خزه

خزه
"Muscinae" from Ernst Haeckel's Kunstformen der Natur, 1904
طبقه‌بندی علمی
فرمانرو:	گیاهان
دسته:	خزه‌تباران Schimp.
رده‌ها
Takakiopsida Sphagnopsida Andreaeopsida Andreaeobryopsida Oedipodiopsida Polytrichopsida Tetraphidopsida Bryopsida

خزه‌ها گیاهانی هستند دارای ۱۲ هزار گونه متعلق به شاخه خزه‌تباران (Bryophyta).

این گیاه کندرشد از نخستین گیاهان زمینی به‌شمار می‌آید و اندام (ساقه و ریشه و برگ) ندارند بلکه ساختارهایی شبیه به آن دارند.خزه‌ها به وسیله هاگ تولیدمثل می‌کنند. این گیاهان ساختارهای عمودی ساقه‌مانند دارند.

خزه گیان که در زمین‌های مرطوب می رویند معمولا با جلبکهای داخل استخر ها و رودخانه ها اشتباه گرفته می شوند. هر چند که این گیاهان برای انسان چندان مغذی نیستند ولی غذای عمده گله‌های گوزن شمالی که منطقه را تحت سلطه خود دارند تشکیل می‌دهد. موارد کاربردی بسیاری از این گیاهان از جمله: تاثیرات ضدمیکروبی، بیومونیتورینگ آلودگی‌های هوا، خاک و آب، جلوگیری از فرسایش‌ها، غذای دام و طیور و ... از آنها در دنیا شناخته شده است. نوعی خزه به نام اسفاگنوم یا پیت دارای استفاده های گوناگونی می‌باشد.

خزه‌ها گیاهانی هستند که به طور گروهی می‌رویند و گاهی تشکی نرم و مخمل مانند و گاهی فرشی گسترده پدید می‌آورند.به ندرت می‌توان خزه‌ای را تنها پیدا کرد.در جنگل مانند فرشی سبز رنگ روی خاک مرطوب گسترده می‌شوند، روی قطعه چوب‌های در حال پوسیدن را می‌گیرند و در قسمت پایین پوست درخت ها می‌رویند.بهترین موقع برای دیدن خزه‌ها اول بهار است، یعنی وقتی که سایر گیاهان آن‌ها را نمی پوشانند.

رشد و تولید مثل

خزه‌ها در بهار تولید مثل می‌کنند.ساقهٔ بلندی که کپسولی کوچک و بیضی شکل روی آن قرار دارد، از نوک هر شاخهٔ برگ دار می‌روید.

هاگ‌ها در درون این کپسول رشد می کنند و وقتی کپسول رسید، آزاد می‌شوند.حلقه‌های دندانه داری در محل اتصال کپسول و درپوش وجود دارد که، وقتی کپسول خشک می‌شود، به عقب خم می‌شود.هاگ‌ها بیرون می‌ریزند و باد آن ها را جابجا می‌کند.اگر هاگ ها درجایی مرطوب قرار بگیرند، جوانه می‌زنند و گیاهان نخ مانندی پدید می‌آورند.هر یک از این گیاهان جوانه‌هایی تولید می‌کنند که بعداً رشد می‌کند و خزهٔ تازه‌ای پدید می‌آورد.

بعضی از خزه‌ها نر هستند و برخی دیگر ماده.برای لقاح وجود آب ضروری است.قطره‌های بارانی که روی خزه‌ها می‌ریزد اسپرم گیاه نر را آزاد می‌کند و آن را بین گیاهان ماده پخش می‌کند.پس از لقاح، کپسول‌های هاگ دار می‌رویند و این چرخه دوباره شروع می‌شود.

منبع

دانشنامه رشد

• دانشنامه آکسفورد