پان‌اسلامیسم

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
جهان اسلام
کشورهایی با اکثریت مسلمان.

پان-اسلامیسم[۱] یا اتحاد اسلام[۲] (به عربی: الوحدة الإسلامیة) نام یک ایدئولوژی است که در آن سعی بر این است که با اتحاد بین مسلمانان، هر گونه پیوند با میهن و قومیت با پیوندهای فرا ملیتی اسلام جایگزین گردد.[۳]

واژه «پان-اسلامیسم» نخستین بار توسط شرق‌شناسان اروپایی در باب سیاستهای توسعه‌طلبی دول عثمانی بکار رفت، و توسط بسیاری از مسلمانان «چشمهٔ دروغ‌ها»[۴] و «خیالات و اوهام استعمارگران انگلیسی»[۵] نامیده گردید. برخی نیز سید جمال‌الدین اسدآبادی را بنیانگذار این تفکر دانسته‌اند. لیکن منابع و افراد مختلفی تعاریف مختلفی از پان-اسلامیسم در تاریخ داشته‌اند.[۶]

پان-اسلامیسم در ایران نیز طرفدارانی در میان شیعیان داشته‌است.[۷] سیدروح الله الموسوی الخمینی بنیانگذار نظام جمهوری اسلامی ایران نیز بارها از امت واحده ی اسلامی سخن می گفت.[۸]

ریشهٔ این اندیشه را می‌توان در قرآن، کتاب دینی مسلمانان، جستجو کرد. از جمله آیات: «إنما المؤمنون إخوه فأصلحوا بین أخویکم»

«فاعتصموا بحبل الله جمیعا و لا تفرقوا»

«یا أیها الناس إنا خلقناکم من ذکر و أنثی و جعلناکم شعوباً و قبائل لتعارفوا إن أکرمکم عند الله أتقاکم» (در نفی ارزشمند بودن نژادها و ملیت هادر مقایسه با یکدیگر)

و نیز سخنان بزرگان اسلام، مشحون از پایه‌های این اندیشه‌است. مانند:

«لا فضل لعربی علی عجمی إلا بالتقوی» از محمد. (در نفی برتری اعراب بر سایر اقوام عجم مگر به واسطهٔ تقوا)

منابع[ویرایش]

  1. Pan-Islamism. Chirol Sir, Valent, Chirol Valentine Sir. BiblioBazaar, LLC, 2009 ISBN 1-113-29111-7

  2. مولفه‌ها و مقوم‌های نظریه وحدت اسلامی در سده سیزدهم هجری
  3. Islam and the political order. Muhammad Saïd al-Ashmawy. Publisher CRVP, 1994. ISBN 1-56518-047-X pp.۸۵

  4. Islam and the Secular State in Indonesia ISEAS series on Islam. Luthfi Assyaukanie. Institute of Southeast Asian Studies, 2009. ISBN 981-230-889-X pp.۴۷

  5. The evolution of the Egyptian national image: from its origins to Aḥmad Luṭfī al-Sayyid. Charles Wendell. University of California Press, 1972. ISBN 0-520-02111-8 pp.۲۳۰

  6. Between the state and Islam Woodrow Wilson Center series. Charles E. Butterworth, I. William Zartman. Cambridge University Press, 2001. ISBN 0-521-78972-9 pp.۱۰۰-۱۰۱

  7. Shī'īsm and constitutionalism in Iran: a study of the role played by the Persian residents of Iraq in Iranian politics. ʻAbd al-Hādī Ḥāʼirī. Brill Archive, 1977. ISBN 90-04-04900-2

  8. ولایت فقیه: حکومت اسلامی، سیدروح الله الموسوی الخمینی

پیوند به بیرون[ویرایش]