جیرنده

جیرنده جیریندیه
کشور	ایران
استان	گیلان
شهرستان	رودبار
بخش	بخش عمارلو
مردم
زبان‌ گفتاری	تاتی، فارسی
مذهب	شیعه
جغرافیای طبیعی
ارتفاع از سطح دریا	۱۸۰۰ متر
اطلاعات شهری
پیش‌شماره تلفنی	۰۱۳۲۶۹۲
تابلوی خوش‌آمد به شهر
به شهر شکوفه‌های گردو خوش آمدید.
جیرنده روی نقشه ایران °۴۹٫۸۰۱شرقی °۳۶٫۶۹۵شمالی / ۴۹٫۸۰۱;۳۶٫۶۹۵

شهر جیرنده مرکز بخش عمارلو، شهرستان رودبار، استان گیلان شناخته می‌شود. جیرنده شامل چند بخش از جمله : فازهای ۳ ، ۲ ، ۱، محلات قدیمی و میان کوشک. قدمت این منطقه با توجه به آثار کشف شده موجود در موزه ایران باستان به قبل از دوران مادها می‌رسد. این شهر در ۳۵ کیلومتری لوشان قرار دارد و آب و هوای آن سرد و کوهستانی است.

نام جیرنده

جیرنده یا با تلفظ اصیل محلی جیریندیه واژه‌ای است تاتی و ترکیبی است از:

جیر(به معنی زیر در برابر جوئَر به معنی بالا) + این (پسوند نسبت همانند زیرین و پایین و ...) + دیه (به معنی دِه که تلفظ پارسی باستان این واژه است) = یعنی دهِ پایین و یا کوه پایه ای.

جغرافیای طبیعی

شهری کوهستانی با آب و هوای معتدل کوهستانی است. در ارتفاع بیش از ۱٬۳۷۷ متری از سطح آب‌های آزاد واقع است^{[نیازمند منبع]}. از شمال به جنگل‌های راش و از غرب به جنگل‌های کاج ( در گویش تاتی: اروس ) و از جنوب به باغستان‌ها مشرف می‌شود.

• 

  باغهای جیرنده در نوروز

• 

  جیرنده از بالای کوه دوبرارکان

• 

  باغهای جیرنده در بهار + شهر جیرنده + رودخان

نمایی زیبا از باغی در جیرنده

جغرافیای کشاورزی

• گردو – آغوز: در گویش محلی
• فندق
• انگور
• زردآلو
• آلو
• آلبالو
• گیلاس
• سیب

جغرافیای انسانی

مردم جیرنده به زبان تاتی و نیز فارسی گپ می‌زنند[۱]. آمیزش قومی آن از دو تبار است:

• تات: که شامل آذری، توکلی، شفائی و نیز اولاد جلال (شامل رنجبرها و مقدادی‌ها و جلالی ها) می شود.
• مدیترانه ای: عمارلو که همان ولی خانی ها می باشند. جمعیت جیرنده براساس سرشماری اولیه ۱۳۹۰، ۲،۵۸۴ نفر اعلام شده‌است.

محله قدیمی جیرنده

نکته: اروپاییان به سه دسته آلپی، نوردیک و مدیترانه‌ای تقسیم می‌شوند.

محلات قدیمی

محلات قدیمی شهر جیرنده عبارت‌اند از:

• خیاطیه محله
• نوروزخانیه محله
• محمدخانیه محله
• حیدرخانیه محله
• رضاکیه محله
• غلامعلیه محله
• میانه کوشک
• میشینان
• تَکیَّه
• سیاه چاله
• داماشیه محله
• گر محله

بعد از زلزله رودبار جیرنده به سه فاز تقسیم شد.

رودخان

رودهای جیرنده

• رودخان

جغرافیای مذهبی

تا مدت‌ها پس از ورود اسلام به ایران به دلیل کوهستانی بودن همچونان کیش باستانی خود، مهرپرستی را پاس می‌داشتند. آتش نزد ایشان از احترام ویژه‌ای برخوردار بوده است و برای پاسداری از آتش جایگاه‌های آتشی با نام کوله سر در چند نقطه شهر برپا بوده است که امروزه آثاری از آن برپاست. کوله سرها تا پیش از برپایی سلسله پهلوی کاربری پخش آتش برای منطقه عمارلو بر عهده داشته است.

اماکن مذهبی

اماکن مذهبی شهر جیرنده عبارت اند از:

امامزاده محمد جیرنده

• شاهزاده عسگر
• بیب زَنِ خاتون
• امامزاده محمد
• امامزاده فضل‌الله
• مسجد ابوالفضل
• مسجد خاتم‌الانبیاء

اماکن تاریخی

• حمام قدیمی جیرنده

• 

  حمام قدیمی جیرنده؛ ساخته شده در زمان شاه عباس صفوی

• 

  حمام ساخته شده در زمان شاه عباس صفوی

پیوند درونی

• خان‌های عمارلو

منابع

• م.رفیعی
• م.م.زند - کتاب عمارلو
• فرهنگ معین
• لغت نامه دهخدا