اسلام

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

مجموعه مقاله‌های اسلام
اصول
توحید نبوت معاد
اصول خاص تشیع
امامت • عدل
فروع
نماز • روزه • زکات حج • جهاد
فروع خاص تشیع
خمس امر به معروف نهی از منکر تولی • تبری
منابع اسلامی
قرآن • عقل سنت (حدیث)
شخصیّت‌ها
محمد علی • فاطمه اهل بیت خلفای راشدین امامان شیعه صحابهٔ محمد
مذهب‌ها
تسنن • تشیع • تصوف
مذاهب فقهی
جعفری • شافعی حنفی • مالکی حنبلی • مذاهب دیگر
مذاهب کلامی
امامیه اسماعیلیه • خوارج مرجئه • اشاعره معتزله • مذاهب دیگر
علوم اسلامی
حدیث • تفسیر فقه • کلام فلسفه • عرفان
تاریخ اسلام
امویان • عباسیان فاطمیان • مملوکان عثمانیان • صفویان آخرالزمان
جغرافیای اسلام
مکه • مدینه بیت‌المقدس کوفه • نجف کربلا • سامرا کاظمین • مشهد بغداد • دمشق عربستان • یمن عراق • شام ایران • مصر اندلس • شمال آفریقا آسیای میانه • هندوستان
درگاه اسلام  ن . ب . و

اسلام دین یکتاپرستانه و یکی از ادیان ابراهیمی جهان است.^[۱] کلمه اسلام که از ریشه «س-ل-م» آمده‌است که دارای معانی متعددی نظیر «تسلیم شدن» می‌باشد. پیروان این دین را مسلمان می‌گویند.^[۲] اکنون، اسلام از نظر شمار رسمی پیروان در مکان دوم (پس از دین مسیحیت) جای دارد.^[۳]

مسلمانان معتقدند که خداوند قرآن را به محمد از طریق فرشته جبرئیل نازل کرده‌است. مسلمانان بر این باورند که خدا بر بسیاری از پیامبران وحی فرستاده و محمد آخرین آنها است. مسلمانان محمد را اعاده کننده ایمان توحیدی خالص ابراهیم، موسی، عیسی و دیگر پیامبران می‌دانند و معتقدند که اسلام کاملترین و آخرین دین الهی است.

فهرست مندرجات ۱ ریشه‌شناسی واژه ۲ باورها ۳ نام خدا ۴ مذهب‌ها و زیرشاخه‌ها ۴.۱ شیعه ۴.۲ سنّی ۵ کتاب مقدس ۶ اسلام و ایران ۷ منتقدان ۸ منابع ۹ جستارهای وابسته

[ویرایش] ریشه‌شناسی واژه

اسلام در زبان عربی از ریشهٔ (س-ل-م) که به معنای «تسلیم‌شدن؛ واگزاری؛ آشتی؛ صلح» است، مشتق شده‌است. از دیگر مشتقات سه حرف (س-ل-م) می‌توان به سلام اشاره کرد.^[۴]

• مسلمان، کسی که از اسلام تبعیت می‌کند؛ کسی خود را به خداوند تسلیم می‌کند.^[۵]

[ویرایش] باورها

پذیرش اسلام برای هر فردی با گفتن شهادتین آغاز می‌شود. شهادتین به زبان آوردن دو جملهٔ «لا اله الا الله» و «محمد رسول الله»، و در مذهب شیعه به اضافه «علی ولی الله» است.این جملات به ترتیب به معنای «شهادت می‌دهم هیچ خدایی جز الله وجود ندارد» و «شهادت می‌دهم محمد پیامبر الله‌است» و «شهادت می‌دهم که علی ولی خداست و شهادت می‌دهم که علی حجت خداست» هستند.^{[نیازمند منبع]}

مسلمانان بر این باورند که خدا پیام خود را از راه وحی بر محمد و پیامبران دیگر از قبیل آدم، نوح، ابراهیم، موسی و عیسی فرو فرستاد. همه مسلمانان بر این باورند که محمد، آخرین پیامبر خدا و مکمل همهٔ آنها است؛ در نتیجه، سخنان او و کتابش تا روز قیامت برای بشریت وجود دارند. مسلمانان بر این باورند که بخش‌هایی از کتاب‌های تورات و انجیل فراموش شده‌اند، اشتباه تفسیر یا نوشته شده‌اند یا توسط دنباله‌روان آنها تحریف گشته‌اند، در نتیجه پیام اصلی آنها از بین رفته‌است. آنها با باور به این مساله، معتقدند که قرآن به عنوان آخرین کتاب وحی شده به انسان‌ها برای تصحیح آن کتاب‌ها نازل شده‌است.^[۶]

باور مسلمانان بر آن است که دین خدا در اصل از آدم تا محمد یکی بوده و این اصول در قرآن گردآمده‌اند. متون اسلامی این طور بیان می‌کنند که یهودیت و مسیحیت مشتقاتی از تعالیم ابراهیم بوده و در نتیجه جزو دین‌های ابراهیمی به شمار می‌آیند. قرآن، از یهودیان و مسیحیان (و گاهی اوقات دیگر معتقدان) به صورت «اهل کتاب» یاد می‌کند.^[۷]

[ویرایش] نام خدا

الله نام ویژهٔ خدای یکتا در قرآن و نوشتارهای اسلامی است. با این حال فارسی‌زبانان معمولاً از واژهٔ خدا استفاده می‌کنند. البته خدا در قرآن نام‌های زیادی مانند غفور، رحمان، رحیم، اوّل، آخر، کبیر، مجید و… داردخداوند در اسلام به زبان اصلی که همان زبان عربی فصیح( زبان قرآن ) است ۱۰۰۱ نام دارد که یک نام خداوند نام اعظم می‌باشد و بسیاری از مسلملن درجه اول آرزوی دانستن این نام را دارند . بیشتر اسامی خدا در اسلام، نشان‌دهندهٔ برتری مطلق است و در ساختار این نام‌ها، معمولاً صفت‌های عالی به‌کار رفته‌اند.

[ویرایش] مذهب‌ها و زیرشاخه‌ها

مسلمانان به دو مذهب عمده شیعه و سنی تقسیم می‌شوند. هر یک از این دو فرقه دارای انشعاباتی هستند. به عنوان مثال صوفی گری در میان شیعه و سنی وجود دارد.

[ویرایش] شیعه

شیعیان بر این عقیده‌اند که امام و جانشین پیامبر اسلام از طریق نصّ شرعی تعیین می‌شود، و امامت علی، نخستین امام شیعیان و دیگر امامان شیعه نیز از طریق نص شرعی ثابت شده‌است. اصول دین در تشیّع پنج‌گانه‌است و علاوه بر سه اصل دین توحید، نبوت و معاد، به دو اصل دیگر یعنی عدل و امامت نیز باور دارند.

مهم‌ترین مذاهبی که از شیعه منشعب شده‌اند، عبارت‌اند از دوازده‌امامی، اسماعیلیان، زیدیه، کیسانیه، واقفیه و فطحیه.

شیعیان هم‌اکنون ۱۵٪ از جمعیّت کلّ مسلمانان را تشکیل می‌دهند.

[ویرایش] سنّی

اهل سنت و جماعت معتقدند محمد، پیامبر اسلام، پس از خود جانشینی تعین ننمود و بعد از فوت محمد مسلمانان آن زمان بر اساس شورا و انتخاب چهار تن را به عنوان خلیفهٔ مسلمین انتخاب نموده‌اند. ابتدا در سقیفهٔ بنی ساعده، ابوبکر را که از صحابه (یاران) و نزدیکان محمد بود و در میان مسلمانان محبوبیت و اعتبار زیادی داشت، برای خلافت بعد از محمد بر جامعه نوبنیاد مسلمانان انتخاب کردند. به باور سنّیان پس از ابوبکر، عمر، عثمان و علی خلفای مسلمین هستند.

مذهب اهل سنت در دو مکتب اصلی اعتقادی یعنی اشعری و ماتریدی واز لحاظ علوم فقهی به چهار مذهب فرقی حنفی، مالکی، شافعی و حنبلی تقسیم می‌گردد.

۶۰ درصد از مسلمانان جهان، سنّی هستند.

[ویرایش] کتاب مقدس

قرآن، کتاب مقدس مسلمان است و به زبان عربی نوشته شده‌است، که طبق مندرجات آن و باور مسلمانان توسط وحی الهی به محمد فروفرستاده شد.

به اعتقاد مسمانان «قرآن وحی نامه اعجازآمیز الهی است، که به زبان عربی واژه به واژه توسط فرشته وحی، جبرئیل، از جانب خداوند و از لوح محفوظ بر قلب و زبان پیامبر اسلام هم اجمالا یکباره و هم کم کم در طول بیست و سه سال نازل شده.»^[۸]

این کتاب معتبرترین متن دینی نزد مسلمانان است و مسلمانان آن را «معجزه» و «سند اثبات پیامبری» محمد می‌دانند. تمام مذاهب اسلامی بر درستی متن آن اتفاق نظر دارند^{[نیازمند منبع]} و اختلاف در نحوه خواندن متن، تفسیر و احیانا ترتیب آن است. میزان این اتفاق نظر به حدی است، که شیعیان دوازده امامی ایران و وهابیان عربستان از قرآن با رسم الخط واحدی استفاده می‌کنند. مسلمانان روی بی خطا بودن کتاب قرآن تاکید دارند.

[ویرایش] اسلام و ایران

پس از درگذشت محمد و پس از جنگهای رده ( جنگ‌های داخلی اعراب ) برای کنترل نیروی جنگ طلبی اعراب ، به فرمان ابوبکر و عمر ، اعراب به ایران تاختند و طی تقریباً ده سال ایران جز نواحی گیلان و مازندران گشوده شد.

[ویرایش] منتقدان

علی دشتی در کتاب ۲۳ سال عقاید پایه مسلمانان را مورد انتقاد قرار داده و معتقد بود قرآن از سوی خدا فرستاده نشده و تنها سخنان محمد و از روی وجدان پاک سیرت وی در ابتدا، بوده‌است. همچنین دشتی بر این باور بود که قرآن چیز جدیدی برای ارائه نداشته بلکه تنها افکار و عقاید دیگر را به شکل خودش جمع آوری کرده و با حرفهای شخصی محمد خود را مدعی کلام خدا بودن دانسته‌است.^[۹]

دکتر شجاع الدین شفا هم در کتاب‌های بنام خود، ادیان سامی و دین اسلام را مورد نقدی روشنگرانه قرار داده‌است:

• تولدی دیگر
• پس از ۱۴۰۰ سال

احمد کسروی تاریخدان ، زبانشناس و پژوهشگر برجسته ایرانی هم با این نظر موافق است.^[۱۰]

[ویرایش] منابع

‎

• سید إمام، وثیقة ترشید العمل الجهادی فی مصر والعالم، الحلقة الأولی، بند الاول، دین الإسلام ومعنی إلزام دین الإسلام ومعنی دین الإسلام
• مطهری، مرتضی، مقدمه‌ای بر جهان بینی اسلامی
• ایلیا پتروشفسکی: اسلام در ایران - ترجمه کریم کشاورز، تهران، ۱۳۵۳، انتشارات پیام

[ویرایش] جستارهای وابسته

• آمار اسلام
• تاریخ اسلام
• اسلام‌ستیزی
• حکومت شورایی