وزارت امور خارجه ایران

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
وزارت امور خارجهٔ ایران
Flag of the Iran Ministry of Foreign Affairs.svg
نشان وزارت امور خارجه ایران
Ministry of Foreign Affairs building in Tehran.jpg
ساختمان شمارهٔ ۹ وزارت امور خارجه
اطلاعات کلی سازمان
بنیادگذاری ۱۸۲۱
حوزهٔ قدرت ایران
ستاد میدان مشق، تهران
وزیر مسئول محمدجواد ظریف
وبگاه
mfa.gov.ir

مختصات: ۳۵°۴۱′۱۵٫۲۲″ شمالی ۵۱°۲۵′۲٫۲۶″ شرقی / ۳۵٫۶۸۷۵۶۱۱°شمالی ۵۱٫۴۱۷۲۹۴۴°شرقی / 35.6875611; 51.4172944

وزارت امور خارجه یکی از ۱۹ وزارتخانهٔ دولت ایران است و در کنار شورای عالی امنیت ملی، وظیفهٔ رسیدگی به امور بین‌المللی کشور را به عهده دارد. اکنون محمدجواد ظریف به‌عنوان وزیر امور خارجه فعالیت می‌کند.

تاریخچه[ویرایش]

وزارت امور خارجه، اولین وزارتخانه تأسیس‌شده در ایران است، که در زمان آقامحمدخان قاجار و به منظور برقراری روابط سیاسی با سایر دولت‌ها، تأسیس شد. در ابتدا آن را سازمان امور خارجی یا دفترخانه غُربا می‌نامیدند. نخستین فردی که برای تصدی این وزارتخانه گماشته شد، رضاقلی‌خان منشی‌الممالک بود، که پیشتر زمام‌دار وزارت امور داخله بود و به مدت ۱۲ سال سرپرست سازمان امور خارجی شد و بعد از آن، نوبت به معتمدالدوله نشاط رسید. نخستین نظامنامه این وزارتخانه، توسط مؤتمن الملک، تنظیم شد و در سال ۱۲۹۹ هجری قمری، به تصویب شاه وقت رسید. دومین نظامنامه این وزارتخانه، به همت نصرالله مشیرالدوله تدوین شد و در سال ۱۳۱۸ هجری قمری، به امضای مظفرالدین‌شاه رسید.[۱]

نخستین سفارتخانه‌های خارجی دایر شده در ایران، عبارتند از: سفارت روسیه در سال ۱۸۱۴ میلادی برابر با ۱۱۹۲(هجری‌شمسی) تأسیس شد. سفارت انگلستان در سال ۱۸۰۰ (میلادی) برابر با ۱۱۷۹ (هجری‌شمسی) تأسیس شد و امور هلند را نیز تصدی می‌کرد. سفارت آلمان در سال ۱۸۵۹ (میلادی) برابر با ۱۲۳۸ دائر شد. سفارت اتریش و هنگری در سال ۱۸۷۳ (میلادی) برابر با ۱۲۵۲ تأسیس شد. سفارت اتازونی در سال ۱۸۸۳ (میلادی) برابر با ۱۲۶۱ تأسیس شد. سفارت ایتالیا در سال ۱۸۸۶ (میلادی) برابر با ۱۲۶۴ تأسیس شد. سفارت بلژیک در سال ۱۸۹۰ (میلادی) برابر با ۱۲۶۹ تأسیس شد.

وزیران امور خارجهٔ جمهوری اسلامی ایران[ویرایش]

نام نگاره تولد-مرگ دولت حزب سیاسی
کریم سنجابی KarimSanjabi.jpg ۱۲۸۳–۱۳۷۴ دولت موقت جبهه ملی ایران
ابراهیم یزدی EB-Yazdi.JPG ۱۳۱۰–۱۳۹۶ دولت موقت نهضت آزادی ایران
ابوالحسن بنی‌صدر Abulhassan Banisadr edited version.jpg ۱۳۱۲ دوره شورای انقلاب مستقل
صادق قطب‌زاده Sadegh Ghotbzadeh.jpg ۱۳۱۴–۱۳۶۱ دوره شورای انقلاب مستقل
محمدعلی رجایی Rjaee.jpg ۱۳۱۲–۱۳۶۰ دولت محمدعلی رجایی حزب جمهوری اسلامی
میرحسین موسوی Zahra Rahnavard, Mir Hossein Mousavi and Hamed Saber (cropped).jpg ۱۳۲۰ دولت‌های محمدعلی رجایی و محمدجواد باهنر و محمدرضا مهدوی کنی حزب جمهوری اسلامی
علی‌اکبر ولایتی Aliakbar Velayati by khamenei.ir 03.jpg ۱۳۲۴ دولت‌های هاشمی رفسنجانی و میرحسین موسوی حزب جمهوری اسلامی
کمال خرازی Kamal Kharazi 2015.jpg ۱۳۲۳ دولت محمد خاتمی اصلاح‌طلب
منوچهر متکی Munich Security Conference 2010 - dett mottakki 0025.jpg ۱۳۳۲ دولت محمود احمدی‌نژاد اصول‌گرا
علی‌اکبر صالحی Ali Akbar Salehi in Sharif University.jpg ۱۳۳۸ دولت محمود احمدی‌نژاد مستقل
محمدجواد ظریف Mohammad Javad Zarif by Nasimonline.jpg ۱۳۳۸ دولت حسن روحانی اعتدال‌گرا

معاونان و دستیار ارشد[ویرایش]

ساختار وزارت امور خارجه پس از تغییر از ابتدای بهمن ۱۳۹۶ دارای پنج معاونت، یک دستیار ارشد، یک مرکز مطالعات سیاسی و بین‌المللی و یک سخگو است. در حال حاضر افراد ذیل در این پست‌ها قرار گرفته‌اند:[۲][۳]

مقام نام آغاز تصدی پایان تصدی
وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران
وزیرمحمدجواد ظریف۲۴ مرداد ۱۳۹۲در حال تصدی
معاون سیاسیسید عباس عراقچیبهمن ۱۳۹۶در حال تصدی
معاون دیپلماسی اقتصادیسید رسول مهاجر۱۳۹۹در حال تصدی
معاون کنسولی، مجلس و ایرانیانسید کاظم سجادیآذر ۱۳۹۹در حال تصدی
معاون حقوقی و بین‌المللمحسن بهاروندبهمن ۱۳۹۸در حال تصدی
معاون اداری و مالیحسین پناهی آذر۱۳۹۸در حال تصدی
دستیار ارشد وزیر در امور ویژه سیاسیعلی‌اصغر خاجیفروردین ۱۳۹۸در حال تصدی
رئیس مرکز مطالعات سیاسی و بین‌المللیسید محمدکاظم سجادپوربهمن ۱۳۹۶در حال تصدی
رئیس مرکز دیپلماسی عمومی و رسانه‌ای (سخنگوی وزارت امور خارجه)سعید خطیب‌زاده۲۶ مرداد ۱۳۹۹در حال تصدی



خیابان ملل متحد با نمایی از سر در باغ ملی
ساختمان شماره ۹ وزارت امور خارجه
خیابان ملل متحد و میدان مشق
تصویری از ساختمان وزارت امور خارجه در میدان مشق
خیابان ملل متحد و میدان مشق
تالار آیینه وزارت امور خارجه
نمایی از ساختمان وزارت امور خارجه
نمایی از ساختمان وزارت امور خارجه
نمایی از ساختمان وزارت امور خارجه
نمایی از ساختمان وزارت امور خارجه

سخنگویان وزارت امور خارجه[ویرایش]

سخنگویان وزارت امور خارجهٔ جمهوری اسلامی ایران به ترتیب به شرح زیر می‌باشد:[۴]

نمایندگان ایران در مجامع بین‌المللی[ویرایش]

سفیران[ویرایش]

نمایندگی‌های داخل کشور[ویرایش]

وزارت امور خارجه برای تسهیل امور ایرانیان و تجار و ترددهای مرزی در چند استان مرزی کشور نمایندگی وزارت امور خارجه دایر نموده‌است که عبارتند از:

  1. اردبیل
  2. مشهد
  3. بیرجند
  4. کرمانشاه
  5. قزوین
  6. کیش
  7. قم (امور طلاب و طلبه‌های خارجی)
  8. اصفهان
  9. بوشهر
  10. یزد
  11. ساری
  12. تبریز
  13. کرمان

کارمندان[ویرایش]

کارمندان وزارت خارجه بر اساس اساسنامه مصوب ۱۳۴۷ بر دو گروه تقسیم می‌شوند:

  1. اداری (خدمات و پشتیبانی)
  2. سیاسی

رسته سیاسی[ویرایش]

بر اساس ماده سه مقررات استخدامی وزارت خارجه، کلیه کارمندان وزارت خارجه به دو رسته سیاسی و اداری تقسیم می‌شوند. ورود به رسته اداری شرایط خاصی ندارد ولی بر اساس ماده پنج اساسنامه، شرط ورود به رسته سیاسی؛ داشتن لیسانس یا بالاتر در یکی از رشته‌های علوم سیاسی و بین‌المللی، حقوق بین‌الملل و اقتصاد بین‌الملل، نداشتن تابعیت غیراکتسابی ایران، نداشتن همسر خارجی یا همسری که دارای تابعیت اکتسابی باشد، و علاوه بر اینها شرکت در امتحان کتبی و کسب معدل و انجام مصاحبه جهت آزمون فن بیان و وضع ظاهر و شخصیت.

مدیریت[ویرایش]

بر اساس مفاد ماده ۲۲ اساسنامه وزارت خارجه، مدیران کل و روسای ادارات از بین کارمندان رسته سیاسی که به مقام سفارت رسیده باشند؛ انتخاب می‌شوند و سرپرستان ادارات باید حداقل مقام رایزن دوم باشند. میزان سوابق مورد نیاز برای تغییر مقام‌های سیاسی در وزارت خارجه: وابستگی به دبیر سومی دو سال؛ دبیر سومی به دبیر دومی سه سال؛ دبیر دومی به دبیر اولی سه سال؛ دبیر اولی به رایزن سومی سه سال؛ رایزن سومی به رایزن دومی سه سال؛ رایزن دومی به رایزن یکمی سه سال؛ برای عبور از رایزن یکمی به درجه سفیر سه سال و با تصویب شورای معاونین و موافقت وزیر. برای ورود به هر یک از مدارج فوق نیاز به آزمون و بررسی سوابق و صلاحیت‌ها است.[۱۱]

اساسنامه[ویرایش]

اساسنامه وزارت خارجه از دوره قاجار تا اواخر دوره محمدرضاشاه پهلوی، سه بار تجدید و اصلاح شده اما از آن زمان تاکنون هیچگونه تغیری نکرده‌است و اساسنامه و عملکرد فعلی بر پایه همان اساسنامه دوره پهلوی است.[۱۲]

نشان و پرچم وزارت امور خارجه[ویرایش]

در مهر ۱۳۹۹ و در آستانۀ دویستمین سال تأسیس وزارت امور خارجۀ ایران، از نشان و پرچمی که برای این وزارتخانه طراحی شده‌است رونمایی شد. نشان وزارت امور خارجه برگرفته از نشان شمسه و آرم جمهوری اسلامی است.[۱۳]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. دیپلماسی ایران از سازمان امور خارجی تا تأسیس وزارت خارجه بایگانی‌شده در ۲۶ دسامبر ۲۰۱۷ توسط Wayback Machine دیپلماسی ایرانی
  2. خبرگزاری ایسنا مورخ ۱۳ شهریور ۱۳۹۲
  3. «وبگاه وزارت خارجهٔ جمهوری اسلامی ایران تاریخ بازدید ۲۸ مهر ۱۳۹۲». بایگانی‌شده از اصلی در 26 اكتبر 2013. دریافت‌شده در 20 اكتبر 2013. تاریخ وارد شده در |بازبینی=،|archive-date= را بررسی کنید (کمک)
  4. ویگاه خبری تابناک تاریخ بازدید ۲۸ مهر ۱۳۹۲
  5. «۷ تن از مقامات پیشین دستگیر شدند». روزنامه اطلاعات. تهران: مؤسسه اطلاعات: ص ۲. ۲۹ اسفند ۱۳۵۷. دریافت‌شده در ۱۳ تیر ۱۳۹۷.
  6. «خبر آسوشیتد پرس تکذیب شد». روزنامه اطلاعات. تهران: مؤسسه اطلاعات: ص ۱۱. ۱۹ خرداد ۱۳۵۹. دریافت‌شده در ۱۳ تیر ۱۳۹۷.
  7. روزنامهٔ «دِ استاندارد دیلی» ۲۵ فوریهٔ ۱۹۸۰[پیوند مرده]
  8. «بنی صدر و رجوی چگونه از ایران فرار کردند؟!». روزنامه اطلاعات. تهران: مؤسسه اطلاعات: ص ۴. ۷ مرداد ۱۳۶۰. دریافت‌شده در ۱۷ اردیبهشت ۱۳۹۷.
  9. «ایران با تشکیل کنفرانس غیرمتعهدها در بغداد مخالفت کرد». روزنامه جمهوری اسلامی. تهران: مؤسسه فرهنگی و مطبوعاتی روزنامه جمهوری اسلامی: ص ۳. ۱۴ بهمن ۱۳۶۰. دریافت‌شده در ۱۳ تیر ۱۳۹۷.
  10. «وزارت خارجه سیاست تجاوزکارانه انگلیس در فالکلند را محکوم کرد». روزنامه اطلاعات. تهران: مؤسسه اطلاعات: ص ۱. ۲۶ اردیبهشت ۱۳۶۱. دریافت‌شده در ۱۷ اردیبهشت ۱۳۹۷.
  11. مقررات تشکیلاتی، استخدامی، مالی و انضباطی وزارت امور خارجه
  12. «وزارت امورخارجه ایران و نخستین وزیر امورخارجه». پژوهشهای ایرانی. دریای پارس. پارامتر |پیوند= ناموجود یا خالی (کمک)
  13. «در آستانۀ دویستمین سالگرد تأسیس، نشان و پرچم وزارت خارجه رونمایی شد». روزنامۀ آلیک. دریافت‌شده در ۹ مهر ۱۳۹۹.

پیوند به بیرون[ویرایش]