زبان
از ویکیپدیا، دانشنامهٔ آزاد
- برای دیگر کاربردها زبان (ابهامزدایی) را ببینید.
زبان زبان یک سیستم قراردادی منظم از آواها یا نشانههای کلامی یا نوشتاری بوده که توسط انسانهای متعلق به یک گروه اجتماعی یا فرهنگی خاص برای نمایش و فهم ارتباطات و اندیشهها به کار برده میشود.[۱]
فهرست مندرجات |
[ویرایش] تعریف دقیقتر
زبان مجموعهای از نشانههای قراردادیاست که در امتداد یک بعد (زمان) برای انتقال پیام استفاده میشود. منظور از امتداد یک بعد این است که هر نشانه از پس نشانهٔ دیگری به نوبت میآید. مجموعهٔ نشانهها در طول زمان مفهومی در ذهن انسان شکل میدهد. ویژگیای که خاص زبان انسان (یا آنچه به طور اخص زبان میخوانیم) میباشد این است که کلامی را که به زبان خاص بیان شدهاست میتوان دوبار تجزیه کرد. در تجزیهٔ بار نخست کلام را میتوان به واحدهای معنایی کوچکتر—و به بیان دقیقتر از لحاظ معنایی بسیط—تجزیه کرد. به این واحدها تکواژ میگویند. در مرحلهٔ دوم هر تکواژ را میتوان به واحدهای کوچکتر آوایی تقسیم کرد که از لحاظ کاربرد آوایی بسیطاند و از نظر معنایی فاقد معنا. به این جزءهای کوچکتر واج میگویند.[۲]
مثلاً جملهٔ «بَرگ سَبز است» را میتوان در تجزیهٔ بار نخست به سه تکواژ «برگ»، «سبز» و «است» تجزیه کرد. هر کدام از این اجزا تنها یک معنی را در ذهن تداعی میکنند و با شکستن به اجزای کوچکتر فاقد معنی میشوند.پس بهاصطلاح از لحاظ معنایی بسیطاند. در تجزیهٔ دوم این اجزا را میتوان به واحدهای آوایی بسیط تقسیم کرد. مثلاً برگ را به چهار واحد (واج) ب، ـَ ، ر و گ تجزیه کرد.
خاصیتی که زبان را از دیگر نظامهای قراردادی برای انتقال پیام متمایز میکند همین خاصیت تجزیهٔ دوگانه است که تا حد واحدهای بدون معنا (و تکرار شونده) پیش میرود.
[ویرایش] زبان انسان
انسان موجودی اجتماعی است و یکی از مهمترین نیازهای انسان برقراری ارتباط با همنوعان و ایجاد رابطه تفهیم و تفاهم است و زبان مهمترین ابزار این ارتباط است.
زبان مجموعهای از نشانههای قراردادی است که بهوسیله آن مقصود خود را به دیگران میرسانیم در زبانشناسی به هر واژه یک نشانه میگویند. این نشانهها یا صوتی هستند یا نوشتاری. بدین ترتیب زبان انسان به دو بخش تقسیم میشود:
- زبان گفتاری: زبانی است که نشانههای آن صوتی هستند و همه از آغاز زندگی با آن آشنا میشوند و هر زبانآموزی پیش از ورود به دبستان به خوبی از مهارت سخن گفتن برخوردار است.
- زبان نوشتاری : زبانی است که نشانههای آن خطی است. این زبان پس از زبان گفتاری آموزش داده میشود.
[[''''']]== بررسی زبان و زبانشناسی =='
دانش بررسی زبان به سدههای پیش برمیگردد و کهنترین نمونه بررسی سامانمند زبان از هندوستان است. در آنجا شخصی به نام پانینی در سده ۵ میلادی به مطالعه جامع و علمی زبان سانسکریت پرداخت و اصول استواری از زبانشناسی رابنیان نهاد. وی مفاهیمی مانند واج، تکواژ و غیره را سدهها پیشتر از زبانشناسان غربی درک و توصیف کرد.
در خاورمیانه سیبویه، زبانشناس برجسته ایرانی، در سال ۷۶۰ (میلادی) توصیفی جامع و زبانشناسانه از زبان عربی در شاهکار خود به نام «الكتاب في النحو» («دستورنامه») به دست داد. وی در این کتاب نظریه آواشناسی و واجشناسی ویژهای پدید آورد.
در غرب، پیشرفت دانش ریاضیات و دیگر سیستمهای مشخص در سده بیستم میلادی منجر به کوشش دانشوران در مطالعه علمی زبان به عنوان یک «نشانه معنایی» شد. این کوششها به پیدایش رشتهای از دانش به نام زبانشناسی انجامید که بنیانگذار آن فردینان دو سوسور است.
نوام چامسکی از زبانشناسانی است که نظریاتش انقلابی در این رشته به وجود آوردند. او معتقد است اصول و خصوصیات زبان در انسان ذاتی و «به طور ارثی برنامهریزی شده» اوست و محیط پیرامون کودک تنها نقش محرک را برای یادگیری زبان مادری ایفا میکند. کودک مجموعه محدودی از اطلاعات را از محیط زبانی خویش میگیرد و خود قادر است ترکیبات جدیدی بسازد. نظریهپردازان پیشتر معتقد بودند زبان مادری تنها از راه شنیدن گفتار اطرافیان و به صورت اکتسابی وارد مغز کودک میشود[۳].
[ویرایش] زبان بدن
به انتقال پیامهای غیر زبانی میان افراد که توسط اعضای بدن و حرکات صورت انجام میگیرد زبان بدن (Body language) میگویند.
[ویرایش] زبانهای مرده و منقرض شده
بر اساس برخی از تعاریف، زبان منقرض شده به زبانی گفته میشود که دیگر هیچ گویشوری ندارد، در حالی که زبان مرده زبانی است که دیگر کسی آن را به عنوان زبان اصلی خود صحبت نمیکند.[۴]
[ویرایش] زبان براساس نظریه مجموعهها
مقالهٔ اصلی: زبانهای صوری
در تئوری محاسبات زبان به یک مجموعهٔ رشتهها[۵] بر روی یک الفبا[۶] گفته میشود. منظور از الفبا مجموعهای از نمادهای [۷] زبان است، و عبارت «یک رشته برروی الفبا» به یک توالی[۸] متناهی از سمبلهای الفبا اشاره دارد.[۹]
[ویرایش] زبانهای فراساخته
برخی از افراد یا گروهها، به خاطر دلایل شخصی، کاربردی، ایدئولوژیکی یا برای آزمایش، زبانهای فراساخته (مصنوعی) خود را پدید آوردهاند. زبانهای کمکی فرامرزی (بین المللی) اغلب زبانهای فراساختهای هستند که سعی شدهاست سادهتر از زبانهای طبیعی باشند. سایر زبانهای فراساخته به گونهای ایجاد شدهاند که منطقیتر از زبانهای طبیعی باشند؛ از نمونههای مشهور این زبانها زبان لژبن (Lojban) است.
برخی از نویسندگان، از جمله تالکین با هدفهایی چون ادبیات، هنر یا دلایل شخصی زبانهای تفننی آفریدهاند. در سالهای اخیر طرفداران مجموعه تلویزیونی پیشتازان فضا زبان نژاد کلینگان (Klingon)، که دارای دستور زبان و واژگان ویژه خود است را گسترش دادهاند.[۱۰]
زبان اسپرانتو نيز زبانی علمی یا فراساخته است. اين زبان توسط دکتر لودویک لازاروس زامنهوف ساخته شد. اسپرانتو به علت ساختار علمی و آسان خود مورد توجه متفکران و دانشمندان با ملیّتهای گوناگون قرار گرفته و به خاطر ویژگیهای منحصر به فرد آن، سازمان علمی، فرهنگی و تربیتی سازمان ملل متحد (یونسکو) در سال ۱۹۵۴ (میلادی) به اتفاق آرا آن را به عنوان زبان بین المللی و بیطرف به رسمیت شناخت و آموزش اسپرانتو را به تمامی کشورهای عضو خود توصیه کرد.
--Siavashkavoosi ۲۸ ژوئن ۲۰۰۹، ساعت ۰۸:۱۱ (UTC)
[ویرایش] جستارهای وابسته
- خانوادههای زبانی جهان
- خط
- رشد زبان
- زبانشناسی
- زبانشناسی تاریخی
- زبانهای ابداعی، اختراعی، فراساخته یا مصنوعی
- ضربالمثل
- فهرست زبانهای جهان
[ویرایش] پانویس
- ↑ «language.» Encyclopædia Britannica. 2008.
- ↑ ابوالحسن نجفی، ۲۶–۳۴
- ↑ مهدی محسنیانراد. ارتباط شناسی. سروش، ۱۳۶۹، ص.۱۷۴ تا ۱۷۷.
- ↑ http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Extinct_language&oldid=230026264
- ↑ Strings
- ↑ Alphabet
- ↑ Symbols
- ↑ Sequence
- ↑ An Introduction to the Theory of Computer Science, Languages and Machines, p. ۴۱
- ↑ http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Language&oldid=233538837
[ویرایش] منابع
- کتاب درسی دستور زبان فارسی سال دوم راهنمایی ایران.
- محسنیانراد، مهدی. ارتباط شناسی. سروش، ۱۳۶۹، ص.۱۷۴ تا ۱۷۷.
- نجفی، ابوالحسن. مبانی زبانشناسی و کاربرد آن در زبان فارسی. تهران: نیلوفر، تابستان ۱۳۸۵، ISBN 964-448-020-1.
- «language.» Encyclopædia Britannica. 2008.
- Crystal D., The Cambridge Encyclopedia of Language, 2nd edition, Cambridge University Press, 1996. ISBN: 0521559677
- Wikipedia contributors, "Extinct language," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Extinct_language&oldid=230026264 (accessed September 1, 2008).
- Wikipedia contributors, "Language," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Language&oldid=233538837 (accessed September 1, 2008).
- Sudkamp, T. A., An Introduction to the Theory of Computer Science, Languages and Machines, 3rd ed., Pearson Education, Inc., 2006. ISBN: 0 - 321 - 32221 - 5 [۱]
