امویان

امویان از دودمان‌های تاریخی اسلامی بودند. این دودمان از قبیله قریش و از طایفه بنی‌امیه بودند.

امویان از سال ۶۶۱ تا ۷۵۰ میلادی به عنوان خلفای امپراتوری تازه تاسیس اسلامی در دمشق حکومت کردند و اولین سلسله موروثی را در تاریخ اسلام پدید آورند. قلمرو تحت حکومت آنها از مشرق تا هند و از مغرب تا شبه جزیره ایبریا گسترده بود. بعد از سقوط حکومت امویان در شرق به وسیله عباسیان آنان در اندلس (اسپانیا) امارت قرطبه (کوردوبا) را بنا نهادند که از سال ۷۵۶ تا ۱۰۳۱ حکومت کرد و این حکومت از سال ۹۲۹ میلادی به نام خلافت بود.

در باب ریشه این قوم باید گفت که آنها همچون پیامبر اسلام از مردی به نام عبدالمناف از طایفه قریش نشأت می‌گیرند. از دو پسر این شخص یکی به نام هاشم جد خاندان هاشمی و پیامبر اسلام بود و دیگر عبدالشمس پدر امیه که جد خاندان بنی امیه بود.

در ابتدای قرن هفتم میلادی اعقاب امیه یکی از خانواده‌های پرنفوذ اعراب مکه بودند. در این زمان بود که محمد بن عبدالله از خاندان هاشم اعلام پیامبری کرد. هنگامی که محمد در سال ۶۲۲ هجری به مدینه مهاجرت کرد و در پی آن نبردهایی با مکیان داشت با اعضای خانواده امویان که در سمت سپاه مکه بودند، جنگید. از این میان ابوسفیان بن حرب پدر معاویه اولین حاکم امویان رهبری سپاه مکه را بر عهده داشت. مدینه بر سر راه شام قرار داشت و تجارت با شام مهم ترین منبع درآمد خانواده بنی امیه بود. محمد با بستن این مسیر و غارت کاروان های تجاری امویان به بهانه غرامت در عوض اموال مهاجرین که در مکه جا مانده توانست سرانجام ابوسفیان را ناتوان کرد و منجر به سقوط مکه شد. ابوسفیان کمی قبل از فتح مکه توسط مسلمانان ناگزیر به دین اسلام درآمد. در نهایت با این تغییر جهت، ضمن بازگشت صلح به دو خانواده رقیب اموی و هاشمی در قریش، باعث شد که امویان بتوانند در سیاست آینده حکومت اسلامی- عربی نوپا نقش مهمی بازی کنند. معاویه پسر ابوسفیان کمی بعد به عنوان کاتب وحی درآمد. بعد از مرگ محمد، معاویه در نبردهای سپاه اسلام علیه امپراتوری روم شرقی در آسیای صغیر (سوریه یا شام)شرکت کرد و موفق به فتح دمشق شد.

پرونده:خارطة الدولة الأمویة.png

حکومت اموی

در سال ۶۴۴ میلادی عثمان بن عفان که از خانواده امویان بود به عنوان خلیفه انتخاب شد. عثمان بر خلاف سایر افراد قبیله خود از همراهان اولیه محمد بود و در هجرت او از مکه به مدینه حضور داشت. هنگامی که او مناصب حکومت را تقسیم می‌کرد، معاویه را به عنوان حاکم شام منصوب کرد. با قتل عثمان در سال ۶۵۶ میلادی یا ۳۵ هجری قمری در مدینه، علی ابن ابیطالب به خلافت برگزیده شد. درحالی که معاویه قصد داشت با بیعت با علی به عنوان خلیفه مسلمانان ولایت خود بر شام را تحکیم کند، علی ابن ابیطالب با عزل وی رقابت دیرین این دو خانوده را در راس قدرت دوباره زنده کرد. نتیجه این درگیری های داخلی در اواسط قرن هفتم میلادی ایجاد آشوب و بی ثباتی در نواحی عراق امروزی بود. این وضعیت، پس از راه انداختن نخستین جنگ های داخلی بین مسلمانان صدر اسلام توسط علی به خصوص جنگ صفین در برابر سپاه معاویه که اختلاف قدیمی اموی و هاشمی را دوباره علنی کرد، اوج گرفت. به این ترتیب معاویه نه تنها با علی بیعت نکرد بلکه خود مدعی خلافت مسلمانان شد و تا علی زنده بود با او بر سر این عنوان جنگید. معاویه پس از مرگ علی در کوفه، به نبرد با حسن بن علی پرداخت و سرانجام خلافت را به چنگ آورد و دمشق را پایتخت خود و خاندانش ساخت. معاویه به تقلید از علی که برخلاف سنت شیخین و عثمان که برای خود جانشین تعیین نکردند، هنگام مرگ حسن را رسماً جانشین خود کرد، سیاست جانشینی پسر به جای پدر را در خلافت به راه انداخت و پس از خود پسرش یزید، خلیفه مسلمانان شد. از کارهای او نبرد با حسین بن علی و رویداد کربلاو حمله به مدینه و مکه بود. پس از وی پسرش معاویهٔ دوم سر کار آمد ولی پس از چهل روز کناره گیری کرد و اندکی پس از آن درگذشت. با کناره گیری و مرگ وی در میان خاندان اموی درگیری افتاد و شورش‌هایی که به پا شده بودند فراگیرتر شدند؛ عبدالله بن زبیر در مکه و مختار ثقفی در کوفه به پا خاستند و گروهی از امویان شام نیز فرمانبردار عبدالله بن زبیر شدند. سرانجام عبدالملک بن مروان به کمک حجاج بن یوسف ثقفی شورشیان را سرکوب کرد و حجاج را به فرمانروایی ایران و عراق گماشت. حجاج برای پایداری امویان کوشش‌های فراوان نمود و بسیاری از مخالفان را کشت یا به زندان افکند. امویان در زمان خلافتشان سرزمین‌های بسیاری را به چنگ آوردند و بارها شورش‌های ایرانیان را سرکوب نمودند؛ تا اینکه ابومسلم سردار ایرانی آنان را سرنگون ساخت و عباسیان که شاخه ای از خانواده هاشمی (فرزاندان عباس برادر علی و فرزند ابو طالب) نیرنگ خلافت را از آن خود کردند دیندارترین خلیفه اموی عمر بن عبدالعزیز بود.

واپسین خلیفه اموی مروان بن محمد بود که به دست یاران ابومسلم خراسانی کشته شد.

امویان فرمانروایانی بیش از اندازه عربگرا بودند. سختگیریهای آنان بر نژادها و اندیشه و آیینهای گوناگون مردم زیر ستم ایشان را به ستوه آورده بود که سرانجام پایه‌های لرزان فرمانرواییشان را فروریخت.

امویان در سیاست داخلی و اداره کشور همان سیستم اداری و روش ایرانیان را پسندیدند و پیش گرفتند.

فهرست نام خلفای اموی

ورودی مسجد اموی، ساختهٔ خلیفه اموی، ولید بن عبدالملک.

	فرمانروا	زندگی	فرمانروایی
۱	معاویه بن ابی‌سفیان	۶۰۶-۶۸۰	۶۶۲-۶۸۰
۲	یزید بن معاویه	۶۴۶-۶۸۴	۶۸۰-۶۸۴
۳	معاویه بن یزید	۶۶۴-۶۸۴	۶۸۴-۶۸۴
۴	مروان بن الحکم	.... -۶۸۵	۶۸۴-۶۸۵
۵	عبدالملک بن مروان	۶۴۷-۷۰۵	۶۸۵-۷۰۵
۶	ولید بن عبدالملک	.... -۷۱۵	۷۰۵-۷۱۵
۷	سلیمان بن عبد الملک	.... -۷۱۸	۶۸۹-۷۱۸
۸	عمر بن عبدالعزیز	۶۸۱-۷۲۰	۷۱۸-۷۲۰
۹	یزید بن عبدالملک	۶۹۱-۷۲۴	۷۲۰-۷۲۴
۱۰	هشام بن عبدالملک	۶۹۰-۷۴۳	۷۲۴-۷۴۳
۱۱	ولید بن یزید	۷۰۹-۷۴۴	۷۴۳-۷۴۴
۱۲	یزید بن الولید	.... -۷۴۴	۷۴۴-۷۴۴
۱۳	ابراهیم بن الولید	.... -۷۵۰	۷۴۴-۷۴۵
۱۴	مروان بن محمد	.... -۷۵۰	۷۴۵-۷۵۰

منابع

• الخضری، بیک، الشیخ محمد، “ (تاریخ الأمم الإسلامیة) “،«الدولة الأمویة»، چاپ: دارالمعرفة، بیروت. لبنان. ۱۹۸۹ میلادی. الگو:تاریخ اسلام. تاریخ اسلام.
• ویکی‌پدیا آلمانی

پیوند به بیرون

در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ امویان موجود است.

• حکومت بنی امیه-سایت تاریخ اسلام

[[رده:تاریخ ایران