امتیاز خوشتاریا

خوشتاریا امتیازنامه ملغی شده ایست که دربارهٔ حق استفاده از منابع ایران میان دولت ایران با یکی از اتباع روسیه منعقد گردید.

خوشتاریا، نام یکی از اهالی گرجستان و تبعه روسیه تزاری بود. او با کمک سفارت روسیه موفق شد در سال ۱۹۱۷ امتیازنامه‌ای از وثوق الدوله در خصوص بهره برداری از کلیه معادن و اشجار ازجمله نفت در پنج ایالت شمالی برای مدت هفتادسال بگیرد. بر اساس مفاد این قرارداد، ۱۲٪ از سود حاصل از این امتیازنامه به دولت ایران می‌رسید. خوشتاریا به منظور تسریع در امضای موافقتنامه مبلغی رشوه به دولت پرداخت نمود که وزیر فرهنگ وقت، مبلغ رشوه را که به او رسیده بود به عنوان کمک به فرهنگ به وزارتخانه متبوعش هدیه نمود. همین کار باعث شد که راز آشکار شده و از آنجا که مطابق اصل ۲۴ قانون اساسی مشروطیت کلیه امتیازنامه‌ها باید به تصویب مجلس شورای ملی می‌رسید و از آنجا که مجلس در دوره فترت قرار داشت، لذا وزارت فواید عامه بطلان امتیازنامه مزبور را در اول خرداد ۱۲۹۷ به اطلاع عموم رساند. این امتیاز بعدها توسط خوشتاریا به کمپانی نفت جنوب (انگلستان) فروخته شد و موجب بروز تشنجاتی در روابط ایران با همسایه شمالی نیز گردید.

جستارهای وابسته

• جنگ‌های ایران و روسیه در دوره قاجار
• امتیازات و قراردادها در دوره قاجار