وضو

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
محل وضو در درون دیوار شرقیِ مسجد پادشاهی در لاهور پاکستان

وضو یا دست‌نماز یا آبدست[۱] به‌معنی شستن صورت و دست‌ها با آب، از آداب و عبادات دین اسلام و از مقدمات نماز است. وضو گرفتن همچنین پیش از طواف کعبه و مسح نمودن خط قرآن واجب است. مسلمانان وضو گرفتن پیش از رفتن به مسجد، و نیز وضو گرفتن پیش از خواب را مستحب می‌دانند.

وضو در قرآن[ویرایش]

در آیهٔ ششم سورهٔ مائده، حکم قرآنیِ وضو و تیمم چنین آمده‌است:

ای کسانی که ایمان آورده‌اید، چون به [عزم] نماز برخیزید، صورت و دست‌هایتان را تا آرنج بشویید؛ و قسمتی از سر را [نه تمام آن را] و پاهای خودتان را تا دو قوزکِ [هر دو پا] مسح کنید[۲]؛ و اگر جُنُب‌اید خود را پاک کنید [= غسل نمایید]؛ و اگر بیمار یا در سفر بودید، یا یکی از شما از قضای حاجت آمد، یا با زنان نزدیکی کرده‌اید و آبی نیافتید؛ پس با خاک پاک تیمّم کنید، و از آن به صورت و دست‌هایتان بکشید. خدا نمی‌خواهد بر شما تنگ بگیرد، لیکن می‌خواهد شما را پاک، و نعمتش را بر شما تمام گردانَد؛ باشد که سپاسِ [او] بدارید.[۳]

شروط صحت وضو[ویرایش]

  • ترتیب
  • موالات
  • آب پاک

ترتیب[ویرایش]

ترتیب بدین معناست که در وضو باید اول صورت شسته شود، سپس دست راست و سپس دست چپ و الی آخر. تا زمانی که مرحلهٔ قبل به‌صورت کامل و صحیح انجام نشود، نباید به سراغ مرحلهٔ بعد رفت.

موالات[ویرایش]

موالات به‌معنی عدم فاصلهٔ زیاد مابین انجام هر دو عمل وضوست؛ مثلاً نباید مابین شستن صورت و شستن دست راست، فاصلهٔ زیادی به‌وجود آید. همچنین بین شستن دست راست و دست چپ و الی آخر.

آب مورد نیاز[ویرایش]

آب مجاز[ویرایش]

  • آب باران
  • آب رودخانه، دریا یا دریاچه
  • آب حاصل از ذوب برف یا تگرگ
  • آب از یک مخزن یا حوضچه
  • آب چاه

آب غیرمجاز[ویرایش]

  • آب ناخالص (مُضاف)، مثل گلاب یا آب ناپاک
  • آب گرفته‌شده از میوه یا درختان
  • آبی که رنگ، بو و طعمش عوض شود ( به‌خاطر وجود ناخالصی در آن)
  • آبی که در آن مقداری از نجاسات مثل ادرار، مدفوع، مشروب و جسد جانداران باشد.
  • آبی که یک جانور حرام‌گوشت، مانند خوک از آن نوشیده‌باشد.

چگونگی وضوی شیعیان[ویرایش]

شیعیان در وضو صورت را از بالای پیشانی تا آخر چانه، و دست‌ها را از آرنج تا سر انگشتان می‌شویند. شیعیان هم‌چنین مقدم داشتن دست راست بر دست چپ را واجب می‌دانند. بعد از شستن هر دو دست، شیعیان جلوی سر را با تریِ آب وضو که در دست مانده، به کف دست راست خود، از بالا به پایین مسح می‌کنند. بعد از مسح سر نیز با تریِ آب وضو، پاها را از سرِ یکی از انگشت‌ها تا مفصل مسح می‌کنند.

چگونگی وضوی اهل سنت[ویرایش]

۱- اعوذ بالله و بسم الله ۲- سه بار شستن دست‌ها تا مچ ۳- مضمضه کردن یا آب در دهان گرداندن ۴- استنشاق یا شستن بینی ۵- سه بار شستن صورت ۶- سه بار شستن دست‌ها از نوک انگشتان تا آرنج ۷- مسح تمام سر، به‌طوری‌که تمام موها خیس شوند ۸- مسح گوش‌ها ۹- مسح گردن ۱۰- سه بار شستن پاها تا قوزک.

مستحبات وضو[ویرایش]

مسلمانان، اعم از شیعه و سنی، آدابی چون مسواک کردن پیش از وضو، وضو گرفتن رو به قبله، نشستن درهنگام وضو، آغاز کردن وضو با نام خدا، شستن دست‌ها قبل از آغاز وضو، گرداندن آب در دهان، استنشاق و وارد کردن آب در بینی را از مستحبات وضو و سنت محمد، پیامبر اسلام، می‌دانند. اهل سنت معتقدند که شستن دست راست پیش از دست چپ درهنگام وضو نیز مستحب است؛ درحالی‌که شیعیان ٱن را واجب می‌دانند. اهل سنت همچنین گفتن شهادتین پس از تمام شدن وضو را نیز مستحب می‌دانند.

مُبطِلات وضو[ویرایش]

در اسلام، وضو گرفتن در هر وقت صحیح است و خواندن چند نماز با یک وضو نیز جایز است. بااین‌حال، مسلمانان معتقدند که مستحب است کسی که وضو دارد، برای هر نماز دوباره وضو بگیرد. دفع ادرار، مدفوع، باد معده و باد روده، خواب، استحاضه، بیهوشی، مستی و جنابت از مواردی است که به‌عقیدهٔ مسلمانان شیعه و سنی وضو را باطل می‌کند. پیروان مذهب احمد حنبل معتقدند که خوردن گوشت حیوانی که ذبح شرعی نشده‌باشد نیز وضو را باطل می‌کند.

نیایش‌های وضو[ویرایش]

نیایش درهنگام وضو در بین مسلمانان رایج است و احادیث بسیاری دراین‌باره در کتب شیعه و سنی آمده‌است.

پانویس[ویرایش]

  1. ناصر خسرو، «گفتار پانزدهم: اندر آبدست و تأویل آن و آداب‌های آن»، وجه دین، ص۱۱۲
  2. تفسیر قرآن، آیهٔ ۶ سورهٔ مائده، دکتر خرم‌دل
  3. تفسیر قرآن، سورهٔ نور، دکتر خرم‌دل

منابع[ویرایش]

  • محمود کدخدایان. تاریخ عبادات اسلامی. چاپ دوم. مشهد: انتشارات شعله، ۱۳۷۵. 
  • علی حسینی سیستانی. توضیح‌المسائل فتاوای علی حسینی سیستانی و دیگر مراجع شیعه. علی کشاورز. چاپ چهاردهم. تهران: فکر برتر، ۱۳۷۵. ص۶۲۶. 
  • ناصرخسرو. وجه دین. چاپ دوم. تهران: اساطیر، ۱۳۸۴. ISBN 964-331-166-X. 

پیوند به بیرون[ویرایش]