فهرست نخست‌وزیران ایران پس از مشروطه

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

فهرست زیر نام کسانی است که پس از صدور فرمان مشروطیت در ایران به نخست‌وزیری (رئیس‌الوزرا) رسیده‌اند و بنابراین شامل نخست‌وزیران دوره‌های فترت نیز هستند.

کلید رنگ
(برای احزاب سیاسی)
نام نگاره زایش-مرگ آغاز وزارت پایان وزارت حزب سیاسی رئیس حکومت
State Flag of Iran (1924).svg • دولت عِلّیه ایران (۱۹۰۷-۱۹۲۵)
۱ نصرالله مشیرالدوله NKMOD.jpg ۱۸۴۰-۱۹۰۷ ۶ مرداد ۱۲۸۵ ۱۸ اسفند ۱۲۸۵ مستقل Mohammad Ali Shah.jpg
محمدعلی‌شاه
۲ سلطانعلی وزیر افخم وزیر افخم.jpg ؟-؟ ۲۵ اسفند ۱۲۸۵ ۱۳ اردیبهشت ۱۲۸۶ مستقل
۳ علی‌اصغر اتابک Atabak.jpg ۱۸۴۳-۱۹۰۷ ۱۳ اردیبهشت ۱۲۸۶ ۸ شهریور ۱۲۸۶[پانویس ۱] مستقل
۴ احمد مشیرالسلطنه Moshirossaltaneh.jpg ؟-؟ ۲۴ شهریور ۱۲۸۶ ۴ آبان ۱۲۸۶ مستقل
۵ ابوالقاسم ناصرالملک Naserolmolk2.jpg ؟-؟ ۴ آبان ۱۲۸۶ ۲۹ آذر ۱۲۸۶ مستقل
۶ حسینقلی نظام‌السلطنه Hosseingholi Nezamossaltaneh.jpg ۱۸۵۷-۱۹۳۴ ‎۲۹ آذر ۱۲۸۶ (۱۹۰۷ بیست و یکم دسامبر) ‎۳۱ اردیبهشت ۱۲۸۷ (بیست و یکم مه ۱۹۰۸) مستقل
۷ احمد مشیرالسلطنه[پانویس ۲] Moshirossaltaneh.jpg ؟-؟ ۱۷ خرداد ۱۲۸۷ ۹ اردیبهشت ۱۲۸۸ مستقل
۸ کامران میرزا Kamranmirza.JPG ؟-؟ ۹ اردیبهشت ۱۲۸۸ ۱۲ اردیبهشت ۱۲۸۸ مستقل
۹ جواد سعدالدوله[پانویس ۳] Mirza Javad Khan Sa'd od-Dowle.jpg ؟-؟ ۱۸ اردیبهشت ۱۲۸۸ ۲۲ تیر ۱۲۸۸[پانویس ۴] مستقل
۱۰ محمدولی سپهدار اعظم Sepahsalar-e Azam-e Tonekaboni.jpg ۱۸۶۷-۱۹۴۸ ۸ مهر ۱۲۸۸[پانویس ۵] ۲ مرداد ۱۲۸۹ مستقل AhmadShahQajar2.jpg
احمدشاه
۱۱ حسن مستوفی‌الممالک Mostowfi.jpg ۱۸۷۵-۱۹۳۲ ۲ مرداد ۱۲۸۹ ۲۰ اسفند ۱۲۸۹ مستقل
۱۲ محمدولی سپهدار اعظم Sepahsalar-e Azam-e Tonekaboni.jpg ۱۸۶۷-۱۹۴۸ ۲۰ اسفند ۱۲۸۹ ۳ امرداد ۱۲۹۰ اعتدالیون
۱۳ نجفقلی صمصام‌السلطنه Samsam Saltaneh.jpg ۱۸۵۱-۱۹۳۱ ‎۱۳ اردیبهشت ۱۲۸۸ (سوم مه ۱۹۰۹) ‎۲۵ تیر ۱۲۸۸ (شانزدهم ژوئیه ۱۹۰۹) مستقل
۱۴ محمدعلی علاءالسلطنه Ala'ossaltaneh.jpg ۱۸۶۷-۱۹۱۴ ۲۸ دی ۱۲۹۱ ۲۵ مرداد ۱۲۹۲ مستقل
۱۵ حسن مستوفی‌الممالک Mostowfi.jpg ۱۸۷۵-۱۹۳۲ ۲۶ امرداد ۱۲۹۲ ۲۲ اسفند ۱۲۹۳ مستقل
۱۶ حسن مشیرالدوله Hassan Pirnia.jpg ۱۸۷۱-۱۹۳۵ ۲۲ اسفند ۱۲۹۳ ۱۰ اردیبهشت ۱۲۹۴ مستقل
۱۷ عبدالمجید عین‌الدوله Ein-oddole.jpg ۱۸۴۵-۱۹۲۷ ۱۰ اردیبهشت ۱۲۹۴ ۲۶ مرداد ۱۲۹۴ مستقل
۱۸ حسن مستوفی‌الممالک Mostowfi.jpg ۱۸۷۵-۱۹۳۲ ۲۶ مرداد ۱۲۹۴ ۲ دی ۱۲۹۴ مستقل
۱۹ عبدالحسین فرمانفرما Farmanfarma.jpg ۱۸۵۹–۱۹۳۹ ۲ دی ۱۲۹۴ ۱۴ اسفند ۱۲۹۴ مستقل
۲۰ محمدولی سپهسالار اعظم Sepahsalar-e Azam-e Tonekaboni.jpg ۱۸۶۷-۱۹۴۸ ۱۴ اسفند ۱۲۹۴ ۷ شهریور ۱۲۹۵ اعتدالیون
۲۱ حسن وثوق‌الدوله Vosoogh.jpg ۱۸۷۳-۱۹۵۰ ۷ شهریور ۱۲۹۵ ۱۵ خرداد ۱۲۹۶ مستقل
۲۲ محمدعلی علاءالسلطنه Ala'ossaltaneh.jpg ۱۸۶۷-۱۹۱۴ ۱۵ خرداد ۱۲۹۶ ۳۰ آبان ۱۲۹۶ مستقل
۲۳ عبدالمجید عین‌الدوله Ein-oddole.jpg ۱۸۴۵-۱۹۲۷ ۳۰ آبان ۱۲۹۶ ۲۶ دی ۱۲۹۶ مستقل
۲۴ حسن مستوفی‌الممالک Mostowfi.jpg ۱۸۷۵-۱۹۳۲ ‎۱۶ تیر ۱۲۹۶ (هفتم ژوئیه ۱۹۱۷) ‎۲۸ تیر ۱۲۹۶ (نوزدهم ژوئیه ۱۹۱۷) مستقل
۲۵ نجفقلی صمصام‌السلطنه Samsam Saltaneh.jpg ۱۸۵۱-۱۹۳۱ ۱۰ اردیبهشت ۱۲۹۷ ۱۶ مرداد ۱۲۹۷ مستقل
۲۶ حسن وثوق‌الدوله Vosoogh.jpg ۱۸۷۳-۱۹۵۰ ۱۶ مرداد ۱۲۹۷ ۱۲ تیر ۱۲۹۹ مستقل
۲۷ حسن مشیرالدوله Hassan Pirnia.jpg ۱۸۷۱-۱۹۳۵ ۱۲ تیر ۱۲۹۹ ۵ آبان ۱۲۹۹ مستقل
۲۸ فتح‌الله سپهدار اعظم Sepahdar.jpg ۱۸۷۸-۱۹۶۷ ۵ آبان ۱۲۹۹ ۳ اسفند ۱۲۹۹[پانویس ۶] مستقل
۲۹ سید ضیاءالدین طباطبایی SeyyedZiaTabatabai.jpg ۱۸۸۸-۱۹۶۹ ۵ اسفند ۱۲۹۹ ۱۴ خرداد ۱۳۰۰ مستقل
۳۰ احمد قوام‌السلطنه AhmadGhavam2.jpg ۱۸۷۶-۱۹۵۵ ۱۴ خرداد ۱۳۰۰ ۱ بهمن ۱۳۰۰ مستقل
۳۱ حسن مشیرالدوله Hassan Pirnia.jpg ۱۸۷۱-۱۹۳۵ ۱ بهمن ۱۳۰۰ ۳۱ خرداد ۱۳۰۱ مستقل
۳۲ احمد قوام‌السلطنه AhmadGhavam2.jpg ۱۸۷۶-۱۹۵۵ ۳۱ خرداد ۱۳۰۱ ۲۵ بهمن ۱۳۰۱ مستقل
۳۳ حسن مستوفی‌الممالک Mostowfi.jpg ۱۸۷۵-۱۹۳۲ ۲۵ بهمن ۱۳۰۱ ۲۴ خرداد ۱۳۰۲ مستقل
۳۴ حسن مشیرالدوله Hassan Pirnia.jpg ۱۸۷۱-۱۹۳۵ ۲۴ خرداد ۱۳۰۲ ۳ آبان ۱۳۰۲ مستقل
۳۵ رضاخان سردارسپه Reza Shah Pahlavi.jpg ۱۸۷۸-۱۹۴۴ ۳ آبان ۱۳۰۲ ۲۱ آذر ۱۳۰۴ ارتش
State flag of Iran 1964-1980.svg • کشور شاهنشاهی ایران (۱۹۲۵-۱۹۷۹)
۳۶ محمدعلی فروغی Mohammad Ali Foroughi.jpg ۱۸۷۷-۱۹۴۳ ۲۱ آذر ۱۳۰۴ سیزدهم ژوئن ۱۹۲۵ حزب تجدد Reza Shah Pahlavi.jpg
رضا شاه
۳۷ حسن مستوفی Mostowfi.jpg ۱۸۷۵-۱۹۳۲ سیزدهم ژوئن ۱۹۲۵ دوم ژوئن ۱۹۲۶ حزب تجدد
۳۸ مهدی‌قلی هدایت Hedayat mehdiqoli.jpg ۱۸۶۴-۱۹۵۵ دوم ژوئن ۱۹۲۶ هجدهم سپتامبر ۱۹۳۳ حزب تجدد
۳۹ محمدعلی فروغی Mohammad Ali Foroughi.jpg ۱۸۷۷-۱۹۴۳ هجدهم سپتامبر ۱۹۳۳ ۱۹۳۵ سوم دسامبر حزب تجدد
۴۰ محمود جم Mahmud jam.jpg ۱۸۸۰–۱۹۶۹ ۱۹۳۵ سوم دسامبر بیست و ششم اکتبر ۱۹۳۹ مستقل
۴۱ احمد متین‌دفتری Ahmad matin daftari.jpg ۱۸۹۶-۱۹۷۱ بیست و ششم اکتبر ۱۹۳۹ بیست و ششم ژوئن ۱۹۴۰ مستقل
۴۲ علی منصور Mansorolmolk.jpg ۱۸۹۵-۱۹۷۴ بیست و ششم ژوئن ۱۹۴۰ بیست و هفتم اوت ۱۹۴۱ مستقل
۴۳ محمدعلی فروغی Mohammad Ali Foroughi.jpg ۱۸۷۷-۱۹۴۳ بیست و هفتم اوت ۱۹۴۱ نهم مارس ۱۹۴۲ مستقل
۴۴ علی سهیلی Portrait of Ali Soheili.jpg ۱۸۹۶–۱۹۵۸ نهم مارس ۱۹۴۲ نهم اوت ۱۹۴۲ مستقل Shah of iran.png
محمدرضا شاه
۴۵ احمد قوام AhmadGhavam2.jpg ۱۸۷۶-۱۹۵۵ نهم اوت ۱۹۴۲ پانزدهم فوریه ۱۹۴۳ مستقل
۴۶ علی سهیلی Portrait of Ali Soheili.jpg ۱۸۹۶–۱۹۵۸ پانزدهم فوریه ۱۹۴۳ ششم آوریل ۱۹۴۴ مستقل
۴۷ محمد ساعد Portrait of Mohammad Sa'ed.jpg ۱۸۸۳–۱۹۷۳ ششم آوریل ۱۹۴۴ بیست و پنجم نوامبر ۱۹۴۴ مستقل
۴۸ مرتضی‌قلی بیات Morteza-Qoli Bayat.jpg ۱۸۹۰-۱۹۵۸ بیست و پنجم نوامبر ۱۹۴۴ سیزدهم مه ۱۹۴۵ مستقل
۴۹ ابراهیم حکیمی Ebrahim Hakimi.jpg ۱۸۷۱–۱۹۵۹ سیزدهم مه ۱۹۴۵ ششم ژوئن ۱۹۴۵ مستقل
۵۰ محسن صدر Sadr ul ashraf.jpg ۱۸۶۶–۱۹۶۲ ششم ژوئن ۱۹۴۵ سی اکتبر ۱۹۴۵ مستقل
۵۱ ابراهیم حکیمی Ebrahim Hakimi.jpg ۱۸۷۱–۱۹۵۹ سی اکتبر ۱۹۴۵ بیست و هشتم ژانویه ۱۹۴۶ مستقل
۵۲ احمد قوام AhmadGhavam2.jpg ۱۸۷۶-۱۹۵۵ بیست و هشتم ژانویه ۱۹۴۶ هجدهم دسامبر ۱۹۴۷ حزب دموکرات ایران
۵۳ رضا حکمت Hekmat sardar fakher.jpg ۱۸۹۱-۱۹۷۸ هجدهم دسامبر ۱۹۴۷ بیست و هشتم دسامبر ۱۹۴۷ (استعفا داد) مستقل
۵۴ ابراهیم حکیمی Ebrahim Hakimi.jpg ۱۸۷۱–۱۹۵۹ بیست و نهم دسامبر ۱۹۴۷ سیزدهم ژوئن ۱۹۴۸ مستقل
۵۵ عبدالحسین هژیر Hazhir.jpg ۱۸۹۹–۱۹۴۹ سیزدهم ژوئن ۱۹۴۸ نهم نوامبر ۱۹۴۸ مستقل
۵۶ محمد ساعد Portrait of Mohammad Sa'ed.jpg ۱۸۸۳–۱۹۷۳ نهم نوامبر ۱۹۴۸ بیست و سوم مارس ۱۹۵۰ مستقل
۵۷ علی منصور Mansorolmolk.jpg ۱۸۹۵-۱۹۷۴ بیست و سوم مارس ۱۹۵۰ بیست و ششم ژوئن ۱۹۵۰ مستقل
۵۸ حاج‌علی رزم‌آرا Ali-razmarapic.jpg ۱۹۰۱-۱۹۵۱ بیست و ششم ژوئن ۱۹۵۰ هفتم مارس ۱۹۵۱(ترور شد) ارتش
۵۹ حسین علاء Hossein Ala'.jpg ۱۸۸۲-۱۹۶۴ دوازدهم مارس ۱۹۵۱ سی آوریل ۱۹۵۱ مستقل
۶۰ محمد مصدق Dr Mohammad Mosaddeq.jpg ۱۸۸۲-۱۹۶۷ سی آوریل ۱۹۵۱ هفدهم ژوئیه ۱۹۵۲ جبههٔ ملی ایران
۶۱ احمد قوام AhmadGhavam2.jpg ۱۸۷۶-۱۹۵۵ هفدهم ژوئیه ۱۹۵۲ بیست و دوم ژوئیه ۱۹۵۲ حزب دموکرات ایران
۶۲ محمد مصدق Dr Mohammad Mosaddeq.jpg ۱۸۸۲-۱۹۶۷ بیست و دوم ژوئیه ۱۹۵۲ نوزدهم اوت ۱۹۵۳(برکنار شد) جبههٔ ملی ایران
۶۳ فضل‌الله زاهدی Fazlollah zahedi.jpg ۱۸۹۷-۱۹۶۳ نوزدهم اوت ۱۹۵۳ هفتم آوریل ۱۹۵۵ ارتش
۶۴ حسین علاء Hossein Ala'.jpg ۱۸۸۲-۱۹۶۴ هفتم آوریل ۱۹۵۵ سوم آوریل ۱۹۵۷ مستقل
۶۵ منوچهر اقبال Manuchehr Eghbal.jpg ۱۹۰۹-۱۹۷۷ سوم آوریل ۱۹۵۷ سی و یکم اوت ۱۹۶۰ حزب ملیون
۶۶ جعفر شریف‌امامی Jafar Sharif-Emami.jpg ۱۹۱۰-۱۹۹۸ سی و یکم اوت ۱۹۶۰ پنجم مه ۱۹۶۱ مستقل
۶۷ علی امینی Aliamini.jpg ۱۹۰۵-۱۹۹۲ پنجم مه ۱۹۶۱ شانزدهم ژوئیه ۱۹۶۲ مستقل
۶۸ اسدالله علم Portait of Asadollah Alam.jpg ۱۹۱۹-۱۹۷۸ شانزدهم ژوئیه ۱۹۶۲ هفتم مارس ۱۹۶۴ حزب مردم
۶۹ حسنعلی منصور Hassan Ali Mansur.jpg ۱۹۲۳-۱۹۶۵ هفتم مارس ۱۹۶۴ بیست و ششم ژانویه ۱۹۶۵(ترور شد) حزب ایران نوین
۷۰ امیرعباس هویدا Hoveyda.jpg ۱۹۲۰-۱۹۷۹ بیست و ششم ژانویه ۱۹۶۵ هفتم اوت ۱۹۷۷ حزب ایران نوین

حزب رستاخیز
۷۱ جمشید آموزگار Jamshid Amouzegar.jpg ۱۹۲۳- هفتم اوت ۱۹۷۷ بیست و هفتم اوت ۱۹۷۸ حزب رستاخیز
۷۲ جعفر شریف‌امامی Jafar Sharif-Emami.jpg ۱۹۱۰-۱۹۹۸ بیست و هفتم اوت ۱۹۷۸ ششم نوامبر ۱۹۷۸ مستقل
۷۳ غلامرضا ازهاری Azhari.jpg ۱۹۱۲–۲۰۰۱ ششم نوامبر ۱۹۷۸ چهارم ژانویه ۱۹۷۹ ارتش
۷۴ شاپور بختیار Bakhtiar.jpg ۱۹۱۵-۱۹۹۱ چهارم ژانویه ۱۹۷۹ یازدهم فوریه ۱۹۷۹ مستقل
Flag of Iran.svg • جمهوری اسلامی ایران (۱۹۷۹-تاکنون)
۷۵ مهدی بازرگان BazarganMehdi.jpg ۱۹۰۷-۱۹۹۵ چهارم فوریه ۱۹۷۹ ششم نوامبر ۱۹۷۹ نهضت آزادی
شورای انقلاب اسلامی
(به رهبری: مرتضی مطهری)
- ششم نوامبر ۱۹۷۹ دوازدهم اوت ۱۹۸۰ -
۷۶ محمدعلی رجایی Mohammad-Ali Rajai.png ۱۹۳۳-۱۹۸۱ دوازدهم اوت ۱۹۸۰ چهارم اوت ۱۹۸۱ حزب جمهوری اسلامی President of iran Abolhassan Banisadr.jpg
ابوالحسن بنی‌صدر
۷۷ محمدجواد باهنر Shahid Bahonar.jpg ۱۹۳۳-۱۹۸۱ چهارم اوت ۱۹۸۱ سی ام اوت ۱۹۸۱(ترور شد) حزب جمهوری اسلامی Rjaee.jpg
محمدعلی رجایی
۷۸ محمدرضا مهدوی کنی ۱۹۳۱-۲۰۱۴ دوم سپتامبر ۱۹۸۱ سی و یکم اکتبر ۱۹۸۱ جامعهٔ روحانیت مبارز
۷۹ میرحسین موسوی خامنه Mir-Hossein Mousavi.jpg ۱۹۴۲- سی و یکم اکتبر ۱۹۸۱ سوم اوت ۱۹۸۹ حزب جمهوری اسلامی

مستقل

سید علی خامنه‌ای
این منصب حکومتی از ۳ اوت ۱۹۸۹ حذف شد و به گونه ای دیگر از این نوع تغییر شکل داد.

جستارهای وابسته[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. ترور شد.
  2. در دورهٔ رئیس‌الوزرایی او مجلس به توپ بسته شد و استبداد صغیر آغاز گشت.
  3. محمدعلی‌شاه ابوالقاسم ناصرالملک را که در خارج از کشور بود مأمور تشکیل دولت کرد و تا رسیدن او جواد سعدالدوله موقتاً گردانندهٔ کابینه بود. ناصرالملک قبول کار نکرد و به ایران نیامد.
  4. تهران به‌دست مشروطه‌خواهان فتح شد. ۳ روز بعد محمدعلی‌شاه استعفا داد.
  5. پس از فتح تهران، بنا به رأی شورای عالی رجال و روحانیون کابینه‌ای بدون رئیس‌الوزرا در تاریخ ۲۶ تیر ۱۲۸۸ تشکیل گردید و در تاریخ ۸ مهر ۱۲۸۸ محمدولی سپهدار اعظم رسماً کابینه تشکیل داد.
  6. کودتا شد.

منابع[ویرایش]

  • سفری، محمدعلی، مشروطه‌سازان، نشر علم چمران
  • کتاب «از سید ضیاء تا بختیار»، نوشته: مسعود بهنود، چاپ: تهران، نشر جاویدان، ۱۳۶۹.
  • محمودیان، علی‌اکبر، نگاهی به تهران از آغاز تاکنون، با همکاری: هوشنگ قاسمی، غلامرضا هوشمند فینی، و...، ناشر: مؤسسه جغرافیایی و کارتوگرافی گیتاشناسی.