سیا

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

مختصات: ۳۸°۵۷′۰۶″ شمالی ۷۷°۰۸′۴۸″ غربی / ۳۸.۹۵۱۷۹۶° شمالی ۷۷.۱۴۶۵۸۶° غربی / 38.951796; -77.146586

آژانس اطلاعات مرکزی
نشان سازمان
نشان سازمان
مشخصات سازمان
تاسیس ۱۹۴۷
تعداد کارکنان ۲۰۰۰۰
بودجهٔ سالیانه ۱۰ میلیارد دلار (تخمین[۱])
ریاست سازمان جان برنان[۲]
وبگاه رسمی
www.cia.gov
جان برنان رییس سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا در حال حاضر

آژانس اطلاعات مرکزی (به انگلیسی: Central Intelligence Agency)، هم‌چنین مشهور با سرواژه «سیا» و یا «سی‌آی‌اِی» (به انگلیسی: CIA) یک سازمان اطلاعات برون مرزی غیر نظامی دولت آمریکاست، که وظیفه‌اش جمع‌آوری، تجزیه تحلیل و پردازش اطلاعات امنیت ملی، عمدتا با استفاده از اطلاعات گردآوری شده توسط افراد از سرتاسر جهان است. به عنوان یکی از اعضای اصلی جامعه اطلاعات آمریکا، سیا به اداره اطلاعات ملی پاسخگوست و در درجهٔ اول بر روی تأمین اطلاعات برای رئیس‌جمهور و کابینه‌اش متمرکز است.

فعالیت سیا متمرکز بر حوزه برون مرزی است و به طور محدودی به جمع آوری اطلاعات از داخل می پردازد. همچنین برخلاف اف بی آی وظیفه اعمال قانون برعهده ندارد. با آنکه سیا تنها نهاد اطلاعاتی آمریکا نیست که مسئولیت گردآوری اطلاعات توسط اشخاص را برعهده دارد، مأموریت مدیریت ملی هماهنگ سازی و رفع تعارض اطلاعات گردآوری شده توسط اشخاص در جامعه اطلاعاتی آمریکا با این سازمان است. سیا تنها سازمان اطلاعاتی آمریکا است که مجاز به عملیات مخفی برون مرزی از سوی رئیس جمهور ایالات متحده آمریکا است، مگر در مواردی که رئیس جمهور سازمان دیگری را مناسب تر تشخیص دهد.[۳]

تا پیش از تصویب قانون اصلاح اطلاعات و ممانعت از تروریسم در سال 2004، رئیس سازمان سیا، همزمان در رأس جامعه اطلاعات آمریکا نیز بود.اما، اکنون این عملکردها و اختیارات به مدیر جامعه اطلاعات آمریکا (DNI) محول شده است. با این حال، حجم فعالیت های سیا گسترش داشته است به طوری که طبق گزارش روزنامه واشنگتن پست، در سال مالی 2010 سازمان سیا بیشترین بودجه را در مجموعه جامعه اطلاعات آمریکا داشته است. سازمان سیا نقش خود را در حوزه هایی نظیر عملیات شبه نظامی مخفیانه گسترش داده است و یکی از بزرگترین واحدهای آن، یعنی مرکز عملیات اطلاعاتی (Information Operations Center (IOC)) بر عملیات تهاجمی سایبری متمرکز شده است. [۳]

مرکز سازمان سیا در ایالت ویرجینیاست. این سازمان بخشی از جامعه اطلاعاتی آمریکا است. نقش و ویژگی‌های سازمان سیا تقریباً برابر با سازمان اطلاعات و امنیت خارجی در بریتانیا، سرویس اطلاعات مخفی در استرالیا یا موساد در اسرائیل است.

اهداف[ویرایش]

سازمان سیا در ابتدا به منظور ایجاد یک مرکز تبادل اطلاعات و تحلیل برای سیاست خارجی ایالات متحده ایجاد شد، اما امروزه هدف اصلی آن گردآوری، تحلیل، ارزیابی و انتشار اطلاعات خارجی و اجرای عملیات مخفیانه است.[۳]

بر اساس بودجه سال 2013 پنج اولویت کاری سیا عبارت بوده اند ازname="CIA Wikipedia"/>:

  • ضدتروریسم
  • جلوگیری از اشاعه سلاح های هسته ای و دیگر انواع سلاح های کشتار جمعی
  • هشدار و آگاه سازی رهبران ایالات متحده در خصوص رخدادهای مهم خارجی
  • ضداطلاعات با اولویت کشورهای چین، روسیه، ایران، کوبا و اسرائیل
  • اطلاعات سایبر (Cyber intelligence)

بخش‌های اصلی[ویرایش]

سازمان سیا یک اداره اجرایی و پنج اداره اصلی دارد که عبارتند از[۳]:

در این سازمان مراکزی وجود دارد از جمله:

  • مرکز ضدتروریسم سیا (به انگلیسی: Counterterrorism Center و یا CTC) نام مرکز عملیاتی مبارزه با تروریسم سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا و یکی از کلیدی‌ترین بخش‌های سازمان سیا.[۵]

تاریخچه[ویرایش]

پیش زمینه[ویرایش]

موفقیت های بریتانیا در جنگ جهانی دوم، فرانکلین روزولت را ترغیب کرد که یک واحد اطلاعاتی مشابه سازمان اطلاعات مخفی بریتانیا تأسیس کند، که «اداره خدمات راهبردی» (Office of Strategic Services) نامیده شد. در زمان کوتاهی پس از پایان جنگ جهانی دوم، هری ترومن در سال 1945 دستور داد این اداره منحل شود و وظایفش به ادارات دیگر محول گردد. علی رغم، مخالفت ارتش، وزارت خارجه و FBI، هری ترومن در ژانویه 1946 دستور تأسیس «مرجع اطلاعات ملی» (National Intelligence Authority) را صادر کرد، که سلف سیا محسوب می شود. [۳]

تأسیس[ویرایش]

با تصویب قانون امنیت ملی (1947)، شورای امنیت ملی ایالات متحده آمریکا و سازمان سیا تأسیس شد و نهادهای پیشین منحل گردید. در سال 1949 قانون سازمان اطلاعات مرکزی به تصویب رسید و به سازمان سیا اجازه داد که رویه های مالی و اداری محرمانه را به کار بندد و این سازمان را از اغلب محدودیت های منابع و اعتبارات فدرال مستثنی کرد. همچنین، این سازمان را از افشای اطلاعات ساختار، کارکردها، پرسنل، عناوین، حقوق ها و تعداد کارمندانش مستثنی کرد. [۳]

توسعه[ویرایش]

سازمان سیا مجبور بود که همزمان در برابر خواسته های متفاوت رئیس جمهور، وزارت دفاع و وزارت امور خارجه پاسخگو باشد. این مجموعه مطالبات به دو حوزه گردآوری مخفیانه اطلاعات و عملیات مخفیانه معطوف بود. یکی از اهداف اصلی فعالیت های اطلاعاتی در این مقطع اتحاد جماهیر شوروی بود. در این زمان اداره عملیات ویژه، اداره گزارش ها و تخمین ها و اداره هماهنگ سازی خط مشی ها راه اندازی شد و سیا اقدام به جاسوسی گسترده درباره اقدامات، توانمندی ها و اهداف شوروی در اروپای مرکزی و شرقی کرد. اما، گزارش های اطلاعاتی اولیه سیا ضعیف بود و این سازمان نتوانست اطلاعات کافی در خصوص سلطه شوروی بر رومانی و چکسلواکی و نیز محاصره برلین و پروژه بمب اتمی شوروی به دست آورد. تا زمان وقوع جنگ کره در سال 1950، سازمان سیا تنها چند هزار نفر پرسنل داشت و توانایی گردآوری اطلاعات را نداشت. با این حال، این سازمان در مواردی نظیر اثرگذاری بر انتخابات سال 1948 ایتالیا موفق شد با صرف منابع هنگفت مالی سیاستمداران را تطمیع کند.[۳]

در جنگ سرد[ویرایش]

جستار وابسته: پروژه ژن تیره

پیش از انقلاب ۱۳۵۷ ایران، سیا در بهشهر و در ارتفاعات کبکان درشهرستان درگز استان خراسان رضوی، مراکز مخفی بسیار پیشرفته‌ای برای رصد فعالیت‌های موشکی و فضایی اتحاد جماهیر شوروی ایجاد کرده بود.[۶]

با همکاری سازمان سیا، ارتش ایران توانست با اجرای پروژه آیبکس، ارتباطات مخابراتی ارتش عراق را شنود و از تحرکات نظامی عراق در عمق خاک آن کشور عکس‌برداری کند.[۷]

فهرست پروژه ها، مأموریت ها و عملیات[ویرایش]

فهرستی از رخدادهایی که سیا در آن نقش آفرینی کرده است:

جستارهای وابسته[ویرایش]

ورودی مقر فرماندهی سازمان

منابع[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]

سایت رسمی آژانس اطلاعات مرکزی ایالات متحده