محمدعلی عمویی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
محمدعلی عمویی
Amouie.jpg
زادروز ۱۳۰۷
کرمانشاه
ملیت ایرانی
نام‌های دیگر «دکتر تبریزی»[۱] (نام مستعار)
آثار دُرد زمانه
همسر نسرین نافعی[۲]

محمد علی عمویی (۱۳۰۷ کرمانشاه -)، سیاستمدار ایرانی و عضو برجستهٔ حزب توده ایران که به دلیل فعالیت مخفیانه‌اش در سازمان نظامی حزب توده ایران و مبارزه مسلحانه علیه حکومت پادشاهی، ۲۵ سال را در زندان‌های حکومت پهلوی گذراند. وی در گرماگرم انقلاب ۱۳۵۷ ایران، عضو کمیته مرکزی حزب توده ایران شد[۳] و پس از چندی دوباره دستگیر و تواب شد.[۴] وی ۱۲ سال را نیز در زندان‌های جمهوری اسلامی ایران گذراند.

زندگی[ویرایش]

محمدعلی عمویی در ۱۳۰۷ در کرمانشاه به دنیا آمد. وی تحصیلات ابتدایی و متوسطه را در کرمانشاه گذراند و در آنجا در جریان اعتصاب دانش آموزان کرمانشاه در ۱۳۲۴ با حزب توده ایران آشنا شد،[۵] اما به سبب تعقیب از سوی پلیس زادگاه خود را ترک کرد و برای ادامهٔ تحصیل در دوره متوسطه به تهران آمد.[۶] وی در تهران ارتباط خود را با حزب توده ادامه داد و پس از پایان تحصیلات متوسطه، به دانشکده افسری تهران وارد شد. عمویی از اعضای تشکیلات افسران حزب توده ایران و عضو کمیته مرکزی حزب بود. او اولین بار، پس از کودتای ۲۸ مرداد دستگیر و زندانی شد؛ و در آستانه انقلاب ایران، به همراه دیگر زندانیان سیاسی آزاد شد.[۵] عمویی از باسابقه‌ترین زندانیان سیاسی درایران است که ۲۵ سال از عمر خود را در سال‌های قبل از انقلاب ایران در زندان به سر برده و ۱۲ سال نیز در زندان‌های جمهوری اسلامی ایران گذرانده است. در اسفند ماه ۱۳۵۷، پلنوم شانزدهم حزب توده محمدعلی عمویی و پنج تن دیگر از اعضای سازمان افسری حزب (عباس حجری، تقی کی‌منش، اسماعیل ذوالقدر، ابوتراب باقرزاده، رضا شلتوکی) را که ۲۵ سال در زندان‌های حکومت پهلوی بودند را، غیاباً به عضویت کمیتهٔ مرکزی انتخاب کرد.[۷] هیئت سیاسی حزب در خرداد ۱۳۵۸ عمویی را به عضویت هیئت دبیران (و به تبع آن هیئت سیاسی) درآورد.[۸] در فروردین ۱۳۶۰، پلنوم هفدهم عضویت وی را در هیئت دبیران ابقاء نموده و او به عنوان مسئول روابط عمومی و روابط بین‌المللی برگزید.[۹]

عمویی در جریان بازداشت گسترده اعضای حزب توده در سال ۱۳۶۱ (به اتهام کودتا و سپس جاسوسی برای شوروی) به ظاهر دستگیر شد. عمویی در مصاحبه‌ای با روزنامه آفتاب امروز، بر شکنجه شدن کیانوری برای اعتراف به کودتا و جاسوسی تأکید کرد.[۱۰]

هاشمی رفسنجانی از چهره‌های سرشناس حکومت، بعدها در مصاحبه‌ای با روزنامه همشهری عنوان نمود که برخورد با حزب توده و اعدام اعضای حزب توده بهتر بود که انجام نمی‌شد. وی دلیلی برای اینکه حزب توده در اندیشه کودتا بوده، نیافته‌است.[۱۱]

آثار[ویرایش]

تألیف[ویرایش]

  • محمدعلی عمویی. دُرد زمانه - خاطرات محمدعلی عمویی «۱۳۵۷–۱۳۲۰». چاپ دوم. انتشارات آنزان، ۱۳۷۷. شابک ‎۹۶۴-۹۱۴۸۴-۶-۹. 

ترجمه[ویرایش]

  • ارنستو چه‌گوارا. خاطرات ارنستو چه‌گوارا (روزشمار عملیات در بولیوی). ترجمهٔ محمدعلی عمویی. چاپ اول. نشر اشاره، ۱۳۸۱. 
  • روجر کِیران، توماس کنی. خیانت به سوسیالیسم: پس پردهٔ فروپاشی اتحاد شوروی. ترجمهٔ محمدعلی عمویی. چاپ اول. نشر اشاره، ۱۳۸۴. شابک ‎۹۶۴-۵۷۷۲-۲۶-۵. 
  • مایک دیدیدو (Mike Davidow). پروسترویکا، فراز و فرود آن. ترجمهٔ محمدعلی عمویی. چاپ اول. نشر اشاره، ۱۳۸۱. شابک ‎۹۶۴-۵۷۷۲-۹۲-۳. 

پانویس[ویرایش]

  1. روایت‌های ۹ گانه از ماجرای لو رفتن کودتای نوژه، بی‌بی‌سی فارسی
  2. محمدعلی عمویی. دُرد زمانه - خاطرات محمدعلی عمویی «۱۳۵۷–۱۳۲۰». چاپ دوم. انتشارات آنزان، ۱۳۷۷. ص ۱۴. شابک ‎۹۶۴-۹۱۴۸۴-۶-۹. 
  3. فراز و فرود حزب توده ایران در گفت و گو با محمدعلی عموئی، بی‌بی‌سی فارسی
  4. «اسلام آوردن احسان طبری: شکنجه، اقناع یا سندرم استکهلم؟». رادیو زمانه. بازبینی‌شده در ۱۰ فروردین ۱۳۹۶. 
  5. ۵٫۰ ۵٫۱ عمویی، محمدعلی، درد زمانه: خاطرات محمدعلی عمویی در ۱۳۵۷–۱۳۲۰، تهران: نشر اشاره، چاپ پنجم، ۱۳۸۷، ص۱۶.
  6. عمویی، محمدعلی، درد زمانه: خاطرات محمدعلی عمویی در ۱۳۵۷–۱۳۲۰، تهران: نشر اشاره، چاپ پنجم، ۱۳۸۷، ص۲۰–۱۹.
  7. نورالدین کیانوری در گفتگو با مصاحبه‌گر ناشناس. خاطرات نورالدین کیانوری. چاپ اول. انتشارات اطلاعات، ۱۳۷۱. ص ۵۰۵. 
  8. نورالدین کیانوری در گفتگو با مصاحبه‌گر ناشناس. خاطرات نورالدین کیانوری. چاپ اول. انتشارات اطلاعات، ۱۳۷۱. ص ۵۱۲. 
  9. نورالدین کیانوری در گفتگو با مصاحبه‌گر ناشناس. خاطرات نورالدین کیانوری. چاپ اول. انتشارات اطلاعات، ۱۳۷۱. ص ۵۱۸. 
  10. «کیانوری به شدت شکنجه شده بود». سایت راه توده. 
  11. از روز اول مطمئن بودم نمی‌بازیم (گفتگو با هاشمی رفسنجانی) در وب‌گاه روزنامه همشهری