گلپایگان

گلپایگان گلپایگان
گلپایگان °۵۰٫۱۷شرقی °۳۳٫۲۷شمالی / ۵۰٫۱۷;۳۳٫۲۷ مناره گلپایگان تنها فانوس صحرایی جهان، راهنمای كاروان‌های جاده ابریشم
اطلاعات کلی
کشور	ایران
استان	اصفهان
شهرستان	گلپایگان
بخش	مرکزی
نام(های) قدیمی	ورت پادگان (سرزمین گل ُسرخ)، چهرآزادگان، گَرپادگان، جلفادقان، جرفادقان، ورتپاتکان، وردپاذکان کوهپایگان، گٍل پایگان ، گُل پایگان، شهر ُگلباد، گلبادگان،
سال شهرشدن	دارای قدمت تاریخی
مردم
جمعیت	۸۶۶۰۱
زبان‌ گفتاری	پارسی
مذهب	شیعه
جغرافیای طبیعی
مساحت	۲۴۲۱ کیلومتر مربع
ارتفاع از سطح دریا	حدود ۱۸۳۰ متر
آب‌وهوا
میانگین دمای سالانه	۲۸ درجه
اطلاعات شهری
ره‌آورد	صنایع دستی (منبت، خاتم کاری و قالی بافی) لبنیات، کباب گلپایگان،
پیش‌شماره تلفنی	۰۳۷۲
وبگاه	سایت گلپایگان و گلپایگانی‌ها
تابلوی خوش‌آمد به شهر
به گلپایگون خوش امدید!

گلپایگان شهری در استان اصفهان ایران است که درفاصله ۳۵۲ کیلومتری تهران و۱۵۶کیلو متری شمال غربی اصفهان قرار دارد. سلسله کوه‌های مرکزی و رود قبله، که از کوه‌های جنوبی خوانسار سرچشمه می‌گیرد، از این شهر می‌گذرد و مابین شهرهای خوانسار، نجف‌آباد، خمین و ميمه قرار گرفته است. گلپایگان شهری است با فرهنگ کهن، پرداخته سمره (هُمای بنت بهمن، چهره آزاد)، از سلسله کیانیان، که دراصل نامش، وردپاتکان (سرزمین گل ُسرخ) بوده‌است.

تاریخ

نوشتار اصلی: تاریخ گلپایگان و آثار بجای مانده

نوشتار اصلی: گلپایگان و دوران مشروطه

سابقه سکونت در گلپایگان

سابقه سکونت در گلپایگان به دوران پارینه سنگی میانه و نو سنگی می‌رسد. این ادعا را ازجمله، سنگ نگاره‌هایی که بیانگر اشیایی از قبیل چماق و تیر و کمان و کمند و کهن‌ترین سازهای ایرانی است، اثبات می‌کند. البته روش‌های علمی که برای تعیین تاریخ دوره‌های پارینه سنگی به کار می‌رود، هنوز بر روی آثار به دست آمده از گلپایگان انجام نشده‌است، و به همین دلیل نمیتوان بطور دقیق سابقه سکونت در گلپایگان را مشخص نمود.

گلپایگان در تاریخ

بعد از هجوم اعراب گلپایکان (مثل دیگر شهرهای این سرزمین) در قلمرو امویان، عباسیان، صفاریان، دیلمیان، سلجوقیان، خوارزم شاهیان، مظفریان و ایلخانیان مغول قرار داشت.

در دوران بعد از اسلام به ویژه در دوران عباسیان، گلپایگان از مناطق آباد کشور بوده‌است، اوج شکوفایی شهر در زمان حکومت سلجوقیان به خصوص محمد بن ملکشاه سلجوقی بوده که بناهای زیادی از جمله مناره و بازار و مسجد جامع را از خود باقی گذاشته‌است.

گلپایگان در حمله مغول‌ها آسیب فراوان دید. به دنبال آشوب‌های اسماعیلیه و فتنه مغول این شهر از اعتبار و رونق ساقط گشت و تنها در زمان «اوزون حسن» (ابو النصر حسن بیگ بن عثمان بیگ، سرسلسله آق قویونلو) ۸۸۲- ۸۲۸ ق بار دیگر نامی از آن بر سر راه تجاری همدان به اصفهان به میان می‌آید.

وجود کاروانسراهای متعدد در منطقه و آثار تاریخی حکایت از اهمیت و آبادانی این شهر در دوره‌های مختلف تاریخی دارد.

آخرین دوران طلایی رونق شهر مقارن با دوران حکومت شاه عباس کبیر و امارت امامقلی خان است.

با شروع فتنه افغان، گلپایگان که مقر فرماندهی علیمردان خان بختیاری و محل تجمع نیروهای کمکی به اصفهان بود به شدت از طرف محمود افغان مورد انتقام جویی واقع گشت و نه تنها اکثر اهالی آن از دم تیغ گذشتند بلکه اغلب آثار و ابنیه و تاسیسات کشاورزی و قنوات آن هم تخریب گشت و دیگر هرگز این شهر به اعتباری که در گذشته داشت، دست نیافت. (اشراقی، ۱۳۸۳، ص۱۵۷ به نقل از تاریخ مسعودی نوشته ظل السلطان)

در زمان قاجاریه خصوصاً زمان ناصرالدین شاه و حکومت ظل السلطان بر اصفهان (که «اِبْراهیم‌ْ خان‌ِ صَدیق‌ُ المَمالِك‌» به فرمانروایی گلپایگان فرستاده شد)، شهر در استانه نابودی قرار گرفت.

ارگ تاریخی گوگد از بناهای بزرگ خشت و گلی ایران

مذهب اکثریت مردم گلپایگان بعد از اسلام به تبع قدرتهای حاکمه، شافعی بوده‌است، وقتی آل بویه به قدرت رسید، گروهی شیعه شدند ولی رویکرد اکثریت مردم به تشیع در زمان صفویه بود.

وجه تسمیه گلپایگان

گلپایگان را همای بنت بهمن کیانی ساخت و بنام خود سمره خواند که در اول همای را سمره گفتندی. دخترش آن را تجدید عمارت کرد و گلبادگان یا گربادگان گفت. (تاریخ جهان‌آرای عباسی یا عباسنامه، تألیف میرزا محمدطاهر وحید قزوینی، نزهةالقلوب: حمدالله مستوفی، به کوشش محمد دبیرسیاقی، تاریخ ایران: تألیف سرجان ملکم، ترجمه میرزا حیرت، قاموس الاعلام ترکی و ذیل جامع التواریخ رشیدی ص ۱۷۲ و مجمل التواریخ گلستانه ص ۲۷۳ و تاریخ گزیده ص ۹۹، ۴۱۷، ۵۴۳، ۶۹۹، ۶۷۰، ۶۷۷ و ۷۱۵)

گلپایگان از ترکیب سه کلمه ( گل - پای - گان ) تشکیل شده‌است.

نام اولیه شهر، گردپاذگان بوده‌است.(برهان قاطع،۱۳۶۱، ذیل گلپایگان)، گروهی دیگر نام اصلی آن را گَرپادگان به معنی کوهپایه می‌دانند. «گَر» در زبان پارسی میانه به معنای کوه‌ است.

در اواخر ساسانیان و اوائل اسلام «گردپادگان» خوانده می‌شد و تازیکان معرب نموده «جرباذکان» نامیده‌اند. (معجم البلدان یاقوت دیده شود). سپس از روی قاعده دیگری که آن نیز در زبانشناسی ایران معروف است، را و دال تبدیل به لام گشته و کلمه گارد مبدل بگال و سپس مبدل بگول و سپس مبدل به گل شده و بالاخره وردپاتکان و گلپایگان، شده یعنی شهر گلباد، و چنانکه گفتیم گلباد از نامهای معروف ایرانی بوده‌است. (مقالات کسروی ج ۱ صفحه ۱۲۲-۱۲۱)

برخی گفته‌اند در اصل «ورتپاتکان» به معنی شهر یا سرزمین ورتپات بوده که یکی از نام‌های ایران نیز می‌باشد. سپس به مرور زمان وردپاتکان، «وردپاذکان»، «گردپاذکان»، «گلپادگان» و سرانجام «گلپایگان» شده‌است.

ورد، به معنی گل سرخ است و در نتیجه تغییراتی که از روی قواعد زبان شناختی در آن روی داده، واژه ورد تبدیل به « گل » شده‌است. پات از مصدر پاییدن، به معنی نگاهبانی کردن است و «وردپات» گل نگاهدار معنی می‌دهد.

پات پس از مدتی «پاذ» و سرانجام تبدیل به «پای» شده‌است. واژه «کان» که سپس «گان» گردیده در آخر نام شهرها و آبادی‌های بسیاری چون اردکان، زنگان، ارزنگان و ارزنکان… آمده‌است.

سپیده سحر و طبیعت دل انگیز

مردم

وضعیت جمعیتی

بر اساس سرشماری سال ۱۳۸۵ تعداد جمعیت شهرستان گلپایگان ۸۶۶۰۱ نفر (۲۴۸۲۰ خانوار) بوده است.

این شهرستان سه دهستان (جلگه، کنار رودخانه و نیوان)، سه شهر (گلپایگان، گوگد و گلشهر) و ۵۲ روستا دارد.

تعداد افراد جمعیت گروه سنی ۱۰ - ۴۹ ساله ۵۶۷۲۰ نفر

تعداد بی سواد در گروه سنی ۱۰ - ۴۹ ساله ۱۲۷۴ نفر

درصد باسوادی درگروه سنی ۱۰ - ۴۹ ساله ۹۸ در صد

طبق آمار سال ۱۳۸۹، (در گروه سنی بین ده و ۴۹ سال) تعداد افراد بیسواد گلپایگان (با احتساب جلگه، کنار رودخانه، نیوان، گوگد، گلشهر و همه ۵۲ روستای گلپایگان) حدود ۱۳ هزار نفر بوده است. (۴۵۷۴ مرد، و ۸۳۴۸ زن)

آمار افراد باسواد گلپایگان (به نسبت جمعیت)، از دیگر شهرهای استان اصفهان بیشتر است.

زبان و لهجه گلپایگان

نوشتار اصلی: زبان و لهجه گلپایگان

در گلپایگان به جز عده محدودی از روستاهای منطقه که زبان خاص خودشان را دارند بیشتر مردم به زبان فارسی (و با لهجه گلپایگانی) صحبت می‌کنند.

جغرافیا

برخی روستاهای گلپایگان بدین شرح است: سعیدآباد، اسفرنجان، کلوچان، رباط قالقان، رباط ملکی، قالقان، مزرعه، حسن آباد، درب امامزاده، فاویان، حسن حافظ و...

آب و هوا

آب وهوای گلپایگان متغیر و دارای زمستانهای نسبتا سرد با حداقل حرارت ۲۱- درجه و تابستانهای گرم و خشک است که حداکثر حرارت آن تا۵/۳۷+ درجه می‌رسد. بارندگی غالبا در زمستان و میزان آن حدود ۳۰۰ میلیمتر است. گلپایگان از مناطق نیمه صحرایی است و به علت نزدیکی به کویر مرکزی، بارندگی آن کم و هوایش متغیر است. دشت گلپایگان، وسیع و آب آن از رودخانه و قنات و چشمه و منابع آب‌های زیرزمینی تامین می‌گردد.

اقلیم

کوهستان‌های پوشیده از مراتع و رودخانه‌های منطقه چشم انداز طبیعی زیبایی به وجود می‌آورند. سلسله جبال مرکزی ایران از این شهرستان می‌گذرد.

گلپایگان از طرف شمال به خمین (کمره) و قسمت كوچكي از مغرب به کوه‌های بختیاری و الیگودرز و از طرف جنوب به خوانسار و کوه های بختیاری و از طرف مشرق به میمه و کوه شیخ احمد و کوه سرخ و کوه صالح پیغمبر و ماهور گل گله و بیشه و از طرف جنوب شرقي به نجف آباد محدود است.

ارتفاع آن از سطح دریا ۱۸۱۸ متر است. (مبنای ارتفاع = سطح متوسط آب خلیج فارس در منطقه فاو که مبنای مسطحات اروپائی می‌باشد.)

تغییر شکل سطح زمین در دشت گلپایگان که برداشت بی رویه آب زیرزمینی یکی از عوامل اصلی آن است، دارد خودش را نشان می‌دهد. فرونشست زمین می‌تواند باعث آسیب های جبران‌ناپذیری به ساختمان ها، چاه ها، زمین های کشاورزی و شریان های حیاتی گردد. فرونشست زمین، یکی از پدیده‌های زمین‌شناسی است که در اثر زیاده روی‌های آدمی در بسیاری از نقاط جهان از جمله در گلپایگان، در حال وقوع است.

پوشش گیاهی

پوشش گیاهی درمناطق کوهستانی استپ کوهی همراه باانواع گوَن و به ویژه «کتیرا» است که مصرف صنعتی و بهداشتی دارد و به خارج از کشور هم صادر می‌شود.

استپ کوهی از غرب به شرق کاهش می‌یابد از این رو منطقه غرب که دارای پوشش گیاهی بهتر و آب بیشتر است، محل پرورش گوسفند و گله داری است. گیاهان خودرو مانند مُک کو (شیرین بیان) که ریشه آنها استفاده داروئی دارد، گل گاو زبان، شاتره، کاسنی، تره کوهی، چندال، مرزنجوش، دینارو (که بسیار خوش عطر و بو است)، شوید کوهی، پافغلاق، ریش قازی، شنگه، جوقاسم، گوش بره، خاکشیر، مرزنگوش، بارهنگ (بالنگ)، بابونه، بالنگو، قدامه، کرچک،...همه برای مردم شهر آشنا است.

در گلپایگان گندم، جو، پنبه، چغندر قند، تنباکو، شبدر، یونجه، سبزی‌های خوردنی، صیفی جات، آلو، زالزالک، سیب، هلو، آلوچه، گیلاس، آلبالو، زردآلو، مو (انگور از همه رقم: کشمش، عسکری، شآاونی (شاهونی)، مونقّا، ریش بابا...)، همه عمل می‌آید.

درختان قابل رویش گلپایگان عبارتند از: چنار، صنوبر، وه‌نو، بید مشک، عناّب، بادام کوهی، انجیر وحشی، سنجد، زبان گنجشک، بلوط، انجیر وحشی، نارون، توت، کاج، سپیدار، و درختان میوه (سیب، گلابی، زردآلو، بادام و گردو و...).

ارتفاعات شهرستان گلپایگان

نوشتار اصلی: ارتفاعات شهرستان گلپایگان

ارتفاعات شهرستان گلپایگان که دنباله شرقی سلسله جبال زاگرس و غالباً از کوه‌های اطراف اصفهان جدا شده، متعلق به دوران دوم زمین‌شناسی بوده و به صورت چندین رشته موازی از شمال غربی به جنوب شرقی امتداد می‌یابد.

منابع آب

رودخانه گلپایگان

نوشتار اصلی: رودخانه گلپایگان

رودخانه گلپایگان که از ارتفاعات زاگرس در مجاورت سرشاخه‌های زاینده رود و دز سرچشمه می‌گیرد اصلی‌ترین شبکه زهکش منطقه را تشکیل می‌دهد.

هرانگ (هرهنج)

در فرهنگ بهدینان، هُرَنگ در گویش زرتشتیان یزد و ترنگ در گویش زرتشتیان کرمانی به معنای آبی است که در مجرایی شیبدار تند حرکت کند و بالاخره در لغت نامه دهخدا به آن قسمت از قنات که رویش باز است و پوشیده نیست معنی شده‌است.

در گلپایگان نزدیک کوه قلعه جمال هرانگ جاری است. در برخی روستاهای گلپایگان مانند فاویان تنها به بخشی از مسیر قنات هرانگ گویند که دارای زه آب باشد. وجود هرانگ بیشتر در قنات هایی پیش می‌آید که به خاطر نرمی زمین در محل مظهر و چاه‌های نزدیک به آن و همچنین کول گذاری نشدن آنها مظهر و چاه‌های نزدیک به آن به تدریج ریزش می‌کند، مظهر به طرف مادر چاه عقب نشینی می‌کند و در نتیجه اختلاف سطح آب مظهر تا کناره‌های زمین پیوسته افزایش می‌یابد.

گاه نیز ممکن است این ریزش طی قرن ها تا مادر چاه ادامه پیدا کند و بدین ترتیب هرنگ ممکن است در مظهر چند متر ژرفا داشته باشد و در ازای آن به چند کیلومتر برسد و نیز ممکن است اصولاً قنات از نوع قنات روباز و تمام آفتابی باشد که در زمین های زه دار کنده می‌شوند. ( منبع: کتاب فرهنگ یاریگری در ایران – تألیف مرتضی فرهادی)

تامین آب از لرستان

نوشتار اصلی: تامین آب گلپایگان از لرستان

پس از اجرای طرح انتقال آب الیگودرز به قم سالانه ۱۸۱ میلیون متر مکعب آب از شهرستان الیگودرز به سد کوچری منتقل می شود. شهرستان الیگودرز اکنون تامین کننده اصلی آب مصرفی (شرب، صنعتی، کشاورزی) شهرهای خوانسار، گلپایگان، خمین، محلات، نیم ور، سلفچگان، ساوه و قم می‌باشد.

سد گلپایگان

نوشتار اصلی: سد گلپایگان

سّد گلپایگان، اولین سّد مدرن ایران

سد گلپایگان اولین سد مخزنی خاکی و اولین سد مدرن ایران است

کشاورزی و دام داری

نوشتار اصلی: کشاورزی و دام داری گلپایگان‎

شهرستان گلپایگان یک قطب مهم کشاورزی و دامپروری کشور محسوب می‌شود.

اراضی آن بالغ بر سی هزارهکتار (با بیش از دوازده هزار بهره بردار) است که بیشتر به صورت اراضی زراعی می‌باشد.

اکثریت مردم این شهرستان کشاورز و دامدار بوده و غیر مستقیم به عنوان شغل دوم به کشاورزی و دامداری اشتغال دارند. باغداری هم در این ناحیه رونق دارد و گونه‌های گوناگون میوه مانند سیب، گلابی، گیلاس، گردو، آلبالو، بادام، و … در آن یافت می‌شود.

همچنین دام پروری و مرغ داری سنتی و علمی در این شهرستان رواج داشته و بسیاری از مردم این منطقه به پرورش دام‌های گوسفند، بز، گاو و طیور اشتغال دارند.

جاذبه های گردشگری

آثار تاریخی

نوشتار اصلی: تاریخ گلپایگان و آثار بجای مانده

مسجد جامع گلپایگان پیش از تعمیر سال ۱۳۱۰ ه.ش

× مسجد جامع، یادگار دوران سلجوقی × بازار چار سوق × مناره آجری سلجوقی × بنای سیدالاسادات × ارگ تاریخی گوگد × هفده تن × گنبد بابامصری ×مسجدمرحوم حجت الاسلام × كاروانسراي جلودار(جاده قديم اصفهان) ×كاروانسراي دُر(جاده قديم اصفهان) ×مسجدسرآور ×خانه مرحوم ميثمي سررباطان

کفترخانه‌های گلپایگان

نوشتار اصلی: کفترخانه‌های گلپایگان

کبوتر خانه‌ها، بناهای خشتی بزرگی هستند که توسط کشاورزان بنا می‌شده‌اند.

کوچری

طبیعت زیبای کوچری در گلپایگان

در منطقه کوچری چهار نمونه خط پهلوی کشف شده‌است که در کل ایران نمونه آن مشاهده نشده‌است.

همچنین در این منطقه بزرگ‌ترین نقش صخره‌ای ایران به شکل بز کوهی با ۱۱۲ سانتیمتر طول و ۹۰ سانتیمتر عرض وجود دارد.

در منطقه کوچری بیشترین نقوشی که تکرار شده بز کوهی است که نماد فراوانی، نعمت و زایندگی به حساب می‌آید.

تنوع نقوش در سنگ نگاره‌ها به بیش از ۷۵ نقش می‌رسد و از نمونه‌های جالب سنگ نگاره‌ها می‌توان به وجود حفره‌های روی سنگ یا کاپ مارک یا فنجان نما اشاره کرد که برای ترسیم صور فلکی و گاه‌شماری به کار می‌رفته است.

از کوچری رودخانه گلپایگان (اناربار) می‌گذرد که طراوت چشمگیری به آن منطقه بخشیده‌است. در گذشته کوچری، آسیاب آبی هم داشته که متاسفانه ویران شده‌است.

برای خیلی از گلپایگانی‌ها کوچری محلی است که می‌توانند با دوستان یا خانواده ساعاتی از بعداز ظهر یک روز تعطیل را در کنار رودخانه و هوای بهتری نسبت به شهر سر کنند، اما چند سالی است که جاده کوهستانی کوچری تبدیل به پیست دوچرخه سواری شده‌است. مسافتی که دوچرخه سواران طی می‌کنند حدود ۵۰ کیلومتر (رفت و برگشت) می‌باشد.

البته برخی از دوچرخه سواران مسیر سرسبز دیگری مثل جاده شرکت زراعی – کارخانه شیر – روستاهای نیوان – گوگد – سعید آباد – قلعه موتور و جاده «حسن‌حافظ» تا بالای «گدار ماکوله» را بر می‌گزینند که در برخی موارد از جاده کوچری بسیار زیباتر است.

فرهنگ و رسوم وعقاید

مشاهیر و بزرگان گلپایگان

دکتر مصطفی حبیبی
پایه گذار آسیب شناسی در ایران

نوشتار اصلی: مشاهیر و بزرگان گلپایگان

گلپایگان شهر شاعران، ادیبان و عالمان برجسته بوده است. در کتاب تذکره الشعرای گلپایگان (محمد تقی مُذَهبّی)، نام بسیاری از شعرا ثبت شده‌است از ابن ماکولا و نجیب الدین جرفادقانی و مدهوش و آیت، تا شهپر و محمد باقر ادیب اشراق و میرزا محمد باقر اعتماد.

گلپایگان شهرعالمان دین و فقهای بنامی چون ملا زین العابدین گلپایگانی معروف به حجه الاسلام (صاحب انوارالهدایه)، حاج ملا احمد گلپایگانی، آیت الله حاج شیخ حبیب الله گلپایگانی، آقا شیخ محمد گلپایگانی (که آیه‌الله خمینی نزد ایشان منطق خوانده است، سید جمال‌الدین گلپایگانی، حاج شیخ محمد تقی حکیم، آقا ضیاالدین درّی، آیه الله العظمی سید محمدرضا گلپایگانی (از مراجع بزرگ تقلید شیعیان)میباشد

هندو و مشکه

نوشتار اصلی: کشاورزی و دام داری گلپایگان‎

هندو (سنت قرض دادن شیر به هم، مراسم شیرواره) به هزاران سال قبل برمی گردد و در گلپایگان نیز کم و بیش، مثل دیگر شهرهای قدیمی ایران زمین وجود دارد.

دامداران در روزهای سخت کم شیری که شیر گاو یا گوسفندان یک خانواده برای گذراندن زندگی‌شان کافی نیست، دست یاری به سوی هم دراز می‌کنند و با بستن پیمان « شیرواره » و قرض دادن شیر به هم، باری از دوش هم بر می‌دارند.

مراسم عروسی قنات

نوشتار اصلی: مراسم عروسی قنات در گلپایگان

مراسم عروسی قنات در گلپایگان در زمانهای دور برگزار می‌شده‌است. در روستاها وقتی آب قنات کم و یا خشک می‌شد، برایش عروسی می‌گرفتند. این جشن هم اوایل بهار و تقریباً اواخر اسفند وقتی که اهالی دیگر از آمدن آب قنات ناامید می‌شدند صورت می‌گرفت.

منبت کاری و قالی بافی

نوشتار اصلی: منبت کاری و قالی بافی در گلپایگان ‎

صنایع دستی مهم گلپایگان قالی بافی، نمد بافی، گلیم بافی، منبت کاری، خطاطی، نقاشی...است.

مراکز دانشگاهی و صنعتی

دانشگاهها

• دانشکده فنی و مهندسی گلپایگان
• دانشکده فنی و حرفه ای شهدای گلپایگان
• دانشگاه پیام نور گلپایگان نخستین دانشگاه شهر بود و هم اکنون در بین دانشگاههای پیام نور کشور قطب محسوب می‌شود.

در متن این مقاله از هیچ منبع و مأخذی نام برده نشده‌است. شما می‌توانید با افزودن منابع برطبق اصول اثبات‌پذیری و شیوه‌نامهٔ ارجاع به منابع، به ویکی‌پدیا کمک کنید. مطالب بی‌منبع احتمالاً در آینده حذف خواهند‌ شد.

• دانشکاه علمی کاربردی
• دانشگاه آزاد اسلامی واحد گلپایگان
• موسسه آموزش عالی غیر انتفاعی پیام
• مدرسه آیت‌الله گلپایگانی، حوزه علمیه گلپایگان، و...

مراکز صنعتی

• خودرو سازی سایپا

• شهرک صنعتی گلپایگان با مساحت ۹۵ هکتار دارای ۳۲ واحد تولیدی، این شهرک در فاصله ۳ کیلومتری مرکز شهرستان واقع شده است. (شهرک صنعتی شماره یک)

• شهرک صنعتی سایپا (نیوان ابتکار) با مساحت ۷۲ هکتار دارای ۱۴ واحد تولیدی (شهرک صنعتی شماره دو)

• ناحیه صنعتی سعیدآباد (روستایی) با مساحت ۳۰ هکتار دارای ۲۵ واحد تولیدی (شهرک صنعتی شماره سه)

دو شهرک صنعتی جدید نیز برای شهرستان پیش بینی شده است.

• شهرک صنایع غذایی در نیوان

• شهرک صنایع پایین دست پتروشیمی

کارخانه پتروشیمی شهرستان هم در سال ۱۳۸۲ با هدف تولید ABS و SAN افتتاح شده است.

از صنایع مهم شهرستان می‌توان به کارخانه بزرگ لبنیات پگاه گلپایگان، تولید دانه طیور، پتروشمی قائد بصیر، سازه‌های خودروی دیار (دیار خودرو)، زرفنرسایپا، بهران محور سایپا، صابر لاستیک، خودرو سازان سپهر، سردساز خودرو، لوله و پروفیل گلپایگان، پلیمر گلپایگان، پلی اتیلن گلپایگان، پویا صنعت، نصیر ماشین، سایپا پلوس، صنعت پژوهان کیا، فن آوری ذوب، روان فن آور، تولید پولیکا، موزاییک سازی، سنگ بری و تولید گچ وسایپا پلوس وسایپا پیستون اشاره کرد.

منابع

نمایی از شبستان مسجد جامع گلپایگان

• گلپایگان در دانشنامه ایرانیکا (به زبان انگلیسی)
• Schatzsuche unter der Moschee شکار گنج در مسجد، (این مقاله به ارزیابی نظرات باستانشناسان آلمانی Lorenz Korn و...که به گلپایگان آمدند، می‌پردازد.)
• در باره مسجد جامع گلپایگان
• گنبدهای سلجوقی، آثار ملّی اصفهان
• مطالعات زمین‌شناسی (از جمله در مورد گلپایگان)

Investigations into the tectonics... By B. C. Burchfiel, Erchie Wang

• محمد حسن خان اعتماد السلطنه، مرآت البلدان (مرآت ناصری)
• مستوفی، حمدالله، نزهت القلوب، ۱۳۶۶.
• قاطع، برهان، ذیل گلپایگان، ۱۳۶۱.
• دانشنامهٔ تاریخ معماری و شهرسازی ایران زمین
• غیاثی، جواد/ فرهنگ عامه گلپایگان.
• میر محمدی خوانساری/ سیری در تاریخ و جغرافیای گلپایگان
• نوربخش، ساطعی.../ یادنامه گلپایگان
• جهان‌بخشی، احمد/ نوار شعر محلی گلپایگان
• سی دی کامپیوتری َورت پاتکان
• فرهادی، مرتضی، موزه‌هایی در باد
• فرهادی، مرتضی، فرهنگ یاریگری در ایران
• سمانه و محمد، مسیبی، «هندو» نظام سنتی بهره برداری دامی گلپایگان
• سرمدی، عباس، شعر گلپایگان، شعر اصفهان
• محمد تقی، مُذَهبّی، تذکره الشعرای گلپایگان
• ناصری فرد، محمد، موزه‌های سنگی و هنرهای صخره‌ای
• تقی الدین محمد ذکری کاشانی/ خلاصه الاشعار و زبده الافکار
• افاضلی اکبر، «توشه‌ای از تاریخ گلپایگان و مردم آن» انتشارات ابجد، ۱۳۷۷
• ظل السلطان، تاریخ مسعودی.
• ناصر مهاجر، قتل دکتر برجیس، شماره آخر فصلنامه ‏باران – بهار و تابستان ۱۳۸۷
• سیداصغر ابن‌الرسول، فدائیان اسلام در کاشان (ویژه نامه شهید نواب صفوی و شهدای فدائیان اسلام)
• کتاب کوه نامه گیتاشناسی در ایران
• اشراقی، فیروز، گلپایگان در آینه تاریخ
• [http://www.shareh.com/persian/magazine/ayeneh_p/092/07.htm (در باره کتاب) گلپایگان در آینه تاریخ/ محمدرضا زادهوش
• افشار، محمود، گزارش‌ سنگ‌ نبشته‌های‌ تنگ‌ غرقاب‌ گلپایگان‌. نامواره‌.جلد نهم‌ (1375)
• راهکارهای اساسی جهت افزایش عمر مفید اولین سد مدرن ایران (سد گلپایگان)
• کبری جنت، اکبر قاضی فرد، مه آسا روستایی، پایش فرونشست زمین در دشت گلپایگان با استفاده از روش تداخل سنجی راداری و شکاف سنج
• مرتضی طبائی، سلیمان ولایتی/ سنگهای دگرگونه شمال گلپایگان پرکامبرین یا ترسیری؟
• گزارش نهایی عملیات میکروژئودزی سد گلپایگان، شرکت مبناسنج، فروردین ۱۳۷۹
• گزارش رسوب‌سنجی سد گلپایگان، مهندسین مشاور دستور نوین، اردیبهشت ۱۳۷۷
• تحقیق در آبشویی خاک‌های شور و قلیایی گلپایگان
• شناسنامه ایستگاه تحقیقات دامپروری گلپایگان
• مسیبی، محمد، غیور، حسن علی، اقلیم‌شناسی حوضه گلپایگان (دما و بارندگی)
• مطالعات نیمه تفصیلی خاک‌شناسی و طبقه بندی اراضی منطقه گلپایگان
• ناهید یاوری، بررسی جنبه‌های مختلف صنعت درشهرستانن گلپایگان
• شهلا عامری شهرابی، ارزیابی توان‌های محیطی گلپایگان با تکیه برمنابع آّب
• نتایج نهایی اجرای طرح شناسایی زنبورداران بومی منطقه گلپایگان
• گزارش مطالعات آب‌های زیرزمینی دشت گلپایگان
• خاطرات دکتر محمد تقی دامغانی، جامه آلوده در آفتاب، (فدائیان اسلام و قتل دکتر برجیس)، صفحه ۲۰۶ ـ ۲۱۰

پیوند به بیرون

• شهرستان گلپایگان از نگاه برخی شاخص‌های آماری
• اوزون حسن سرسلسله آق قویونلو
• نقشه بزرگ راه سد گلپایگان
• نقشه ماهواره ای سد گلپایگان
• نقشه طبیعی سد گلپایگان
• سنگ نگاره‌های پهلوی شهرستان گلپایگان-محسن جمالی
• گُلپایـِگان
• مساجد شهرستان گلپایگان
• گلپایگان در گوگل
• نمایش عکس ماهواره‌ای مسجد جامع گلپایگان
• هوای گلپایگان، امروز هوا ابری است یا آفتابی ؟ باران می‌بارد یا برف؟
• سیمای فرزانگان- دکتر علی عمیدی
• گلپایگان، نقشه راههای روستایی (می توان در ابعاد بزرگ هم دید.)
• نقشه آماری شهرستان گلپایگان
• همنشین بهار: گلپایگان Golpayegan کهن شهر دوران کیانی(ویدئو)
• فرمانداري گلپايگان
• آخاله - اولین وبسایت گلپایگانی ها دنیا
• تالار گفتمان گلپایگانی ها - اولین تالار گفتمان گلپایگان
• کباب گلپایگان
• کابینت گلپایگان-کابینت زیتون