مهدی آذر

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
مهدی آذر
وزیر فرهنگ
در زمانِ محمدرضا شاه پهلوی
نخست‌وزیر محمد مصدق
پس از رضا جعفری
اطلاعات شخص
زاده ۱۲۸۰
مشهد،
درگذشت ۹ خرداد ۱۳۷۳
شیکاگو، ایلینوی، ایالات متحده آمریکا
ملیت  ایران
حزب سیاسی جبهه ملی ایران
دیگرعضویت‌های سیاسی حزب ایران
شغل سیاستمدار
مذهب اسلام

دکتر مهدی آذر (زاده ۱۲۸۰ - درگذشته در خرداد ۱۳۷۳) در مشهد فرزند میرزا علی آقا تبریزی پزشک و سیاستمدار ایرانی بود.

او پس از تحصیلات مقدماتی در سال ۱۳۰۲ وارد مدرسهٔ عالی طب دارالفنون شد و و در سال ۱۳۰۷ توانست دکتری خویش را دریافت کند و سپس برای ادامه تحصیل عازم پاریس شد و توانست در سال ۱۳۱۳ در گرایش بیماریهای داخلی از دانشگاه پاریس تخصص بگیرد. در پی بازگشت به ایران پس از یک سلسله مسئولیت‌ها در بیمارستان‌های مختلف، در سال ۱۳۲۸ استاد دانشکده پزشکی گردید. وی پایه‌گذار رشتهٔ طب داخلی در ایران به شمار می‌آید.

فعالیت‌های سیاسی[ویرایش]

او در زمان دورهٔ نخست‌وزیری محمد مصدق در سال ۱۳۳۱ به مقام وزارت فرهنگ منصوب شد و تا پایان دورهٔ نخست‌وزیری مصدق در مقام خود برقرار بود. پس از کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ او هم دستگیر و زندانی شد، و پس از آزادی اجازه تدریس در دانشگاه به وی داده نشد.


وزیران کابینهٔ دوم محمد مصدق
ر. وزیر وزارت‌خانه ر. وزیر وزارت‌خانه
۱ صبار فرمانفرمائیان-- محمدعلی ملکی بهداری ۷ خلیل طالقانی کشاورزی
۲ سیف‌الله معظمی پست و تلگراف ۸ محمد مصدق دفاع ملی
۳ حسین نواب، حسین فاطمی امور خارجه ۹ غلامحسین صدیقی کشور
۴ داوود رجبی، جهانگیر حق‌شناس راه ۱۰ ابراهیم عالمی کار
۵ باقر کاظمی دارایی ۱۱ مهدی آذر فرهنگ
۶ عبدالعلی لطفی دادگستری ۱۲ علی اکبر اخوی اقتصاد ملی
وزیر مشاور: داوود رجبی
وزیر دربار:حسین علاء
معاون پارلمانی نخست وزیر: محمدحسین علی‌آبادی، عزیزالله ملک‌اسمعیلی
نایب نخست وزیری: باقر کاظمی، غلامحسین صدیقی


دکتر آذر جزء هیئت مؤسس جبهه ملی دوم بود و در کنگره جبهه ملی در سال ۱۳۴۱ به سمت نایب اول کنگره از سوی شرکت کنندگان انتخاب شد. وی جز ۱۰ نفر اول منتخب کنگره برای شورای مرکزی جبهه ملی ایران (جبهه ملی دوم) بود.[۱]

پس از کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲، در اعلامیه شماره ۱۴ فرماندار نظامی تهران که در ۸ شهریور ۱۳۳۲ صادر شد، از مردم خواسته شده بود محل اختفای اشخاصی فوراً به فرمانداری اعلام شود. نام مهدی آذر و تعدادی از دوستان دکتر محمد مصدق در این فهرست گنجانده شده بود. در ۲۷ دی ۱۳۳۲ مهدی آذر از زندان آزاد شد. در ۱ بهمن ۱۳۴۰ دکتر مهدی آذر به دنبال نا آرامی‌های دانشگاه‌ها بازداشت شد. در ۷ شهریور ۱۳۵۷، ۱۴ حزب سیاسی در ایران اعلام موجودیت کردند که مهدی آذر جزء منفردین بود.[۲]

دکتر آذر به علت اینکه پزشک مورد اعتماد دکتر مصدق بود در زمان بستری ایشان برای معالجه در بیمارستان نجمیه و سپس در منزل ایشان به عنوان پزشک معالج دکتر مصدق فعالیت داشتند و جزء معدود افرادی بودند که در هنگام درگذشت محمد مصدق در احمدآباد و در کنار دکتر مصدق حضور داشتند.[۳]

مهدی آذر از ابتدای شروع فعالیت‌های جبهه ملی چهارم دوباره در عرصه سیاست گام نهاد و به همراه مسعود حجازی، پرویز ورجاوند، قاسم لباسچی، مهدی غضنفری، علی اکبر محمودیان و سید حسین موسویان به سمت عضویت در هیئت اجرایی جبهه ملی چهارم انتخاب شد.[۴][۵]

او نشریه پیام جبهه ملی ایران را به عنوان ارگام رسمی جبهه ملی تأسیس نمود و به عنوان صاحب امتیاز آن معرفی گردید. این نشریه هفته‌ای سه شماره منتشر می‌شد واصغر پارسا مدیر مسئول روزنامه و سید حسین موسویان مدیر اجرایی آن بود.[۴][۵]

پس از اعلام ارتداد جبهه ملی دکتر آذر به مدت چندین ماه بصورت مخفیانه در ایران زندگی می‌کند و سرانجام از طریق مرز کردستان از کشور خارج شده به آمریکا می‌رود. دکتر آذر مابقی عمر را در شیکاگو زندگی نمود.[۵][۶]

دکتر آذر طی چند مصاحبه (۸ نوار مصاحبه) با دکتر حبیب لاجوردی زندگانی خود و نظراتش را پیرامون تاریخ معاصر در پروژه پروژه تاریخ شفاهی ایران -دانشگاه هاروارد - مرکز مطالعات خاورمیانه شرح داده‌است.

پانویس[ویرایش]

  1. کنگره جبهه ملی ایران - به کوشش امیر طیرانی -- نشر گام نو --۱۳۸۸ -ص ۵۳۹-ص۵۴۷
  2. دکتر باقر عاقلی. روزشمار تاریخ ایران: از مشروطه تا انقلاب اسلامی. تهران: انتشارات نامک، ۱۳۸۷. شابک ‎۹۶۴-۶۸۹۵-۵۱-۴. 
  3. خاطرات شفاهی دکتر آذر - دانشگاه هارواد - نوار ۸
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ نامه سرگشاده دکتر موسویان به اعضای شورای مرکزی جبهه ملی ایران -۱۳۸۹
  5. ۵٫۰ ۵٫۱ ۵٫۲ جبهه ملی ایران در دهه ۶۰ - مهدی موید زاده
  6. تاریخ شفاهی ایران- دانشگاه هارواد - حبیب لاجوردی- نوار ۶ الی ۸

منابع[ویرایش]

  • «مهدی آذر». وب‌گاه بنیاد ایران شناسی، ۲۸ شهریور ۱۳۸۸. بازبینی‌شده در شهریور ۱۳۸۸. 
  • موحدی، محمدمهدی. زندگانی و خاطراتی از دکتر مهدی آذر، وزیر فرهنگ مصدق. . حافظ، ش. ۲۱ (آذر ۱۳۸۴): ۳۷–۴۰.  بازیابی‌شده در ۲۸ شهریور ۱۳۸۸.