آستارا

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
بندر آستارا
Astara Buildings.jpg
کشور Flag of Iran.svg ایران
استان گیلان
شهرستان آستارا
بخش مرکزی
نام(های) دیگر

آستارا شهر بام‌های سفالی

آستارا دروازه طلایی ورود به اروپا
نام(های) قدیمی آهسته‌رو، دهنه‌کنار؛ اوستورو
سال شهرشدن ۱۲۸۷ جزو ده شهر اول ایران که در دوره قاجاریه پس از تصویب قانون بلدیه در مجلس شورای ملی به شهر تبدیل شد.[۱][۲]
مردم
جمعیت

شهر۴۸،۴۷۰ [۳]

شهرستان۸۶٬۷۵۷ [۴]
جغرافیای طبیعی
مساحت ۳۳۴ کیلومتر مربع
ارتفاع از سطح دریا ۲۷-
آب‌وهوا
میانگین دمای سالانه ۱۶ درجه سانتی گراد
میانگین بارش سالانه ۱۳۸۰
روزهای یخبندان سالانه ۱۱
اطلاعات شهری
شهردار علی کوهی
ره‌آورد ماهی سفید، برنج، مرکبات، صیفی جات، صنایع دستی
پیش‌شماره تلفنی ۰۱۸۲
شناسه ملی خودرو Flag of Iran.svg ایران د ۵۶[۶]
تابلوی خوش‌آمد به شهر
به بندرآستارا شهر بام‌های سفالی خوش آمدید
تابلوی خوش‌آمدگویی

آستارا (دربارهٔ این پرونده تلفظ ) شهری بندری،[۷] مرزی،[۸] یکی از قطب‌های اقتصادی،[۹] توریست داخلی[۱۰] و بین‌المللی[۱۱] در سواحل غربی دریای خزر ، مرکز شهرستانی به همین نام در شمالی‌ترین نقطهٔ استان گیلان و آخرین نقطهٔ مرزی ایران و جمهوری آذربایجان و از نظر جغرافیایی در مرکز منطقه تالش قرار دارد.[۱۲] آستارا از شرق به دریای خزر، از شمال به آستارای آذربایجان، از غرب به استان اردبیل و از جنوب به شهرستان تالش در استان گیلان محدود شده‌است. آستاراچای، آستارای ایران را از آستارای آذربایجان جدا می‌سازد. بخش اصلی راه شوسه آستارا-اردبیل تقریباً به موازات این رود و خط مرزی کشیده شده‌است. در منطقهٔ آستارا علاوه بر زبان ترکی آذربایجانی، زبان تالشی نیز رایج بود ولی در اثر مهاجرت‌های زیاد از اهمیت آن کاسته شده‌است. این شهر از نظر جغرافیایی بر سر سه راه قرار گرفته‌است: راه جنوبی آن از کنار دریا خزر به بندر انزلی و راه شمالی آن از کناره همین دریا به جمهوری آذربایجان کشیده شده‌است. راه غربی آن که از حیران می‌گذرد، به اردبیل می‌رسد.[۱۳] آستارا از لحاظ اقتصادی، در استان و کشور نقش تعیین‌کننده‌ای را داراست، به طوری‌که یکی از ۳۰ شهر گردش‌پذیر ایران[۱۴]، سومین مرز فعال کشور در زمینه صادرات و واردات [۱۵] رتبه نخست صادرات و بزرگ‌ترین گمرک زمینی شمال کشور[۱۶]، از امن‌ترین[۱۷] و پرترددترین مرزهای زمینی کشور[۱۸]، دومین منبع درآمد استان گیلان [۱۹]، و دارای بیشترین سهم ارزشی صادرات چمدانی در کشور می‌باشد.[۲۰] علاوه براین، بندرآستارا نخستین بندر خصوصی کشور[۲۱] و پنجمین بندر فعال ترانزیتی شمال کشور است[۲۲]. در حال حاضر بزرگترین پرچم کشور در استان گیلان، در پایانه مرزی آستارا برافراشته شده‌است.[۲۳]

ریشه‌شناسی نام[ویرایش]

نام آستارا را برگرفته از ترکیبی در زبان تالشی می‌داند مطابق این نظریة نام این شهر برگرفته از واژه آسته رو در زبان تالشی است. درباره وجه تسمیة نام این شهر گفته شده که کاروانان و مسافران زمانی که به این منطقه مردابی ساحلی می‌رسیدند ناچار به حرکت آهسته‌تر می‌شدند و واژۀ آسته‌رو (آهسته رو) تالشی به مرور تبدیل به آستارا شده‌است.

تاریخ[ویرایش]

بافت قدیمی شهرآستارا

یکی دیگر از ماخذقدیمی که در آن از آستارا یادی به میان آمده، کتاب حدودالعالم(تألیف ۳۷۲ ق/۹۸۲ م) است. در این کتاب، آستارا به شکل استراب ضبط گشته‌است.استان گیلان در قرن چهارم از لاهیجان تا نزدیکی باکو را شامل می شد که از ۸ ناحیه تشکیل شده بود که استراب یکی از نواحی گیلان به شمار می رفت..[۲۴] بیشتر مؤلفان بعدی مانند علی بن شمس الدین بن حاجی حسین لاهیجی و عبدالفتاح فومنی و میرخواند، همه نام این شهر را به صورت آستارا آورده‌اند.به لحاظ تاریخی قدیمی ترین مورخی که از آستارا نام برده‌است، ظهیرالدین مرعشی است. وی در کتاب گلستان و دیلمستان سه بار این محل را به نام «آستارا» و یک بار به نام«آستاره» آورده‌است.[۲۵]

حمدالله مستوفی در نزهةالقلوب (تالیف ۷۳۰ هجری قمری) می نویسد:گیلان از اقلیم چهارم است و در کنار دریای خزر قرار دارد.اسپهبد(آستارا) شهری متوسط است و حاصلش غله،برنج و میوه می باشد.این ناحیه گیلان،ناحیه ای آبادان ، با نعمت و توانگر است و در آنجا شهرک هایی است با منبر(مسجد).دراین شهرک ها بازارهاست.طعام مردم این ناحیه برنج است و ماهی.واز این ناحیه جاروب،حصیر مصلای نماز و ماهی به همه جهان صادر می شود.[۲۶]

تنها در صریح الملک (که درباره موقوفات مزار شیخ صفی الدین اردبیلی است)، این نام به شکلهای اصطاراب و استاره دیده می‌شود که دو صورت اول با شکل مذکور در حدود العالم قرابت دارد.[۲۷]

از جهانگردان کانی این شهر را نام برده و آن را توصیف کرده‌اند. شاید وصف«ابت» رساتر از دیگران باشد. وی که در ۱۲۵۹ق/ ۱۸۴۳م از این محل می‌گذشته، نام این شهر را دهنه کنار ضبط کرده‌است. به نوشته او «دهکده دهنه کنار در مصب رودخانه آستاراچای قراردارد ودارای ۵۰ تا ۶۰ خانوار جمعیت است و دکانهایی دارد که اجناس آن به خارج ایران حمل می‌شود».[۲۸] آستارا به موجب عهدنامه گلستان که در ۱۲۲۸ هجری قمری مصادف با ۱۸۱۱ میلادی میان دولت ایران و روسیه منعقد شد به دو قسمت تقسیم گردید. قسمتی از این شهر که در شمال آستاراچای است، به دولت روسیه واگذار گردید و آستاراچای مرز میان دو کشور شناخته شد.[۲۹]

جغرافیا[ویرایش]

وضعیت[ویرایش]

آستارا در نقشه گیلان در سال ۱۸۰۸، از اطلس نوی پینکرتن

منطقهٔ آستارا از نظر جغرافیائی به دره‌ای اطلاق می‌گردد که حدوداً در مرکز سرزمین تالش و در فاصلهٔ بین سلسله کوه‌های شمالی-جنوبی تالش و دریای خزر و در شرق دشت اردبیل واقع است. پس از بسته شدن عهدنامهٔ ترکمنچای میان دو دولت ایران و روسیه، بخش شمالیِ سرزمین تالش به دولت روسیه واگذار شده و رود آستاراچای به عنوان مرز تعیین گردید که از مرکز آبادی قدیمی آستارا می‌گذشت. بخش جنوبی در ترکیب ایران باقی‌ماند. پس از تاسیس گمرگات و مرزبانی، اهمیت سیاسی و بازرگانی آن افزایش یافت.

آستارا تا تقسیمات کشوری سال ۱۳۱۶ خورشیدی یکی از شهرهای استان گیلان تلقی می‌شد که در همان سال با تصویب قانون تقسیمات کشوری جدید به یکی از شهرهای شهرستان اردبیل در شرق استان آذربایجان شرقی تبدیل گشت. در سال ۱۳۳۶ آستارا با تأسیس فرمانداری به یکی از شهرستان‌های استان آذربایجان شرقی مبدل شد تا این که بعدها به برخی دلایل و از جمله تشابهات اقلیمی از خرداد سال ۱۳۳۹ خورشیدی، دوباره به استان گیلان ملحق گردید.

مکان‌نگاری[ویرایش]

اقلیم[ویرایش]

آب وهوای بندرآستارا از نوع معتدل خزری

این شهر شامل جلگه و کوهستان است. هوای جلگه در تابستان گرم و مرطوب و در زمستان ملایم و هوای کوهستان در تابستان معتدل و در زمستان سرد است.آستارا با بارش میانگین سالانه در حدود ۱۲۰ روز در سال از نقاط پربارش کشور محسوب می‌شود. [۳۰]

آب و هوای آستارا معتدل و مرطوب و میزان بارندگی سالانه به طور متوسط ۱۵۰۰ میلی متر است. رطوبت نسبی در این منطقه بین ۷۵ تا ۸۵ درصد متغیر است. حداکثر بارندگی سالیانه در ایستگاه آستارا ۲/ ۷۸۰ میلی متر و دامنه تغییرات بارندگی سالیانه در محدوده مورد نظر بین ۲۰۰۰ میلی متر در مناطق ساحلی تا ۷۰۰ میلی متر در ارتفاعات نوسان دارد.

متوسط درجه حرارت معادل ۱۷٫۳ درجه سانتی گراد و معدل حداکثر دما ۲۶٫۱ درجه و معدل حداقل دما ۶٫۲ درجه سانتی گراد بوده‌است متوسط روزهای یخبندان در سواحل خزر طی یک دوره ۲۰ ساله، ۱۱ روز در سال برآورد گردیده‌است. با توجه به موقعیت جغرافیایی و ارتفاع از سطح دریا و نزدیکی به دره حیران و اقلیم کوهستان، آب و هوای مرطوب و معتدل، اندکی خنک تر از مناطق پست جلگه‌ای دیگر استان می‌باشد.[۳۱]

میانگین دما و بارش برای بندرآستارا
ژانویه فوریه مارس آوریل مه ژوئن ژوئیه اوت سپتامبر اکتبر نوامبر دسامبر
دمای بیشینه (°C) ۹٫۰ ۹٫۲ ۱۱٫۲ ۱۶٫۴ ۲۱٫۴ ۲۶٫۶ ۲۹٫۶ ۲۹٫۴ ۲۵٫۱ ۲۰٫۳ ۱۴٫۹ ۱۱٫۰ Ø ۱۸٫۷
دمای کمینه (°C) ۲٫۸ ۲٫۷ ۵٫۳ ۹٫۷ ۱۴٫۲ ۱۸٫۴ ۲۰٫۹ ۲۱٫۲ ۱۸٫۱ ۱۳٫۸ ۸٫۸ ۴٫۶ Ø ۱۱٫۷
بارش (mm) ۹۱٫۵ ۹۶٫۲ ۱۱۸٫۶ ۷۰٫۴ ۶۸٫۵ ۵۲٫۰ ۴۶٫۷ ۸۱٫۹ ۲۳۵٫۶ ۲۴۲٫۲ ۱۶۶٫۱ ۱۱۱٫۱ Σ ۱٬۳۸۰٫۸
روزهای بارانی ۱۲٫۹ ۱۲٫۸ ۱۵٫۸ ۱۴٫۱ ۱۳٫۶ ۸٫۸ ۵٫۹ ۸٫۹ ۱۲٫۷ ۱۵٫۵ ۱۵٫۰ ۱۲٫۳ Σ ۱۴۸٫۳
دما
۹٫۰
۲٫۸
۹٫۲
۲٫۷
۱۱٫۲
۵٫۳
۱۶٫۴
۹٫۷
۲۱٫۴
۱۴٫۲
۲۶٫۶
۱۸٫۴
۲۹٫۶
۲۰٫۹
۲۹٫۴
۲۱٫۲
۲۵٫۱
۱۸٫۱
۲۰٫۳
۱۳٫۸
۱۴٫۹
۸٫۸
۱۱٫۰
۴٫۶
ژانویه فوریه مارس آوریل مه ژوئن ژوئیه اوت سپتامبر اکتبر نوامبر دسامبر
بارش ۹۱٫۵
۹۶٫۲
۱۱۸٫۶
۷۰٫۴
۶۸٫۵
۵۲٫۰
۴۶٫۷
۸۱٫۹
۲۳۵٫۶
۲۴۲٫۲
۱۶۶٫۱
۱۱۱٫۱
  ژانویه فوریه مارس آوریل مه ژوئن ژوئیه اوت سپتامبر اکتبر نوامبر دسامبر


وضعیت[ویرایش]

در محل کنونی شهر آستارا در قدیم روستایی به نام دهنه‌کنار وجود داشته که از زمان قاجاریه گسترش یافته و دگرگون شده‌است. آنچه در مورد سوابق این شهر در کتب تاریخی مشهود است این است که منطقهٔ آستارا تا زمان صفویه و پیش از آن از موقعیت خاصی برخوردار نبوده‌است. از آن زمان به بعد است که به سبب توسعه تجارت و مقاصد استراتژیک اهمیت پیدا کرده و در آن قلاع متعددی ساخته شده‌است. و در واقع دوران شکوفایی این شهر پس از انعقاد قرارداد عهدنامه گلستان و دو تکه شدن آستارای فعلی و آستارای آذربایجان صورت پذیرفت که منجر به شناخته شدن آستارا در بین مردم ایران و خارج از کشور به سبب موقعیت خاص اقتصادی، مرزی و دریایی شد، در اواخر قاجاریه و تا پایان حکومت دودمان پهلوی، آستارا از شرایط ویژه اقتصادی اوایل دوران انعقاد عهدنامه گلستان برخوردار نبود و بیشتر مردم به سمت دریچهٔ فرهنگی روی آوردند، که تاسیس دبیرستان حکیم نظامی در سال ۱۲۸۷، کتابخانه عمومی شماره یک آستارا در سال ۱۳۰۲، شهرداری آستارا در سال ۱۲۸۷ از جملهٔ این موارد بوده است، تشکیل کانون‌های مختلف شعر و ادبیات، ارسال و تامین آموزگاران شهرهای مختلف مناطق گیلان و آذربایجان نیز سبب شناختهٔ این شهر به عنوان شهری فرهنگی شده بود. اما پس از انقلاب اسلامی و فروپاشی شوروی و تشکیل جمهوری آذربایجان به سبب وضعیت معیشتی ضعیف آذری‌های آن سوی آستاراچای و آمد و شدهای رسمی بین دو کشور تشکیل شد، پس از آن رونق اقتصادی و بازسازی مناطق توریستی و گردشگری آستارا رونق گرفت که موازی با آن چهرهٔ این شهر از حالت فرهنگی به حالت توریستی و اقتصادی بدل گشت[۳۲]

معماری و بافت شهری[ویرایش]

یک خانهٔ روستایی با سقف سفال در آستارا

در روز گاران گذشته در منطقه آستارا تولید و استفاده از سفال سقف رواج زیادی داشت و حتی مرکز شهرستان یعنی شهر آستارا با لقب شهر بام‌های سفالین معروف شده بود . در زمان هایی که در مناطق مرکزی و شرقی گیلان برای سقف سازی منازل از ساقه های علف خشک شده برنج استفاده می کردند (قالی پوش) که در مواقع وزش باد گرم شدید با خطر آتش سوزی مواجه می شدند که بعداً آرام آرام جای خود را به حلب داد آن هم در موقع وزش باد گرم شدید در معرض خرابی قرار دارد. در این موقع در آستارا و روستاهایش مردم از سفال استفاده می کردند. که هم عایق خوبی در برابر گرمای تابستان بود و وجود فضای خالی بین سفال ها موجب ورود نسیم خنک دریا می گردید که موجب کاهش اثرات گرما در داخل بنا می شد و هم در موقع وزش باد های شدید به عنوان بادشکن عمل می کرد و خطر بادبردگی سقف منازل تقریباً صفر بود و نیز در موقع بارش برف برف روبی آن نیز خیلی راحت تر بود. علاوه بر این ، سفال با تاریخ و فرهنگ این منطقه عجیم شده است و حتی سفال برخی از بقیه های متبرکه سطح شهرستان دارای قدمت بیش از ۴۰۰ سال دارند و نیز سفال با فرهنگ این مردم نیز پیوند خورده بود و یکی از عناصر فرهنگی معماری منحصربه‌فرد شهرستان استفاده از سفال سقف بود. تا بیست سال پیش کارگاه‌های سفال در بسیاری از مناطق شهر دیده می شد. در روستاهای خلیله سرا و کرده‌سرا بخش لوندویل تولید سفال سقف اولین، مهمترین منبع در آمد بود ولی امروزه از آن کارگاهها هیچ اثری نیست.[۳۳]

مردم[ویرایش]

جمعیت[ویرایش]

نوشتار اصلی: فهرست شهرهای ایران بر پایه جمعیت

جمعیت شهرستان آستارا بر اساس سرشماری سال ۱۳۵۵ خورشیدی، ۳۵٬۹۴۵ نفر بوده و طبق بر آورد سال ۱۳۶۳ خورشیدی، به ۴۳٬۸۶۴ نفر رسیده و و بر اساس سرشماری ۱۳۸۵ جمعیت شهرستان ۸۱۲۳۴ نفر است. براساس آخرین سرشماری در سال۱۳۹۰ شهرستان آستارا دارای جمعیتی بیش از ۸۵۰۰۰ نفر و تعداد خانوار آستارا در حدود ۲۵۱۹۲ تخمین زده شده است.[۳۴]

سال[۳۵] ۱۳۶۵ ۱۳۷۰ ۱۳۷۵ ۱۳۸۵ ۱۳۹۰
جمعیت شهری ۲۴،۲۸۹ ۲۷،۱۹۴ ۳۰،۶۶۶ ۴۰،۶۶۴ ۴۸،۴۷۰

زبان[ویرایش]

پیشینه، اکثریت و زبان اصلی مردم آستارا ترکی است.[۳۶][۳۷]عده‌ای از مردم نیز به زبان تالشی و گیلکی صحبت می‌کنند.[۳۸][۳۷]

تفاوت اَداکردن برخی از کلمات
ترکی با لهجه‌ای آستارائی ترکی فارسی
ایئگیرمی ایئرمی بیست
دوگی دوئی برنج
تفاوت نوشتاری برخی از کلمات
ترکی با لهجه‌ای آستارائی ترکی فارسی
هندل بؤیورتکن تمشک
دَهَنز دَنیز دریا

محلات[ویرایش]

دین[ویرایش]

نوشتار اصلی: شیعه دوازده‌امامی

به جهت اینکه جمعیت غالب در آستارا را مردمان آذری تشکیل می‌دهند،اسلام و شیعه اثنی عشری دین و مذهب مردمان آستارا به شمار می‌رود.مردم این شهر به ائمه معصومین ارادت خاصی داشته و همزمان با شیعیان سراسر جهان طبق یک رسم دیرینه در روز بزرگداشت مقام و منزلت معصومین ، دسته های عزادار زنجیر زن و سینه زن مساجد، هئیت های مذهبی، تکایا و حسینیه ها این شهر با خواندن نوحه های سوگ انگیز به ترکی به عزاداری پرداخته و طبق یک سنت دیرینه شب عاشورا را در امامزاده ابراهیم و قاسم به شب زنده داری می‌پردازند.[۳۹] آیین طشت گذاری نیز از مهمترین و ریشه دارترین سنت های این منطقه ترک زبان استان گیلان است.[۴۰]

مساجد[ویرایش]

نوشتار اصلی: مسجد
[۴۱]
  • مسجد میرزا "سیدلر تکیه‌سی" (۱۲۵۰ هـ.قمری)
  • مسجد جامع (۱۲۸۲ هـ.قمری)
  • مسجد علی بن ابی‌طالب "گیلکلر" (۱۳۱۹ هـ.قمری)
  • مسجد غربا "ترکلر" (۲۹-۱۳۲۸ هـ.قمری)
  • مسجد عباسیه (۱۳۳۰ هـ.قمری)
  • مسجد آبروان (۱۲۹۱ هـ.شمسی)
  • مسجد آبکنار "جعفرصادق" (۲۹-۱۳۲۸ هـ.شمسی)
  • مسجد حسینیه (۳۷-۱۳۳۶ هـ.قمری)
  • مسجد صاحب الزمان (۴۷-۱۳۴۶ هـ.شمسی)
  • مسجد امام سجاد(ع) پس از انقلاب اسلامی
  • مسجد محمدرسول‌اللهپس از انقلاب اسلامی
  • مسجد فاطمه زهرا(س) پس از انقلاب اسلامی
  • خیمه‌گاه عاشقان حضرت ابوالفضل پس از انقلاب اسلامی

گردشگری[ویرایش]

اماکن طبیعی[ویرایش]

نوشتار اصلی: گردشگری در آستارا
چشم‌اندازی از تالاب استیل
چشم‌اندازی از طبیعت حومهٔ آستارا
طبیعت گردنه حیران
خانه هایی با بام های سفالین در کنار مرداب آستارا
تالاب استیل
خانه‌های روستایی آستارا
آبشارلاتون
قله اسپیناس لاتون
مسیر کوهستانی بهارستان

اماکن تاریخی[ویرایش]

آثار تاریخی[ویرایش]

اکنون قدیمی ترین بنای منطقه متعلق به دوره ایلخانی بوده و تعداد دیگر از آثار دوران صفویه و قاجاریه این بنای کهن را همراهی می‌کنند. شایان ذکر است که بناها و آثار دوران اسلامی منطقه شهرستان آستارا اکثراً شامل قبور قدیمی و بقاع و آرامگاه‌هایی هستند که در دامنه کوه‌ها و جنگل‌ها به صورت متروک و برخی بدون تاریخ و بنا واقع شده‌اند و از لحاظ فیزیکی وضعیت مناسبی ندارند.[۴۲]

هتل[ویرایش]

در شهر آستارا هتل‌های متعددی مشغول به فعالیت هستند که برخی از آن‌ها عبارتند از:[۴۳]

ردیف نام هتل وب سایت
۱ هتل بین‌المللی اسپیناس(*****) [۲]
۲ هتل ایساتیس (***) www.esatishotel.com
۳ هتل ابوالفضل(***)
۴ هتل تتیس(***)
۵ مهمانسرای جهانگردی آستارا www.ittic.com/Reservation/default.aspx?tabid=۱۳۷۴
۶ هتل وصلی
۷ هتل خلیج فارس
۸ هتل بلال
۹ هتل نژلا
۱۰ هتل باران
۱۱ هتل دریا
۱۲ هتل سیدان
۱۳ هتل جهانگردی
۱۴ هتل کاج

به جز هتل‌های شماره(۱،۲،۳،۴) مابقی دارای درجه بندی کمتر از سه ستاره هستند

اقتصاد[ویرایش]

از نظر اقتصادی می‌توان گفت آستارا به هیچکدام از شهرستان‌های هم تراز خود شباهتی ندارد. وجود نقطه صفر مرزی با شوروی در گذشته و جمهوری آذربایجان در حال حاضر و همچنین دارابودن مرز آبی و خاکی با این کشور از جمله دلایل این ناهمگونی است. آستارا به سبب واقع شدن در گلوگاه حیاتی دریای خزر و همچنین نزدیکی به مرکز کشور (نسبت به دیگر نقاط مرزی کشور) با فاصله ۵۳۰ کیلومتر از تهران و ۱۹۰ کیلومتر از مرکز استان گیلان از ویژگی‌های طبیعی منحصربه‌فردی سود می‌برد. که از آن جمله می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • قرار داشتن در نقطة مرزی ایران با جمهوری آذربایجان
  • همسایگی با ۴ کشور تازه استقلال یافته شوروی سابق
  • تنها راه ترانزیتی زمینی خلیج فارس با کشورهای آسیای میانه
  • اتصال آستارا (ایران) به آستارا (آذربایجان) از طریق راه آهن در آینده نزدیک
  • دسترسی آسان به امکانات خطوط انتقال گاز و برق
  • طبیعت ملایم و مساعد و گردشگری مناسب
  • دریایی ملایم با ۱۲۰ روز آفتابی و با شیب کم
  • بزرگراه جاده ۴۹ (ایران) که مرز آذربایجان را از طریق آستارا به قزوین و تهران و از طریق ساوه به جاده ۶۵ متصل می‌کند.
  • بزرگراه جاده ۱۶ (ایران) جاده‌ای در شمال و شمال غربی ایران است که از گیلان شهرآستارا آغاز می‌شود و از شهرهای تبریز، اردبیل و سراب می‌گذرد و به ترکیه متصل می‌شود. قسمتی از این جاده به خاطر گذر از میان دریاچهٔ ارومیه توسط پل، بسیار مهم است.

وبه همه اینها باید اضافه کرد که مرز آستارا، تقریباً تنها مرز امن و دست نخورده و بدون تنش ایران در حداقل ۸۰ سال گذشته‌است که خود تأثیر بسزایی درامنیت اقتصادی و سیاسی این شهر دارد. قدمت تاریخی و وضعیت فرهنگی مناسب یکی دیگر از مزایای این شهر مرزی است. با دست به دست هم دادن این عوامل ما به شهر مرزی روبرو می‌شویم که علی‌رغم وسعت کم و دور افتادگی نسبی دارای همیت اقتصادی و استراتژیکی زیادی است. به طوری که می‌توان ادعا کرد، از نظر سطح اقتصادی، پیشرفت‌های شهری، سطح فرهنگی، سطح گردشگری و سطح سواد عمومی ما با منطقهٔ مرزی سرو کار داریم که اصولاً با عام ترین ویژگی نقاط مرزی (یعنی محرومیت) بیگانه‌است. سطح درآمد عمومی اکثر مردم شهر بالا و یا متوسط بالاست و فقر چندان در حومه شهر به چشم نمی‌خورد. بیشترین سهم در درآمد مردم شهر را می‌توان در وهله اول، بازار کالاهای وارداتی آن داراست. بطوری که بعد از آزاد شدن عبور و مرور مرزی بازاری تأسیس شد که در ابتدا تنها به عرضهٔ کالاهای مبادله‌ای مرزنشینان اختصاص داشت، اما امروزه یکی از فعالترین و پر رونق ترین و معروف ترین بازارهای مرزی در نوع خود است به طوری که تقریباً در ایام تعطیل از سراسر کشور می‌توان مسافران و خریدارانی را در این شهر مشاهده کرد که البته به همراه خود مبادلة فرهنگی را نیز به همراه دارد. از دیگر آثار وجود این بازار، سطح اشتغال زایی بالای آنست در حال حاضر جمعیت زیادی از شهرها و استان‌های مجاور، بصورت مهاجرانی دائمی در این بخش مشغول فعالیت می‌باشند که به اظهار عموم سطح درآمد مناسبی نیز از این محل دارند. بطور نسبی اگر ۵۰ درصد فعالیت اقتصاد اهالی را بازار کالاهای وارداتی آن در نظر بگیریم می‌توان بقیهٔ فعالیت‌ها را به شرح زیر در نظر گرفت:

  • ۵٪ازشاغلین بخش گمرکی که عمدتاً غیربومی هستند.
  • ۱۰٪شاغلین بخش خدمات وتجارت شهری وگردشگری
  • ۱۵٪دربخش کشاورزی ودامپروری که عمدتاً روستاییان هستند
  • ۵&مشاغل دولتی، آموزشی وبهداشتی
  • ۱۰٪شاغلین دربخش مسکن مشغولند.

دلیل بالا بودن سهم اشتغال در بخش مسکن، حجم گسترده ساخت و ساز در سالهای اخیر بدلیل افزایش جمعیت ناشی از مهاجرت ازیک سو و تمایل به سطوح زندگی مرفه تر و تخریب بافت سنتی قدیمی بخاطر افزایش سطح درآمد عمومی از سوی دیگر است. بگونه‌ای که در حال حاضرفعالیت در بخش مسکن از فعالیت‌های اقتصادی پرسود تلقی می‌شود.[۴۴]

بانک توسعه صادرات ایران یکی از بانکهای تخصصی فعال در ایران است. عمده فعالیت این بانک اعطای تسهیلات خرد و کلان به صادرکنندگان ایرانی است بانک توسعه صادرات دارای تعداد معدودی شعبه‌است که در تهران، برخی شهرستانها و نیز در مناطق آزاد کشور پراکنده‌اند. این بانک همچنین نمایندگی‌هایی در بلاروس، ونزوئلا و قزاقستان دارد.

شعبات بانک توصعه صادرات در ۳۱ مرکز استان پراکنده شده‌است که البته در پایتخت بانضمام شعبه مرکزی ۴ شعبه دیگر نیز وجود دارد. از جمله شعبه‌های دیگر بانک توسعه صادرات که در کل کشور به ۴ نقطه متمرکز شده است؛ عبارتنداز:مناطق آزاد (کیش،قشم،چابهار) و بندرآستارا[۴۵]

کشاورزی[ویرایش]

کشاورزان آستارا از ایام قدیم در این منطقه به کشت برنج اشتغال داشته اند که نتیجه آن ظهور چند رقم بومی برنج می باشد که در نتیجه انتخاب سنتی توسط کشاورزان حاصل شده اند[۴۶] و این در حالی است که امروزه 3200 هكتار از زمين های اين شهرستان زير كشت برنج قرار دارد كه عمده ترين محصول كشاورزي آن محسوب ميشود.،[۴۷]

گمرک[ویرایش]

نوشتار اصلی: گذرگاه مرزی آستارا

تاریخ تاسیس گمرک درآستارا، به صورت دقیق در دست نیست. ولی مطابق شواهد تاریخی در سال ۱۲۰۵ هـ. ش وقتی عباس میرزا می‌خواست برای قشون هزینه کند از فتحعلی شاه درخواست کمک مالی می‌کند، شاه در جواب می‌گوید از پول عوارض گمرکی آستارا فراهم کنید. و. ژان اوین در کتاب «ایران امروز» به توصیف آستارا پرداخته و می‌نویسد «آستارا بندری است در جوار اردبیل. این شهر گمرکی دارد که از سوی متصدیان بلژیکی اداره می‌شود.

امروزه گمرک آستارا به عنوان یک اداره کل در امور واردات و صادرات قطعی، ورود و خروج موقت، تعاونی مرز نشینان، ترانزیت داخلی و خارجی، کارتینگ بین‌المللی، مبدا و مقصد کارنه تیر، کاپوتاز، امور مسافری، مرجوعی و امانت‌های پستی و قضایی به فعالیت مشغول می‌باشد.[۴۸] این گمرک رتبه اول تجارت چمدانی را در میان مرزهای زمینی شمال کشور با اختصاص بیش از ۴۵ درصد از کل صادرات چمدانی کشور به دست آورده‌است ودر حال حاضر اداره کل گمرک آستارا به عنوان بزرگترین گمرک زمینی شمال کشور علاوه بر ارائه خدمات مختلف گمرکی، در زمینه امور مسافری نیز فعالیت می‌نماید. بیشترین حجم صادرات استان نیز از این گمرک به آذربایجان، روسیه و دیگر کشورها صادر می‌گردد. عمده ترین کالاهای وارداتی این گمرک، آهن آلات، انواع چوب و تخته، انواع محصولات مصرفی و البسه و لوازم خانگی کشورهای ترکیه، آذربایجان و چین همچنین عمده کالاهای صادراتی شامل مواد غذایی، محصولات کشاورزی، انواع ماشین، مواد معدنی، مصالح ساختمانی و برخی کالاهای صنعتی و... می‌باشد. اداره کل گمرک بندرآستارااز لحاظ صادرات رتبه نخست را در شمال کشور برعهده دارد. وازنظر تردد در کل کشور رتبه سوم رابه خوداختصاص داده‌است. جالب این که قدمت ساختمان اصلی گمرک آستارا به حدود ۱۰۰ سال قبل برمی گردد.[۴۹] ساختمانهای قدیمی گمرک این بناهای قدیمی که شامل مهمانسرا و ساختمان اداری می‌باشد، هم اکنون استوار و مورد استفاده می‌باشند.

به دلیل وجود گمرک در آستارا و بر اساس اطلاعات موجود در موزه ملی ایران، نخستین اتومبیل از مرز زمینی آستارا در دوره مظفرالدین شاه وارد ایران شد. بر اثر وجود این گمرک و بنا بر گزارش اداره کل گمرک آستارا بیش از یک میلیون نفر از اتباع کشورهای مختلف همه ساله از این گمرک تردد می‌کنند.[۵۰][۵۱][۵۲][۵۳]

اهم فعالیت گمرک بندرآستارا از بدو تاسیس تاکنون

  • قدمت اداره کل گمرک بندرآستارا در حدود دو قرن
  • ورود نخستین خودرو به کشور ازطریق مرز زمینی آستارا در دوره مظفرالدین شاه
  • رتبه اول تجارت چمدانی کشور (بیش۵۰٪از کل صادرات چمدانی ایران)[۵۴]
  • رتبه اول صادرات درمیان گمرکات شمال کشور به روسیه و جمهوری اذربایجان و گرجستان و ترکیه...
  • رتبه سوم پرترددترین مرز زمینی کشور
  • امن ترین مرز زمینی ایران طی چندین سال اخیر

تاسیسات گاز[ویرایش]

خطوط انتقال گاز ایران - آذربایجان
موقعیت

تاسیسات اندازه گیری گاز آستارا واقع در شمال غرب شهر آستارا در مسیر جاده قدیم آستارا - اردبیل همجوار با مرز کشور آذربایجان (شوری سابق) آستاراچای در زمینی به مساحت ۵۷۰۰۰ متر مربع که ۳۰۰۰۰ متر مربع آن بصورت بایر می‌باشد، واقع شده است. رطوبت نسبی در این منطقه بین ۷۵ تا ۸۵ درصد متغیر است. میزان بارندگی بر اساس یک برآورد بیست ساله ۱۲۰۰ میلی متر در سال گزارش شده که حداکثر بارندگی سالیانه ۱۷۸۰ میلیمتر و دامنه تغییرات بارندگی سالیانه بین ۲۰۰ میلیمتر در مناطق ساحلی خزر تا ۷۰۰ میلیمتر در ارتفاعات نوسان دارد.

تاریخچه تاسیسات

تاسیسات اندازه گیری گاز آستارا در سال ۱۳۴۹ با هدف صادرات گاز به اتحاد جماهیر شوروی (جمهوری آذربایجان فعلی) به مقدار روزانه ۲۵ تا ۳۰ میلیون متر مکعب مورد بهره برداری قرار گرفت که پس از پیروزی شکوهمند انقلاب اسلامی صادرات گاز و در سال ۱۳۵۹ قطع گردید و مجدداً از سال ۱۳۶۹ صادرات گاز به اتحاد جماهیر شوروی به مدت ۳ سال انجام شد که در سال ۱۳۷۲ به علت فروپاشی اتحاد جماهیر شوری مجدداً صادرات قطع شد.

واردات به جای صادرات

از تاریخ ۱۳۸۴٫۸.۱۰ واردات گاز از جمهوری آذربایجان بر اساس قراداد معاوضه گاز(SWAP) مابین جمهوری اسلامی ایران و جمهوری آذربایجان، واردات روزانه حداکثر یک میلیون متر مکعب گاز از جمهوری آذربایجان و از طریق آستارا انجام و معادل آن از طریق ایستگاه جلفا به جمهوری خودمختار نخجوان گاز صادر می‌شود که در حال حاضر نیز ادامه دارد.

شیلات[ویرایش]

قبل از سال ۱۲۵۱ هـ. ش صید از لنکران تا بندرانزلی در اجارهٔ میر ابراهیم خان تالشی بود تا اینکه میرمحمد خان آستارایی، صید گاهی در کولیور انزلی ایجاد نمود و ادارهٔ آن را بر عهدهٔ پسرش میر محمد باقر گذاشت. نام برده در انزلی به جوانمردی شهرت داشت. بعد از سال ۱۲۵۱ هـ. ش امتیاز دریای خزر از طرف دولت ایران به یکی از اتباع روس واگذار گردید. در آن موقع آستارا ناحیه یک شیلات و بزرگترین بازار فروش انواع ماهی بود که به آستاراخان صادر می‌شد. در سال ۱۳۲۰ه. ش این امتیاز به انزلی واگذار، تا در بهمن ۱۳۳۱ هـ. ش دورهٔ زمامداری دکتر مصدق، شیلات، ملی اعلام شد و پس از احداث مراکز صیدآستارا دوباره رونق از دست رفته را به دست آورد. اهمیت فعالیت‌های شیلاتی صرف نظر از تامین مواد پروتئینی اهالی و استان و ایجاد اشتغال از جهات دیگری از جمله صادرات و ارزآوری و به عنوان عاملی در جهت توسعه عمران مناطق ساحلی و روستایی شهرستان حائز اهمیت است.[۵۵] در بخش شیلات در سال ۱۳۶۰، ۲۲۰ صیاد دامگستر بومی به سمت مشاغلی پایدار در این زمینه مانند صید صنعتی کیلکا و پره هدایت شدند. در راستای توسعه این بخش با شناسایی ۱۷ مزرعه پرورش ماهیان سردابی تا کنون ۸ مزرعه پروانه دریافت کرده‌اند که سالانه در حدود ۷۰ تن ماهی تولید می‌کنند. در ۹ مرکز آب بندان به مساحت ۵۰ هکتار نیز حدود ۶۰ تن انواع ماهی‌های گرم آبی تولید می‌شود. در بخش ماهیان خاویاری نیز سه مرکز فعال در آستارا سالانه حدود ۲۰۰ تن گوشت و ۱۰ تن خاویار خالص تولید و به بازارهای جهانی عرضه می‌کنند. بخش آبزی پروری ادارهٔ شیلات آستارا نیز پس از چند دهه تعطیلی در نیمه دوم سال ۱۳۸۶ شروع به کار کرده‌است.[۵۶]

کشاورزی ودامداری[ویرایش]

باغات کیوی آستارا از مهمترین و معروفترین محصولات کشاورزی صادراتی

این شهرستان با توجه به شرایط ویژه اقلیمی از مناطق مستعد کشاورزی بشمار می‌آید و یکی از فعالیتهای مهم مردم این شهرستان می‌باشد. از محصولات مهم کشاورزی آن می‌توان برنج، گندم، جو، ذرت، محصولات جالیزی و سبزیها را نام برد.. سطح زیر کشت این شهرستان۴۲۹۵۸ هکتار که برنج، سبزی و صیفی، مرکبات و میوه‌های دانه دار برداشت می‌شود.[۵۷] در نتیجه کاشت برنج در شالیزارهای شهرستان آستارا، گمان بر این است که برخی ارقام برنج مانند رقم حسنی در اثر انتخاب سنتی توسط کشاورزان، از این شهرستان نشات گرفته اند.[۵۸]کاشت برنج در ۳۲۰۰ هکتار زمین و شالیکوبی در ۱۰ کارخانه برنجکوبی تولید به ۱۵۱۰۷ تن محصول در سال منجر می‌شود[۵۹] همچنین از ۳۰۰ هکتار زمین زیر کشت توتون هر ساله ۲۱۰ تن برگ سبز به دست می‌آید.[۶۰] گندم نیز در ۳۹۸ هکتار کشت می‌شود و ۴۹۲ تن در سال محصول می‌دهد.[۶۱]

شهرستان آستارا بدلیل شرایط مناسب آب و هوایی برای کشت نباتات علوفه‌ای و برخورداری از مراتع برای دامپروری نیزمستعد است. دراین شهرستان گوشت قرمز، گوشت مرغ، شیرو تخم مرغ و عسل تولید می‌گرددو انواع مختلف ماهی پرورش وصید وخاویار تولید می‌گردد.

از دیگر فعالیتهای اقتصادی شهرستان زنبورداری است که از رونق زیادی برخوردار است و براساس آمارگیری از زنبورداران، در سالجاری مقدار ۲۵۸ نفر از اعضاء تعاونی زنبورداران شهرستان آستارا با ۳۷۵۰۹ کلنی زنبورعسل مقدار ۷۹۴ تن عسل به ارزش اقتصادی سی و پنج میلیارد ریال پرورش دادند.[۶۲] وجود دریای خزر علاوه بر اینکه صید ماهی را رواج داده‌است موجب ایجاد کارخانجات صدف کوبی گردیده که در آنها از صدف‌های اطراف ساحل، خوراک طیور تهیه می‌کنند شهرستان آستارا از مراکز مهم کشاورزی در استان گیلان به شمار می‌رود که همه ساله بخش وسیعی از تولیداتی چون؛ برنج، کیوی، ازگیل، خرمالو، ذرت و گندم، علاوه بر عرضه در بازار مصرف داخلی به کشورهای حاشیه دریای خزر صادر می‌گردد.[۶۳]

نخستین باغ کیوی گیلان در شهرستان آستارا با ۲۲ سال قدمت در فضایی به مساحت دو هکتار معروف به 'باغ کیوی ماهوتی دایر شده‌است. مرکز تحقیقاتی به منظور مطالعات کارشناسی ایجاد باغات کیوی در شمال و همه مناطق مستعد کشور در کنار قدیمی ترین باغ کیوی استان گیلان دایر می‌شود.[۶۴] باغ کیوی برادران شیبانی به مساحت پنج هکتار در حومه آستارا هر ساله به تولید بیش از ۱۵۰ تن کیوی می‌پردازد.

پاساژ و بازارها[ویرایش]

نوشتار اصلی: بازار بزرگ ساحلی آستارا
  • بازار بزرگ ساحلی آستارا (بساط):
لیست بازارها، پاساژها و مجتمع‌های تجاری بازار بزرگ ساحلی

پوریا

فانوس دریا

جهانی

برادران مردانه

آذربایجان سعید سیفی درویش
امیرحسین پورزارع مدرن جهانگردی بخشپوری
سعادتی نظرنیا فانوس شمال امیر
حسین نژادی ساحلی رضا کاسپین
میلاد زحمتکش تیراژه طاهری
سالار شیروان فغانی سفیدگر

این بازار به عنوان یکی از مراکز مهم تجاری گیلان به شمار می‌رود، که از سال ۱۳۶۸ پس از بازگشایی مجدد مرز ایران با کشور تازه استقلال یافته جمهوری آذربایجان با نام «بساط یا تخته بازار» رونق گرفت و مشهور شد.

پس از استقبال هموطنان با خرید متوالی از این بازار، طرحی سنتی توسط شهردار وقت با بام‌های سفالین که بومی منطقه‌است، طراحی و احداث شد. حال پس از گذشت ۲۳ سال از احداث این مرکز تجاری کمتر کسی از هموطنان است که از آن بازدید و یا از غرفه‌های آن خرید نکرده باشد.

در این بازار می‌توان انواع البسه متناسب با فصول سال، لباس ورزشی، لوازم آرایشی و بهداشتی، وسایل بازی کودکان، لوازم خانگی و وسایل تزئینی منازل تولید داخل و خارج کشور را به وفور و با نازل ترین قیمت یافت کرد.

در بازار بزرگ ساحلی آستارا بالغ بر ۱۵۰۰ مغازه موجود می‌باشد که سهم بسزایی در اقتصاد این شهرایفا می‌کند. روبروی بازار بزرگ ساحلی از پل فارابی تا پارکینگ بازار بزرگ ساحلی، پاساژها، بازارها ومجتمع‌های تجاری متعددی قد علم کرده‌است. که با این وجود می‌توان تعداد مغازه‌های بازار بزرگ ساحلی آستارا را به انضمام ۲۸ پاساژ، بازار و مجتمع تجاری مذکور به چیزی در حدود ۲۵۰۰ مغازه تخمین زد.

  • مجموعه بازارهای نور

در شهرستان آستارا بازارهای متعددی وجود دارد که پس از بازار بزرگ ساحلی، مجموعه بازارهای نور از آن جمله‌اند. این بازار که در مرکز شهر آستارا واقع شده‌است بیش از پنجاه سال قدمت دارد و پاساژها و بازارهای مدرن متعددی در آن احداث شده‌است. اکثر کالاهای ارائه شده در این مرکز از تولیدات کشورهای مختلف از قبیل، ترکیه، چین، اکراین، آلمان، آذربایجان، تایلند، مالزی، هند و دیگر کشورها می‌باشند. از سایر پاساژها و مجتمع‌های مجموعه بازارهای نور می‌توان به پاساژ نور، پاساژ بزرگ رضا، بازار بزرگ عمیدی، پاساژوصلی، پاساژ حیدرزاده، مرکز خرید ایده‌آل و بازار روس را نام برد.

  • پاساژ ولیعصر

پاساژ ولیعصر اواخر دهه ۷۰ شمسی در خیابان شهید نادر حاجی عباسی (مرکزشهر) احداث شد. بنای اولیه در دو طبقه ساخته شد ولی بعدها طبقه سوم نیز به پاساژ ولیعصر اضافه گردید. وضعیت مغازه‌ها و نمای داخلی پاساژ در حد مطلوبی ساخته شده‌است.

هم اکنون در پاساژ ولیعصر بالغ بر ۶۰ مغازه در زمینه البسه ورزشی، مجلسی، زنانه، شال و روسری، لوازم آرایشی و بهداشتی، بچه گانه، کیف وکفش، مانتو، بدلیجات و... مشغول به فعالیت می‌باشند که اجناس این پاساژ به طور گسترده از کشورهای ترکیه، اندونزی، ویتنام، درجه یک چین وارد می‌گردد. از عمده مشکلات این پاساژ می‌توان به نمای بیرونی آن اشاره کرد که پس از طی بیش از یک دهه از تاسیس آن به حالت آجر و بدون نمای خاصی رها شده‌است.

  • پاساژ سیدان

پاساژ سیدان روبروی بانک توصعه صادرات ایران شعبه آستارا پس از راه اندازی پاساژ ولیعصر افتتاح شد، پاساژ سیدان تقریباً در دو و نیم طبقه طراحی و ساخته شده‌است که از لحاظ قوانین در نوع خود منحصربه‌فرد می‌باشد، زیرا مغازه‌ها در طول روز نباید به هیچ وجه بسته شوند و ساعت ورود و خروج مغازه داران در یک بازه مشخص از سوی مدیریت پاساژ می‌باشد.

پاساژ سیدان نیز در زمینه‌های گوناگونی از قبیل لباس مردانه، زنانه، مجلسی، مانتو، بچه گانه، کیف وکفش و... مشغول به فعالیت می‌باشد. که اکثر اجناس مغازه داران به مانند پاساژ ولیعصر درجه یک بوده از کشورهای معتبر در زمینه البسه نظیر ترکیه و جین خریداری می‌گردد.

  • پاساژ ایده‌آل

پاساژ ایده‌آل در خیابان شهیدنادرحاجی عباسی مجاورت پاساژ ولیعصر، پس از راه اندازی پاساژ ولیعصر وسیدان احداث شد. فاز اول پاساژ ایده‌آل در ۴ طبقه با امکاناتی نظیر آسانسور و پله برقی به همراه یک پاساژ در زیرزمین به مغازه داران تحویل داده شد، یکی از مجموعه پاساژهای ایده‌آل بعدی که ساخته شد در مجموعه بازارهای نور در طبقات دو، سه، چهار قرار داشت که هیچگاه رونق پاساز ایده‌آل را به خود ندید.

مجموعه‌های دیگری که توسط سرمایه گذار پاساژهای ایده‌آل طراحی و ساخته شد پاساژ بزرگی جنب فلکه بانک ملی بود که پس از اتمام نصف ملک به صاحب پاساژ ولیعصر فروخته شد.

  • پروژه شرکت لاله بزرگ با مشارکت شهرداری بندرآستارا: در حال احداث
  • پروژه سیتی سنتر(city center): در حال احداث
  • پروژه کاکتوس بزرگ: در حال احداث

ترابری[ویرایش]

پایانه مسافربری[ویرایش]

ردیف شهر فاصله(کیلومتر)
۱ تهران ۵۱۴
۲ تبریز ۲۹۶
۳ باکو ۴۰۰
۴ اردبیل ۷۵
۵ بندرعباس ۱۸۴۸
۶ استانبول ۲۰۷۶
۷ باتومی ۱۰۲۸
۸ بوشهر ۱۵۳۳
۹ رشت ۱۸۹
۱۰ بندرانزلی ۱۵۰
۱۱ اولین فرودگاه بین‌المللی(اردبیل) ۶۸
۱۲ اولین راه آهن بین‌المللی(آستارا) ۵
۱۳ مشهد ۱۲۵۶
۱۴ چابهار ۲۴۷۵
۱۵ شیراز ۱۴۳۸
۱۶ اصفهان ۹۵۳
۱۷ ارومیه ۴۳۵
۱۸ بازرگان ۵۷۶
۱۹ بندرامام خمینی ۱۴۰۳
۲۰ میرجاوه ۲۱۶۵

پایانه ترانزیت[ویرایش]

ترمینال ترانزیت آستارا دریچه ای مرزی برای وصل کردن اروپا ، روسیه و کشورهای آسیای میانه به پایانه راه آهن آستارای آذربایجان در مرزهای ایران - آذربایجان به وسیله خط آهن است. همچنین ترمینال آستارا به عنوان محل ورود برای کالاهای حمل شده با کشتی از طرف اروپا و کشورهای آسیای میانه به کار می رود. این کالاها از طریق ایران به وسیله تریلرهای جاده ای به عراق ترانزیت می شوند. صادرات محموله های ایرانی به وسیله جاده به آستارا و از آستارا به روسیه و کشورهای آسیای میانه و اروپا با خط آهن از دیگر مزیت های ترمینال آستارا است.کالاها با راه آهن از اروپای غربی در مدت ۱۵ روز ‚ یا ظرف مدت ۱۰-۵ روز از روسیه و کشورهای آسیای میانه ، به آستارا می رسند. از آستارا، به وسیله جاده ، به مقصدهای نهایی در ایران فرستاده می شوند.[۶۵]

بندر[ویرایش]

دیوار دریایی محدودهٔ اسکلهٔ آستارا (چپ). کشتی لایروب پهلو گرفته در محدودهٔ اسکلهٔ آستارا (راست)..

ملگونف در سفرنامهٔ خود حدود ۱۴۰ سال پیش می‌نویسد «آستارا بندری است که هرساله از حاجی ترخان(آستراخان کنونی) و باکو ۵۰ کشتی به آنجا می‌آید و اغلب بارشان آهن است»این اسکله در دوران پهلوی از رونق می‌افتد تا زمانی که پس از انقلاب اسلامی اسکله‌ای مدرن شروع به احداث گردید و بخش صیادی آن به بهره‌برداری رسید.[۶۶] و امروزه بندرآستارا، نخستین بندر خصوصی و چندمنظوره کشور و پنجمین بندر فعال ترانزیتی شمال کشور می‌باشد.[۶۷]

اسکله تجاری آستارا با عنوان نخستین بندر خصوصی کشور[۶۸] به صورت رسمی در نیمه دوم فروردین ۱۳۹۲ شمی با حضور معاون اول رئیس جمهور وقت افتتاح شد[۶۹]، در تاریخ ۱۳۹۱٫۱۲٫۱۹ نخستین کشتی پهلوگرفته در بندرآستارا یک کشتی با ۳۶۰۰ تن گندم و بار کانتینری از آکتائو قزاقستان بود.[۷۰] همچنین در تاریخ ۱۳۹۲٫۰۱٫۲۰ نخستین محموله صادراتی بندر آستارا به مقصد جمهوری آذربایجان و بندرباکو بارگیری شد.[۷۱] در هفت‌ماهه سال ۱۳۹۲ نیز ۱۲۰۰ تن کالا به ارزش ۱ میلیون و ۴۲۷هزار دلار از طریق اسکله بندر آستارا با ۱۵ فروند کشتی به کشورهای روسیه و جمهوری آذربایجان صادر شده است. عمده کالاهای صادره شامل کربنات کلسیم، پودر پی وی سی، سرامیک، کاشی، پودر صابون، سیمان سفید و تیتانیوم دی اکسید بوده است. در همین مدت زمان یک هزار تن کالای وارداتی (تخته) به ارزش ۲۰ میلیارد ریال در اسکله بندر آستارا ترخیص شده که از کشور روسیه وارد شده است.[۷۲] از زمان بازگشایی بندر تا اردبیهشت ۱۳۹۳، ۲۷ فروند کشتی در این لنگرگاه پهلو گرفته که فعالیت‌های بندری در این اسکله کماکان ادامه دارد.[۷۳]

مشخصات اسکله[۷۴]
ردیف تعداد پست اسکله طول آبخور نوع سازه نوع کاربری
۱ ۱ ۱۵۰ متر ۵٫۵ متر بتنی شرکت کاوه (تجاری)
۲ ۱ ۲۰ متر ۳ متر فلزی نیروی دریایی (نظامی)
۳ ۱ ۲۰ متر ۵٫۱ متر فلزی دریابانی مرزی (نظامی)

راه آهن[ویرایش]

تکمیل طرح راه‌اندازی راه آهن قزوین، رشت، بندر انزلی وبندرآستارا می‌تواند کمک شایانی در رشد اقتصادی ایران و به طبع استان گیلان و بندرآستارا باشد. تکمیل این طرح می‌تواند تاثیر به سزایی در رشد صنعت حمل و نقل در ایران داشته باشد. موقعیت استراتژیک بندر آستارا در در دریای خزر و هزینه کمتر حمل و نقل بار به جمهوری آذربایجان از طریق راه آهن و کشتی موجب افزایش اهمیت اتمام هر چه سریعتر این طرح می‌گردد. خط‌آهن قزوین - رشت - انزلی - آستارا به عنوان یکی از قطعات کریدور شمال به جنوب برای منطقه اهمیت دارد. در صورت تکمیل این کریدور بسیاری از کشورها ترجیح می‌دهند به دلیل کوتاه بودن طول مسیر و ارزان شدن هزینه‌های حمل و نقل، جابه‌جایی کالای ترانزیتی خود را از طریق این کریدور و کشور ایران انجام دهند که این امر موجب افزایش درآمد کشور از محل ترانزیت خواهد شد.[۷۵][۷۶]

نیروهای نظامی[ویرایش]

هنگ مرزی[ویرایش]

محدوده مرزی آستارا(روستای قلعه)

آستارا پس از جدایی آذربایجان کنونی از ایران و ملحق شدن به شوروی سابق توسط عهدنامه‌های ننگین دولت قاجاریه دوتکه شد. قسمت شمالی آستارا در ترکیب شوروی سابق و آستارای جنوبی در ترکیب ایران قرار گرفت. بالطبع حساسیت‌های مرزی باعث می‌شد افرادی در هر دو سوی مرزها از خاک کشور خود محافظت نمایند. در اواخر دولت قاجاریه و اوایل پهلوی مردمان آستارا و خوانین حیران از خاک کشور دفاع می‌کردند که پس از تشکیل یکپارچه فرماندهی مرزبانی و سامان بخشیدن به شرایط موجود، پاسگاه‌های مرزی توسط سربازان و ماموران نظامی آموزش دیده شروع به کار کرد.

آستارا به هیچ وجه چهره یک شهر مرزی را که با افکار مردم تداعی می‌شود را ندارد، و یکی از بی تنش ترین و آرامترین مرزهای زمینی کشور در طول دهه‌های گذشته به شمار رفته‌است. این امر زمانی نمود می‌یابد که خانه‌های مردم آستارا در ۱۰ متری مرزها ساخته می‌شود و کشاورزان در روستاهای مرزی نظیر کشفی در یک وجبی سیم خاردارها به کاشت برنج مشغول می‌شوند.[۷۷][۷۸]

آستارا نزدیک به ۳۷٫۵ کیلومتر مرز زمینی و با حدود ۱۵ کیلومتر مرز استراتژیکی دریایی در حساس ترین نقطه ممکن با دولت آذربایجان قرار دارد. پاسگاه‌ها و برجک‌های متعددی در داخل شهر، روستاها و جاده‌های منتهی به آستارا وجود دارد که وظیفه خطیر دفاع از کیان مملکت را برعهده دارند.[۷۹][۸۰]

فرماندهی هنگ مرزی شهرستان آستارا زیر نظر فرماندهی هنگ مرزی استان گیلان به مرکزیت بندرانزلی به فعالیت می‌پردازد.[۸۱]نکته قابل تامل در مرکزیت انزلی اینکه این شهر چهرهٔ یک شهر مرزی در حوزه مرز زمینی را ندارد ولی مقر فرماندهی استان در این شهر قرار گرفته‌است.[۸۲] آستارا تنها مرز زمینی استان و اتصال دهندهٔ گیلان به سرزمین‌های قفقاز می‌باشد علاوه بر مرز زمینی، مرز دریایی آستارا نیز به فعالیت خود در پاسداری از حوزهٔ آبی می‌پردازد.

فرماندهی مرزبانی آستارا در خیابان ملت و معاونت عملیات و امور مرزی روبروی پارک معلم جنب اداره گل گمرک بندرآستارا با ساختمان بسیار قدیمی ساخته شده‌است. پاسگاه‌ها و برجک‌های داخل شهر در محدوده پل مرزی ایران و کشور آذربایجان و در کنار گمرک زمینی آغاز می‌گردد و تا انتهای بلوار جانبازان که انتهای حوزه شهری محسوب می‌شود پایان می‌باید. پاسگاه‌های حوزه جغرافیایی مرزبانی آستارا از روستاهای آستارا تا تونل آستارا-اردبیل به صورت زیر قرار گرفته‌است:[۸۳]

در بین پاسگاه‌ها برجک‌های مرزبانی متعددی وجود دارد که روی آنها از طریق اعداد اسم گذاری شده‌است.(به عنوان مثال برجک مرزی شماره ۱۰ آستارا)

با توجه به مرز دریایی در حدود ۱۵ کیلومتری با کشور آذربایجان، فرماندهی مرزبانی در حوزه دریایی نیز دارای دو پایگاه ثابت دریایی به نام‌های پاسگاه مرزی ساحلی چلوند و ناوگروه شناوری در محدوده اسکله تجاری آستارا می‌باشد.[۸۴][۸۵]

نیروی دریایی[ویرایش]

نیروی دریایی در شمال کشور از سابقه دیرینه‌ای برخوردار است، ناوگان شمال به عنوان ارشد نظامی ارتش در استان گیلان، منطقه چهارم دریایی انزلی، پایگاه دریایی آستارا، فرماندهی تخصص‌های دریایی در رشت و تفنگداری دریایی در منجیل را زیرمجموعه خود دارد. حفاظت از محدوده تحت حاکیمت جمهوری اسلامی ایران در دریای خزر از طریق گشت‌های سطحی، هوایی و نیز حفظ امنیت سکوی نفتی امیر کبیر از جمله وظایف مهم ناوگان شمالی نیروی دریایی ارتش است.[۸۶]

آستارا به عنوان پیشانی ورودی دریای خزر از سمت کشورآذربایجان دارای پایگاه دریای سیبلی در محدوده روستای سیبلی و پایگاه مستقر در محدوده اسکله تجاری آستارا به فرماندهی ناخدا سوم علی سنچولی به فعالیت خود می‌پردازد.[۸۷]

خدمات شهری[ویرایش]

شهرداری (بلدیه)[ویرایش]

پیشینه نخستین نهادهای رسمی برای اداره امور شهر بر می‌گردد به چند دهه قبل از انقلاب مشروطیت و به دوران حکومت سلسله قاجار در سال ۱۲۸۶ شمسی که قبلاً شهرداری را به عنوان بلدیه می‌شناختند و به تصویب مجلس شورای ملی رسید و اولین بلدیه بر اساس قانون بلدیه در شهر تهران تاسیس گردید و تا سال ۱۳۰۰ شمسی فقط در ۹ شهر به نام‌های کرمان - تبریز - همدان - دزفول - مراغه - مشهد - ماکو و آستارا بلدیه تشکیل شد و از آغاز سلطنت رضا شاه تا سال ۱۳۰۹ شمسی حدود ۵۲ شهرداری در سراسر کشور تاسیس گردید.[۸۸]

تاریخچه فعالیت‌های شهرداری و شهرداری آستارا به سه قسمت کلی می‌توان تقسیم نمود:

  • شهرداری آستارا برای اولین بار در سال ۱۲۸۷ شمسی از سوی عده‌ای از فرهیختگان و بزرگان شهر با هدف حمایت از اهالی آستارا و ایجاد امکانات رفاهی و خدمات نوین به سبک شهرهای مدرن دنیا تحت نظر حکومت وقت به شکل انجمنی به نام انجمن ولایتی – فرهنگی و بلدی ایجاد شد.
  • دومین دوره فعالیت شهرداری در آستارا از سال ۱۳۰۱ شمسی با تصویب قانون بلدیه در مجلس ملی شروع شد. از مهم ترین اتفاقات این دوره می‌توان احداث اولین خیابان‌های آستارا به سبک امروزی و ایجاد پارک و خرید دستگاه موتور برق و ایجاد تاسیسات مربوط به تامین و اداره شهر اشاره نمود.
  • سال ۱۳۱۱ شمسی آغاز سومین دوره شهرداری آستارا به حساب می‌آید که توسط دولت و انجمن بلدیه اداره می‌شد که مهم ترین وقایع این دوره شهرداری پایه گذاری اولین سری از قوانین و مقررات شهری و رونق چشمگیر فعالیت‌های شهرداری را می‌توان نام برد. همچنین در این دوره و به سال ۱۳۲۹ اولین انجمن شهر آستارا به صورت مستقل تشکیل و شهرداری از بخش داری مجزا شد و واولین شهردار رسمی آستارا به نام جلیل حسینی انتخاب گردید.

از وقایع ناگوار این دوره از شهرداری، می‌توان به از بین رفتن تجهیزات و امکانات شهری در کودتای شهریور ۱۳۲۰ اشاره نمود.[۸۹]

مراکز بهداشتی و درمانی[ویرایش]

  • بیمارستان دکترشریعتی(۱۳۰۸)
  • بیمارستان شهیدبهشتی آستارا(۱۳۵۳)
  • اورژانس وپلی کلینیک نخصصی بیمارستان شهید بهشتی
  • درمانگاه تامین اجتماعی آستارا
  • بیمارستان یکصدتختخوابه آستارا(درحال احداث)

طی سال‌های اخیر بیمارستان شریعتی تغییر نام داده واز زیر مجموعه‌های بیمارستان شهید بهشتی شده‌است. به طور کلی شهر از نظر خدمات درمانی، دارویی و واکسیناسیون در سطح مطلوبی به سر می‌برد، اما رویهٔ معمول آن است که اهالی شهر برای اکثر بیماریهای مهم به شهرهای اردبیل یا رشت مراجعه می‌کنند.[۹۰]

اماکن ورزشی[ویرایش]

نام مجموعه مالک زیربنا(مترمربع)
سالن ورزشی تختی(۵۰۰ نفری) اداره ورزش و امور جوانان ۷۸۵ (سرپوشیده)
سالن کشتی وژیمناستیک اداره ورزش و امور جوانان ۲۰۲ (سرپوشیده)
سالن شطرنج اداره ورزش و امور جوانان ۲۳۸ (سرپوشیده)
سالن آزادگان اداره ورزش و امور جوانان ۳۹۰ (سرپوشیده)
استادیوم فوتبال وحدت(۲۰۰۰ نفری) اداره ورزش و امور جوانان ۷۴۰۰ (روباز)
سالن ورزشی انقلاب(۱۰۰۰ نفری) اداره ورزش و امور جوانان ۲۴۰۷ (سرپوشیده)
استادیوم فوتبال سیبلی اداره ورزش و امور جوانان ۶۵۰۰ (روباز)
سالن ورزشهای رزمی اداره ورزش و امور جوانان ۲۰۲ (سرپوشیده)
سالن ولایت اداره ورزش و امور جوانان ۱۱۹۱ (سرپوشیده)
سالن ورزشی کانرود اداره ورزش و امور جوانان ۱۴۷۲ (سرپوشیده)
زمین تنیس خاکی اداره ورزش و امور جوانان ۷۷۷ (روباز)
زمین چمن شهرک هجرت اداره ورزش و امور جوانان ۱۰۰۰۰ (روباز)
سالن ورزشی سیبلی اداره ورزش و امور جوانان ۱۳۳۶ (سرپوشیده)
سالن ورزشی لوندویل اداره ورزش و امور جوانان ۱۲۸۶ (سرپوشیده)
زمین چمن کادوس بخش خصوصی ۱۰۰۰۰ (روباز)
سالن امام علی (ع) آموزش وپرورش ۲۴۸ (سرپوشیده)
سالن ورزشی علی انصاری آموزش وپرورش ۶۳۰ (سرپوشیده)
سالن ورزشی آزادی(۵۰۰ نفری) آموزش وپرورش ۸۰۰ (سرپوشیده)
سالن بدنسازی هلال احمر ۶۰۰ (سرپوشیده)
سالن کشتی شهرداری شهرداری ۲۴۸ (سرپوشیده)
سالن ورزشی دانشگاه آزاد(۵۰۰ نفری) دانشگاه آزاد ۱۵۰۰ (سرپوشیده)

[۹۱]

فرهنگ[ویرایش]

سینما[ویرایش]

در سال ۱۳۷۶ شمسی و پس از آتش سوزی در یکی از قدیمی ترین و بزرگترین سینماهای گیلان در آستارا سینما قیام، سینما آستارای سابق، که ابتدا با نام سالن اپرا در سال ۱۳۲۰ شمسی در میدان اصلی و مرکزی شهر احداث شده بود.[۹۲]

حال در آستارا یک سینما به نام سینما دریا، چهار سالن تئاتر کانون امام خمینی، دانشگاه آزاد، کانون پرورش فکری کودکان و سالن باغ ملی «تئاتر شهر» و سه سالن اجتماعات مجهز در هتل بین‌المللی اسپیناس، اداره تبلیغات اسلامی به نام «شهدای گمنام» و سالن سپاه آستارا، یک گالری هنری مدرن «گالری هنری معراج» موجود می‌باشد، که با احداث سالن بزرگ ۷۵۰ نفری سینما و تئاتر اداره ارشاد شمار اماکن فرهنگی شهر افزایش می‌یابد.[۹۳] لازم به توضیح است آستارا در زمینه سینما دارای یک سینما چهاربعدی درحاشیه سواحل دریا ویک سینما پنج بعدی در ورودی شهر می‌باشد.

کتابخانه عمومی[ویرایش]

یکی از قدیمی ترین و نخستین کتابخانه‌های کشور ، کتابخانه عمومی شماره یک آستارا (به نام پیشین: قرائت‌خانه آستارا) به تاریخ ۱۳۰۳ تاسیس شده است.[۹۴]

طبق آمار ۱۳۸۲ در استان گیلان ۵۵ کتابخانه عمومی دولتی وجود دارد که در مجموع حدود ۲۱۳٬۴۹۸ جلد کتاب، به غیر از نشریه‌های ادواری، دارند. تعداد اعضای آنها طبق آمار ۷۲۸٬۵۴ نفر است. قدیمی‌ترین این کتابخانه‌ها کتابخانه عمومی شماره ۱ شهر آستاراست که در ۱۳۰۳ توسط گروهی از مردم این شهر تأسیس شد و در ۱۳۴۵ به مالکیت وزارت فرهنگ و هنر وقت درآمد. هم‌اکنون این کتابخانه بیش از ۱۵۰۰۰ جلد کتاب دارد.[۹۵]

در سطح شهر علاوه بر کتابخانه عمومی شماره (۱)، کتابخانه عمومی شماره (۲) نیز در ارائه خدمات به مردم فعال می باشد.

نشریات فعال[ویرایش]

  • هفته نامه پیام آستارا
  • هفته نامه تارک خزر
  • دو هفته نامه آوای آستارا
  • دو هفته نامه خط آخر
  • ماهنانه طریقت
  • ماهنامه کشکول


آموزش[ویرایش]

نیما یوشیج معلم دبیرستان حکیم نظامی در اوایل قرن جاری

آستارا برای سالیان مدید و از سال‌های پیش از وقوع انقلاب اسلامی رکورددارِ میزان جمعیت باسواد در کشور است. مطابق آخرین آمار آستارا با داشتن بیش از ۹۸٫۸٪ باسواد نخستین شهر باسواد ایران است.[۹۶]

اکنون طبق آمار منتشر شده از سوی اداره کل آموزش و پرورش استان گیلان و برگزاری جشن ریشکنی بی سوادی در سال ۱۳۸۷ به ۱۰۰ درصد افزایش یافته‌است.[نیازمند منبع]

در آستارا از دیرباز، مکتب خانه‌هایی در سطح شهر و روستا وجود داشته‌است. در آغاز جنبش مشروطه در این شهر، چند مکت خانه معروف دایر بوداین مکتب خانه‌ها اغلب در مساجد و یا خانه‌های شخصی تشکیل و توسط معلمین روحانی اداره می‌شدند. به طوری که آقای میرزامحمد آخوندزاده در کتاب خاطرات خود نوشته‌است، در آستارا قبل از سال ۱۲۸۷ یعنی تاسیس مدارس جدید(دبیرستان حکیم نظامی ومدرسه سنایی سیبلی)، مکتب خانه‌های آبرومندی وجود داشته‌است. همانطور که آقایان عبدالحسین انصاری و سید محمد علی جمال زاده در خاطرات خود نوشته‌اند[نیازمند منبع]:مدارس ملی جدیدی که در تهران بعد از مشروطیت دایر شده بود، با مکتب خانه ها چندان تفاوتی نداشته‌اند فقط کمی تمیزتر و آبرومندتر بودند. مدرسه ملی آستارا هم مانند مدارس ملی اولیهٔ تهران همانند مکتبخانه‌ها بوده‌است. از جمله مکتب خانه‌های پسرانه آستارا در آن زمان مکتب خانه ملا رحیم طایر (ضیاء) در ساختمان دو مرتبه وهاب زاده‌ها و مکتب خانه ملا محمود (نیای محمودیان) در خیابان حکیم نظامی در خانه شخصی او و مکتب خانه میزا جعفرقلی نعمت اللهی در مسجد آبروان (حسینیه میرزا) وابسته به مسجد آبروان که بعدها مسجد مستقلی شد فعال بودند. علاوه بر مکتب خانه‌های پسرانه، چند مکتب خانه مخصوص دختران هم در این شهر دایر بود که مدیره آن جا را ملا باجی می‌نامیدند. اغلب این مکت خانه‌ها در کلاس‌های اول بطور مختلط (پسر و دختر) تشکیل می‌شد. از جمله مکتب خانه ملا باجی مش خجه (مشهدی خدیجه) که در کوچه مجتهدی مکتب خانه داشت و آقای جلیل بزرگمهر فرزند شیخ عبدالحمید مجتهدی (مجتهد آن زمان آستارا) در کتاب خاطرات خود می‌نویسد:پدرم قبل از هفت سالگی مرا به مکتب خانه مش خجه که در همسایگی ما بود سپرد. مکتب خانه دیگر مکتب خانه خانم سیده بیگم (مادر بزرگ آقای میر ایوب سیدی مقدم و مرحوم یعقوب بصیر)در کوچه عباسیه دایر بود. مدیر و معلم مکتب خانه دیگر مرحومه فاطمه شاهین معروف به ملا نقل بود. این بانوی باسواد که در مدارس باکو تحصیل کرده بود، در آن موقع برای بانوان خانواده‌های اعیان و ثروتمندان مانند یک روحانی، درخانه‌ها روضه می‌خواند و از روی کتاب مسائل شرعی می‌گفت. از این جهت او را ملا نقل می‌نامیدند چون که در واقع یک ملای مخصوص بانوان بود.

به دلیل مسافرت بازرگانان، تجار و ساکنین این شهر به نقاط مختلف روسیه و دیگر ممالک اروپایی، فرهنگ و تمدن جدید اروپا سریعتر به این شهرستان نفوذ کرده و تقریباً همزمان با تاسیس دارالفنون تهران، در آستارا نیز مدرسهٔ صادقیه- با نام اولیه مبارکه- احداث گردید.

در دوره قاجاریه به همت وتلاش اهالی با فرهنگ آستارا نخستین مدرسه به سبک نوین به نام دبیرستان حکیم نظامی درسال۱۲۸۷ه. ش بنا نهاده شد که به همراه مدرسه سنایی سیبلی درسال ۱۳۸۷ جشن یکصدسالگی خود رابرگزار کردند.

همچنین در سال ۱۳۰۰، نخستین مدرسهٔ دخترانه به نام «تربیت بنات» و همچنین قرائت خانه در این شهر تأسیس شد که با کمی وقفه در سال ۱۳۰۸، نخستین گروه دانش آموختگان دختر، گواهی نامهٔ ۶ ساله ابتدایی را اخذ کردندایجاد این مراکز سبب رشد و ارتقا فرهنگ منطقه شده‌است. از افراد معروفی که در مدارس آستارا تدریس می‌کرده‌است، شاعر معاصر نیما یوشیج است.

ازجمله دیگر مدارس قدیمی آستارا می‌توان به مدرسه ابتدایی شهیدمدنی(داریوش سابق) اشاره کرد که در سال ۱۳۱۹ه. ش کار آموزش وپرورش دانش آموزان را آغاز کرده‌است. شایان ذکر است قدمت بنای مدرسه به بیش از یکصدسال پیش بر می‌گردد که از مکان‌های نظامی استارا محسوب می‌شد.

از قدیمی ترین و نخستین کتابخانه کشور ، کتابخانه عمومی شماره یک آستارا(در گذشته قرائت خانه آستارا) به تاریخ ۱۳۰۳ تاسیس شده است.[۹۷]

عمومی[ویرایش]

طبق آخرین آمار ارائه شده از سوی اداره آموزش و پرورش آستارا ، در سال تحصیلی ۹۲-۱۳۹۱ تعداد دانش آموزان مدارس دولتی و غیردولتی ۱۴۵۰۰ اعلام شده است که در ۷۴ مدرسه ابتدایی ، ۳۰ مدرسه راهنمایی و ۲۰ مدرسه متوسطه در شهرستان آستارا مشغول به تحصیل می باشند.[۹۸]

عالی[ویرایش]

شایان ذکر است نخستین مرکزآموزش عالی درآستارا، دانشگاه آزاد اسلامی است که تاسیس آن به سال تحصیلی ۱۳۶۶/۶۷ بر می‌گردد. دانشگاه آزاد اسلامی واحد آستارا با دورشته کشاورزی ومعارف اسلامی وجذب ۲۵۸ دانشجو کار خود را آغاز کرده‌است.[۹۹] در حال حاضر بیش از ۱۰،۰۰۰ هزار دانشجو و طلبه در دانشگاه‌ها و حوزه علمیه در حال تدریس می‌باشند. ،[۱۰۰]

شهرهای خواهر[ویرایش]

نوشتار اصلی: فهرست شهرهای دارای خواهرخوانده در ایران
نام کشور شهر خواهرخوانده
پرچم ایران ایران بانه[۱۰۱]


جستارهای وابسته[ویرایش]

جستجو در ویکی‌انبار در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ آستارا موجود است.

منابع[ویرایش]

  1. سایت شهرداری بندرآستارا
  2. سایت شهرداری ابهر
  3. «نتایج سرشماری سال ۱۳۹۰». معاونت برنامه ریزی استانداری خراسان جنوبی (به نقل از مرکز آمار ایران)، ۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲. بازبینی‌شده در ۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲. 
  4. http://www.amar.org.ir/Portals/2/census-90/shahrestanha-jamiat-90.xlsx
  5. ۵٫۰ ۵٫۱ دانره المعارف بزرگ اسلامی - آستارا
  6. بانک اطلاعاتی آکو، لیست پلاک‌های خودروهای ایران
  7. «بندرآستاراباحضورمعاون اول رئیس جمهور،وزیرراه وشهرسازی ومدیرعامل سازمان بنادرودریانوردی افتتاح شد». سازمان بنادر و دریانوردی، ۱۳۹۲/۰۱/۲۰. بازبینی‌شده در ۱۳۹۲/۰۱/۲۵. 
  8. «انسداد کامل ۳۷.۵ کیلومتر مرز آستارا». خبرگزاری فارس، ۱۳۹۱/۰۳/۱۳. بازبینی‌شده در ۱۳۹۲/۰۱/۲۵. 
  9. «ارزش تجارت چمدانی از گمرک آستارا سال گذشته ۱۵ درصد افزایش یافت». خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران، ۱۳۹۲/۰۱/۱۹. بازبینی‌شده در ۱۳۹۲/۰۱/۲۵. 
  10. «یک میلیون و یکصد هزار مسافر نوروزی از شهرستان آستارا دیدن کردند». خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران، ۱۳۹۲/۰۱/۱۵. بازبینی‌شده در ۱۳۹۲/۰۱/۲۰. 
  11. «یک میلیون مسافر در تعطیلات عید نوروز در گیلان جابجا شدند». خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران، ۱۳۹۲/۰۱/۱۵. بازبینی‌شده در ۱۳۹۲/۰۱/۲۰. 
  12. «تالش (طالش)». دانشنامه جهان اسلام. بازبینی‌شده در ۱۵ ژوئن ۲۰۱۱. 
  13. «آستارا». پرتال جامع اطلاع‌رسانی آستارا. بازبینی‌شده در ۱۳۹۲/۰۱/۲۰. 
  14. «کسب رتبه سوم مرز جاده‌ای آستارا در واردات و صادرات کالا». خبرگزاری مهر، ۱۳۹۳/۰۲/۲۵. بازبینی‌شده در ۱۳۹۳/۰۲/۲۵. 
  15. «کسب رتبه سوم مرز جاده‌ای آستارا در واردات و صادرات کالا». خبرگزاری فارس، ۱۳۹۲/۰۱/۱۸. بازبینی‌شده در ۱۳۹۲/۰۱/۱۸. 
  16. «گمرک آستارا بزرگترین گمرک زمینی شمال کشور». خبرگزاری مهر، ۱۳۹۱/۶/۲۸. بازبینی‌شده در ۱۳۹۲/۰۱/۲۵. 
  17. «آستارا امن‌ترین مرز کشور است». خبرگزاری فارس، ۱۳۹۰/۶/۲۱. بازبینی‌شده در ۱۳۹۲/۰۱/۲۵. 
  18. «ایران اسلامی امن‌ترین کشور دنیاست/آستارا پرترددترین مرز کشور». خبرگزاری فارس، ۱۳۹۲/۰۱/۰۷. بازبینی‌شده در ۱۳۹۲/۰۱/۲۵. 
  19. «گمرک آستارا دومین منبع درآمد استان گیلان». خبرگزاری دانشجویان ایران، ۱۳۹۱/۱۰/۰۶. بازبینی‌شده در ۱۳۹۲/۰۱/۲۵. 
  20. «وضعیت صادرات چمدانی ایران/ گمرک آستارا دارای بیشترین سهم ارزشی صادرات چمدانی». خبرآنلاین، ۱۳۹۱/۱۰/۱۴. بازبینی‌شده در ۱۳۹۲/۰۱/۲۵. 
  21. «افتتاح نخستین بندر خصوصی چند منظوره ایران». خبرآنلاین، ۱۳۹۲/۱/۲۰. بازبینی‌شده در ۱۳۹۲/۰۱/۲۵. 
  22. «حضور رحيمي؛ تخليه نخستين محموله تجاري بندر آستارا انجام شد». انبارهای عمومی و خدمات گمرکی ایران، ۱۳۹۲/۱/۲۰. بازبینی‌شده در ۱۳۹۲/۰۱/۲۵. 
  23. «بزرگترین پرچم استان گیلان در پایانه مرزی آستارا برافراشته شد». خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران، ۱۳۹۲/۰۱/۱۵. بازبینی‌شده در ۱۳۹۲/۰۱/۱۶. 
  24. Encyclopædia Iranica | Articles
  25. شناسنامة شهر آستارا
  26. [کتاب آستارا در گذر تاریخ صفحه ۱۶۹-۱۶۸ ]
  27. شناسنامة شهر آستارا
  28. شناسنامة شهر آستارا
  29. شناسنامة شهر آستارا
  30. «پارسال ۱۲۰ روز شهرستان آستارا بارانی بود». خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران، ۱۳۹۲/۰۱/۱۱. 
  31. [ http://www.iranurbanstudies.com/ShowViews.aspx?vid=231 شناسنامه شهرآستارا]
  32. افشار سیستانی، ایرج، نام دریای پارس و دریای مازندران و بندرها و جزیره‌های ایرانی، تهران: کشتیرانی والفجر ۸، ۱۳۷۶ خ.، ص۲۸۰.
  33. [خبرگزاری ایرنا در ۲۵ اردیبهشت ۱۳۸۷ گزارشی با عنوان آستارا با بام‌هاي سفالی خداحافظی میكند]
  34. http://www.amar.org.ir/Portals/2/census-90/shahrestanha-jamiat-90.xlsx
  35. «نتایج سرشماری سال ۱۳۹۰». معاونت برنامه ریزی استانداری خراسان جنوبی (به نقل از مرکز آمار ایران)، ۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲. بازبینی‌شده در ۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲. 
  36. «Astara». GCHTO، ۲۱ آبان ۱۳۹۲. 
  37. ۳۷٫۰ ۳۷٫۱ دانره المعارف بزرگ اسلامی - آستارا
  38. «آستارا». اردبیل نیوز، ۱۰ اردیبهشت ۱۳۹۲. 
  39. «شبیه خوان ها در آستارا شكوه واقعه كربلا را به تصویر كشیدند». خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران، ۱۳۹۱/۰۹/۰۵. بازبینی‌شده در ۱۳۹۲٫۰۱٫۱۸. 
  40. «آئین های آستارا در ماه محرم/شاه حسین(ع)،طشت گذاری و حمل گهواره». خبرگزاری شبستان، ۱۳۹۱/۸/۳۰. بازبینی‌شده در ۱۳۹۲٫۰۶٫۲۲. 
  41. «آرشیو:مساجد». سایت گردشگری آستارا، ۱۳۹۱/۰۷/۲۳. بازبینی‌شده در ۱۸ فروردین ۱۳۹۲. 
  42. [کتاب=تاریخ جامع آستارا و حکام نمین|ناشر =انتشارات شیخ صفی الدین|شهر=اردبیل|سال=|شابک=ISBN 964-6822-12-6]
  43. لیست مهمترین هتل‌های موجود در شهر
  44. شناسنامه شهرآستارا
  45. بانک توسعه صادرات ایران
  46. Pazuki Arman, Sohani MM. “Phenotypic evaluation of scutellum-derived calluses in ‘Indica’ rice cultivars”. Acta Agriculturae Slovenica 101, no. 2 (2013): 239–247. doi:10.2478/acas-2013-0020. 
  47. «معرفی شهرستان های گیلان». bastan-gilan، ۱۳۹۲. بازبینی‌شده در ۱۹ بهمن ۱۳۹۲. 
  48. خبرگزاری فارس
  49. خبرگزاری فارس
  50. افزایش ۵۸ درصدی تجارت چمدانی از گمرک آستارا
  51. وبگاه تحلیلی خبری آستارا نیوز
  52. خبرگزاری جمهوری اسلامی - پارسال صدور اظهارنامه صادراتی در گمرک آستارا، ۳۲ درصد افزایش یافت
  53. ۲۳ میلیون دلار کالا از گمرک آستارا وارد کشور شد
  54. رسمی خبرآنلاین
  55. [کتاب=تاریخ جامع آستارا و حکام نمین|ناشر =انتشارات شیخ صفی الدین|شهر=اردبیل|سال=|شابک=ISBN 964-6822-12-6]
  56. شناسنامه شهرآستارا
  57. دانشنامه گیلانیکا
  58. Pazuki Arman, Sohani MM. “Phenotypic evaluation of scutellum-derived calluses in ‘Indica’ rice cultivars”. Acta Agriculturae Slovenica 101, no. 2 (2013): 239–247. doi:10.2478/acas-2013-0020. 
  59. برنج. کام
  60. شمال نیوز
  61. سرزمین خبر
  62. مدیریت جهادکشاورزی آستارا
  63. خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران
  64. خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران
  65. پرتال جامع اطلاع رسانی آستارا
  66. «موقعیت شهربندری آستارا». اداره بنادر و دریانوردی استان گیلان «بندرانزلی». بازبینی‌شده در ۲۵ فروردین ۱۳۹۲. 
  67. «افتتاح نخستین بندر خصوصی چند منظوره ایران». خبرآنلاین، ۱۳۹۲/۱/۲۰. بازبینی‌شده در ۲۵ فروردین ۱۳۹۲. 
  68. «آغاز بکار نخستین بندر خصوصی ایران در آستارا». شبکه خبر، ۲۰ فروردین ۱۳۹۲. بازبینی‌شده در ۲۵ فروردین ۱۳۹۲. 
  69. [http://www.farsnews.com/newstext.php?nn=13920120000094 «با حضور معاون اول رئیس جمهور فاز نخست بندر آستارا افتتاح شد»]. خبرگزاری فارس، ۲۰ فروردین ۱۳۹۲. بازبینی‌شده در ۲۵ فروردین ۱۳۹۲. 
  70. [http://www.farsnews.com/newstext.php?nn=13911219000538 «به صورت آزمایشی بندر چند منظوره آستارا وارد مدار بهره‌برداری شد»]. خبرگزاری فارس، ۱۹ اسفند ۱۳۹۱. بازبینی‌شده در ۲۵ فروردین ۱۳۹۲. 
  71. «نخستین محموله صادراتی بندر آستارا به مقصد جمهوری آذربایجان بارگیری شد». خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران، ۲۰ فروردین ۱۳۹۲. بازبینی‌شده در ۲۵ فروردین ۱۳۹۲. 
  72. «صادرات ۱۵هزار و ۲۰۰تن کالا از اسکله بندر استارا». باشگاه خبرنگاران جوان، ۱۲ آبان ۱۳۹۲. بازبینی‌شده در ۲۵ اردیبهشت ۱۳۹۳. 
  73. «پهلو گیری ۲۷ فروند کشتی در بندر آستارا». اخبار صنایع دریایی، ۱۳۹۳/۰۲/۰۲. بازبینی‌شده در ۲۵ اردیبهشت ۱۳۹۳. 
  74. «امکانات و توانمندیهای بندر آستارا». اداره کل بنادر و دریانوردی استان گیلان «بندرانزلی». بازبینی‌شده در ۱۵ اردیبهشت ۱۳۹۲. 
  75. سایت بیتوته
  76. خبرگزاری آریا
  77. آستارا امن‌ترین مرز کشور است
  78. خبرگزاری فارس
  79. پایگاه خبری شمال ما
  80. هوشمند سازی ۳۷٫۵ کیلومتر مرز آستارا
  81. حریم مرزاستان گیلان
  82. خبرگزاری جمهوری اسلامی
  83. پلیس. دات آی آر
  84. خبرگزاری فارس
  85. کنترل مرز دریایی ایران
  86. [۱]
  87. فرمانده جدید پایگاه نیروی دریایی ارتش در آستارا
  88. شهرداری ابهر
  89. سایت شهرداری بندرآستارا
  90. شناسنامه شهرآستارا
  91. شرکت توسعه و نگهداری اماکن ورزشی کشور
  92. سفرپدیا
  93. جوان امروز
  94. نهاد کتابخانه های عمومی کشور
  95. دائرةالمعارف کتابداری و اطلاع‌رسانی
  96. [کتاب=تاریخ جامع آموزش و پرورش آستارا (دروازه مدرنیسم)|ناشر =موسسه فرهنگی و انتشاراتی دهسرا|شهر=|سال=۱۳۸۲|شابک=ISBN 964-7169-52-3]
  97. نهاد کتابخانه های عمومی کشور
  98. ۱۴ هزار و ۵۰۰ دانش آموز آستارايي سال تحصيلي را آغاز کردند
  99. دانشگاه آزاد اسلامی واحد آستارا
  100. «تبدیل شدن دانشگاه پیام‌نور آستارا به دانشگاه بین‌المللی». پرتال دانشگاهی، ۱۳۹۲/۰۷/۰۶. بازبینی‌شده در ۱۳۹۲/۰۷/۰۷. 
  101. «ايران در ايران». وب‌گاه مگ‌ایران، به نقل از روزنامه ایران|روزنامهٔ ایران، شمارهٔ ۴۵۸۴، صفحهٔ ۲۳. بازبینی‌شده در ۱۳ اکتبر ۲۰۱۳.