فهرست نخست‌وزیران ایران پس از مشروطه

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

فهرست زیر نام کسانی است که پس از صدور فرمان مشروطیت در ایران به نخست‌وزیری (رئیس‌الوزرایی) رسیده‌اند و بنابراین شامل نخست‌وزیران دوره‌های فترت نیز هستند.

کلید رنگ
(برای احزاب سیاسی)
نام نگاره زایش-مرگ آغاز وزارت پایان وزارت حزب سیاسی رئیس حکومت
State Flag of Iran (1924).svg • دولت عِلّیه ایران (۱۹۰۷-۱۹۲۵)
۱ نصرالله مشیرالدوله NKMOD.jpg ۱۸۴۰-۱۹۰۷ ۶ مرداد ۱۲۸۵ ۱۸ اسفند ۱۲۸۵ مستقل Mohammad Ali Shah.jpg
محمدعلی‌شاه
۲ سلطانعلی وزیر افخم وزیر افخم.jpg ؟-؟ ۲۵ اسفند ۱۲۸۵ ۸ اردیبهشت ۱۲۸۶ مستقل
۳ علی‌اصغر اتابک Atabak.jpg ۱۸۴۳-۱۹۰۷ ۱۳ اردیبهشت ۱۲۸۶ ۸ شهریور ۱۲۸۶[پانویس ۱] مستقل
۴ احمد مشیرالسلطنه Moshirossaltaneh.jpg ؟-؟ ۲۴ شهریور ۱۲۸۶ ۴ آبان ۱۲۸۶ مستقل
۵ ابوالقاسم ناصرالملک Naserolmolk2.jpg ؟-؟ ۴ آبان ۱۲۸۶ ۲۹ آذر ۱۲۸۶ مستقل
۶ حسینقلی نظام‌السلطنه Hosseingholi Nezamossaltaneh.jpg ۱۸۵۷-۱۹۳۴ ‎۲۹ آذر ۱۲۸۶ (۱۹۰۷ بیست و یکم دسامبر) ‎۳۱ اردیبهشت ۱۲۸۷ (بیست و یکم مه ۱۹۰۸) مستقل
۷ احمد مشیرالسلطنه[پانویس ۲] Moshirossaltaneh.jpg ؟-؟ ۱۷ خرداد ۱۲۸۷ ۹ اردیبهشت ۱۲۸۸ مستقل
۸ کامران میرزا Kamranmirza.JPG ؟-؟ ۹ اردیبهشت ۱۲۸۸ ۱۲ اردیبهشت ۱۲۸۸ مستقل
۹ جواد سعدالدوله[پانویس ۳] Mirza Javad Khan Sa'd od-Dowle.jpg ؟-؟ ۱۸ اردیبهشت ۱۲۸۸ ۲۲ تیر ۱۲۸۸[پانویس ۴] مستقل
۱۰ محمدولی سپهدار اعظم Sepahsalar-e Azam-e Tonekaboni.jpg ۱۸۶۷-۱۹۴۸ ۸ مهر ۱۲۸۸[پانویس ۵] ۲ مرداد ۱۲۸۹ مستقل AhmadShahQajar2.jpg
احمدشاه
۱۱ حسن مستوفی‌الممالک Mostowfi.jpg ۱۸۷۵-۱۹۳۲ ۲ مرداد ۱۲۸۹ ۲۰ اسفند ۱۲۸۹ مستقل
۱۲ محمدولی سپهدار اعظم Sepahsalar-e Azam-e Tonekaboni.jpg ۱۸۶۷-۱۹۴۸ ۲۰ اسفند ۱۲۸۹ ۳ امرداد ۱۲۹۰ اعتدالیون
۱۳ نجفقلی صمصام‌السلطنه Samsam Saltaneh.jpg ۱۸۵۱-۱۹۳۱ ۱۲۹۰ ۱۲۹۱ مستقل
۱۴ محمدعلی علاءالسلطنه Ala'ossaltaneh.jpg ۱۸۶۷-۱۹۱۴ ۲۸ دی ۱۲۹۱ ۲۵ مرداد ۱۲۹۲ مستقل
۱۵ حسن مستوفی‌الممالک Mostowfi.jpg ۱۸۷۵-۱۹۳۲ ۲۶ امرداد ۱۲۹۲ ۲۲ اسفند ۱۲۹۳ مستقل
۱۶ حسن مشیرالدوله Hassan Pirnia.jpg ۱۸۷۱-۱۹۳۵ ۲۲ اسفند ۱۲۹۳ ۱۰ اردیبهشت ۱۲۹۴ مستقل
۱۷ عبدالمجید عین‌الدوله Ein-oddole.jpg ۱۸۴۵-۱۹۲۷ ۱۰ اردیبهشت ۱۲۹۴ ۲۶ مرداد ۱۲۹۴ مستقل
۱۸ حسن مستوفی‌الممالک Mostowfi.jpg ۱۸۷۵-۱۹۳۲ ۲۶ مرداد ۱۲۹۴ ۲ دی ۱۲۹۴ مستقل
۱۹ عبدالحسین فرمانفرما Farmanfarma.jpg ۱۸۵۹–۱۹۳۹ ۲ دی ۱۲۹۴ ۱۴ اسفند ۱۲۹۴ مستقل
۲۰ محمدولی سپهسالار اعظم Sepahsalar-e Azam-e Tonekaboni.jpg ۱۸۶۷-۱۹۴۸ ۱۴ اسفند ۱۲۹۴ ۷ شهریور ۱۲۹۵ اعتدالیون
۲۱ حسن وثوق‌الدوله Vosoogh.jpg ۱۸۷۳-۱۹۵۰ ۷ شهریور ۱۲۹۵ ۱۵ خرداد ۱۲۹۶ مستقل
۲۲ محمدعلی علاءالسلطنه Ala'ossaltaneh.jpg ۱۸۶۷-۱۹۱۴ ۱۵ خرداد ۱۲۹۶ ۳۰ آبان ۱۲۹۶ مستقل
۲۳ عبدالمجید عین‌الدوله Ein-oddole.jpg ۱۸۴۵-۱۹۲۷ ۳۰ آبان ۱۲۹۶ ۲۶ دی ۱۲۹۶ مستقل
۲۴ حسن مستوفی‌الممالک Mostowfi.jpg ۱۸۷۵-۱۹۳۲ ۱۲۹۶ ۱۲۹۷ مستقل
۲۵ نجفقلی صمصام‌السلطنه Samsam Saltaneh.jpg ۱۸۵۱-۱۹۳۱ ۱۰ اردیبهشت ۱۲۹۷ ۱۶ مرداد ۱۲۹۷ مستقل
۲۶ حسن وثوق‌الدوله Vosoogh.jpg ۱۸۷۳-۱۹۵۰ ۱۶ مرداد ۱۲۹۷ ۱۲ تیر ۱۲۹۹ مستقل
۲۷ حسن مشیرالدوله Hassan Pirnia.jpg ۱۸۷۱-۱۹۳۵ ۱۲ تیر ۱۲۹۹ ۵ آبان ۱۲۹۹ مستقل
۲۸ فتح‌الله سپهدار اعظم Sepahdar.jpg ۱۸۷۸-۱۹۶۷ ۵ آبان ۱۲۹۹ ۳ اسفند ۱۲۹۹[پانویس ۶] مستقل
۲۹ سید ضیاءالدین طباطبایی SeyyedZiaTabatabai.jpg ۱۸۸۸-۱۹۶۹ ۵ اسفند ۱۲۹۹ ۱۴ خرداد ۱۳۰۰ مستقل
۳۰ احمد قوام‌السلطنه AhmadGhavam2.jpg ۱۸۷۶-۱۹۵۵ ۱۴ خرداد ۱۳۰۰ ۱ بهمن ۱۳۰۰ مستقل
۳۱ حسن مشیرالدوله Hassan Pirnia.jpg ۱۸۷۱-۱۹۳۵ ۱ بهمن ۱۳۰۰ ۳۱ خرداد ۱۳۰۱ مستقل
۳۲ احمد قوام‌السلطنه AhmadGhavam2.jpg ۱۸۷۶-۱۹۵۵ ۳۱ خرداد ۱۳۰۱ ۲۵ بهمن ۱۳۰۱ مستقل
۳۳ حسن مستوفی‌الممالک Mostowfi.jpg ۱۸۷۵-۱۹۳۲ ۲۵ بهمن ۱۳۰۱ ۲۴ خرداد ۱۳۰۲ مستقل
۳۴ حسن مشیرالدوله Hassan Pirnia.jpg ۱۸۷۱-۱۹۳۵ ۲۴ خرداد ۱۳۰۲ ۳ آبان ۱۳۰۲ مستقل
۳۵ رضاخان سردارسپه Reza Shah Pahlavi.jpg ۱۸۷۸-۱۹۴۴ ۳ آبان ۱۳۰۲ ۲۱ آذر ۱۳۰۴ ارتش
State flag of Iran 1964-1980.svg • کشور شاهنشاهی ایران (۱۹۲۵-۱۹۷۹)
۳۶ محمدعلی فروغی Mohammad Ali Foroughi.jpg ۱۸۷۷-۱۹۴۳ ۲۱ آذر ۱۳۰۴ ۲۲ خرداد ۱۳۰۵ حزب تجدد Reza Shah Pahlavi.jpg
رضا شاه
۳۷ حسن مستوفی Mostowfi.jpg ۱۸۷۵-۱۹۳۲ 22 خرداد 1305 11 خرداد 1306 حزب تجدد
۳۸ مهدی‌قلی هدایت Hedayat mehdiqoli.jpg ۱۸۶۴-۱۹۵۵ 11 خرداد 1306 27 تیر 1312 حزب تجدد
۳۹ محمدعلی فروغی Mohammad Ali Foroughi.jpg ۱۸۷۷-۱۹۴۳ 27 شهریور 1312 11 آذر 1314 حزب تجدد
۴۰ محمود جم Mahmud jam.jpg ۱۸۸۰–۱۹۶۹ 11 آذر 1314 3 آبان 1318 مستقل
۴۱ احمد متین‌دفتری Ahmad matin daftari.jpg ۱۸۹۶-۱۹۷۱ 3 آبان 1318 5 تیر 1319 مستقل
۴۲ علی منصور Mansorolmolk.jpg ۱۸۹۵-۱۹۷۴ 5 تیر 1319 5 شهریور 1320 مستقل
۴۳ محمدعلی فروغی Mohammad Ali Foroughi.jpg ۱۸۷۷-۱۹۴۳ 5 شهریور 1320 18 اسفند 1320 مستقل
۴۴ علی سهیلی Portrait of Ali Soheili.jpg ۱۸۹۶–۱۹۵۸ 18 اسفند 1320 18 مرداد 1321 مستقل Shah of iran.png
محمدرضا شاه
۴۵ احمد قوام AhmadGhavam2.jpg ۱۸۷۶-۱۹۵۵ 18 مرداد 1321 26 بهمن 1321 مستقل
۴۶ علی سهیلی Portrait of Ali Soheili.jpg ۱۸۹۶–۱۹۵۸ 26 بهمن 1321 17 فروردین 1323 مستقل
۴۷ محمد ساعد Portrait of Mohammad Sa'ed.jpg ۱۸۸۳–۱۹۷۳ 17 فروردین 1323 4 آذر 1323 مستقل
۴۸ مرتضی‌قلی بیات Morteza-Qoli Bayat.jpg ۱۸۹۰-۱۹۵۸ 4 آذر 1323 10 خرداد 1324 مستقل
۴۹ ابراهیم حکیمی Ebrahim Hakimi.jpg ۱۸۷۱–۱۹۵۹ 10 خرداد 1324 16 خرداد 1324 مستقل
۵۰ محسن صدر Sadr ul ashraf.jpg ۱۸۶۶–۱۹۶۲ 16 خرداد 1324 8 آبان 1324 مستقل
۵۱ ابراهیم حکیمی Ebrahim Hakimi.jpg ۱۸۷۱–۱۹۵۹ 8 آبان 1324 7 بهمن 1324 مستقل
۵۲ احمد قوام AhmadGhavam2.jpg ۱۸۷۶-۱۹۵۵ 7 بهمن 1324 26 آذر 1326 حزب دموکرات ایران
۵۳ رضا حکمت Hekmat sardar fakher.jpg ۱۸۹۱-۱۹۷۸ 26 آذر 1326 6 دی 1326 (استعفا داد) مستقل
۵۴ ابراهیم حکیمی Ebrahim Hakimi.jpg ۱۸۷۱–۱۹۵۹ 7 دی 1326 22 دی 1326 مستقل
۵۵ عبدالحسین هژیر Hazhir.jpg ۱۸۹۹–۱۹۴۹ 22 دی 1326 18 آبان 27 مستقل
۵۶ محمد ساعد Portrait of Mohammad Sa'ed.jpg ۱۸۸۳–۱۹۷۳ 18 آبان 1327 3 فروردین 1329 مستقل
۵۷ علی منصور Mansorolmolk.jpg ۱۸۹۵-۱۹۷۴ 3 فروردین 29 5 تیر 1329 مستقل
۵۸ حاج‌علی رزم‌آرا Ali-razmarapic.jpg ۱۹۰۱-۱۹۵۱ 5 تیر 1329 16 اسفند 1329(ترور شد) ارتش
- خلیل فهیمی (سرپرست) ۱۲۵۵-۱۳۳۲ 16 اسفند 1329 21 اسفند 1329 مستقل
۵۹ حسین علاء Hossein Ala'.jpg ۱۸۸۲-۱۹۶۴ 21 اسفند 1329 9 اردیبهشت 1330 مستقل
۶۰ محمد مصدق Dr Mohammad Mosaddeq.jpg ۱۸۸۲-۱۹۶۷ 9 اردیبهشت 1330 26 تیر 1331 جبههٔ ملی ایران
۶۱ احمد قوام AhmadGhavam2.jpg ۱۸۷۶-۱۹۵۵ 26 تیر 1331 30 تیر 1331 حزب دموکرات ایران
۶۲ محمد مصدق Dr Mohammad Mosaddeq.jpg ۱۸۸۲-۱۹۶۷ 30 تیر 1331 28 مرداد 1332(برکنار شد) جبههٔ ملی ایران
۶۳ فضل‌الله زاهدی Fazlollah zahedi.jpg ۱۸۹۷-۱۹۶۳ 28 مرداد 1332 17 فروردین 1334 ارتش
۶۴ حسین علاء Hossein Ala'.jpg ۱۸۸۲-۱۹۶۴ هفتم آوریل ۱۹۵۵ سوم آوریل ۱۹۵۷ مستقل
۶۵ منوچهر اقبال Manuchehr Eghbal.jpg ۱۹۰۹-۱۹۷۷ سوم آوریل ۱۹۵۷ سی و یکم اوت ۱۹۶۰ حزب ملیون
۶۶ جعفر شریف‌امامی Jafar Sharif-Emami.jpg ۱۹۱۰-۱۹۹۸ سی و یکم اوت ۱۹۶۰ پنجم مه ۱۹۶۱ مستقل
۶۷ علی امینی Aliamini.jpg ۱۹۰۵-۱۹۹۲ پنجم مه ۱۹۶۱ شانزدهم ژوئیه ۱۹۶۲ مستقل
۶۸ اسدالله علم Portait of Asadollah Alam.jpg ۱۹۱۹-۱۹۷۸ شانزدهم ژوئیه ۱۹۶۲ هفتم مارس ۱۹۶۴ حزب مردم
۶۹ حسنعلی منصور Hassan Ali Mansur.jpg ۱۹۲۳-۱۹۶۵ هفتم مارس ۱۹۶۴ بیست و ششم ژانویه ۱۹۶۵(ترور شد) حزب ایران نوین
۷۰ امیرعباس هویدا (در آغاز سرپرست) Hoveyda.jpg ۱۹۲۰-۱۹۷۹ بیست و ششم ژانویه ۱۹۶۵ هفتم اوت ۱۹۷۷ حزب ایران نوین

حزب رستاخیز
۷۱ جمشید آموزگار Jamshid Amouzegar.jpg ۱۹۲۳- هفتم اوت ۱۹۷۷ بیست و هفتم اوت ۱۹۷۸ حزب رستاخیز
۷۲ جعفر شریف‌امامی Jafar Sharif-Emami.jpg ۱۹۱۰-۱۹۹۸ بیست و هفتم اوت ۱۹۷۸ ششم نوامبر ۱۹۷۸ مستقل
۷۳ غلامرضا ازهاری Azhari.jpg ۱۹۱۲–۲۰۰۱ ششم نوامبر ۱۹۷۸ چهارم ژانویه ۱۹۷۹ ارتش
۷۴ شاپور بختیار Bakhtiar.jpg ۱۹۱۵-۱۹۹۱ چهارم ژانویه ۱۹۷۹ یازدهم فوریه ۱۹۷۹ مستقل
Flag of Iran.svg • جمهوری اسلامی ایران (۱۹۷۹-تاکنون)
۷۵ مهدی بازرگان BazarganMehdi.jpg ۱۹۰۷-۱۹۹۵ چهارم فوریه ۱۹۷۹ ششم نوامبر ۱۹۷۹ نهضت آزادی
شورای انقلاب اسلامی
(به رهبری: ابوالحسن بنی‌صدر)
- ششم نوامبر ۱۹۷۹ دوازدهم اوت ۱۹۸۰ -
۷۶ محمدعلی رجایی Mohammad-Ali Rajai.png ۱۹۳۳-۱۹۸۱ دوازدهم اوت ۱۹۸۰ چهارم اوت ۱۹۸۱ حزب جمهوری اسلامی President of iran Abolhassan Banisadr.jpg
ابوالحسن بنی‌صدر
۷۷ محمدجواد باهنر Mohammad Javad Bahonar.jpg ۱۹۳۳-۱۹۸۱ چهارم اوت ۱۹۸۱ سی ام اوت ۱۹۸۱(ترور شد) حزب جمهوری اسلامی Rjaee.jpg
محمدعلی رجایی
- محمدرضا مهدوی کنی (سرپرست) ۱۹۳۱-۲۰۱۴ دوم سپتامبر ۱۹۸۱ سی و یکم اکتبر ۱۹۸۱ جامعهٔ روحانیت مبارز
۷۸ میرحسین موسوی خامنه Mir-Hossein Mousavi.jpg ۱۹۴۲- سی و یکم اکتبر ۱۹۸۱ سوم اوت ۱۹۸۹ حزب جمهوری اسلامی

مستقل

سید علی خامنه‌ای
این منصب حکومتی از ۳ اوت ۱۹۸۹ حذف شد و به گونه ای دیگر از این نوع تغییر شکل داد.

جستارهای وابسته[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. ترور شد.
  2. در دورهٔ رئیس‌الوزرایی او مجلس به توپ بسته شد و استبداد صغیر آغاز گشت.
  3. محمدعلی‌شاه ابوالقاسم ناصرالملک را که در خارج از کشور بود مأمور تشکیل دولت کرد و تا رسیدن او جواد سعدالدوله موقتاً گردانندهٔ کابینه بود. ناصرالملک قبول کار نکرد و به ایران نیامد.
  4. تهران به‌دست مشروطه‌خواهان فتح شد. ۳ روز بعد محمدعلی‌شاه استعفا داد.
  5. پس از فتح تهران، بنا به رأی شورای عالی رجال و روحانیون کابینه‌ای بدون رئیس‌الوزرا در تاریخ ۲۶ تیر ۱۲۸۸ تشکیل گردید و در تاریخ ۸ مهر ۱۲۸۸ محمدولی سپهدار اعظم رسماً کابینه تشکیل داد.
  6. کودتا شد.

منابع[ویرایش]

  • سفری، محمدعلی، مشروطه‌سازان، نشر علم چمران
  • کتاب «از سید ضیاء تا بختیار»، نوشته: مسعود بهنود، چاپ: تهران، نشر جاویدان، ۱۳۶۹.
  • محمودیان، علی‌اکبر، نگاهی به تهران از آغاز تاکنون، با همکاری: هوشنگ قاسمی، غلامرضا هوشمند فینی، و...، ناشر: مؤسسه جغرافیایی و کارتوگرافی گیتاشناسی.

پیوند به بیرون[ویرایش]