گیلان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد.

پرش به: ناوبری, جستجو
نقشه استان گیلان

استان گیلان یکی از استان‌های شمالی ایران به مرکزیت شهر رشت، و با مساحت ۱۴۷۱۱ کیلومتر مربع می‌باشد. این استان در ۳۶ درجه و ۳۴ دقیقه تا ۳۸ درجه و ۲۷ دقیقه عرض شمالی و ۴۸ درجه و ۵۳ دقیقه تا ۵۰ درجه و ۳۴ دقیقه طول شرقی از نصف النهار قرار گرفته‌است.

درازای آن از شمال باختری به جنوب خاوری، ۲۳۵ کیلومتر و پهنای آن، از ۲۵ تا ۱۰۵ کیلومتر تغییر می‌کند. رشته کوههای البرز با ارتفاع متوسط ۳۰۰۰ متر، همانند دیواری در باختر و جنوب گیلان کشیده شده و این منطقه جز از راه دره منجیل، راه زمینی دیگری به فلات ایران ندارد[نیازمند منبع]. کمترین فاصله کوه از دریای خزر (در بخش حویق از شهرستان تالش) نزدیک به ۳ کیلومتر و بیشترین فاصله آن از دریا (در امام زاده هاشم، مسیر جاده رشت- قزوین) حدود ۵۰ کیلومتر است.

این استان، از شمال به دریای خزر و کشورهای مستقل آسیای میانه، از غرب به استان اردبیل، از جنوب به استان زنجان و قزوین و از شرق به استان مازندران محدود می‌گردد.

بر اساس آخرین تقسیمات کشوری، تا پایان شهریور سال ۱۳۸۳، استان گیلان دارای ۱۶ شهرستان، ۴۸ شهر و ۴۳ بخش، ۱۰۹ دهستان و ۲۸۹۲ آبادی (۲۶۹۰ آبادی دارای سکنه و ۲۰۲ آبادی خالی از سکنه) می‌باشد. [۱]

فهرست مندرجات

[ویرایش] فراورده‌های کشاورزی استان گیلان

نام‌دارترین فراورده‌های کشاورزی این استان برنج و چای و زیتون می‌باشند.

[ویرایش] گویش‌های استان گیلان

زبان گفتاری مردم این استان گیلکی است، در نواحی باختری و شمال باختری استان که تالش نشین است گویش تالشی، و در جنوب گیلان (به ویژه در شهرستان رودبار) که کردنشین است کردی و نیز لری و در ناحیه‌های دیلم نشین شهرستان رودبار دیلمی در کنار فارسی گپ زده می‌شوند.

[ویرایش] زبان دیلمی

زبان مردم کوهستان جنوب گیلان ، دیلمی است.

نامهای مختلفی که بر آن نهاده‌اند:

  • دیلمی: که به اصالت این زبان بر می‌گردد . کل گسترده این زبان در زمانهای گذشته دروازه دیلم نامیده می‌شد که از کوه درفک تا کوههای بابل را در بر می‌گرفت. و در اصطلاح کنونی به این سرزمین که غالبا کوهستانی است، دیلمستان گفته می‌شود.
  • تاتی: این نام به غلط توسط ترکان وارد شده‌است.
  • مادی: پروفسور احسان یارشاطر این زبان را به نام باستانی آن یعنی مادی می‌خواند.

زبان دیلمی از شمال تا سراوان رشت ، از جنوب تا الموت قزوین ، از شرق تا دیلمان ، خورگام ، اشکور و کوههای غرب مازندران و از غرب تا کوههای تالش گسترده‌است. زبان دیلمی در مناطق دیلمان و اشکور به علت مراودات چندین‌ساله مردم با مناطق جلگه‌ای و گیلک‌نشین، لهجه گیلکی به خود گرفته‌است و همین مساله در مناطق دیلم‌نشین مازندران نیز به چشم می‌خورد. زبان واقعی و گویش درست و اصلی گیلکی فعلی در حال حاضر در کل صومعه‌سرا و انزلی و قسمت‌هایی از فومن و رشت صحبت می‌شود.

[ویرایش] جاذبه های طبیعی

جاذبه هاي طبيعي گيلان را می توان به پنج بخش تقسیم کرد: 1. سواحل دريا: شهرهاي آستارا، بندر انزلي و كيانشهر مستقيماً در كنار دريا قرار دارند. سواحل دريا در استان گيلان به 22 كيلومتر مي رسد 2. تالاب ها و درياچه ها: تالاب انزلي از جمله زيباترين مناظر آبي گيلان است. در داخل تالاب ، جزاير زيبايي وجود دارد.در جنوب شهر آستارا نیز يكي از درياچه هاي زيباي ساحلي گيلان در مساحتي كوچك قرار دارد.درياچه اصلي سد سفيدرود كه در دره هاي جنوبي و غربي شهر منجيل تشكيل شده است، نخستين منظره آبي براي مسافريني است كه از جاده قزوين وارد گيلان مي شوند.3.رودها :بستر رودهاي گيلان عمدتاً در مسير دره هاي كوهستاني و كوهپايه اي كه از جنگل هاي سرسبز و انبوه پوشيده شده اند قرار گرفته است. 4.آب هاي معدني: چشمه ي آب گاز سنگرود؛ در روستاي سنگرود از توابع دهستان عمارلو شهرستان رودبار قرار دارد. چشمه كلشتر منجيل ؛ اين چشمه حدود يك كيلومتر پايين تر از سد سفيدرود در فاصله پانصدمتري جاده اصلي قزوين به رشت قرار دارد. چشمه آب معدني ماسوله ؛ در ابتداي ورودي شهر تاريخي ماسوله در كنار پارك شهر قرار دارد. چشمه چشماگل ؛ در روستاي طالم از توابع سنگر قرار دارد. چشمه ماستخور؛ در روستاي ماستخور نزديك رودبار در جبهه غربي سد منجيل قرار دارد. چشمه آب معدني سجيران ؛ در اشكور بالا، نزديكي روستاي سجيران واقع است.5.جنگل ها: جنگل هاي سراوان - نزديك رشت – جنگل هاي تالش ، جنگل هاي لاهيجان و جنگل هاي ديلمان از جمله جنگل هاي زيبا و ديدني گيلان است.[2]

[ویرایش] ييلاق ها

مناطق ييلاقي گيلان كه در حال حاضر مورد استفاده قرار مي گيرد عبارت اند از :

نواحي ييلاقي جواهر دشت؛ در ارتفاعات شرق گيلان قرار دارد و ييلاقِ نواحي چابكسر و واجارگاه و رحيم آباد به شمار مي روند.

ييلاق هاي واقع در مسير دره رودخانه پل رود؛ دره بسيار زيباي پل رود ، پس از گذشت از روستاي ديماين به نواحي ييلاقي اين ناحيه مي رسد. دره پل رود به دو شاخه تقسيم مي شود و هر يك به ييلاق هاي واقع در مسير خود مي رسد.

ييلاق هاي ديلمان و اسپيلي؛ ييلاق هاي اين ناحيه ، هم از نظر چشم انداز و هم از نظر آثار تاريخي و فرهنگي داراي اهميت بسيار است.

ييلاق هاي نواحي رودبار ؛ اين ييلاق ها را مي توان به دو قسمت تقسيم كرد: نخست ييلاق هاي واقع در شرق سفيدرود كه عمدتاً در عمارلو ، توتكابن و پره سر قرار دارند.

ييلاق هاي تالش و آستارا ؛ ماسوله جنوبي ترين ييلاق تالش است و پس از آن ييلاق هاي ماسال و شاندرمن قرار دارند. ييلاق « تالش دولاب » ، ييلاق « مريان» ، ييلاق « سوباتان » در اين منطقه ، از اين زمره اند. شهر آستارا ، از طريق گردنه حيران به نواحي ييلاقي آستارا مربوط مي شود.


[ویرایش] جستارهای وابسته


[ویرایش] معرفی کتاب

کتاب گیلان / به سرپرستی ابراهیم اصلاح عربانی - چاپ دوم ۱۳۸۰ - ISBN ۹۶۴-۹۱۲۰۶-۵-۳

[ویرایش] نشریات گیلان

در استان گیلان نشریات متعددی منشتر می شود که به نمونه هایی از آن اشاره می شود: هفته نامه پيام شمال، فصلنامه فرهنگ گيلان، فصلنامه گيلان، فصلنامه گيلان زمين و ماهنامه گيله وا که به زبان فارسي - گيلكي منتشر می شود.[3]

[ویرایش] موسسات آموزشی

[ویرایش] نگارخانه

طبیعت گیلان


[ویرایش] پیوند به بیرون


 این نوشتار دربارهٔ جغرافیا خُرد است. با گسترش آن به ویکی‌پدیا کمک کنید.

[ویرایش] منابع

  1. پرتال استان گیلان: [1]

[ویرایش] شهرها و شهرستان‌های استان گیلان

استان گیلان

استان گیلان

مرکز رشت
شهرستان‌ها آستارا | آستانه اشرفیه | اَملَش | بندر انزلی | رشت | رضوانشهر | رودبار | رودسر | سیاهکل | شَفت | صومعه‌سرا | طوالش | فومَن | لاهیجان | لنگرود | ماسال
شهرها

احمدسرگوراب | اسالم | آستارا | آستانه اشرفیه | اطاقور | املش | بازارجمعه | بره‌سر | بندر انزلی | پره‌سر | توتکابن | جیرنده | چابکسر | چوبر | حویق | خشکبیجار | خُمام | دیلمان | رانکوه | رحیم‌آباد | رستم‌آباد | رشت | رضوانشهر | رودبار | رودسر | رودبنه | سنگر | سیاهکَل | شفت | شلمان | صومعه‌سرا | فومن | کلاچای | کوچصفهان | کومله | کیاشهر | گوراب زرمیخ | لاهیجان | لشت نشا | لنگرود | لوشان | لوندویل | لیسار | ماسال | ماسوله | مرجقل | منجیل | واجارگاه | هشتپر 

نقاط دیدنی

مرداب انزلی | موزه نظامی نیروی دریایی | آبشار سجیران | آبشار لونک | آرامگاه دکتر محمد معین | اسپیدمزگت | باغ محتشم | بقعه شیخ زاهد گیلانی | پل غازیان | شیطان‌کوه | عمارت شهرداری رشت | عمارت کلاه‌فرنگی رشت | قلعه کول | ماسوله | موزه چای ایران | موزه رشت | موزه کاکتوس‌ها (آستارا) 

فهرست روستاهای استان گیلان