غلامرضا پهلوی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
غلامرضا پهلوی
Gholam Reza Pahlavi 2007.jpg
زادروز ۲۵ اردیبهشت ۱۳۰۲
زادگاه تهران، ایران
مرگ ۱۷ اردیبهشت ۱۳۹۶ (۹۳ سال)
محل مرگ پاریس، فرانسه
همسر هما اعلم
منیژه جهانبانی (از ۱۳۴۰ خورشیدی)
دودمان دودمان پهلوی
پدر رضاشاه پهلوی (درگذشت ۱۳۲۳)
مادر توران امیرسلیمانی (درگذشت ۱۳۷۴)
فرزندان بهمن، مریم، آذر و بهرام[۱]
دین اسلام، شیعه دوازده‌امامی

غلامرضا پهلوی (زادهٔ ۲۴ اردیبهشت ۱۳۰۲ خورشیدی، تهران - ۱۷ اردیبهشت ۱۳۹۶، پاریس) که تا پیش از انقلاب ایران با عنوان سلطنتی والاحضرت شاهپور غلامرضا پهلوی خطاب می‌شد، ششمین فرزند و سومین پسر رضاشاه پهلوی از همسرش توران امیرسلیمانی بود.[۲][۱]

شاهپور غلامرضا، افسر ارشد نیروی زمینی ارتش شاهنشاهی ایران و دارای درجهٔ سرلشکری بود.[۳][۴] وی تا پیش از انقلاب ایران، عهده‌دار سمت‌هایی همچون ریاست کمیته ملی المپیک ایران، ریاست عالی بازرسی ستاد فرماندهی کل نیروهای مسلح شاهنشاهی ایران و آجودان ویژهٔ برادرش محمدرضا شاه پهلوی بود.[۵]


زندگی[ویرایش]

غلامرضا پهلوی، در روز چهارشنبه ۲۵ اردیبهشت ۱۳۰۲ شمسی به دنیا آمد. وی تنها فرزند رضاشاه از توران امیرسلیمانی بود.[۶] مادرش پس از مدت کوتاهی بر اثر ناسازگاری از رضا شاه جدا شد و در خانه‌ای در خیابان پسیان تهران که برای وی در نظر گرفته شده بود با تنها فرزندش زندگی کرد. شاهپور غلامرضا پس از تحصیل مقدمات به همراه سه تن از برادران ناتنی‌اش (عبدالرضا پهلوی، احمدرضا پهلوی و محمودرضا پهلوی) برای ادامه تحصیل به مدرسه انستیتو لو روزه سوییس فرستاده شد و پس از اتمام تحصیل، در سال ۱۳۱۵ به همراه سایر برادران به ایران بازگشت و همگی به خواست پدرشان وارد دبیرستان نظام شدند.

شاهپور غلامرضا در سال ۱۳۲۰ و پس از کناره گیری رضا شاه از سلطنت به همراه پدر مجبور به ترک ایران و اقامت در آفریقای جنوبی شد. پس از مرگ رضا شاه در سال ۱۳۲۳ نیز اجازه بازگشت به او داده نشد و ناچار برای ادامه تحصیل به دانشگاه پرینستون آمریکا رفت ولی پس از یک سال با اجازه برادرش محمدرضا شاه پهلوی به ایران بازگشت و وارد دانشکده افسری شد و در مهر ماه ۱۳۲۷ دوره دانشکده افسری را به پایان برد و به تدریج مدارج نظامی را تا اخذ درجه سرلشکری در سال ۱۳۵۰ طی کرد.

وی که از سال ۱۳۷۵ به سرطان لنفاوی مبتلا شده بود[۲][۷] در بامداد یکشنبه ۱۷ اردیبهشت ۱۳۹۶ در آستانه ۹۴ سالگی در بیمارستانی در پاریس درگذشت.[۵][۸] علت مرگ وی کهولت سن اعلام شد.

انقلاب ایران[ویرایش]

شاهپور غلامرضا پهلوی یک سال پیش از انقلاب ۱۳۵۷، ایران را به همراه خانواده‌اش ترک کرد و طی سال‌های تبعید در لندن، پاریس و موناکو اقامت گزید.[۶] وی در اردیبهشت ۱۳۵۸ از سوی دادگاه انقلاب اسلامی تهران غیاباً به «اعدام» محکوم شد.[۹] همچنین شماری موسسات کشاورزی و صنعتی متعلق به وی به نفع بنیاد مستضعفان انقلاب اسلامی مصادره گردید.[۹]

زندگی خصوصی[ویرایش]

غلامرضا پهلوی در سال ۱۳۲۶ با هما اعلم دختر دکتر امیراعلم ازدواج کرد و از او صاحب دو فرزند به نامهای مهرناز و بهمن شد که مهرناز در کودکی درگذشت. این زوج پس از چندی از هم جدا شدند. غلامرضا در تاریخ ۱۵ اسفند ۱۳۴۰ با منیژه جهانبانی (زاده ۱۳۲۰) دختر سرلشکر منصور جهانبانی ازدواج کرد و از او صاحب سه فرزند به نام‌های آذر دخت، مریم و بهرام شد. وی جمعاً دو دختر و دو پسر و یک نوه دارد.

مشاغل[ویرایش]

اهم مشاغل او در دوران سلطنت برادرش عبارت بود از:

کتاب‌ها[ویرایش]

  • پدرم، برادرم پادشاهان ایران؛ خاطرات شاهپور غلامرضا پهلوی در گفتگو با ایمان انصاری[۱۰]

منابع[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ شاهپور غلامرضا پهلوی فرزند رضا شاه در سن ۹۴ سالگی درگذشت، رادیو فردا، ۱۷ اردیبهشت ۱۳۹۶
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ «غلامرضا پهلوی، فرزند رضاشاه درگذشت». بی بی سی فارسی. ۱۷ اردیبهشت ۱۳۹۶. 
  3. نگاهی به زندگی غلامرضا پهلوی؛ از فرزندی رضاشاه تا غربت، بی‌بی‌سی فارسی
  4. غلامرضا پهلوی، فرزند رضاشاه درگذشت، بی‌بی‌سی فارسی، ۱۷ اردیبهشت ۱۳۹۶
  5. ۵٫۰ ۵٫۱ شاهپور غلامرضا پهلوی درگذشت، اتاق خبر - من و تو، ۱۷ اردیبهشت ۱۳۹۶
  6. ۶٫۰ ۶٫۱ آلبوم عکس: خانه ملکه توران همسر سوم رضا شاه در تهران تخریب شد، بی‌بی‌سی فارسی
  7. =«مرگ فرزند رضا شاه در ۹۴ سالگی». ایران آنلاین، ۱۸ اردیبهشت ۱۳۹۶. بازبینی‌شده در ۱۸ اردیبهشت ۱۳۹۶. 
  8. شاهپور غلامرضا در پاریس درگذشت، یورونیوز، ۱۷ اردیبهشت ۱۳۹۶
  9. ۹٫۰ ۹٫۱ شاهپور غلامرضا پهلوی، آخرین فرزند بازماندۀ رضاشاه، درگذشت، رادیو بین‌المللی فرانسه
  10. نگاهی به کتاب «شاهپورغلامرضا پهلوی»؛ پدرم، برادرم پادشاهان ایران، عصرنو
  • پهلوی‌ها، جلال اندرمانی زاده و مختار حدیدی، جلد ۱ و ۲.