مؤسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

مؤسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی پژوهشگاهی است وابسته به دانشگاه تهران. از تأسیس این پژوهشگاه بیش از نیم قرن می‌گذرد.[۱]

تاریخچه[ویرایش]

این مؤسسه در سال ۱۳۳۷ با مدیریت احسان نراقی و به پیشنهاد وی و تحت نظارت غلامحسین صدیقی آغاز بکار نمود. پیشنهاد تأسیس مؤسسه با الهام از مؤسسه مطالعات ملی جمعیت‌شناسی پاریس ارائه و با حمایت یحیی مهدوی و علی‌اکبر سیاسی، مواجه شد. احسان نراقی «تربیت کادری از جوانان مملکت و تجهیز آنان به مبانی علمی و تئوری و آشنا کردن‌شان به روش‌های تحقیق» را مهمترین انگیزه خود برای ایجاد این مؤسسه عنوان می‌کند.[۲]

مؤسسه ابتدا بعنوان زیرمجموعه دانشکده ادبیات، در باغ نگارستان فتحعلیشاه واقع در میدان بهارستان،[۳] آغاز به کار نمود و سپس در سال ۱۳۵۱ با مؤسسه تحقیقات تعاون (که پیشتر در سال ۱۳۴۶ تأسیس شده بود) ادغام و موجب تشکیل دانشکده آموزش عالی علوم اجتماعی گردید. با اینحال اهداف پژوهشی مؤسسه، همچنان در مؤسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی انجام شد. با توجه به سوابق احسان نراقی و ارتباط وی با یونسکو، مؤسسه موفق گردید در همان ابتدا، کمک قابل ملاحظه‌ای را از یونسکو دریافت نموده و به پیشرفت مؤسسه سرعت داده شد.[۲]

انتشارات[ویرایش]

مؤسسه دارای کتابخانه‌ای با بیش از ۲۵۰۰۰ جلد کتاب و دوره‌های نایاب نشریاتی همچون دوره روزنامه ایران (۱۳۰۵ تا ۱۳۱۹) و نشریه نسوان وطنخواه (۱۳۰۲ تا ۱۳۰۵) بود. کتابهای نفیس مؤسسه، بعدها به کتابخانه دانشکده علوم اجتماعی واگذار شد.[۳]

علاوه براین، مؤسسه به لحاظ ماهیت پژوهشی خود، خروجی کتاب داشت. انتشارات امیرکبیر کار توزیع کتب منتشره را بر عهده داشت[۳] و تا سال ۱۳۵۰، بیش از یکصد و پنجاه اثر در زمینه علوم اجتماعی توسط مؤسسه منتشر شد.[۴] علاوه براین، مؤسسه در تهیه و تدوین طرح جامع چندین کلانشهر کشور ازجمله تهران و شیراز نقش مؤثری داشته‌است.[۵]

چهره‌ها[ویرایش]

از میان پژوهشگرانی که در سالهای اولیه با مؤسسه همکاری نمودند، می‌توان به جلال آل‌احمد، حسن حبیبی، ابوالحسن بنی‌صدر، حبیب‌الله پیمان، پرویز ورجاوند، جمشید بهنام، علی‌محمد کاردان، غلامعباس توسلی، فیروز توفیق، شاپور راسخ، احمد اشرف، باقر ساروخانی، داور شیخاوندی، نادر افشار نادری،[۲] جواد صفی نژاد[۶] محمود روح‌الامینی،[۷] غلامحسین ساعدی[۸] و عباس خواجه نوری[۳] اشاره نمود که اغلب آنان طی سالهای بعد، بر مسائل اجتماعی و سیاسی ایران اثر گذار بوده‌اند.

منابع[ویرایش]

  1. خبرگزاری حیات. «مسوول مؤسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی دانشگاه تهران». بازبینی‌شده در ۱۸ مهر ۱۳۸۸. 
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ روزنامه فرهیختگان. «مدرسه‌ای برای تعلیم جامعه‌شناسان ایران». بازبینی‌شده در ۱۸ مهر ۱۳۸۸. 
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ ۳٫۲ ۳٫۳ خبرگزاری میراث فرهنگی. «همه چیز با کتاب‌های اهدایی غلامحسین خان صدیقی شروع شد». بازبینی‌شده در ۱۸ مهر ۱۳۸۸. 
  4. انجمن جامعه‌شناسی ایران. «دکتر توسلی: علوم اجتماعی هنوز در جستجوی راه عبور از سدها و موانعی است که بعد از انقلاب به وجود آمده‌اند». بازبینی‌شده در ۱۸ مهر ۱۳۸۸. 
  5. دانشگاه آزاد اسلامی. «دکتر غلامعباس توسلی». بازبینی‌شده در ۱۸ مهر ۱۳۸۸. 
  6. راسخون. «معرفی مشاهیر». بازبینی‌شده در ۱۸ مهر ۱۳۸۸. 
  7. جام جم آنلاین. «محمود روح‌الامینی». بازبینی‌شده در ۱۸ مهر ۱۳۸۸. 
  8. خبرگزاری کتاب ایران. «تعادل بین انسان و محیط زیست از بین رفته‌است». بازبینی‌شده در ۱۸ مهر ۱۳۸۸.