بازی بزرگ

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
تصویری از مجله لو پتی (چاپ ۲۳ آوریل ۱۹۱۶) که در آن نیروهای روسی را نشان می‌دهد که در اصفهان در حال حرکت هستند. ورود نیروهای بیگانه بر اساس رقابت‌های بازی بزرگ صورت می‌گرفت.
نقشه‌ای از ایران در سال ۱۱۹۳ (۱۸۱۴ م.) و آغاز بازی بزرگ.

بازی بزرگ نامی است که به رقابت‌های سیاسی و نظامی دو امپراتوری بزرگ بریتانیا و روسیه تزاری در آسیای مرکزی داده شده‌است. این عبارت پس از رمان کیم نوشته رودیارد کیپلینک سر زبان‌ها افتاد.[۱]

مسابقات سایه‌ها عنوان دیگری است که به رقابت‌های میان این دو ابرقدرت زمان در مناطق آسیای مرکزی شامل؛ افغانستان و ایران و سایر امیرنشین‌ها یا خان‌نشین‌های این مناطق داده اند.

این رقابت‌ها از اوائل قرن نوزدهم یعنی تقریباً پس از معاهده گلستان مابین روسیه و ایران شروع شد و تا سقوط امیرنشین بخارااو پس از آننقلاب اکتبر روسیه ادامه داشت.

این عنوان بطور غیر رسمی پس از جنگ دوم جهانی و وضعیت پسا استعماری آن در توصیف طرح‌های ژئوپلیتیک ابرقدرت ها و قدرت‌های منطقه‌ای زمان به‌عنوان حوزه نفوذ ژئوپلیتیکی در مناطق ایران و افغانستان داده شد.[۲][۳]

اصطلاح «بازی بزرگ» را به آرتور کانولی نسبت داده‌اند او به عنوان یک افسر اطلاعاتی در کمپانی هند شرقی بریتانیا مشغول به فعالیت بود.[۴] در یک ناآگاهی فاحش این اصطلاح را به رمان نویس بریتانیایی به نام رودیارد کیپلینگ در رمان نوشته خودش با عنوان «کیم» نسبت داده‌اند.[۵]

بازیگران بازی بزرگ[ویرایش]

سر الکساندر برنز، هنری پاتینجر، دوست‌محمد خان، آرتور کانلی، چارلز استاددارت

وقایع مهم در جریان بازی بزرگ[ویرایش]

جنگ نخست ایران و روس، جنگ دوم ایران و روس، عهدنامه ترکمنچای، عهدنامه گلستان، قتل گریبایدوف، جنگ نخست انگلیس و افغانستان، جنگ دوم انگلیس و افغانستان

مکان‌های سرنوشت ساز در بازی بزرگ[ویرایش]

قفقاز، ماوراء قفقاز، قندهار، کابل، بالاحصار، غزنی، تهران، تفلیس، بخارا، سمرقند، مرو، خوقند، تاشکند، خیوه، کلکته

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. Regis GENTE. ««بازی بزرگ» پیرامون نفت و گاز». لوموند دیپلماتیک، ژوئن ۲۰۰۷. بازبینی‌شده در ۱۱ ژوئیه ۲۰۰۸. 
  2. Golshanpazhooh 2011.
  3. Gratale 2012.
  4. Hopkirk 1992, p. 1.
  5. Morgan 1973, pp. 55-65.