محمدحسین قشقایی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از محمد حسین قشقایی)
پرش به: ناوبری، جستجو

محمدحسین صولت قشقایی معروف به محمدحسین خان فرزند سردار عشایر اسماعیل خان صولت‌الدوله قشقایی ایلخان قشقایی، نماینده چند دوره مجلس شورای ملی از شهرستان آباده، از اعضای کمسیون نفت و از حامیان دکتر مصدق بود. او سرگذشت خود و خاطراتش را در کتابی به نام «یاد مانده‌ها»، از برخی رویدادهای مهم تاریخ معاصر ایران، به ویژه در دوره‌های رضاشاه، جنگ جهانی دوم در ایران، نخست‌وزیری دکتر مصدق و کودتای ۲۸ مرداد به رشتهٔ تحریر درآورده است.[۱]

کودکی[ویرایش]

محمد حسین فرزند صولت الدوله و خدیجه بی بی و سومین پسر آنان پس از ناصر خان و ملک منصور و بزر گتر از خسرو خان در سال ۱۲۹۳ش در میان ایل قشقایی متولد شد. وی در ایل علاوه بر آموزش در مکتب خانه‌های ایلی توسط معلمان سر خانه به فرا گرفتن زبان انگلیسی و عربی پرداخت. او سپس در تهران در مدرسه سلطانی دوران ابتدایی را به پایان رساند. برای تحصیل در دورهٔ متوسطه وارد دبیرستان البرز شد وتا کلاس چهارم متوسطه در آنجا تحصیل کرد.[۲]

تحصیل در اروپا[ویرایش]

در سال ۱۳۱۰ش برای ادامه تحصیل عازم کشور انگلستان شد و دردانشگاه کشاورزی ردینگ به تحصیل پرداخت. بعد از وفات پدرش در زندان قصر در سال۱۳۱۱ش و پس از فارغ تحصیل شدن از دانشگاه مزبور عازم آلمان گردید و در دانشگاه برلن به تحصیل اقتصاد پرداخت.[۲]

جنگ جهانی دوم[ویرایش]

پس از وقوع جنگ جهانی دوم محمد حسین خان قشقایی به اتفاق برادرش ملک منصور خان وارد دانشگاه نظامی برلین شدند و به عضویت هنگ براندنبورگ ارتش آلمان درآمدند. مدتی بعد هردو به برلن احضار شدند تا تحت آموزش‌های ویژهٔ نظامی قرار گیرند. دراین میان سازمان اس اس از برادران قشقایی درخواست کرد تا به عضویت سازمان اس اس درآیند اما این پیشنهاد از سوی آنان رد شد. سازمان اس اس در مقابل آنانرا به اتهام جاسوسی برای انگلیس توقیف کرد؛ ولی با دخالت مقامات نظامی از جمله هرمان گورینگ و ژنرال کسل ونیدر مایر و وزیر جنگ مارشال کایتل وحتی شخص هیتلر آزاد می‌شوند. پس از این ماجرا آنان آلمان را به قصد ترکیه ترک کردند تا از این طریق وارد ایران شوند. اما به دلیل حضور نیروهای روسیه در خاک ایران آنان از طریق مرز ترکیه موفق به ورود به ایران نشدند و تصمیم گرفتند از خاک عراق که در تسخیر انگلیس بود وارد خاک ایران شوند. اما آنان در شهر حلب سوریه توسط نیرویی‌های انگلیسی بازداشت شده و به قاهره اعزام شدند. اما با مبادلهٔ مأموران آلمانی که در میان قشقایی‌ها بودند (از جمله شولتسه هولتوس جاسوس معروف هیتلر) دو برادر قشقایی توانستند از دست انگلیسی رهایی یابند.[۳]

در مجلس[ویرایش]

او در انتخابات دورهٔ چهاردهم مجلس شورای ملی به نمایندگی شهرستان آباده انتخاب و عازم تهران شد. در دورهٔ پانزدهم نیز مجدداً از آباده به مجلسراه یافت و به عضویت کمسیون‌های نظام و خارجه درآمد. امادر دورهٔ شانزدهم مجلس به علت عدم برگزاری انتخابات در آباده وی نتوانست به مجلس راه یابد. در دورهٔ هفدهم که باز از آباده به مجلس راه یافته بود برادرش خسرو خان نیز به عنوان نماینده مردم فیروزآباد در مجلس بود.[۴]

نهضت ملی شدن نفت و کودتای ۲۸ مرداد[ویرایش]

قشقایی‌ها همواره پشتیبان مصدق بودند و در سال ۱۳۲۹ش با پیش آمدن جریان ملی شدن نفت، او و برادرش خسرو قشقایی هر دو به عضویت فراکسیون جبهه ملی درآمدند و همگام با دکتر مصدق تلاش زیادی برای تصویب طرح ملی شدن نفت انجام دادند. در دوران نخست وزیری دکتر مصدق برادران قشقایی(ناصر قشقایی، ملک منصور قشقایی، محمدحسین قشقایی و خسرو قشقایی) به حمایت همه‌جانبه از مصدق پرداختند. محمد حسین و برادرانش پس از این دوران، به خارج از کشور تبعید شدند.[۳]

در تبعید[ویرایش]

وی پس از مدتی اقامت در آمریکا و سوئیس اجازه اقامت در ایران را یافت اما در جریان وقایع شورش عشایر فارس که به اعدام بهمن قشقایی خواهر زاده او انجامید به اتهام همکاری با سران عشایری غائلهٔ فارس دستگیر و به دو سال زندان محکوم شد.[۳]

اواخر عمر[ویرایش]

پس از آزادی از زندان مدتی در روستای جایدشت فارس به کشاورزی پرداخت سپس با تأسیس یک شرکت پیمانکاری به دور از جریانات سیاسی در خوزستان به فعالیت اقتصادی پرداخت. اما به دلیل مصادره اموال وی و برادرانش توسط حکومت پهلوی و همچنین ممنوعیت اقامت وی در فارس، وی در مازندران ساکن شد و تا آخر عمر در آنجا ماند. وی پس از انقلاب در اردوهای دو برادرش خسرو خان و ناصر خان نقشی نداشت ودر آنها حضور نیافت. او در اردیبهشت ۱۳۸۹در گذشت.[۵]

منابع[ویرایش]