلمۀ «معادل» استفاده شود. وی اضافه کرده بود: «مادر بودن عالیترین جایگاه است. شما نمی توانید این را برای فمینیست ها توضیح دهید. آن ها مادر بودن را قبول نمی کنند و چنین دغدغه ای ندارند.» این اظهارات اردوغان با واکنش فعالان حقوق زنان در ترکیه روبه رو شد.[۲۲][۲۳]

کشف قاره آمریکا[ویرایش]

به نظر وی "مسلمانان قاره آمریکا را کشف" کرده‌اند. وی در ۱۵ نوامبر ۲۰۱۴ گفت: «دریانوردان مسلمان در سال ۱۱۷۸ به آمریکا رسیدند... و کریستف کلمب خود به مسجدی در بالای تپه‌ای در حاشیه سواحل کوبا اشاره کرده است.» منتقدان داخلی و خارجی اردوغان، سخنان وی را نشانه "مشکلات روانی" ارزیابی کردند.[۲۴]

کشورهای غربی[ویرایش]

وی در ۲۷ نوامبر ۲۰۱۴ در دیدار با اعضای سازمان همکاری کشورهای اسلامی در استانبول مدعی شد: «بیگانگان تنها در پی پول و ثروت مسلمانان هستند. باور کنید، آنها علاقه‌ای به ما ندارند.» اردوغان با لحنی احساسی افزود: «غربی‌ها خود را دوستان ما جلوه می‌دهند، اما آرزوی مرگ ما را دارند. آنها می‌خواهند که فرزندان ما بمیرند.» به گفته اردوغان غربی‌ها در پی "نفت، طلا، الماس و نیروی کار ارزان" در کشورهای اسلامی هستند.[۲۵]

منابع[ویرایش]

  1. «اردوغان در انتخابات ریاست جمهوری ترکیه پیروز شد». پایگاه خبری تحلیلی خرداد. ۲۰۱۴-۰۱-۱۲. بازبینی‌شده در ۲۰۱۴-۰۸-۱۱. 
  2. Kimlik Değişimi!(ترکی) وبگاه روزنامه ملیت
  3. BBC NEWS | Europe | Turkey's charismatic pro-Islamic leader
  4. http://www.parliament.uk/briefingpapers/commons/lib/research/briefings/SNIA-05257.pdf
  5. Erdogan becomes honorary Tehran citizen
  6. Cakir et al. (۲۰۰۱), published in Hürriyet newspaper (۰ July 1998) and compiled by Seda Demiralp.
  7. Poyraz, Ergün (۲۰۰۷). Musa'nın Çocukları Tayyip ve Emine.(امینه و طیب، فرزندان موسی) İstanbul: Togan. ISBN 9789944337.
  8. Turkey's charismatic pro-Islamic leaderوبگاه بی‌بی‌سی
  9. Turkish prime minister investigated over reference to rebel leader - The New York Times
  10. Başbakan ‘kelle’ davasından mahkum oldu
  11. BBC NEWS | Europe | Turkey's charismatic pro-Islamic leader
  12. BBC NEWS | Europe | Turkey's charismatic pro-Islamic leader
  13. Erdogan's Third U.S. Visit Comes Closest To Being a Charm
  14. The Islamic veil across Europeبی‌بی‌سی
  15. Leyla Şahin v. Turkeyوبگاه دادگاه حقوق بشر اروپا
  16. Cakir et al. (۲۰۰۱), published in Hürriyet newspaper (۰ July 1998) and compiled by Seda Demiralp
  17. TAKVIM - Rakıya 4 milyon zam
  18. الأتراک ینتخبون رئیسهم مباشرة الیوم: التحوّل یُسقط أسس جمهوریة أتاتورک الحیاة
  19. «خشم اردوغان از پرز ناشر»(فارسی)‎. 
  20. «Turkish PM given hero's welcome»(انگلیسی)‎. وب‌گاه بی‌بی‌سی. 
  21. «Turkish PM given hero's welcome»(انگلیسی)‎. وب‌گاه بی‌بی‌سی. 
  22. نیویورک پست: رییس جمهور ترکیه: زنان با مردان برابر نیستند (به انگلیسی)؛ بازدید در ۲۵ نوامبر ۲۰۱۴.
  23. اردوغان برابری زن و مرد را امری غیرطبیعی خواند دویچه‌وله فارسی
  24. اردوغان: مسلمان‌ها آمریکا را کشف کردند، نه کریستف کلمب دویچه‌وله فارسی
  25. اردوغان: کشورهای غربی آرزوی مرگ ما و فرزندانمان را دارند دویچه‌وله فارسی