کُواتِرنِری یا دورهٔ چهارم زمینشناسی بخشی از زمانبندی زمینشناسی است که در انتهای دوران سوم زمینشناسی قرار گرفته و حدود دو میلیون سال گذشته تا زمان حال را دربر میگیرد.[۱] نظر به اینکه یخچالها در این دوره توسعه زیادی داشتهاند، آن را دوره توسعه یخچالها نیز نامیدهاند. در این دورهاست که کوههای اروپای شمالی کانادا قسمت مهمی از آمریکای شمالی از یخ پوشیده بودهاست.[۲]
مشخصات دوره کواترنری [ویرایش]
شروع زمان کواترنری تقریبا از ۲ میلیون سال قبل میباشد. بزرگترین اتفاق بیولوژی در این زمان گسترش و پراکندگی انسان میباشد. تغییرات شدید آب و هوایی و محیطی در کواترنری به تعدادی از پستاندارن این امکان را داد که با سرعت بالایی گسترش یافته و با همین سرعت انقراض یابند. با نزدیک شدن به پایان عصر یخبندان برخی از پستانداران نیز انقراض یافتند. علت انقراض پستانداران در این زمان به فعالیتهای انسانی و انسان بر میگردد.[۳]
این دوره به دو دور زیر تقسیم میشود:
- پلئیستوسن (حدود دو میلیون سال تا یازده هزار سال قبل)
- هولوسن (حدود یازده هزار سال قبل تا عهد حاضر)
|
مقیاس زمانی زمینشناسی فرگشت کیسهداران |
|
| پیرازیستی |
|
|
|
کواترنری
|
|
|
نخستین اروپاییان در ۱۶۰۶ از استرالیا بازدید کردند. سکونت آنها از ۱۷۸۸ آغاز شد.
دینگو در ۴۰۰۰-۳۵۰۰ س.پ. به استرالیا معرفی شد و در پی آن گرگ تاسمانی و شیطان تاسمانی در خاک اصلی قاره منقرض شدند. |
|
|
|
واپسین عصر یخبندان ۲۰٬۰۰۰–۱۸٬۰۰۰ س.پ.
انقراض ابرزیاگان در ۵۵٬۰۰۰–۴۵٬۰۰۰ س.پ.
نخستین انسانها در ۴۵٬۰۰۰ س.پ. به استرالیا رسیدند.
|
|
|
|
|
|
|
تنوع در میان کیسهداران علفخوار پس از زیاد شدن مناطق چمنزاری و خشک، افزایش پیدا میکند.
نخستین پدیدار شدن کیسهداران بزرگجثه.
|
|
|
|
|
میوسن پسین ۵٫۳–۱۱ م.س.پ.
|
دوره مبهم در خط زمانی کیسهداران استرالیا. جنگلنشینان آرامآرام محو میشوند.
|
|
|
میوسن میانی ۱۶٫۴۱۱ م.س.پ.
|
شرایط یخبندان باعث کاهش تعداد کیسهداران جنگلی و جنگلنشین میشود.
|
|
|
میوسن پیشین ۱۶٫۴–۲۳٫۵ م.س.پ.
|
شرایط گلخانهای در استرالیا باعث ایجاد تنوع بسیار در کیسهداران این قاره شد.
|
|
|
|
|
کیسهداران در مدارک سنگوارهای استرالیا ظاهر شدند.
|
|
|
|
|
|
|
|
تنوع زیاد کیسهداران در آمریکای جنوبی. کهنترین کیسهداران در پالئوسن پسین ظاهر شدند.
پس از برخورد یک شهابسنگ به زمین، دایناسورها منقرض شدند.
|
|
|
|
|
|
|
|
|
کرتاسه پسین ۶۵–۹۷ م.س.پ.
|
کیسهداران در سرزمین بزرگ شمالی، لوراسیا، ساکن شدند. بعضی از آنها در آمریکای جنوبی پراکنده میشوند. |
|
|
کرتاسه پیشین ۹۷–۱۳۵ م.س.پ.
|
سنگوارههای کیسهداران و جفتداران برای نخستین بار ظاهر شدند.
|
|
|
|
|
قاره بزرگ جنوبی گوندوانا جدا میشود، خط فرگشتی کیسهداران و جفتداران از هم جدا میشود. |
|
|
|
نخستین پستانداران در ابرقاره پانجهآ ظاهر شدند. |
|
|
|
|
|
