کادوسیان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

کادوسیان(به یونانی: Kαδoύσιοι) مردمانی بودند که در دورهٔ باستان در گیلان و شمال خاوری آذرآبادگان می‌زیسته‌اند. به نظر رودیگر اشمیت در دانشنامهٔ ایرانیکا، آن‌ها از اقوام ایرانی‌تبار بودند.[۱]

کادوسیان، قبیله‌ای ایرانی بودند که به‌گفتهٔ استفان بیزانسی در بین دریای مازندران و دریای سیاه سکونت داشتند و بنا بر گفتهٔ استرابو، در کرانهٔ جنوب غرب دریای مازندران و جنوب رود ارس، بین آلبانی در شمال و ماردی در شرق یعنی در بخش کوهستانی مادیه پیرامون پاراچوآتراس می‌زیستند. این مردمان در کنار گِلای، آماردها، ویتی، آناریاکه و دیگران ذکرشده و پرشمار، مهاجرت کننده و یغماگر توصیف شده‌اند. استرابو همچنین ذکر می‌کند که مارکوس آنتونیوس، در یک اردوکشی علیه پارتیان فهمید کادوسیان زوبین‌اندازها و پیاده‌نظامی عالی دارند و بنابراین با کسنوفون که آن‌ها را جنگاورترین می‌خواند هم‌نظر است. به نظر می‌رسد که فرضیهٔ غیر ایرانی و حتی ترک یا تاتار بودن کادوسی‌ها ناشی از خلط آن‌ها با آناریاکه‌ها بود که توسط استرابو و دیگران در کنار کادوسیان ذکر شده‌اند و به‌سبب ریشه‌شناسی نام آن قبیله که «غیر آریایی» بود.[۲] کادوسی‌ها در هیچ کجای منابع کهن ایرانی ذکر نشده‌اند، درنتیجه از منشا نام‌شان یا ساتراپی‌ای که بدان تعلق داشتند (ماد یا در زمان‌هایی شاید هیرکانی) اطلاعی در دست نیست. در هیچ کجای دیگر شرق نزدیک باستان شواهدی در دسترس نیست.

گفته‌شده که کادوسی‌ها از نی‌نوس، شاه افسانه‌ای آشوری‌ها شکست خوردند. در دورهٔ مادها آنان آشکارا قادر به حفظ استقلال‌شان بوده‌اند و حتی گفته‌شده در دورهٔ ارتئوس، وقتی یک پارسی به نام پارسوندَس (برادر زن رهبر کادوسی‌ها) که از دست مادها گریخته بود، آن‌ها را مجبور کرد تا با مادها بجنگند. بنابراین کادوسیان هرگز تابع شاهان ماد نبوده‌اند و فقط در دورهٔ کوروش بود که گفته‌شده آن‌ها داوطلبانه فرمان‌بردارش شدند. بنابر گفتهٔ کسنوفون، او هنگام مرگ، پسرش تانااوکسارس را به ساتراپی مادها، ارمنیان و کادوسیان گمارد.[۳]

به نظر می‌رسد که کادوسیان با دولت مرکزی هخامنشی، پیوسته مشکل داشته‌اند: می‌دانیم که در سال ۴۰۵ پیش از میلاد، در اواخر حکومت داریوش دوم شورشی رخ داده بود که تا شورش کوروش کوچک ادامه داشت و نیز موارد دیگر رخ داده‌است. به طور خاص، در مورد اردوکشی اردشیر دوم علیه کادوسیان در جریان شورش بزرگ ساتراپی در حدود سال۳۸۰ پیش از میلاد، شواهدی موجود است. این اردوکشی شکستی مفتضحانه بود و تنها مذاکرات دیپلماتیک توسط ساتراپ تیریبازوس عقب‌نشینی را ممکن کرد و خود شاه پیاده راه پیمود.[۴]

گفته‌شده که داریوش سوم در پی شکست دادن کادوسیان در نبردی تن به تن در جریان اردوکشی علیه آن قبیله در اولین سال‌های حکومت اردشیر سوم ساتراپ ارمنستان شده بود. کادوسیان به همراه مادها و دیگر شمالی‌ها در سپاه داریوش سوم می‌جنگیدند و به سوی مقدونیان در آربلا/گوگمل پیش می‌رفتند، گرچه ترکیب دقیق آن ارتش، در منابع متغیر ذکر شده‌است.[۵]

کادوسیان در زمان کورش بزرگ بخشی از سپاهیان هخامنشی را تشکیل می‌دادند و به کورش وفادار بودند. به گزارش پلوتارک اینان در میانهٔ پادشاهی هخامنشیان بر ایشان شوریده‌اند. در زمان چیرگی سلوکیان بر ایران اینان را در سپاه سلوکی نیز می‌بینیم. برای نمونه در نبرد رافیا با مصر کادوسیان بخشی از جنگجویان سلوکی بوده‌اند.

واپسین نشانه‌های از کادوسیان در زمان اشکانیان در تاریخ دیده می‌شود. می‌نماید که اینان در دیگر تیره‌های کرانهٔ دریای مازندران حل شده‌باشند.

پانویس[ویرایش]

منابع[ویرایش]