ختنه
به بریدن و زدودن تمام یا بخشی از غلفه (پوست ختنهگاه) از آلت تناسلی مرد پربرش یا خَتنه میگویند.[۱]
به هنگام ختنه ممکن است لگام (frenulum) آلت تناسلی هم بریده شود. به این کار لگامبُری (frenectomy) گفته میشود.[۲]
سنت ختنه از تاریخ ثبتشده بشری قدیمیتر است و نگارههایی از آن در غارهای دوران نوسنگی و آرامگاههای مصری یافته شدهاست. و سنتی است که در اسلام نیز به آن تأکید شده. آمار ختنه پسران در کشورهای مسلمان بالا و در کشورهای اروپائی پائین میباشد.[نیازمند منبع]
موضوع لزوم ختنه امروزه در جوامع غربی مورد بحث است وبرخی مطالعات بیانگر فوایدی نظیر کاهش عفونتهای ادراری دوره نوزادی میباشند در حالی که برخی محققین بر عوارضی مانند کاهش حساسیت آلت تناسلی به تحریکات جنسی و آثار سوء روانشناختی آن تاکید دارند.[۳][۴][۵]
ریشهٔ کلمهٔ پربرش در انگلیسی (circum+cision) به معنای بریدن پوست اطراف آلت است که در آن پوست ختنه گاه به همراه لگام که پوست را به زیر نوک آلت تناسلی مردانه متصل میکند بریده میشود. بهتر است ختنه حداکثر زیر دو سال انجام شود.[نیازمند منبع]
محتویات |
[ویرایش] شیوع
ختنه شایعترین عمل جراحی است که روی نوزادان پسر انجام میشود. در آمریکا سالانه ۱/۵ میلیون ختنه با هزینهای بالغ بر ۱۵۰ میلیون دلار انجام میشود. انجام ختنه در آمریکای جنوبی و مرکزی، آسیا و بیشتر اروپا شیوع پایینی دارد. در کانادا ۴۸ درصد مردان ختنه کردهاند. گروههای مذهبی همچون معتقدان به یهودیت و اسلام انجام ختنه را توصیه میکنند. در آمریکا آمار دقیقی وجود ندارد ولی در بسیاری از مناطق بالای ۴۵ درصد مردان ختنه شدهاند. که این میزان در میان سفید پوستان بالاتر بوده و در میان گروههایی همچون سیاهان و اسپانیایی تباران پایینتر است.[۶]
[ویرایش] جنبههای بهداشتی
تحلیلهای هزینه-فایدهی ختنه تغییر کردهاند. بعضی در مجموع اندکی فایدهی آن را بیشتر دیدهاند.[۷][۸] و بعضی هم اندکی ضایعات و عوارض آن را بیشتر یافتهاند، [۹][۱۰] و یکی هم نتیجه را اینگونه یافته است که فواید و خطرات آن برابرند و پیشنهاد دادهاست که میتوان برای ختنهکردن بر مبنای فاکتورهای غیر پزشکی و بهداشتی تصمیم گرفت.[۱۱]
[ویرایش] فعالیت جنسی
تاثیرات جنسی ختنه موضوع مناقشه و بحث زیادی بوده است. انجمن پزشکی اطفال آمریکا، یک بررسی (خود گزارشدهی self-report) را خاطر نشان میکند که مردان بالغ ختنه شده، مشکلات جنسی(dysfunction) کمتری و جزئیات جنسی بیشتری داشتهاند، (تحقیق خاطر نشان شده میگوید: مردان ختنه شده تجارب متنوعتری (از لحاظ نوع شامل:رابطهی جنسی دهانی دگرجنسخواهی فعال، رابطهی جنسی دهانی دگرجنسخواهی منفعل، رابطهی جنسی دهانی همجنسخواهی فعال، رابطهی جنسی دهانی دگرجنسخواهی منفعل، رابطهی جنسی معقدی دگرجنسخواهی و خودارضایی) بیشتری شرکت داشتهاند. [۱۲]) ولی در کنار آن خاطر نشان میکند که حساسیت آلت و همچنین میزان ارضای جنسی برای مردان ختنه شده، کاهش یافته است.[۱۳]
یک پژوهش در سال ۲۰۰۷ توسط سورِلز و همکاران نشان داد که حساسیت آلت جنسی در مردان ختنه شده به میزان قابلتوجهی کمتر از مردان ختنه نشده است. در این پژوهش با نگاشت(نقشه آلت) آزمون لمس توسط نخ نایلونی این نتیجه بهدست آمد که حساسترین نقطهی آلت برای مردان ختنه شده، محل زخم باقیماندهی از عمل ختنه است(برش محل ختنه). همچنین در مردان ختنه نشده، ۵ نقطه در غفله(پوستی که در ختنه برداشته میشود) وجود دارد، که از محل برش ختنه در مردان ختنه شده حساستر است و با تماس خفیفتری تحریک میشود. این ۵ نقطه معمولا در ختنه برداشته میشوند. [۱۴] در مطالعهی قدیمیتر انجام شده در سال ۱۹۶۶ تفاوتی میان میزان حس غدد در آلت، بین مردان ختنه شده و ختنه نشده، یافت نشده بود.[۱۵]
یک بررسی در سال ۲۰۰۲ توسط بویل و همکاران. بیانگر این موضوع بود که: «دستگاه جنسی مرد که دستنخورده و سالم باشد دارای هزاران گیرندهی حسی بسیار حساس و همچنین پایانههای عصبی بسیار تحریک کننده (ارضا کننده) است که خیلی از آنها در ختنه از دست میروند، که باعث کاهش غیرقابل اجتناب احساس و شور جنسی در مردان ختنه شده است.، آنها نتیجه گرفتند: «آمیزش جنسی، وقتی مرد ختنه شده است، برای هردو جفت(یار) کمتر ارضا کننده است.»[۱۶]
[ویرایش] عفونتهای مجاری ادراری
سن شیوع عفونتهای ادراری در مردان زیر یکسالگی میباشد بنابر این بیشتر مطالعات انجام شده بر این گروه سنی تمرکز کردهاند. در مطالعاتی که در مورد این مساله انجام شده به خوبی نشان داده شده که ریسک عفونتهای ادراری در پسران ختنه کرده به مقداری در حدود ۳ تا ۷ برابر کمتر از میزان شیوع این عفونتهای در پسران ختنه نکردهاست. اینطور بیان شده که در میان هر هزار نوزاد ختنه نشده ۷-۱۴ مورد عفونت اداری طی سال اول زندگی به وقوع میپیوندد که این میزان در صورت ختنه شدن به ۱-۲ میرسد.[۱۷]
یک فراپژوهش از ۱۲پژوهش که نتایج بررسی ۴۰۲٫۹۰۸ کودک را دربرمیگرفت مشخص کرد که ختنه با میزان قابل توجهی از عفونت مجاری ادراری (UTI) در کودکان همبستگی دارد. به هرحال نویسندگان این فراپژوهش اذعان کردهاند که تنها ۱٪ از کودکان با کارایی معمولی مجاری ادراری مبتلا به این عفونت میشوند تعداد کودکانی که نیاز به درمان داشتند(تعدادی که لازم بود ختنه شوند)، ۱۱۱ نفر محاسبه شد. چون خونریزی شدید و عفونت از معمولترین عوارض ختنه هستند، و در حدود ۲٪ موارد رخ میدهند، نتیجه گرفتند که فایده داشتن کلینیکی ختنه تنها در پسرانی محتمل است که خطر عفونت مجرای ادراری در آنها زیاد باشد (مثل پسرانی که بازگشت ادرار با درجهی بالا یا سابقهی عفونت مجرای ادراری بازگشت کننده داشته باشند)، که تعدادی که نیاز به درمان داشتند به ۴ تا ۱۱ نفر کاهش پیدا کرد. [۱۸]
[ویرایش] عفونتهای منتقله از راه جنسی و ایدز
یافتههای متضادی در مورد تاثیر ختنه شدن بر عفونتهای منتقله از راه جنسی مطرح شدهاست. و نیاز به انجام مطالعات دقیقتر و به کارگیری متودولوژی علمی و به دور از احساس در مطالعات آینده احساس میشود[۱۹]. در مطالعات انجام شده مشخص شده که ریسک ابتدا به سفلیس در مردان ختنه شده کمتر است.[۲۰] همچنین احتمال ابتلا به عفونت اچ آی وی در مردان ختنه شده نسبت به مردان ختنه نشدن کاهش مییابد.[۲۱] با این حال با توجه به اینکه عادات رفتاری در ابتلا به عفونت ادراری فاکتورهای به مراتب قویتری هستند اهمیت ختنه شدن در کاهش بروز این عفونتها چندان قابل توجه نیست.[۲۲]
[ویرایش] سرطان آلت جنسی مردان
سرطان پنیس یک بیماری نادر با درصد شیوعی به میزان ۹-۱۰ مورد در هر یک میلیون مرد است. مشخصی شده که ختنه نشدن ریسک بروز را بیش از ۳ برابر افزایش میدهد با این حال با توجه به شیوع پایین این سرطان بروز آن در یک فرد ختنه شده پایین است.[۲۳]
[ویرایش] سرطان گردن رحم
عامل ایجاد این سرطان ویروس پاپیلومای انسانی ۱۶ و ۱۸ است. برخی محققان کاهش بروز عفونت و متعاقب آن سرطان سرویکس در زنان شریک جنسی مردان ختنه شده را مطرح کرده اند[۲۴]. با این حال با توجه به سببشناسی این سرطان که شروع فعالیت جنسی در سنین پایین و داشتن شرکای جنسی متعدد است هیچ ارتباط مستقیم میان ختنه شدن مرد و کاهش ریسک این سرطان در شریک جنسیاش تاکنون یافت نشدهاست.[۲۵]
| تغییر شکل در بدن |
| برداشتن بافت |
| تغییر بافت |
| افزودن به بافت |
| خالکوبی |
[ویرایش] انتقادهای حقوقی به ختنه
مردان باید در مورد اینکه ختنه بشوند یا نشوند حق انتخاب داشته باشند. نه همچون امروز که این موضوع به آنها تحمیل میشود. ختنهی نوزادان بدون دلیل پزشکی فوری، نقض بیدلیل و ناموجه حقوق اساسی بشر است. این اقدام بیشتر به آیینهای باستانی رایج شبیهاست تا یک اقدام پزشکی مسئولانه.اگر بزرگسالان با رضایت خویش بخواهند با بریدن بخشی از بدن خود و یا اضافه کردن بخشی دیگر آن را تغییر دهند، این حق آنهاست. و زیبایی چیزی است که تا حد بسیار زیادی به چشم ناظر آن بستگی دارد، اما ختنهی نوزادان مسالهای کاملاً متفاوت است. ختنهی نوزادان یعنی انجام عمل جراحی بدون رضایت فرد موردنظر و تغییر دادن اندام جنسی-تناسلی او به طور دائمی و همیشگی. در بسیاری از موارد این عمل بدون دلیل پزشکی کافی صورت میگیرد، برای مثال اجبار نوزاد برای مطابقت با دستورهای یک مذهب معین. همانطور که ما برقراری رابطهی جنسی بدون رضایت با فرد مقابل را «تجاوز جنسی» مینامیم، ختنهکردن فرد بدون رضایت او و داشتن دلیل منطقی، باید «معیوبسازی» نامیده شود.[۲۶]
نظرسنجیها نشان میدهد که دو تا از رایجترین دلایلی که والدین برای ختنهی نوزاد خود به آنها استناد میکنند عبارتند از «بهداشت» و «شکل ظاهری آلت». استدلال «بهداشتی» یک استدلال آشکارا بیاساس است- برای هیچ بخش دیگری از بدن، به منظور بهبود بهداشت، ما توصیه نمیکنیم که به جای «شستشوی دقیق» آن عضو، عضو مورد نظر بریده شود. همینطور در مورد استدلال مربوط به زیبایی، این استدلال که پدر و مادر نگران زیبایی ظاهری اندام جنسی پسر بچهی خود هستند یاوهای بیش نیست. آیا این چیزی نیست که خود فرد باید راجع به آن تصمیم بگیرد؟[۲۷]
پی. زی. مایرز اخیراً مینویسد: «بهانههای جدیدی به میان آمدهاند: از توجیه ختنه به عنوان روشی برای جلوگیری از خودارضایی گرفته تا روشی برای جلوگیری از سرطان یا برای جلوگیری از ایدز. تمامی این ادعاها با پژوهشهای بیشتر رد شدهاند و در عین حال سازمانهای طرفدار ختنه همچنان آنها را ترویج میکنند.» از توجیهاتی که اخیراً بکار برده میشود خرافهی جلوگیری از ایدز است، که به عنوان توجیهی برای ترویج گستردهی ختنه در آفریقا به آن توسل میشود. طیف وسیعی از مطالعات که مدعی بودند ختنه در مردان، خطر انتقال ایدز را کاهش میدهد؛ در واقع تحقیقات انجام شده در ۱۹ کشور حاکی از آن است که هیچ ارتباطی بین ختنه و خطر ابتلا به ویروس ایدز وجود ندارد. حتی اگر چنین ارتباطی نیز یافت شود، این موضوع میتواند از طریق ختنهی داوطلبانه و همراه با رضایت هنگام بزرگسالی صورت گیرد.[۲۸]
از مزایا یا معیاب جسمانی که بگذریم، ختنهی نوزاد تا به حال تاثیر روانی عمیقی بر بسیاری از مردان داشتهاست. "من نمیتوانم این را از ذهنم بیرون کنم که چطور علارغم تمایل و رضایت من، اندام مرا معیوب کردهاند." م گزارشهای فراوانی در این زمینه وجود دارد، اما من در اینجا تنها به چند نقل قول برجسته بسنده میکنم. فیلیپ، از لندن، از احساسش میگوید زمانی که برای نخستین بار به عنوان یک بچهی کوچک از موقعیت خود باخبر شد: "میخواستم آن را بپوشانم. احساس ناقص بودن داشتم. همچنین احساس کردم که پدر و مادرم مرا از خود رانده بودند.... چرا به آنها به کسی اجازه داده بودند چنین کاری با من انجام دهد؟ من به این دلیل، احساسی از ناتوانی و مورد سوء استفاده قرار گرفتن داشتم." او از پدر و مادرها میخواهد که این موضوع را در نظر بگیرند: "به هیچ وجه این کار را انجام ندهید. حتی اگر فکر میکنید که در آینده لازم خواهد بود. تا آن زمان که انجام آن واقعاً ضروری شود دست نگاه دارید." جیمز نیز از لندن دیدگاه مشابهی دارد: "به عنوان یک فرد بزرگسال وضعیت من همواره باعث شدهاست که احساس کنم «مشکل» دارم، من نیز همانند فردی که از نظر بینایی نزدیکبین است قادرم با وجود چنین اتفاقی همچنان به زندگی ادامه دهم اما قطعاً ترجیح میدادم که چنین نبود. فکر کردن به اینکه یک بزرگسال مسئول و خوشنیت، باید چنین تظاهر کند بسیار غمگینانهاست."[۲۹]
برای درک این نقض حقوق فردی، میتوان این آزمایش ذهنی را امتحان کرد: تصور کنید فردا صبح که از خواب بیدار میشوید متوجه شوید که به تختخواب بسته شدهاید و اندام جنسی برهنهی شما در معرض نور آزارندهی لامپهای بیمارستان است. والدین شما تصمیم گرفتهاند تا مقداری از پوست آلت شما را بردارند؛ شاید برای اینکه شما را وادار به گرویدن به مذهب خود کنند، شاید به این دلیل اینکه به شما اعتماد ندارند که در حمام بدن خود را به قدر کافی تمیز خواهید شست، یا شاید صرفاً به این دلیل که فکر میکنند آلت جنسی شما باید شبیه به آلت جنسی پدرتان باشد. اگر دوست ندارید تصور کنید چنین اتفاقی برای شما بیفتد، اگر به داشتن حق تصمیمگیری شخصی یا داشتن حق در مورد آنچه بر روی بدن شما صورت میگیرد اعتقاد دارید و این عمل را ناقض این حق میدانید، پس چطور حاضرید چنین کاری بر روی نوزادان صورت بگیرد؟[۳۰]
ختنهی نوزادان بدون دلیل پزشکی چیزی نیست جز معیوبسازی جنسی. وارد کردن آسیب به طور عامدانه به بدن کودک، با هدف اجرای یک دستور مذهبی، و یا برای راضیکردن پدر و مادر در مورد اینکه آلت تناسلی مرد باید چه شکلی داشته باشد، یک عمل بیمارگونهاست و هیچ جایی در جامعهی امروزی ندارد. ختنهی نوزادان – صرفنظر از جنسیت نوزاد- باید متوقف شود.[۳۱]
[ویرایش] عوارض ختنه
شیوع عوارض عمل ختنه در حدود ۰/۲ تا ۰/۶ درصد موارد گزارش شدهاست. بیشتر عوارض خفیف هستند. شایعترین عارضه خون ریزی است که در ۰/۱ درصد موارد مشاهده شده است[۳۲]. این خونریزی به ندرت نیاز به انتقال خون دارد و با اقدامات ساده کنترل میشود. دومین عارضه عفونت موضعی است که خفیف و به صورت قرمزی و ترشح چرک بارز میشود. موارد منفردی از عوارض ایزوله گزارش شده که شامل فیموزیس راجعه، بازشدن زخم، پنیس مخفی، اشکالات زیبایی به علت پوست اضافه، احتباس ادراری، التهاب مجزا (مِآتیت) تنگی مِآ، کوردی، انکلوژن کیست و باقی ماندن اجزای پلاستیبال است. گزارشهای موردی خاصی هم از موارد نادری همچون سندرم پوست فلس دار، فاسئیت نکروزان، سپسیس، مننژیت و همچون عوارض جراحی بزرگی همچون فیستول اورترا، قطع گلنز پنیس و نکروز پنیس دیده شدهاست.
انجام بدون بیحسی ختنه میتواند یکی از زجر آورترین خاطرات ایام کودکی باشد. در این راستا دانشمندان بهوسیله اندازه گیری تعداد ضربان قلب، فشار خون و سطح کورتیزول خون (هورمون ضداسترس بدن) دیدهاند که نوزادی که بدون بی حسی ختنه میشود، درد زیادی را تحمل میکند و علاوه بر اهمیت خود درد، این خاطره باعث میشود که نوزاد نسبت به سایر دردهای دیگر مثل واکسنهایی که بعداً به کودک تزریق میشود، واکنش شدیدتری نشان دهد.
بر اساس این یافته، انجمن اطفال آمریکا توصیه میکند که در حین انجام ختنه حتماً باید نوزاد بیحس شود. انواع داروهای بیحسی مورد استفاده در حین انجام ختنه عبارتند از: بیحسی زیرپوستی آلت تناسلی، بیحس کردن عصب پشت آلت تناسلی و استفاده از کرم EMLA روی پوست که ترکیبی از مواد بیحس کننده موضعی است.
[ویرایش] منع و کاربرد در پزشکی
انجام ختنه در یک ناهنجاری مادرزادی آلت منع به نام هایپواسپادیازیس منع دارد. از آنجا که در این ناهنجاری مجرا از زیر آلت باز میشود برای انجام بعدی ترمیم جراحی از پرهپوس استفاده میشود.[۳۳] از ختنه در درمان فیموزیس استفاده میشود. در فیموزیس مادرزادی تا ۳ سالگی صبر کرده و در صورتیکه در این سن پره پوس قابلیت ارتجاع و برگشتن نداشت برای جلوگیری از بروز عارضه عمل ختنه انجام میشود. همچنین ختنه درمان انتخابی فیموزیس اکتسابی است. در پارافموزیس هم ختنه را میتوان به عنوان یک عمل انتخابی انجام داد.[۳۴]
[ویرایش] دین
در میان ادیان مختلف جهان، در ادیان ابراهیمی یهودیت و اسلام توصیه به ختنه به عنوان اقدامی مذهبی شدهاست. از ختنه در قرآن اسم برده نشدهاست اما در حدیث آمدهاست و در مذهب سنی، ختنه واجب است با این حال برای گرویدن به اسلام ختنه لازم نیست. قبل از اسلام ختنه کردن در یهودیت واجب است. در مسیحیت ختنه به عنوان دستوری دینی وجود ندارد.
[ویرایش] ختنه زنان
به عمل بریدن آلت تناسلی زنان، ختنه زنان نیز میگویند که در بسیاری از کشورها غیرقانونی است و سازمانهای بینالمللی آن را برای سلامتی زیانآور و نقض حقوق زنان میدانند.[۳۵][۳۶]
[ویرایش] بازگرداندن ختنه
بازگرداندن اثر ختنه تا حد محدودی میسر است و بهForeskin restoration و Uncircumcising معروف است([۳۷]).
[ویرایش] منابع
- ↑ مشارکتکنندگان ویکیپدیا، «Circumcision»، ویکیپدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد. (نسخهٔ ۱۹ سپتامبر ۲۰۰۶).
- ↑ مشارکتکنندگان ویکیپدیا، «Circumcision»، ویکیپدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد. (نسخهٔ ۱۹ سپتامبر ۲۰۰۶).
- ↑ ختنه حساسیت آلت را از بین میبرد
- ↑ تاثیر ختنه بر شیر نخوردن بچه از سینهٔ مادر
- ↑ Neonatal Circumcision Reconsidered
- ↑ Circumcision Policy Statement. American Academy of Pediatrics. Task Force on Circumcision. Pediatrics 103:686, 1999
- ↑ Schoen, Edgar J.; Christopher J. Colby, Trinh T. To (March 2006). "Cost Analysis of Neonatal Circumcision in a Large Health Maintenance Organization" (Abstract). The Journal of Urology 175 (3): 1111–1115. doi:10.1016/S0022-5347(05)00399-X. PMID 16469634. http://www.jurology.com/article/PIIS002253470500399X/abstract. Retrieved 2006-07-01.
- ↑ Alanis, Mark C.; Richard S. Lucidi (May 2004). "Neonatal Circumcision: A Review of the World’s Oldest and Most Controversial Operation" (Abstract). Obstetrical & Gynecological Survey 59 (5): 379–395. doi:10.1097/00006254-200405000-00026. PMID 15097799. http://www.obgynsurvey.com/pt/re/obgynsurv/abstract.00006254-200405000-00026.htm;jsessionid=FbJT6LYnQxr66KhvWNsBW0msy7shpJgL39wbFTGLnQpzJ82BGLVQ!1096339265!-949856144!8091!-1. Retrieved 2006-09-27.
- ↑ Van Howe, Robert S. (November 2004). "A Cost-Utility Analysis of Neonatal Circumcision" (Abstract). Medical Decision Making 24 (6): 584–601. doi:10.1177/0272989X04271039. PMID 15534340. http://mdm.sagepub.com/cgi/content/abstract/24/6/584. Retrieved 2006-07-01.
- ↑ Ganiats, TG; Humphrey JB, Taras HL, Kaplan RM. (Oct–December 1991). "Routine neonatal circumcision: a cost-utility analysis". Medical Decision Making 11 (4): 282–293. doi:10.1177/0272989X9101100406. PMID 1766331.
- ↑ Lawler, FH; Bisonni RS, Holtgrave DR. (Nov–December 1991). "Circumcision: a decision analysis of its medical value.". Family Medicine 23 (8): 587–593. PMID 1794670.
- ↑ Circumcision in the United States Prevalence, Prophylactic Effects, and Sexual Practice Edward O. Laumann, PhD; Christopher M. Masi, MD; Ezra W. Zuckerman, MA JAMA. 1997;277(13):1052-1057.)
- ↑ "Circumcision policy statement. American Academy of Pediatrics. Task Force on Circumcision". Pediatrics 103 (3): 686–93. March 1999. doi:10.1542/peds.103.3.686. PMID 10049981.
- ↑ Sorrells, M. L., Snyder, J. L., Reiss, M. D., Eden, C., Milos, M. F., Wilcox, N. and Van Howe, R. S. (2007), Fine-touch pressure thresholds in the adult penis. BJU International, 99: 864–869. doi: 10.1111/j.1464-410X.2006.06685.x دیدن مقاله
- ↑ Masters WH, Johnson VE. Human Sexual Response. Boston, MA: Little, Brown and Company; 1966:189-191
- ↑ Boyle, Gregory J; Svoboda, J Steven; Goldman, Ronald; Fernandez, Ephrem (2002). "Male circumcision: pain, trauma, and psychosexual sequelae". Bond University Faculty of Humanities and Social Sciences. http://epublications.bond.edu.au/cgi/viewcontent.cgi?article=1036&context=hss_pubs.
- ↑ Circumcision Policy Statement - Task Force on Circumcision 103 (3): 686 - AAP Policy
- ↑ Singh-Grewal D, Macdessi J, Craig J (August 2005). "Circumcision for the prevention of urinary tract infection in boys: a systematic review of randomised trials and observational studies". Archives of Disease in Childhood 90 (8): 853–8. doi:10.1136/adc.2004.049353. PMC 1720543. PMID 15890696. "Circumcision was associated with a significantly reduced risk of UTI (OR = 0.13; 95% CI, 0.08 to 0.20; p<0.001) with the same odds ratio (0.13) for all three types of study design.".
- ↑ De Vincenzi I, Mertens T: Male circumcision: a role in HIV prevention? [editorial] AIDS 1994; 8: 153-160
- ↑ Cook LS, Koutsky LA, Holmes KK Circumcision and sexually transmitted diseases. Am J Public Health. 1994; 84:197-201
- ↑ Moses S, Plummer FA, Bradley JE, The association between the lack of male circumcision and the risk for HIV infection: a review of the epidemiological data. Sex Transm Dis. 1994; 21:201-210
- ↑ Circumcision Policy Statement - Task Force on Circumcision 103 (3): 686 - AAP Policy
- ↑ Circumcision Policy Statement - Task Force on Circumcision 103 (3): 686 - AAP Policy
- ↑ Martinez I: Relationship of squamous cell carcinoma of the cervix uteri to squamous cell carcinoma of the penis among Puerto Rican women married to men with penile carcinoma. Cancer 1969; 24: 777-780
- ↑ Kessler II: Etiological concepts in cervical carcinogenesis. Gynecol Oncol 1981; 12 (suppl 2): S7-S24
- ↑ Infant male circumcision is genital mutilation | Martin Robbins | Science | guardian.co.uk
- ↑ Infant male circumcision is genital mutilation | Martin Robbins | Science | guardian.co.uk
- ↑ Infant male circumcision is genital mutilation | Martin Robbins | Science | guardian.co.uk
- ↑ Infant male circumcision is genital mutilation | Martin Robbins | Science | guardian.co.uk
- ↑ Infant male circumcision is genital mutilation | Martin Robbins | Science | guardian.co.uk
- ↑ Infant male circumcision is genital mutilation | Martin Robbins | Science | guardian.co.uk
- ↑ Kaplan GW Complications of circumcision. Urol Clin North Am. 1983; 10:543-549
- ↑ Current surgery 2006
- ↑ Current surgery 2006
- ↑ ناقصسازی جنسی ۲۴ درصد از زنان یمن، شهرزادنیوز
- ↑ «ختنه زنان در کردستان همان است که بود». شهرزادنیوز، 1387-02-26. بازبینیشده در ۱۵ مه ۲۰۰۸.
- ↑ Uncircumcising: Undoing the Effects of an Ancient Practice in a Modern World
[ویرایش] منابع عوارض
| در ویکیانبار منابعی در رابطه با ختنه موجود است. |