عملیات آژاکس

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

مختصات: ۳۲°۲۵′۴۰″شمالی ۵۳°۴۱′۱۷″شرقی / ۳۲.۴۲۷۹۰۸°شمالی ۵۳.۶۸۸۰۴۶°شرقی / 32.427908; 53.688046 عملیات تی پی آژاکس (T.P. AJAX) (گویش آژاکس هم رایج است) اسم رمز عملیات سازمان سیا در کودتای ۲۸ مرداد است. عملیات «تی پی آژاکس» به عنوان اولین عملیات قهری براندازی برون مرزی سازمان سیا محسوب می‌شود.

AJAX نام تجاری یک ماده پاک کننده و شوینده شرکت «کلگیت پالمولیو» است که در آمریکا و اروپا استفاده می‌شود. این ماده هنوز هم به همین نام در بازار موجود است. T.P. مخفف نام حزب توده TUDEH PARTY است. منظور از این نام، عملیات پاکسازی حزب توده از ایران است. دستور عملیات کودتا از طرف چرچیل به خاطر انتقام ملی شدن صنعت نفت و از طرف آیزنهاور به خاطر ترس از حاکم شدن کمونیسم بر ایران صادر شده بود. شاه با قصد آنان موافقت کرد.

خلع دکتر مصدق به وسیله کودتا قرار بود در عملیات چکمه در سال ۱۳۳۱ انجام شود. اما حزب توده متوجه شد و به مصدق گزارش داد. مصدق هم با تعطیل کردن سفارت انگلیس در تهران و اخراج تمام دیپلمات‌های انگلیسی، این برنامه را ناکام گذاشت.

بار دیگر قرار بود خلع دکتر مصدق در کودتای ۲۵ مرداد ۱۳۳۲ انجام شود. در نیمه شب روز ۲۴ مرداد ۱۳۳۲ رمز عملیات آژاکس: (حالا دقیقاً نیمه شب است) به صورت رمز از رادیو بی‌بی‌سی اعلام شد. این کودتا هم به وسیله حزب توده کشف و به مصدق گزارش شد. مصدق هم دستور بازداشت سرهنگ نعمت‌الله نصیری را که برای بازداشت وی آمده بود صادر کرد.

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

وب‌گاه‌های فارسی[ویرایش]