شهرستان رودبار

شهرستان رودبار زیتون
اطلاعات کلی
کشور	ایران
استان	گیلان
سال شهرستان شدن	۱۳38
مردم
جمعیت	۱۲۶،۳۱۵ نفر
زبان‌های گفتاری	فارسی، تاتی، کردی ، لکی ، کرمانجی
مذهب	شیعه
جغرافیای طبیعی
مساحت	2574کیلومترمربع
ارتفاع از سطح دریا	۱۰۵۰
داده‌های دیگر
پیش‌شماره تلفنی	0132622

نقشه بخش ها و دهستان های شهرستان رودبار

جغرافیای سیاسی

شهرستان رودبار زیتون از شهرستان‌های جنوبی استان گیلان است. مرکز این شهرستان شهر رودبار است. شهرستان رودبار بخاطر داشتن باغهای زیتون شهرت دارد. رودبار، از شمال به شهرستان رشت، از جنوب به استان قزوین، از شرق به شهرستان لاهیجان و شهرستان رودسرو از غرب شهرستان فومن منتهی می‌شود.

شهرستان رودبار

شهرستان رودبار یکی از ۱۶ شهرستان استان گیلان ایران است.مرکز این شهرستان شهر رودبار است. این شهرستان از سه بخش مرکزی و ۹ دهستان مشتمل بر ۲۲۲ آبادی (روستا- مزرعه – مکان) تشکیل شده‌است.

جغرافیای طبیعی

شهرستان رودبار در مختصات جغرافیایی ۳۶ درجه و ۳۲ دقیقه تا ۳۷ درجه و ۷ دقیقه ازخط استوا و ۴۹ درجه و ۱۱ دقیقه تا ۵۰ درجه ۵ دقیقه طول شرقی از نصف النهار مبداء واقع شده‌است.این شهرستان با وسعت ۲۵۷۴ کیلومتر مربع دومین شهرستان استان گیلان به لحاظ و سعت است و از شمال به رشت، ازجنوب به استان قزوین و از غرب به فومن و استان زنجان محدود می‌شود.

شهرستان رودبار درکرانه سفیدرود و در منطقه‌ای کوهستانی قرار گرفته‌است و آب و هوای آن تحت تأثیر هوای خشک و نیمه خشک ناحیه مرکزی قراردارد از نظر آب و هوایی این منطقه به ویژه شهر زیبای رودبار دارای آب و هوای مدیترانه‌ای می‌باشند و رویش درختان زیتون در این منطقه گواه موضوع است. این منطقه درمسیر بادهای دایمی دره سفید رود قرارگرفته که بادهای منجیل آن معروف است. درواقع هنگام گذر از رودبار و رسیدن به رشت، گیلان باتمام تنوع و زیبایی‌هایش به گونه‌ای موجز و فشرده ازپیش چشم می‌گذرد.

کوه‌های شهرستان رودبار

1.استلخ بار : دهستان رحمت آباد، شهرستان رودبار گيلان، 7 كيلومتر شرق جنوبي رودبار، شمال خاوري هرزه ويل، ارتفاع 1931 متر، جنگلي، اين كوه از خاور به كوههاي دو راهان و انبارجه متصل مي‌گردد. (البرز مركزي). 2.اسلار : دهستان حومه، شهرستان رودبار گيلان، 17 كيلومتر شمال غربي رودبار، شمال باختري روستاي به كوه كرم خاني و از باختر به كوه نهر آب متصل است (البرز غربي). 3.انبارجه كوه : دهستان رحمت آباد، شهرستان رودبار گيلان، 13 كيلومتر شرق جنوبي رودبار، جنوب روستاي خاصه كول، ارتفاع حدود 2230 متر، سرچشمه آب دوگاهه، جنگلي، (البرز مركزي). 5.هزارخال، خرمکوه 5.انبوه : بخش عمارلو، شهرستان رودبار گيلان، 52 كيلومتر شرق جنوبي رودبار، شمال غربي روستاي انبوه، ارتفاع حدود 2250 متر، سرچشمه رودهاي كليشم و انبوه، (البرز مركزي). 6.برآفتاب : بخش عمارلو. شهرستان رودبار گيلان، 32 كيلومتري جنوب خاوري رودبار، شمال روستاي پارود، ارتفاع حدود 2350 متر، (البرز مركزي). 7.پك ملي : بخش عمارلو، شهرستان رودبار گيلان، 49 كيلومتر شرق جنوبي رودبار، جنوب غربي روستاي كليشم ارتفاع 1584 متر، ( البرز مركزي). 8.توت در : بخش عمارلو، شهرستان رودبار گيلان، 36 كيلومتر جنوب شرقي رودبار، شمال روستاي دشت رز، ارتفاع 1199 متر، رودخانه شاهرود دامنه‌هاي جنوبي اين كوه را طي مي‌كند. ( البرز مركزي) 9.جاكونو : بخش عمارلو، شهرستان رودبار گيلان، 44 كيلومتر شرق جنوبي رودبار، شمال رودخانه شاهرود، ارتفاع حدود 1380 متر، كوهستان البرز مركزي. 10.درفك : دهستان بلوكات، شهرستان رودبار گيلان، 27 كيلومتر شرق شمالي رودبار، جنوب خاوري روستاي درفك، ارتفاع 2698 متر، جنگلي، سرچشمه سياه رود و چاكرود، اين كوه از باختر به شيركوه متصل مي‌شود. (مركزي) 11.درم خاني : دهستان فاراب، شهرستان رودبار گيلان، 47 كيلومتر شرق جنوبي رودبار، جنوب غربي روستاي كليشم، ارتفاع حدود 2220 متر، كوهستان البرز مركزي. 12.دوراهان : دهستان رحمت آباد، شهرستان رودبار گيلان، 9 كيلومتر جنوب شرقي رودبار، جنوب روستاي نصفي ارتفاع حدود 2050 متر، جنگلي، اين كوه از جنوب به سوهره كوه متصل مي‌شود و جزو كوهستان (البرز مركزي). 13.زردگان : بخش عمارلو، شهرستان رودبار گيلان، 58 كيلومتر شرق جنوبي رودبار، شمال خاوري روستاي انبوه، ارتفاع 2594 متر، اين كوه از طرف خاور به وسيله گردنه زردگان به كوه ورينگ متصل مي‌شود. (البرز مركزي) 14.سوهره كوه : دهستان رحمت آباد، شهرستان رودبار، 130 كيلومتر جنوب شرقي رودبار، شمال كارخانه سيمان لوشان، ارتفاع 2372 متر، اين كوه از شمال به كوه دو راهان وصل مي‌گردد. نيمه جنگلي (البرز مركزي). 15.سينه خاني : دهستان حومه، شهرستان رودبار گيلان، 5 كيلومتر باختر رودبار، شمال روستاي علي آباد ارتفاع حدود 1800 متر شمال درياچه سد سفيدرود، كوهستان البرز غربي. 16.شيرانك : دهستان رحمت آباد، شهرستان رودبار گيلان 30 كيلومتري شرق جنوبي رودبار، باختر روستاي شيركوي، ارتفاع حدود 1750 متر، نيمه جنگلي، سرچشمه آب دوگاهه، (البرز مركزي). 17.شير كوه : دهستان رحمت آباد، شهرستان رودبار گيلان، 21 كيلومتر شمال خاوري رودبار، خاور روستاي بالا محله خرشك، ارتفاع حدود 1120 متر، سرچشمه خرشك رود، نيمه جنگلي، اين كوه از خاور به درفك وصل است.(مركزي) 18.كرم خاني : دهستان حومه شهرستان رودبار گيلان، 19 كيلومتر شمال رودبار، شمال خاوري روستاي تولاب بره، ارتفاع حدود 1350 متر، جنگلي، كوهستان البرز غربي. 19.نارنج كول : دهستان حومه، شهرستان رودبار، 12 كيلومتر شمال غربي رودبار، شمال خاوري روستاي دوگاهه ارتفاع حدود 2050 متر. نيمه جنگلي، اين كوه از طرف باختر به كوه لاته برهنه متصل مي‌شود. جزو كوهستان البرز غربي بشمار مي‌رود. 20.نور برهنه : دهستان حومه، شهرستان رودبار گيلان ـ 8 كيلومتر غرب شمالي رودبار، باختر روستاي دارستان، ارتفاع حدود 1800 متر. اين كوه از شمال به كوه نارنج كول متصل مي‌شود و جزو كوهستان البرز غربي محسوب مي‌گردد.

بلندترین قله شهرستان رودبار، درفک(دلفک) با ارتفاع ۲۷۱۴ متر در شهرستان رودبار، بخش رحمت آباد و بلوکات، دهستان دشتویل در ۲۷ کیلو متری شمال شرقی مرکز شهرستان رودبار است. جهت کوه شمال غربی-جنوب شرقی بوده و مختصات جغرافیایی آن ۳۶ درجه و ۵۳ دقیقه و طول جغرافیایی آن ۴۲ درجه و ۴۹ درجه شمالی است. رودخانه‌های «علی دوآب» و «سی سر» به ترتیب از دامنه‌های شمالی و جنوبی این کوه سرچشمه می‌گیرد.

گفته می‌شود قومی به نام دربیک‌ها یا دربیکه‌ها در اطراف درفک زندگی می‌کردند که احتمالن دلفک نحریف شده نام این قوم است.

جغرافیای انسانی

جمعیت آن ۱۲۶۳۱۵ نفر است که از این تعداد ۶۹۶۲۰ نفر درمناطق شهری و ۵۶۶۹۵ نفر در مناطق روستایی سکونت دارند. این میزان جمعیت شهرستان رودبار که نسبت به مساحت آن ازسایر شهرستانهای استان کمتراست، این امکان را فراهم آورده تا اقوام گوناگون در کنار یکدیگر زندگی کنند و این امر منجربه تنوع مردم شناختی این شهرستان شده‌است که در بر گیرنده تات‌ها، تالش‌ها، و کرمانجها می‌باشد.

گویش رودباری

گویش رودباری، گویش‌رایج در این شهرستان است. رودباری لهجه ای از زبان تاتی است.

جغرافیای کشاورزی

اقتصاد این منطقه بعلت شرایط خاص اقلیمی بر پایه کشاورزی و دامداری استوار است. مهم‌ترین محصول آن زیتون می‌باشد که عمده‌ترین محصول کشاورزی شهرستان بوده و دارای فرآورده‌های بسیاری چون روغن زیتون و صابون است.

امامزاده‌ها

-امامزاده ابراهیم، واقع در«کیاباد»، هیجده کیلومتری شمال شرقی رودبار.

-امامزادگان ابوالحسن، ابوالمحسن و ابوالفضل، واقع در «فیلده»، چهار کیلومتری شرق رودبار.

-امامزادگان حمزه و یوسف، واقع در «شیرکده»، سی کیلومتری شرق رودبار.

-سیّد طاهر، واقع در «شمام»، بیست کیلومتری شمال رودبار.

-سید طاهر و سید طیّب، واقع در پاکده، سی کیلومتری لوشان رودبار.

-امامزاده عسکربن حسین بن موسی الکاظم، واقع در «جیرنده»، 36 کیلومتری لوشان،

-امامزاده محمد حنفیه در روستای بیورزین بعد ار لوشان لوشان، عمارلو

-امامزاده سیداشرف الدین ابن موسی کاظم واقع درروستای چمل قدیم ناحیه خورگام

-امامزاده روح الله واقع درروستای نوده خورگام

-سیدحسن گندمی واقع در سمام پشت نوده خورگام

-امامزاده احمد و محمد در روستای ناوه بخش عمارلو

-امامزاده طاهر خرمکوه در روستای خرمکوه بخش عمارلو

-امامزاده ابوالحسن در روستای انبوه بخش عمارلو

-شاهزاده عسگر بی بی زَنِ خاتون امامزاده محمد در شهر جیرنده بخش عمارلو

گنجینه نفیس مارلیک

نوشتار اصلی: تپه مارلیک

در کرانه شرقی سفیدرود دره زیبایی به نام گوهر رود وجود دارد که به علل حاصلخیزی خاک، ملایمت هوا و رطوبت و بارندگی کافی از بهترین نقاط این ناحیه به شمار می‌رود. در وسط درهٔ گوهر رود، رودخانه‌ای به همین نام جریان دارد که از شعبه‌های کوچک سفیدروداست.

در دره گوهر رود تپه‌های کوچک و بزرگی به چشم می‌خورد که مربوط به دوره‌های باستانی است و تپه مارلیک یکی از مهم‌ترین آن هاست. این تپه در محلی به نام چراغعلی تپه (مالک قدیمی آن) شهرت دارد. تپه‌های باستای گوهر رود از جمله مارلیک بقایای یک تمدن باستانی فراموش شده‌ای را در دل خود مدفون کرده‌اند.

تپه مارلیک، که گنجینه‌ای ارزنده از هنر و تمدن بشری را در طول قرن‌ها در خود پنهان کرده‌است در حقیقت تپه‌ای طبیعی و صخره‌ای است که از سنگ‌های سولفات آهن تشکیل شده و لایه‌های طبیعی و تحتانی آن چنان است که شکافهای بزرک درون تپه ایجاد کرده و همین حفره‌ها موجب شده تا حیواناتی چون موش و مار به فراوانی در آن لانه کنند. عده‌ای معتقدند که نام مارلیک به دلیل وفور مار در این تپه بر انجه اطلاق شده‌است و افسانه مار و گنج در این تپه مصداق واقعی پیدا کرده‌است.

اما برخی نیز مارلیک را یک واژهٔ تاریخی می‌دانند که از دو جز «مارد» و «لیک» ترکیب شده و معنای قوم «مارد» را می‌دهد.اینان استدلال می‌کنند که این کلمه در اصل «ماردلیک» بوده و با حذف «دال» مارلیک شده‌است. مارد اشاره به آمارد هاست و «لیک» هم همان «لک» است به پسوند مکان است که در واژه‌هایی نظیر اسکو+ لک (یکی از روستاهای رستم آباد رودبار) و گیل+ لک دیده می‌شود. اگر نظریه اخیر را قبول کنیم بی گمان باید گنجینهٔ مارلیک را متعلق به قوم آمارد بدانیم.

کاوش‌های مارلیک در سال‌های ۴۱-۱۳۴۰ با همکاری دانشگاه تهران و اداره باستان‌شناسی انجام گرفت. در ادامه کاوشها وضعیت اصلی تپه که معرف آرامگاه و گورستان اقوام فراموش شده باستانی است- آشکار شد.

احتمال می‌رود که این تپه، آرامگاه خصوصی فرمانروایان و شاهزادگان محلی بوده‌است که در اواخر هزاره دوم و اوایل هزاره اول پیش از میلاد در این منطقه حکومت می‌کرده و مردگان خود را بنا بر سنن و آیین‌های رایج آن دوره به همراه اشیاء و آثار قیمتی در این آرامگاه‌ها به خاک می‌سپرده‌اند.

زمانی که سه چهارم کاوش در تپه انجام شد در حدود ۲۵ آرامگاه با اتاق آرامگاه کشف شد که در همه آنها اشیایی مانند ظروف مفرغی – ظرف‌های سفالین- دکمه‌های تزئینی- انواع سرگرز، پیکان، شمشیر، خنجر، مجسمه‌های برنزی و سفالی، کلاه خود، سرنیزه، سوزن‌های طلاو مفرغ و... با نقوشی از انسان و گیاهان و حیوانات نظیر گاو کوهاندار، گاو بالدار، اسب شاخدار و اسباب بازیهایی برای کودکان - دوک پشم ریسی و افزاری از این گونه بدست آمد که معرف فرهنگ و طرز زندگی این اقوام هستند.و نشان از اعتقاد به زندگی پس از مرگ دارد.

پارچه‌های بدست آمده از تپه‌های مارلیک نشانه ظهور و پیشرفت صنعت بافندگی در گیلان هزاران سال پیش است.

از جمله موارد جالب کشف کاشفان، مهری است که روی آن خط میخی حک شده‌است و یا مهر دیگری که مجلس شکا ر را نشان می‌دهد. به گفته باستان شناسان قدمت آنها به بیش از سه هزار سال می‌رسد.

نمونه بی بدیل این کاوشها جام مارلیک است که از زر ناب است و ارتفاع آن به ۱۸ سانتی متر می‌رسد.

ارتفاع نقش برجسته‌های جام تا دو سانتی متر می‌رسد که نشان دهنده مهارت استاد کاری است که با ضربات چکش آن را آفریده‌است.

نقش وسط جام درخت زندگی است و در دوسوی درخت دو گاو بالدار دیده می‌شود که در حال بالارفتن از درخت هستند. نمایش بدن حیوان به حالت نیم رخ و نمایش سر آنها از روبه رو، از ویژگی‌های هنر ایرانی است و هویت ایرانی سازنده اش را نشان می‌دهد.

در کف جام گلی زیبا نقش شده‌است.درمیان گل نقش خورشید دیده می‌شود که شعا ع‌های خود را به طور منظم پراکنده‌است.

برای اقوام مارلیک خورشید تا حد پرستش بسیار مهم بوده‌است و تا جایی که می‌توانسته‌اند نماد خورشید را به شکل ترنجهای هندسی تزئینی در کف اکثر ظروف و جام‌های فلزی به تصویر کشیده‌اند. وقتی به نوع نقش و طرز ترسیم این ترنجها توجه می‌کنیم در می‌یابیم خورشید در مرکزهمه چیز است و همه موجودات از نور و حرارت جانبخش او زندگی می‌گیرند.

بااینکه انسان در هزاره ششم پیش از میلاد به فلزات دست پیدا کرده‌است اما از افتخارات مهم تمدن مارلیک صنایع فلزی و مخصوصا صنایع مفرغی است. در منطقه مارلیک به سبب وجود معادن سنگ فلز و منابع سوخت مانند چوب فراوان تولید مفرغ رونق زیادی یافته و کارگا ههای صنایع مفرغی به وجود می‌آیند. از نقاط اوج و شگفتی‌های دیگر صنعت مارلیک جامهای شیشه‌است که گفته می‌شود از اولین نمو نه‌های صنعت شیشه سازی بشر است.

و سرانجام این تمدن درخشان چه می‌شود؟ برخی باستان شناسان معتقدند به دلیل شباهت فراوان آثار مکشوفه از سیلک در کنار شهر کاشان به خصوص آثار مفرغی – ظروف و و ادوات و ابزار -بسیارمحتمل است که اقوام سلیک همان مارلیکی‌ها باشند که پس از حمله آشوریها به منطقه سیلک مهاجرت کرده‌اند و سپس به تدریج به مادها که از اقوام هند و ایرانی بودند پیوسته و در مراحل اولیه تکوین دولت ماد شرکت داشته و با دیگر گرو ههای مقتدر هند و ایرانی، امپراطوری مقتدر ماد را در اوایل هزاره اول پیش از میلاد به وجود آورده باشند.

مجموعه آثار مارلیک در طبقه فوقانی موزه ملی ایران – تهران نگاهداری می‌شود.

فیلم تپه‌های مارلیک

ابراهیم گلستان در سال ۱۳۴۲ فیلمی به نام تپه‌های مارلیک ساخت که برنده جایزه شیر سن مارکو جشنواره ونیز در سال ۱۳۴۳ شد که به ظاهر دربارهٔ کشفیات باستان‌شناسی در منطقهٔ مارلیک است، اما به واقع اثری در بارهٔ زندگی، هنر، دوام و آرزو برای فردایی بهتر است.

زمین‌لرزه رودبار و منجیل

۳۰ دقیقه بامداد روز پنج شنبه ۳۱ خرداد ۱۳۶۹ زلزله‌ای با قدرت ۷٫۳ ریشتر شهرستان رودبار را لرزاند. بر طبق نظر موسسه ژئو فیزیک دانشگاه تهران مختصات این زلزله در ۳۶ درجه و ۴۹ دقیقه عرض شمالی و ۴۹ درجه و ۲۴ دقیقه و ۵۱ ثانیه طول شرقی بود که منطبق بر بخش جنوبی استان گیلان(شهرستان رودبار) است. این زلزله بیش از ۱۰۰ روستای شهرستان را به کل تخریب کرد و سی و هفت هزار نفر کشته و چهار صد هزار نفر بی خانمان بر جای گذاشت. اگر بازار داغ تماشای مسابقات فوتبال جام جهانی ۱۹۹۰ نبود، تعداد تلفات این زلزله هولناک به مراتب بیش از این می‌شد.

این زلزله به منزله نقطه عطفی در برنامه مقاوم‌سازی ساخت و ساز کشور محسوب می‌شود زیرا استفاده از مصالح ساختمانی استاندارد را ضروری ساخت.

نام رودبار

رودبار به نامهای مختلفی از جمله «خشکه رودبار»، «رودبارمحمد زمان خانی»، «رودبار زیتون» «پیلده رودبار» معروف بوده‌است که نام رودبار احتمالاً به دلیل جریان داشتن رودخانه سفید رود در این شهرستان پدید آمده‌است. رودبار ازنظر تاریخی دارای قدمتی ۶ هزارساله می‌باشد.آثار بدست آمده در تپه مارلیک حاکی از وجود تمدنی کهن دراین منطقه‌است که مربوط به هزاره دوم قبل ازمیلاد می‌باشد.

مناطق دیدنی شهرستان رودبار

• امامزاده محمد حنفیه بیورزین ( لوشان)
• سرو هرزویل
• چراغعلی تپه
• ییلاق‌های عمارلو
• پل تاریخی لوشان

درخت زیتون در رودبار

درخت زیتون هم زمان با کوچاندن کرمانج زبانان نواحی شمال سوریه و حلب، به این منطقه راه پیدا کرد. این اتفاق در زمان شاه عباس بزرگ، ۶۰۰ سال پیش رخ داد.

نگارخانه

• 

  زیتون

• 

  سد سفیدرود

• 

  سرو هرزویل

• 

  نیروگاه بادی منجیل

• 

  کوه درفک

• 

  سوسن چلچراغ

• 

  خلشکوه

• 

  پل خشتی لوشان

• 

  نقشه شهرستان رودبار به تفکیک آبادی ها

منابع

• منبع: کتاب گیلان – جلد اول- انتشارات گروه پژوهشگران ایران – چاپ دوم- زمستان ۱۳۸۰ خورشیدی
• مقالهٔ سماموس، دیو سپید پای در بند گیلان-نوشتهٔ نیما فرید مجتهدی- ماهنامه فرهنگی، هنری و پژوهشی گیله وا- شماره ۹۱
• اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران، تهران ۱۳۸۳.