حاکمیت دینی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

حاکمیت دینی (به انگلیسی: Theocracy) به نوع خاصی از حکومت گفته می‌شود که در آن اصالت به قوانین دینی و فرد روحانی داده شده‌است، و نوعی حکومت است که در آن «خدا» مبنای سیاسی یک مملکت است و مملکت توسط نمایندگان مدعی خدا در رأس امور اداره می‌گردد. طرفداران این نوع از حکومت از آن با عناوینی چون «نظام دین‌سالار» و یا «دین‌سالاری» یاد می‌کنند.

بدین ترتیب مذهب غالب اصلی‌ترین تعیین‌کنندهٔ خط و مشی اداره جامعه در نظام دین‌سالار است. دین‌سالاری در تاریخ اسلام نیز به کرات ظاهر گردیده است.[۱] امروزه، از میان ۱۹۲ عضو سازمان ملل متحد، حکومت ایران از معدود حکومتهایی است که بنا و اساس آن بر مبنای دین‌سالاری است.[۲][۳][۴][۵][۶]

تاریخچه[ویرایش]

واژه تئوکراسی از واژه یونانی θεοκρατία به معنی "حکومت خداوند" ریشه می‌گیرد. تئوکراسی اولین بار توسط جوزفیوس فلاویوس در قرن اول میلادی مطرح شد تا ویژگی‌های حکومت یهودیان را مشخص کند. جوزفیوس اینچنین استدلال کرد که حکومت یهودیان به دلیل آنکه در هیچ کدام از سه نوع دولت شناخته شده یونانیان، یعنی پادشاهی، اشرافی و آنارشیسم(به مثابه پارادوکس هر نوع حکومتی) جا نمی‌گرفت، منحصر به فرد به حساب می‌آمد، از همین رو جوزفیوس تئوکراسی را به عنوان چهارمین شکل حکومتی که در آن خدا و قوانینش قدرت مطلق هستند تفسیر کرد. تعریف جوزفیوس تا قبل از عصر روشنگری کاملاً قابل قبول بود تا زمانی که این اصطلاح شروع به کسب مفاهیم جامع‌تر و به صورت غیرقابل انکاری منفی کرد، بخصوص وقتی که مورد تفسیر هگل قرار گرفت.

حکومت‌های دین‌سالار در حال حاضر[ویرایش]

ایران[ویرایش]

حکومت جمهوری اسلامی ایران به عنوان یک جمهوری دین‌سالار تفسیر شده است. فرمانده کل قوا یا رهبر که یک فرد روحانی است توسط مجلس خبرگان رهبری انتخاب می‌شود.[۷] شورای نگهبان قانون اساسی وظیفه دارد که هر قانون تصویب شده در مجلس را با قانون اساسی و قوانین شریعت اسلام مطابقت دهد، همچنین موظف است صلاحیت همه نامزدهایی را که جهت شرکت در هر انتخابات به جز انتخابات شوراهای اسلامی شهر و روستا در وزارت کشور ثبت نام می‌کنند را بررسی کند و پس از آن اجازه شرکت در انتخابات را به آن کاندیدا بدهد. مواردی از قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران صراحتاً به اسلامی بودن نظام و قوانین اشاره دارد.

افغانستان[ویرایش]

نظام حکومتی افغانستان، جمهوری اسلامی است. در ماده‌ی دوم از قانون اساسی افغانستان آمده است: « دین دولت جمهوری اسلامی افغانـستان، دین مقدس اسلام است. پیروان سایر ادیان در پیروی از دین و اجرای مراسـم دینـی‌شان درحدود احکام قانون آزاد می‌باشند». هم‌چنین در ماده‌ی سه از قانون اساسی افغانستان آمده است: «در افغانستان هیچ قانون نمی‌تـواند مخالف معتقدات واحکام دیـــن مقدس اسلام باشد».[۸]

عربستان سعودی[ویرایش]

قانون اساسی عربستان سعودی برپایه‌ی قوانین اسلامی یا شریعت نوشته شده است. قوانین اسلامی مسلمانان را امر می‌کند تا از الکل، فراورده‌های خوکی، قمار، زنا و بسیاری چیزهای دیگر که آن را حرام می‌خواند، پرهیز کنند.

واتیکان[ویرایش]

شخص اول در اداره‌ی واتیکان، پاپ اعظم است که در عالی‌ترین مسند قراردارد و حق قانون‌گذاری و اداره‌ی دولت برای او محفوظ است.

پاکستان[ویرایش]

در قانون اساسی جمهوری اسلامی پاکستان تصریح شده است که نوع حکومت این کشور جمهوری اسلامی است و دین رسمی کشور هم اسلام است.[۹]

جمهوری اسلامی موریتانی[ویرایش]

شمال نیجریه[ویرایش]

آچه (شمال سوماترا در اندونزی)[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. Islam and Theocracy نوشته Mazheruddin Siddiqi، 1953
  2. Iran and its place among nations. Mafinezam, Mehrabi. Praeger. 2008. ISBN 978-0-275-99926-1 pp.107
  3. Mark Palmer, Breaking the Real Axis of Evil. 2003 ISBN 0-7425-3254-2 pp.236
  4. Ewan W. Anderson, William Bayne Fisher. The Middle East: Geography and Geopolitics. Routledge, 2000 ISBN 0-415-07667-6 pp.304
  5. Hesi Carmel. Intelligence for Peace: The Role of Intelligence in Times of Peace. Routledge, 1999 ISBN 0-7146-4950-3 pp.204
  6. George E. Marcus. Perilous States: Conversations on Culture, Politics, and Nation. University of Chicago Press. 1993. ISBN 0-226-50447-6 pp.112
  7. CIA World Factbook - Iran. . Cia.gov.  Retrieved on 2009-08-10.
  8. «متن قانون اساسی افغانستان». وزارت عدلیه‌ی جمهوری اسلامی افغانستان. 
  9. «متن قانون اساسی پاکستان». نهاد ریاست جمهوری.