تحریم‌های آمریکا علیه ایران

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
تحریم اعمال شده آمریکا در ۱۹۹۵ شرکت‌های هوانوردی را از فروش هواپیما و قطعات یدکی به خطوط هوایی ایرانی بازمی‌دارد.

تحریم‌های آمریکا علیه ایران به تحریم‌های اقتصادی، تجاری، علمی و نظامی علیه ایران که از سوی دولت ایالات متحده، یا تحت فشار ایالات متحده بر جامعه بین‌المللی از طریق شورای امنیت سازمان ملل اعمال شده اشاره دارد. در سال‌های پس از پیروزی انقلاب اسلامی و پس از ماجرای تسخیر سفارت آمریکا در سیزدهم آبان ۱۳۵۸، حمایت از جنبش‌های مسلح و برنامه هسته‌ای، ایران به‌طور رسمی با تحریم‌های تجاری و اقتصادی آمریکا و متحدان اروپایی آن مواجه شد؛ که البته با فراز و نشیب‌هایی همراه بود[۱] اما در ۲۷ دی ۱۳۹۴ بخشی از این تحریم‌ها برداشته شد.[۲][۳]بدنبال خروج آمریکا از برجام و بخصوص از ۱۴ آبان ۱۳۹۷ تحریم‌ها تشدید شده‌است.

دولت‌های رفسنجانی و خاتمی[ویرایش]

دوره ریاست جمهوری اکبر هاشمی رفسنجانی شاهد شماری از شدیدترین تحریم‌ها علیه ایران بود. رئیس‌جمهور بیل کلینتون در مارس ۱۹۹۵، با صدور فرمانی اجرایی تجارت آمریکا در صنعت نفت ایران را ممنوع کرد. در مه ۱۹۹۵ پرزیدنت کلینتون در فرمانی اجرایی هر گونه تجارت آمریکا با ایران را ممنوع کرد. تجارت ایران با آمریکا که از زمان پایان جنگ ایران و عراق در حال رشد بود، سریعاً خاتمه یافت.

دولت آمریکا در دسامبر ۲۰۰۸ خواستار ۴۰ درصد سهام ۶۵۰ خیابان پنجم در حاشیه مرکز راکفلر شد که گفته می‌شد بانک ملی یکی از مالکانش است.[۴]

در سال ۱۹۹۵ کنگره ایالات متحده آمریکا لایحهٔ تحریم ایران-لیبی را تصویب کرد. طبق این لایحه، تمامی شرکت‌های خارجی که بیش از ۲۰ میلیون دلار در توسعهٔ ایران سرمایه فراهم کنند دچار حداقل دو تا از هفت جریمهٔ ممکن از سوی ایالات متحده خواهند شد:[۵]

  • محرومیت از کمک بانک صادرات-واردات؛
  • محرومیت از صدور مجوز صادرات به شرکت خاطی؛
  • ممنوعیت وام یا اعتبار از نهادهای مالی آمریکایی بیش از ۱۰ میلیون دلار در هر بازهٔ ۱۲ ماهه؛
  • ممنوعیت تخصیص به عنوان شریک اصلی تجاری دولت آمریکا به منظور ابزارهای قرضه؛
  • ممنوعیت کار به عنوان مأمور آمریکا یا ذخیرهٔ منابع مالی دولت آمریکا؛
  • محرومیت از فرصت‌های تدارکاتی دولت آمریکا (سازگار با الزامات سازمان تجارت جهانی)؛ و
  • ممنوعیت بر تمام یا بخشی از واردات شرکت خاطی.

در پاسخ به انتخاب رئیس‌جمهور اصلاح‌طلب سید محمد خاتمی، پرزیدنت کلینتون تحریم‌های ایران را کاهش داد. بحثی در کنگره در خصوص منقضی کردن لایحهٔ تحریم‌ها درگرفت که در آن برخی تمدید آن را ضربه زننده به روابط دوجانبه و برخی انقضایش را همچون یک امتیاز می‌دانستند. نهایتاً بحث در ۵ اوت ۲۰۰۱ پایان یافت و کنگره تحریم‌ها را تمدید کرد و رئیس‌جمهور جرج دبلیو بوش آن را امضاء کرد.[۶]

دولت احمدی‌نژاد[ویرایش]

محمود احمدی‌نژاد پس از رسیدن به ریاست جمهوری در سال ۱۳۸۴، تعلیق غنی‌سازی اورانیوم را که در خصوص آن با سه کشور اروپایی توافق شده بود برداشت، آژانس بین‌المللی انرژی اتمی عدم پایبندی ایران به توافق را به شورای امنیت سازمان ملل متحد گزارش کرد. دولت آمریکا در آن زمان به سازمان ملل فشار آورد بر ایران به دلیل برنامهٔ هسته ایش تحریم اعمال کند.[۷]

شورای امنیت سازمان ملل متحد (UNSC) قطعنامه ۱۷۳۷ شورای امنیت را در دسامبر ۲۰۰۶ , قطعنامه ۱۷۴۷ شورای امنیت را در مارس ۲۰۰۷, قطعنامه ۱۸۰۳ شورای امنیت را در مارس ۲۰۰۸, و قطعنامه ۱۹۲۹ شورای امنیت را در ژوئن ۲۰۱۰ تصویب کرد.

در ژوئن ۲۰۰۶ پرزیدنت جرج دبلیو بوش فرمان اجرایی ۱۳۳۸۲ را صادر کرد که به موجب آن دارایی‌های افراد مرتبط با برنامهٔ هسته‌ای ایران توقیف می‌شد. در ژوئن ۲۰۰۷، ایالت فلوریدای آمریکا تحریمی علیه شرکت‌هایی که با ایران و سودان تجارت کنند اعمال کرد.[۸]

در ژوئن ۲۰۱۰، مجلس سنای ایالات متحده آمریکا و مجلس نمایندگان ایالات متحده آمریکا لایحه جامع تحریم‌ها، پاسخگویی و عدم سرمایه‌گذاری ایران ۲۰۱۰ (CISADA), را که پرزیدنت اوباما در ۱ ژوئیه ۲۰۱۰ امضا کرد، تصویب کردند. این لایحه محدودیت‌ها بر ایران را شدیداً افزایش داد. این محدودیت‌ها شامل فسخ مجوز واردات از ایران برای مواردی چون فرش، پسته و خاویار بود. در پاسخ، پرزیدنت اوباما در سپتامبر ۲۰۱۰ فرمان اجرایی ۱۳۵۵۳ در مه ۲۰۱۱ فرمان اجرایی ۱۳۵۷۴ و فرمان اجرایی ۱۳۵۹۰ را در نوامبر ۲۰۱۱ صادر کرد.

دولت روحانی[ویرایش]

پس از اجرا شدن برجام در ۲۷ دی ۱۳۹۴ تعدادی از تحریم‌های آمریکا از جمله فروش هواپیما برداشته شدند.[۲][۳]

تحریم‌ها بعد از خروج آمریکا از برجام[ویرایش]

  • آمریکا روز دوشنبه ۱۴ آبان ۱۳۹۷ (۵ نوامبر ۲۰۱۸) رسماً دور جدید تحریم‌های جمهوری اسلامی ایران را اعلام کرد، پمپئو وزیر دفاع آمریکا گفت: «تحریم در زمینه‌های انرژی، بانکی، حمل و نقل و صنایع کشتی سازی می‌باشد. از زمان روی کار آمدن دولت ترامپ، ما دست به ۱۹ دور تحریم زده‌ایم که ۱۶۸ نهاد ایران را مورد هدف قرار داده‌اند. رژیم ایران میلیاردها دلار را از طریق بخش بانکی خود صرف سپاه پاسداران نموده‌است. تحریم‌های امروز ۵۰ بانک ایران، به‌علاوه فروع خارجی و داخلی وابسته به آنها را که همگام با حمایت رژیم ایران از تروریسم بین‌المللی و گسترش سلاحهای کشتار جمعی یا برآوردن زمینه‌های نقض حقوق بشر عمل می‌کنند، در بر می‌گیرند.» منوچین وزیر خزانه داری آمریکا نیز گفت: «از امروز صبح ما تحریم‌های کامل خود را علیه رژیم ایران آغاز می‌کنیم. این بخشی از ماکزیمم فشار اقتصادی بی‌سابقه‌ای است که ایالات متحده علیه بزرگترین کشور حامی تروریسم در جهان به راه انداخته‌است. تحریم‌های امروز بیش از ۷۰۰ نفر، مؤسسه، هواپیما و صنایع موشکی را شامل می‌شود، که در جای خود بخشی از بزرگ‌ترین اقداماتی است که وزارت خزانه‌داری در یک روز علیه ایران انجام داده‌است. بیش از ۳۰۰ مورد تحریم‌ها، اهداف جدیدی را در بر می‌گیرند، علاوه براین ۱۰۰ مورد دیگر نیز آنهایی هستند که قبلاً در لیست تحریمها بودند و بخاطر برجام از لیست خارج شده بودند و اکنون مجدداً در لیست قرار می‌گیرند. این تحریم‌های بسیار قدرتمند، همچنین سیستم بانکی، انرژی و کشتیرانی ایران را مستقیماً هدف قرار می‌دهد… اقدامات امروز ما همچنین شناسایی ۴۰۰ مورد، از جمله ۲۰۰ فرد و کشتی، در بخش انرژی و کشتیرانی ایران، ایران ایر، هواپیمایی ملی ایران، بیش از ۶۵ هواپیما و شناسایی حدود ۲۵۰ نفر در ارتباط با دارایی‌های بلوکه شده که در لیست ویژه ملی قرار دارند و سازمان انرژی اتمی ایران را در بر می‌گیرند. کشورهای چین، هند، ایتالیا، یونان، ژاپن، کره جنوبی، تایوان و ترکیه از معافیت موقت تحریم نفتی برخوردارند، و ایران از پول فروش نفت فقط برای داد و ستدهای انسان دوستانه و خرید کالاهایی که به‌طور دوجانبه تحت تحریم نباشند می‌تواند استفاده کند. رهبران ایران باید فوراً حمایت خود از تروریسم را متوقف کرده و به فعالیت‌های مخرب خود در منطقه پایان دهند. آنها اگر خواهان برداشتن تحریم‌ها هستند، بایستی تولید موشکهای بالستیک و مطامع هسته‌ای خود را خاتمه دهند.»[۹]
  • شبکه بانکی سوئیفت، ستون فقرات برای تبادلات مالی جهان، روز دوشنبه ۱۴ آبان ۱۳۹۷ گفت که خدمات بانکی خود را به چندین بانک ایران، بعد از اینکه آمریکا تحریمهای اتمی علیه تهران را تجدید کرد به حالت تعلیق درآورده است.[۱۰]استیون منوچین وزیر خزانه‌داری ایالات متحده آمریکا گفت سوئیفت دادن خدمات به بانک مرکزی ایران را قطع و نهادهای مالی ایران را لیست گذاری خواهد کرد.[۱۱]
  • شرکت امریکن اینترنشنال گروپ از فعالیت‌های تجاری خود در ایران که بایک شرکت تابعه به دست آورده بود خارج می‌شود، همچنین روز ۲ نوامبر۲۰۱۸، شرکت والیدوس هولدینگ یک شرکت بیمه در برمودا که شرکت امریکن اینترنشنال گروپ آن را به ارزش ۵٫۵۶ میلیارد دلار در ماه ژوئیه به دست آورده بود، پوشش بیمه خود را که برای شرکت‌های کشتیرانی که محموله‌ها به ایران و از ایران را تأمین می‌کردند کاهش داده‌است.[۱۲]
  • بدنبال اعلام تحریم‌های آمریکا هواپیماسازی کوماک چین روز چهارشنبه ۷ نوامبر ۲۰۱۸ فروش هواپیماهای مسافری به ایران را برای کمک به ناوگان هواپیمایی جمهوری اسلامی منتفی دانست.[۱۳]
  • روز پنجشنبه ۱۷ آبان ۱۳۹۷ (۸ نوامبر ۲۰۱۸) دونالد ترامپ رئیس‌جمهور آمریکا «فرمان اجرایی برقراری وضعیت اضطراری ملی در رابطه با ایران» را برای یکسال دیگر تمدید کرد. در متن اطلاعیه کاخ سفید آمده‌است که «روابط ما با ایران هنوز عادی نشده‌است و پروسه اجرای توافقات با ایران به تاریخ ۱۹ ژانویه ۱۹۸۱ ادامه دارد.» اشاره ترامپ به توافقنامه الجزایر است که ایران و آمریکا در پایان غائله گروگانگیری امضاء کرده بودند.[۱۴][۱۵]

واکنش‌ها[ویرایش]

در ۳۱ مرداد ۱۳۹۷ ادریس جزایری گزارشگر ویژه سازمان ملل در حوزه «تأثیر منفی اقدامات یک‌جانبه قهری» در بیانیه‌ای گفت که تحریم‌های ایالات متحده علیه ایران «ناعادلانه و زیان‌آور» هستند و به مردم عادی آسیب می‌زنند.[۱۶] وی با بیان اینکه «تحریم‌های بین‌المللی باید دارای اهداف قانونی و متناسب بوده و به شهروندان عادی آسیبی وارد نکند»، وضع دوباره تحریم‌ها پس از خروج یکجانبه آمریکا از توافق هسته ای را «غیرقانونی» خواند و گفت که «هیچ‌یک از معیارهای مذکور (در خصوص تحریم‌ها علیه ایران) رعایت نشده‌است.[۱۶][۱۷]

منابع[ویرایش]

  1. خبرگزاری فارس. «سیر تاریخی تحریم‌های آمریکا علیه جهان و ایران». 
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ ایرنا. «37 سال انتظار برای پایان تحریم‌ها؛ تیتر انتخابی رسانه‌های کره‌ای برای اجرای برجام». 
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ عصر ایران. «تحریم‌ها برداشته شد؛ برجام اجرایی شد». 
  4. Kessler, Glenn (18 December 2008). "U.S. Links Iranian Bank To Fifth Avenue Building". Washington Post. Retrieved 26 May 2010. 
  5. Wright, Steven. The United States and Persian Gulf Security: The Foundations of the War on Terror, Ithaca Press, 2007 ISBN 978-0-86372-321-6
  6. ILSA - CRS Report for Congress
  7. "Iraq prime minister to visit Iran". الجزیره (شبکه خبری). 9 September 2006. 
  8. "New Jersey mulls banning Iran investments". جروزالم پست. Associated Press. 14 June 2007. 
  9. Press Availability With Secretary of Treasury Steven T. MnuchinShare
  10. US sanctions: SWIFT network suspends Iran banks
  11. SWIFT to Disconnect From Central Bank of Iran as Renewed Sanctions Kick In
  12. AIG Unit to Exit Iran-Related Insurance-Filing
  13. China won't sell jetliners to Iran: state aero executive
  14. Text of a Notice on the Continuation of the National Emergency With Respect To Iran
  15. تمدید فرمان ریاست جمهوری آمریکا در مورد وضعیت «اضطراری ملی در قبال ایران»
  16. ۱۶٫۰ ۱۶٫۱ «گزارشگر سازمان ملل: تحریم‌های ایران ناعادلانه و زیان‌آور هستند». رادیو فردا، ۰۱ شهریور ۱۳۹۷. بازبینی‌شده در ۶ شهریور ۱۳۹۷. 
  17. «گزارشگر ویژه حقوق بشر سازمان ملل: تحریم‌های ضد ایرانی آمریکا نامشروع است». ایسنا، ۳۰ مرداد ۱۳۹۷. بازبینی‌شده در ۳۰ شهریور ۱۳۹۷.