صلیب شکسته
از ویکیپدیا، دانشنامهٔ آزاد
 |
این مقاله موضوع همکاری هفتهٔ جاری است. برای انتخاب کردن موضوع همکاری دو هفتهٔ آینده رأی دهید! |
صلیب شکسته یا سواستیکا یا گردونهٔ مهر[۱] یک چلیپا با شاخههای ۹۰ درجه به سمت راست یا چپ است. که معمولاً با جهت افقی یا گوشههایی با زاویه ۴۵ درجه میباشد. در شکل هندی نقطههایی در هر ربع آن قرار میدهند.
واژه سواستیکا swastika از سانسکریت میباشد و آمیزهای از سو = خوب و خوش + استی =هستی و استی، میباشد؛ یعنی خوش بختی و نشان خوشبختی. در ایران باستان چنین نشانهای را «گردونه مهر» میگفتهاند.
سواستیکا در بسیاری از هنرها و طراحیهای تاریخ بشری پدیدار میباشد ، نشان بسیاری از چیزها، همچون خوش اقبالی، خورشید، برهما یا هندوها بود. در روزگار باستان، صلیب شکسته در بین سومریها، سلتها و یونانیها استفاده میشد.
در غرب، سواستیکا عموماً با نام صلیب شکسته و به عنوان نماد نازیسم شناخته میشود (به خاطر آنکه به عنوان نشان حزب ملی کارگران سوسیالیست آلمان بهکار میرفت). پس از جنگ جهانی دوم، این نماد چهره مشهوری در غرب پیدا کردهاست.
فهرست مندرجات |
[ویرایش] هندسه
سواستیکا علامتی است با شاخههای ۹۰ درجه به سمت راست یا چپ است. که معمولاً با جهت افقی یا گوشههایی با زاویه ۴۵ درجه میباشد.ممکن است جهت گردش آن را مطابق با عقربههای ساعت و یا بر خلاف آن باشد.
[ویرایش] خاستگاه
این نماد در تاریخ کهن اروپا و همچنین آثار کشف شده از فرهنگها هند و اروپایی مانند هند و آریایی ٬ ایرانی ٬ هیتیها ٬ سلتیها و یونانیها به چشم میخورد.اولین نمونههای استفاده از سواستیکا مربوط به تعدادی سفال یافت شده در استان خوزستان در ایران در ۵ هزار سال قبل از میلاد است.در اوایل عصر برنز نشانههایی از آن در سفالهایی در روسیه پیدا شده است.[۲]
همچنین علامتهای سواستیکا مانندی در عصر برنز و آهن در قفقاز شمالی و آذربایجان و همچنین در بین سکاها و سرمتیها پدیدار شده است.[۳]
[ویرایش] آیین مهر
در آیین مهر این نشان را گردونه مهر مینامند. برخی میپندارند چهار پره آن آمیزش چهار عنصر اصلی آب ، باد ، خاک ، آتش را میرساند. برخی دیگر آن را ساده شدهٔ شکل خورشید و درخشش پرتوهای آن میدانند.
[ویرایش] استفاده در آسیا
[ویرایش] تاجیکستان
در سال ۲۰۰۵ مقامات تاجیکستان همه را به استفادهی گسترده از سواستیکا به عنوان یک نماد ملی فراخواندند. رییس جمهور امامعلی رحمان سواستیکا را یک نشان آریایی و سال ۲۰۰۶ را «سال فرهنگ آریایی » که میتواند زمانی باشد، برای مطالعه و مردمی ساختن خدمات آریایی به تاریخ تمدن جهان و بر پا داشتن یک نسل نوین (از تاجیکها) با یک روح اتکای به خود ملی، و توسعه پیوندهای عمیقتر با دیگر نژادها و فرهنگها، اعلام کرد. [۴]
[ویرایش] استفاده تاریخی در غرب
در یونان باستان طراحی لباسها ٬ سکهها و ساختمانها انباشته از سواستیکا به شکل تنها و یا بهم پیوسته است. .[۵]
[ویرایش] آمریکای شمالی
سواستیکا یک نماد عمومی برای خوش شانسی و یا یک نماد مذهبی و معنوی در آمریکا قبل از استفاده آن توسط حزب نازی آلمان بود[۶].این نماد در بسیاری از ساختمانهای تاریخی موجود باقی مانده است.در سال ۲۰۰۷ نیروی دریایی آمریکا حاضر شد ۶۰۰ هزار دلار را برای استتار یک سربازخانه در نزدیکی سن دیگو بپردازد که از بالا شبیه یک صلیب شکسته به نظر میرسید.[۷]
[ویرایش] بعد از جنگ جهانی دوم در کشورهای مدرن غربی
فنلاند شاید یک مورد مشخص اشتثناء در بین کشورهای غربی باشد که به طور عمومی گرایش به استفاده از سواستیکا دارد.نیروی هوایی فنلاند نماد سواستیکا را بعد از سال ۱۹۱۸ که اریک ون روزن یک هواپیما را که با نماد سواستیکا مزین شده بود را به عنوان علامت خوش اقبالی از سوئد به ارتش سفید فنلاند داد پذیرفته است.
سواستیکا رسما به عنوان نماد ملی از طرف نیروی هوایی فنلاند بر روی هواپیماها از سال ۱۹۱۸ پذیرفته شده است.یک نسخه کوچک آن هم در تانکهای فنلاندی و نیروی زرهی آن به عنوان نماد ملی استفاده میشود.
[ویرایش] ممنوعیت
[ویرایش] لهستان
در لهستان نشان دادن عمومی علامت نازیهای آلمان شامل صلیب شکسته یک جرم کیفری با ۲ سال زندانی است.[۸]
[ویرایش] برزیل
در برزیل استفاده از صلیب شکسته یا هر چیزی دیگری که اشاره به نازیهای آلمان داشته باشد و همچنین تولید و پخش این نماد و پخش برنامه رادیویی از آنها از سال ۱۹۸۹ یک جرم است و در بهترین حالت از ۲ تا ۵ سال زندانی دارد.
[ویرایش] پیوند به بیرون
کاربرد گسترده نشان سواستیکا در کشور تاجیکستان
[ویرایش] منابع
- ↑ سواستیکا چیست؟
- ↑ Indus Valley Swastika
- ↑ Cultinfo Department of Culture of Vologda Regional Government
- ↑ رادیو آزادی
- ↑ Perseus:image:1990.26.0822
- ↑ "USA - Coca Cola Swastika lucky watch fob"
- ↑ http://www.latimes.com/news/local/la-me-swastika26sep26,1,96691.story
- ↑ Telegraph 23 April 2009 17:27 BST: Poland 'to ban' Che Guevara image by Matthew Day
