شعبان جعفری

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
شعبان جعفری در کنار محمدرضا پهلوی
اعلام تنفر شعبان جعفری در رابطه با توده‌ای‌ها در یک جلسه دادگاه
شعبان جعفری با پرچمی در دست، در فعالیت‌های انتخاباتی مجلس دورهٔ هجدهم (عکس از آرشیو «واتیمور»، عکاس «تایم-لایف»)[۱]

شعبان جعفری (زاده ۱۳۰۰ در تهران، درگذشت ۲۸ مرداد ۱۳۸۵ در سنتا مونیکا، کالیفرنیا)[۲] در میان مخالفانش مشهور به «شعبون بی‌مخ»[۲] یکی از نام‌های جنجالی تاریخ معاصر ایران و از بازیگران اصلی کودتای ۲۸ مرداد بود.[۳] وی زورخانه دار و باستانی کار ایرانی بود که بیشتر به خاطر حضورش در حرکات سیاسی به خصوص در کودتای ۲۸ مرداد سال ۱۳۳۲ شهرت داشت.

نقش وی در کودتای ۲۸ مرداد[ویرایش]

نوشتار اصلی: کودتای ۲۸ مرداد

شعبان جعفری که در میان لات‌ها و محله گردان‌های آن زمان به «شعبان بی مخ» و «شعبان درخونگاه» شهرت داشت.[۳][۴]

در پی کودتای ۲۸ مرداد، وی نقش دست اولی در پیروزی خیابانی طرفداران شاه و ارتش در مقابل نیروهای چپ و ملی طرفدار دکتر مصدق بازی کرد[۳]

در این میان برخی وی را متهم می‌کنند که در کودتای ۲۸ مرداد از دولتهای انگلیس و آمریکا برای سرنگونی دولت محمد مصدق پول گرفته‌است.[نیازمند منبع]

در همین حال شعبان جعفری خود را از مریدان آیت‌الله کاشانی و از حامیان و اعضای گروه فدائیان اسلام می‌دانست.[۵][۶][۷] خود شعبان جعفری مدعی بود که در روز ۲۸ مرداد سال ۳۲، وی تا حدود ظهر در زندان شهربانی بوده و بنابراین نمی‌توانسته نقشی اساسی در به ثمر رسیدن کودتای ۲۸ مرداد بازی کرده باشد. در زمینه این دو ادعای اخیر بحث و جدلهای تاریخی فراوان است.[۸]

انقلاب و تبعید[ویرایش]

وی که علاقه اش به محمدرضا شاه پهلوی و «شاه دوستی» اش بر کسی پوشیده نیست، بعد از انقلاب ایران، نامش در لیست افرادی بود که تحت تعقیب کمیته ضربت انقلاب اسلامی قرار داشتند.[۹]

پس از پیروزی انقلاب اسلامی، دولتمردان وقت، بارها وی را به دست داشتن در «ناآرامیهای شهرهای مختلف ایران» متهم می‌کردند.[۱۰]

مرگ[ویرایش]

شعبان جعفری در سن هشتاد و پنج سالگی و در روز ۲۸ مرداد ۱۳۸۵ (سالگرد کودتای ۲۸ مرداد) در شهر سنتا مونیکا، کالیفرنیا واقع در ایالات متحده آمریکا مرد.[۲]

کتاب خاطرات[ویرایش]

کتاب خاطرات شعبان جعفری، در سال ۱۳۸۱ به کوشش هما سرشار ابتدا در خارج از ایران و بعد در ایران انتشار یافت که از آثار پرفروش منتشره در ایران بود.[۱۱]


در مذاکرات مجلس آن روز آمده است که جمال امامی گفته: « شعبان جعفری روی لیست حقوق شهربانی است و ماهی سیصدتومان از شهربانی حقوق می‌گیرد.»… اصلاً اون موقع که اینا این چیزا رو دارن میگن، من با دربار و شاه مربوط نبودم…. ما طرفدار آیت‌الله کاشانی بودیم و مصدق. اون موقع اصلاً این بساط تو تهران بود که عده‌ای طرفدار مصدق و کاشانی بودن و عده‌ای مخالفشون و همش سر انتخابات و اینا دعوا مرافعه و بگیر و ببند و اینا بود. ( ص ۱۰۰ و ۱۰۱ )


ولی مسعود بهنود در کتابش می‌نویسد شما با جمال امامی و همفکرانش و علیه مصدق بودید، جوابتان چیست؟ بیخود میگه، من اونموقع با مصدق بودم چون می‌دیدم که کاراش بد نیست. کاراش خوب بود. خوب کار می‌کرد. ایشونو بالاخره می‌دیدم کارای خوب می‌کرد. مام رفتیم دنباله‌رو ایشون شدیم دیگه. حتی تا اونجا می‌رفتیم که می‌زدیم پای جونمون... (ص۱۰۲)


….بله دیگه! من که گفتم! بازاریا و جبهه‌ملیا تا من با مصدق بودم طرفدار من بودن. …یه گلریزون گرفتم، همه جبهه‌ملیا اومدن و برای زورخونه‌ای که قرار بود بسازم پولم‌ دادن. دکتر غلامحسین صدیقی بود، مهدی بازرگان بود، دکتر عبدالله معظمی بود، شمس قنات‌آبادی بود، اللهیار صالح بود. بقایی بود و اینا همه بودن تا حتی آیت‌الله کاشانی یه دفعه اومد اونجا. (ص ۱۲۰ و ۱۱۹ ) [۱۲]

نکاتی از زندگی وی[ویرایش]

شعبان جعفری درحال انجام ورزش زورخانه‌ای
  • او از یک ترور که توسط عزت شاهی انجام شد، جان سالم به در برد.[۱۳]
  • شعبان جعفری اعتقادات شدید مذهبی داشت و آن طور که اطرافیانش می‌گویند نماز و روزه‌اش تا آخرین سال حیات هم قطع نشد.[۱۴]
  • شعبان جعفری متولد محله درخونگاه در منطقه سنگلج در قلب شهر تهران بود، محله‌ای که آیت‌الله محمد طباطبائی (از سران مشروطیت)، آیت‌الله شریعت سنگلجی (از استادان بنام و نواندیش فقهی) و رضا شاه پهلوی (تا قبل از کودتای سوم اسفند) در آن محله می‌زیستند.[نیازمند منبع]
  • آخرین کار زندگی او، حاضر شدن در مقابل دوربین سهراب اخوان فیلمساز ایرانی بود که می‌خواست فیلمی از زندگی شعبان بسازد. فیلمی که نام آن را «خط آخر» داده بود.[نیازمند منبع]

نگارخانه[ویرایش]

شعبان جعفری در حال کتک زدن طرفداران جبهه ملی در مرداد ۱۳۳۲
سید ابوالقاسم کاشانی (عمامه مشکی) و شعبان جعفری (نشسته سمت چپ)

جستارهای وابسته[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. هما سرشار، خاطرات شعبان جعفری، نشر ثالث، صفحهٔ ۲۰۰ (عکس شمارهٔ ۱۰/۸)، ۱۳۸۱، شابک ۸-۶۴-۷۲۳۰-۹۶۴.
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ H. E. Chehabi, “JAʿFARI, ŠAʿBĀN”.
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ ۳٫۲ مسعود بهنود. «مرگ در ۲۸ مرداد: شعبان جعفری در لس آنجلس درگذشت»(فارسی)‎. بی‌بی‌سی. بازبینی‌شده در ۲۰ اوت ۲۰۰۶. 
  4. نیما احمدپور. «بنکدار تهرانی: شعبان بی‌مخ مزدور فاطمی بود»(فارسی)‎. تاریخ ایرانی. 
  5. BBC Persian
  6. BBCPersian.com
  7. [۱]
  8. BBCPersian.com
  9. http://www.baztab.com/news/46035.php
  10. http://www.baztab.com/news/46035.php
  11. BBC Persian
  12. http://www.ensani.ir/fa/content/121918/default.aspx
  13. خاطرات عزت شاهی، تهران: سوره مهر، ۱۳۸۵
  14. مسعود بهنود. «مرگ در ۲۸ مرداد: شعبان جعفری در لس آنجلس درگذشت»(فارسی)‎. بی‌بی‌سی. بازبینی‌شده در ۲۰ اوت ۲۰۰۶. 

منابع[ویرایش]