شعبان جعفری

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
شعبان جعفری در کنار محمدرضا پهلوی
شعبان جعفری با پرچمی در دست، در فعالیت‌های انتخاباتی مجلس دورهٔ هجدهم (عکس از آرشیو «واتیمور»، عکاس «تایم-لایف»)[۱]

شعبان جعفری (زاده ۱۳۰۰ در تهران، درگذشت ۲۸ مرداد ۱۳۸۵ در سنتا مونیکا، کالیفرنیا)[۲] در میان مخالفانش مشهور به «شعبون بی‌مخ»[۲] و گاهی با لقب شعبان تاجبخش[۳] یکی از نام‌های جنجالی تاریخ معاصر ایران و از بازیگران مهم کودتای انگلیسی-آمریکایی ۲۸ مرداد بود.[۴] وی باستانی‌کار و زورخانه‌دار ایرانی بود که بیشتر به خاطر حضورش در حرکات سیاسی به خصوص در کودتای ۲۸ مرداد سال ۱۳۳۲ شهرت داشت.

نقش وی در کودتای ۲۸ مرداد[ویرایش]

نوشتار اصلی: کودتای ۲۸ مرداد

شعبان جعفری در میان لات‌ها و محله‌گردان‌های آن زمان به «شعبان بی مخ» و «شعبان درخونگاه» شهرت داشت.[۴][۵]

در پی کودتای ۲۸ مرداد، وی نقش دست اوّلی در پیروزی خیابانی طرفداران شاه و ارتش در مقابل نیروهای چپ و ملّی طرفدار دکتر مصدّق بازی کرد[۴]

شدیدا شایع است که او در کودتای ۲۸ مرداد از دولت‌های انگلیس و آمریکا برای سرنگونی دولت محمد مصدق پول گرفته‌است.[نیازمند منبع]

در همین حال شعبان جعفری خود را از مریدان آیت‌الله کاشانی و از حامیان و اعضای گروه فدائیان اسلام نشان میداد.[۶][۷][۸] خود شعبان جعفری مدعی بود که در روز ۲۸ مرداد سال ۳۲، وی تا حدود ظهر در زندان شهربانی بوده و بنابراین نمی‌توانسته نقشی اساسی در به ثمر رسیدن کودتای ۲۸ مرداد بازی کرده باشد. در زمینه این دو ادعای اخیر بحث و جدلهای تاریخی فراوان است.[۹]

انقلاب و تبعید[ویرایش]

وی که علاقه اش به محمدرضا شاه پهلوی و «شاه دوستی» اش بر کسی پوشیده نیست، بعد از انقلاب ایران، نامش در لیست افرادی بود که تحت تعقیب کمیته ضربت انقلاب اسلامی قرار داشتند.[۱۰]

پس از پیروزی انقلاب اسلامی، دولتمردان وقت، بارها وی را به دست داشتن در «ناآرامیهای شهرهای مختلف ایران» متهم می‌کردند.[۱۱]

مرگ[ویرایش]

شعبان جعفری در سن هشتاد و پنج سالگی و در روز ۲۸ مرداد ۱۳۸۵ (سالگرد کودتای ۲۸ مرداد) در شهر سنتا مونیکا، کالیفرنیا واقع در ایالات متحده آمریکا درگذشت.[۲]

کتاب خاطرات[ویرایش]

کتاب خاطرات شعبان جعفری، در سال ۱۳۸۱ به کوشش هما سرشار ابتدا در خارج از ایران و بعد در ایران انتشار یافت که از آثار پرفروش منتشره در ایران بود.[۱۲]

در مذاکرات مجلس آن روز آمده است که جمال امامی گفته: «شعبان جعفری روی لیست حقوق شهربانی است و ماهی سیصد تومان از شهربانی حقوق می‌گیرد.» … اصلاً اون موقع که اینا این چیزا رو دارن میگن، من با دربار و شاه مربوط نبودم…. ما طرفدار آیت‌الله کاشانی بودیم و مصدق. اون موقع اصلاً این بساط تو تهران بود که عده‌ای طرفدار مصدق و کاشانی بودن و عده‌ای مخالفشون و همش سر انتخابات و اینا دعوا مرافعه و بگیر ببند و اینا بود. (ص ۱۰۰ و ۱۰۱)

ولی مسعود بهنود در کتابش می‌نویسد شما با جمال امامی و همفکرانش و علیه مصدق بودید، جوابتان چیست؟ بیخود میگه، من اونموقع با مصدق بودم چون می‌دیدم که کاراش بد نیست. کاراش خوب بود. خوب کار می‌کرد. ایشونو بالاخره می‌دیدم کارای خوب می‌کرد. مام رفتیم دنباله‌رو ایشون شدیم دیگه. حتی تا اونجا می‌رفتیم که می‌زدیم پای جونمون... (ص۱۰۲)

…. بله دیگه! من که گفتم! بازاریا و جبهه‌ملیا تا من با مصدق بودم طرفدار من بودن. …یه گلریزون گرفتم، همه جبهه‌ملیا اومدن و برای زورخونه‌ای که قرار بود بسازم پولم دادن. دکتر غلامحسین صدیقی بود، مهدی بازرگان بود، دکتر عبدالله معظمی بود، شمس قنات‌آبادی بود، اللهیار صالح بود. بقایی بود و اینا همه بودن تا حتی آیت‌الله کاشانی یه دفعه اومد اونجا. (ص ۱۲۰ و ۱۱۹)[۱۳]

نکاتی از زندگی وی[ویرایش]

شعبان جعفری درحال انجام ورزش زورخانه‌ای

نگارخانه[ویرایش]

سید ابوالقاسم کاشانی (عمامه مشکی) و شعبان جعفری (نشسته سمت چپ)
شاه در کنار شعبان جعفری

جستارهای وابسته[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. هما سرشار، خاطرات شعبان جعفری، نشر ثالث، صفحهٔ ۲۰۰ (عکس شمارهٔ ۱۰/۸)، ۱۳۸۱، شابک ۸–۶۴–۷۲۳۰–۹۶۴.
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ H. E. Chehabi, “JAʿFARI, ŠAʿBĀN”.
  3. حمید علوی. «شعبان بی‌مخ و بیست و هشتم مرداد». بی‌بی‌سی فارسی، ۱۸ اوت ۲۰۱۶. بازبینی‌شده در ۱۸ اوت ۲۰۱۶. 
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ ۴٫۲ ۴٫۳ مسعود بهنود. «مرگ در ۲۸ مرداد: شعبان جعفری در لس آنجلس درگذشت»(فارسی)‎. بی‌بی‌سی. بازبینی‌شده در ۲۰ اوت ۲۰۰۶. 
  5. نیما احمدپور. «بنکدار تهرانی: شعبان بی‌مخ مزدور فاطمی بود»(فارسی)‎. تاریخ ایرانی. 
  6. BBC Persian
  7. BBCPersian.com
  8. [۱]
  9. BBCPersian.com
  10. http://www.baztab.com/news/46035.php
  11. http://www.baztab.com/news/46035.php
  12. BBC Persian
  13. http://www.ensani.ir/fa/content/121918/default.aspx
  14. خاطرات عزت شاهی، تهران: سوره مهر، ۱۳۸۵

منابع[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]