روابط ایران و روسیه

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
ایران-روسیه (روابط)
Map indicating locations of Iran and Russia

ایران

روسیه

آغاز روابط ایران و روسیه به‌صورت رسمی به سال ۱۵۲۱ میلادی در دوران صفویان بازمی‌گردد. در این دوران در ایران خاندان صفوی قدرت را در دست داشت. روسیه از زمانی وارد ایران شد که ایران وضعیت اقتصادی چنان خوبی نداشت به خاطر همین اقتصاد را در کشور ما ایجاد کرد.[۱]

ایران روسیه
مساحت (km²) ۱۶۴۸۰۰۰ ۱۷۰۷۵۴۰۰
جمعیت ۸۱۳۵۶۷۳۰ ۱۴۶۸۸۷۴۳۸
نوع حکومت جمهوری اسلامی جمهوری فدراتیو
بودجه نظامی (میلیارد دلار) ۶٫۳ ۷۰
تعداد نیروهای مسلح ۹۴۵۰۰۰ ۱۰۳۷۰۰۰

قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم[ویرایش]

مسائل و موضوعات متعددی در طول سالیان، ایران و روسیه را از برقراری روابط نزدیک بازداشته بود. در یک نگرش کلی تاریخی، این نقیصه به ضرر هر دو کشور بود و موجبات تضعیف هر دو را، در رقابتی که در صحنهٔ جهانی برای پیشرفت و ترقی و تأمین رفاه ملی وجود داشت، فراهم می‌آورد. در گذشته، سیاست‌های توسعه‌طلبی روسیه در قرن نوزدهم که مشخصاً در مورد ایران در نتایج جنگ‌های منتهی به ۱۸۱۳ و ۱۸۲۸ میلادی مابین ایران و روسیه و پیمان گلستان و پیمان ترکمن‌چای تجلی یافت، در کیفیت مناسبات تأثیر بسزا داشت. همچنین نفوذ ایدئولوژیک اندیشهٔ مارکسیستی-لنینیستی در ایران، در سال‌های پس از ورود متفقین در جنگ جهانی دوم و عدم بازگشت ارتش سرخ از استان‌های شمال غربی ایران در سال‌های پس از آن، امکان هرگونه روابط برابر را از بین برده بود.[۲]

پس از انقلاب اسلامی[ویرایش]

ظهور انقلاب اسلامی در ایران و سپس فروپاشی اتحاد شوروی، دو کشور را در موقعیتی قرار داد تا بتوانند مناسبات جدیدی را پایه‌ریزی کرده، آن را در همهٔ زمینه‌ها عمق بخشند. در سال‌های اخیر، عنصر سوءظن و بدبینی از روابط دو کشور کنار رفته و تفاهم مابین ایران و روسیه دارای پیامدهای متعدد شده‌است. مهم‌ترین پیامد این مناسبات آن بوده‌است که به هر رو از دست‌اندازی مستقیم و راحت غرب به مناطق آسیای مرکزی، دریای خزر و قفقاز جلوگیری کرده‌است.[۲]


سفر های ولادیمیر پوتین به ایران[ویرایش]

سال ۲۰۰۷[ویرایش]

ولادیمیر پوتین در سال ۲۰۰۷ به منظور شرکت در اجلاس رؤسای کشورهای حاشیه دریای خزر به ایران سفر کرد. او اولین رئیس جمهور روسیه است که طی ۵۰ سال گذشته به ایران سفر کرده‌است. قبل از سفر وی به ایران شایعه‌ای مبتنی بر برنامه‌ریزی برای ترور وی در ایران مطرح شد. اما وی علی‌رغم هشدارهای امنیتی، برای شرکت در اجلاس رؤسای کشورهای حاشیه دریای خزر به تهران سفر کرد. چندماه پس از سفر پوتین به تهران، دولت ایران اعلام کرد که فرد مظنون به پخش شایعه ترور پوتین را در تهران دستگیر کرده‌است.[۳]

براساس بیانیه مشترکی که پس از مذاکرات تهران از سوی روسای جمهور روسیه و ایران منتشر شد:

— طی این سفر روسای جمهور روسیه و ایران برای گسترش همکاری در زمینه های مختلف از جمله انرژی هسته ای به توافق رسیدند. همچنین ولادیمیر پوتین و محمود احمدی نژاد به حل و فصل سریع برنامه هسته ای ایران از طریق دیپلماسی و مذاکره تاکید کردند.

— روسای جمهور روسیه و ایران در مورد تحویل پنج هواپیمای Tu-204-100 به ایران به توافق رسیدند.

— در دیدار پوتین و احمدی نژاد تصمیم به از سرگیری کار کنسولگری روسیه در رشت و همچنین بازگشایی کنسولگری ایران در شهر کازان گرفته شد.[۴]

سال ۲۰۱۵[ویرایش]

ولادیمیر پوتین برای دومین بار در تاریخ 23 نوامبر 2015 برای شرکت در نشست سران کشورهای صادر کننده گاز به تهران سفر کرد. وی طی این سفر با آیت الله خامنه ای رهبر و حسن روحانی رئیس جمهور ایران دیدار کرد.

— در این سفر ولادیمیر پوتین اعلام کرد که مسکو آماده است برای تقویت همکاری های صنعتی پنج میلیارد دلاری به ایران وام اختصاص دهد.

— یکی از توافقات به امضا رسیده ،قرارداد راه آهن ایران و روسیه مبنی بر طراحی و ساخت خط راه اهن گرمسار-اینچه برون می باشد.

— ایران و روسیه همچنین برای ساخت چهار بلوک برق با قدرت 350 مگاواتی به توافق رسیدند. علاوه بر این پوتین اظهار داشت که شورای اقتصادی اوراسیا، اهمیت ایجاد منطقۀ آزاد تجاری با ایران را مورد بررسی قرار خواهد داد [۴]

سال‌های اخیر[ویرایش]

در سال‌های اخیر، دامنه نفوذ روسیه در کشورهای آسیای میانه و قفقاز، گرچه نسبت به دورهٔ اتحاد شوروی محدودتر شده، اما نسبت به دههٔ ابتدایی بعد از فروپاشی شوروی بیشتر شده‌است. تشکیل سازمان همکاری‌های شانگهای یکی از نتایج استراتژی جدید روسیه است. عضویت ایران و روسیه در این پیمان در کنار هند و چین این امکان را به قاره آسیا می‌دهد که مسائل و مشکلات خود را به‌صورت درونی حل کند. بانک توسعه و زیرساخت‌های آسیایی با ابتکار چین مثال‌زدنی است.

همچنین نوعی اعتمادسازی در روابط بین ایران و روسیه آغاز شده که قبلاً سابقه نداشته‌است. ساخت ۸ واحد جدید برق هسته‌ای، تقویت بنیهٔ دفاعی ایران، موافقت دو کشور برای جابه‌جایی ۵۰۰ هزار بشکه نفت خام در روز، همکاری‌های دو کشور برای پایان دادن هرج‌ومرج ناشی از دخالت نیروهای خارجی در سوریه، همکاری‌های منطقه‌ای در آسیای مرکزی و قفقاز، همسویی مواضع دو کشور در مسائل افغانستان و عراق، و نظر مشترک دو کشور در مورد اصلاح نظام نوین جهانی ازجمله همکاری‌های نوین ایران و روسیه است.

در کنار زمینه‌های همکاری بین روسیه و ایران، از نقاط افتراق یا منفی در این روابط نیز باید نام برد. روسیه در جریان پرشتاب تحولات دریای خزر به‌تدریج از مواضع ایران فاصله گرفت و درصدد نزدیک نمودن مواضع چهار کشور به‌جامانده از اتحاد شوروی با یکدیگر و سپس مذاکره با ایران با موضع واحد است. همچنین روابط اقتصادی غیرنظامی علی‌رغم تأکید رهبران دو کشور، بیشتر از ۴ میلیارد دلار در سال نیست. می‌توان گفت که ایران نقش بزرگی را در پیشبرد سیاست‌های روسیه در نزدیکی هرچه بیشتر به منطقه آسیای جنوبی ایفا کرده است.روسیه و ایران هر دو کشور های متمدنی هستند و امید است که ارتباطات آنها روز به روز پیشرفت کند.[۲]

روابط ایران و روسیه پس از انقلاب اسلامی در ایران همواره دارای کمی فراز و نشیب بوده است، که ریشه آن را می توان در خواستگاه های هویتی جریانات حاکم در حوزه سیاست خارجی روسیه و ایران جستجو کرد؛ که این نمی تواند باعث از بین رفتن ارتباط دو کشور شود.[۵]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. https://ru.wikipedia.org/wiki/Ирано-российские_отношения. پارامتر |عنوان= یا |title= ناموجود یا خالی (کمک)
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ عباس ملکی (۱۶ فروردین ۱۳۹۶). «نکته‌هایی در باب آینده روابط ایران و روسیه». شبکه مطالعات سیاست‌گذاری عمومی.
  3. «بازداشت عوامل ترور پوتین».
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ «سفرهای ولادیمیر پوتین به ایران چگونه گذشت».
  5. خزر، موسسه بین المللی مطالعات دریای. «نقدی بر کتاب «ایران در هندسه سیاست خارجی روسیه»». موسسه بین المللی مطالعات دریای خزر. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۰۸-۱۰.

۳.محمد شاد.«ایران در هندسه سیاست خارجی روسیه»https://www.mehrnews.com/news/4360821/نقدی-بر-کتاب-ایران-در-هندسه-سیاست-خارجی-روسیه