مغولستان

مغولستان Монгол улс Mongol uls
نشان
شعار ملی: ندارد
سرود ملی: سرود ملی مغولستان
پایتخت (و بزرگترین شهر)		اولان باتور شرقی′۵۳°۱۰۶ شمالی′۵۵°۴۷
زبان رسمی		مغولی
نوع حکومت		جمهوری پارلمانی
نام حاکمان  • رئیس جمهور نخست وزیر		تساخیاگین البگدورج ساانجاگین بایار
موارد منجر به تشکیل از سلسله چینگ		۲۹ دسامبر ۱۹۱۱
مساحت
-	مساحت	۱٬۵۶۴٬۱۱۶کیلومتر مربع (۱۹ام)
-	‌آب‌ها (٪)	۲٫۵
جمعیت
-	سرشماری	۲٬۹۵۱٬۷۸۶  (۱۳۹ام)
-	تراکم جمعیت	۱٫۷‎/km۲‏ (۲۳۸ام)
شاخص توسعه انسانی (۲۰۰۷)		۰٫۷۲۷ (۱۱۵ام)
واحد پول		تاگریک (MNT)
منطقه زمانی		UTC (ساعت جهانی+۷ / +۸)
دامنه اینترنتی		.mn
پیش‌شماره تلفنی		+۹۷۶

مُغُولِستان (به مغولی: Монгол улс) کشوری در مرکز قاره آسیا است.

تاریخ

کشور مغولستان زادگاه و خاستگاه قوم مغول است.

مغول‌ها بیش از هر کشوری با چین ارتباط داشتند و گاه به کشور چین حمله می‌کردند و امپراتوران چین برای جلوگیری از حملات ایشان دست به ساخت دیوار چین زدند.

بزرگ‌ترین رهبر تاریخی مغولها چنگیزخان بود که توانست قبیله‌های مغول را یکپارچه سازد و رقیبان را نابود گرداند.

وی نخست چین را گشود. آنگاه به ایران و اروپا تاخت و پیروزی‌های بسیار پدید آورد. فرزندان او تا سالها فتح‌های نیای خود را پی می‌گرفتند. فتح ایران و آسیای میانه توسط مغول‌ها را از فجیع‌ترین وقایع تاریخ میدانند که شمار زیادی از مردم این مناطق در پی این هجوم‌ها از بین رفتند.

پس از چنگیز و فرزندانش سرزمین مغولستان گمنام ماند. اما امپراتوری‌هایی مانند ایلخانان ایران و امپراتوری مغولی هند در بیرون از مرزهای تاریخی مغولستان مدت‌ها به حیات خود ادامه داد. در زمان نزدیک به ما این سرزمین زیر چیرگی شوروی گردانده می‌شد.

جغرافیا

پایتخت آن اولان باتور است. مساحت مغولستان ۱٬۵۶۵٬۰۰۰ کیلومتر مربع، جمعیت آن ۲٬۰۹۵٬۰۰۰ نفر و رشد سالانه جمعیت آن ۸/۲ درصد است.

در قسمت جنوبی این کشور بیابان گُبی قرار دارد. مغولستان نوزدهمین کشور بزرگ جهان (پس از ایران) است.

قسمت‌های شمالی و غربی آن را کوه‌ها پوشانیده‌اند. اکثر مناطق در این کشور تابستانهای کوتاه و گرم و زمستان‌های بسیار سرد دارند و اولان‌باتور، پایتخت این کشور، از نظر میانگین سالیانهٔ دما سردترین پایتخت جهان محسوب می‌شود. مغولستان بطور کلی کشوری سرد مرتفع و بادخیز است.

این کشور یکی از کم‌تراکم‌ترین کشورهای جهان است.

سیاست و روابط خارجی

پس از جنگ جهانی دوم مغولستان تحت‌تأثیر عواقب شوم جنگ و فراز و نشیب‌های فراوان و نفوذ قدرت‌های بزرگ مانند چین و اتحاد جماهیر شوروی قرار گرفت.

رئیس جمهور مغولستان

در ۱۹۲۴ حزب خلق مغول به حزب انقلابی خلق مغولستان تغییر نام داد و مغولستان در اکتبر ۱۹۴۵ طی یک همه‌پرسی عمومی به استقلال دست یافت و از لحاظ سیاسی به دو قسمت تقسیم شد: یک منطقه خودمختار در جمهوری خلق چین موسوم به «مغولستان داخلی» و دیگر جمهوری خلق مغولستان موسوم به مغولستان خارجی که در ۱۹۴۶ به‌وسیله دولت چین به‌رسمیت شناخته شد.

نوع حکومت مغولستان جمهوری پارلمانی است و پارلمان کشور مغولستان توسط مردم انتخاب می‌شود. انتخاب رئیس جمهور نیز جداگانه و توسط مردم صورت می‌پذیرد. حسب قانون اساسی مغولستان حق آزادی بیان و مذهب پیش بینی شده و حق مالکیت کشور از آن مردم می‌باشد. دو حزب فعال کشور مغولستان خزب حلق مغولستان و حزب دموکرات می‌باشند. رئیس جمهور مغولستان در صورت اینکه دوسوم پارلمان رای منفی به او بدهنداز مقام خود خلع خواهد شد. مغولستان در بخش سیاست خارجی فعال است و روابط اصلی خود را با دولت‌های روسیه, چین, هند, کره شمالی, کره جنوبی, ژاپن و ایالات متحده آمریکا برقرار کرده‌است. مغولستان در رویدادهایی مانند جنگ آمریکا و عراق, جنگ افغانستان و نیز نبرد سیرالئون نیروهایی معدودی اعزام کرده است. همچنین مغولستان بعنوان همپیمان سازمان امنیت و همکاری اروپا در آسیا شناخته شده‌است.

ترابری

سامانه ترابری در مغولستان علاوه بر جاده‌ها و راه‌ها مبتنی بر جابجایی ریلی نیز می‌باشد. راه آهن سیبری از خاک مغولستان نیز می‌گذرد و سامانه قطار برای جابجایی کالا و مسافران کاربرد دارد. همچنین در مغولستان پروازهای هوایی هم انجام می‌شود و بیشتر فرودگاه‌های این کشور تنها پرواز‌های داخلی انجام می‌دهند. تنها فرودگاه بین المللی در کشور مغولستان فرودگاه بین المللی چنگیزخان است که در اولان باتور قرار دارد و پروازهایی از آن فرودگاه به کره جنوبی, چین ژاپن, روسیه و آلمان انجام می‌شود.

اقتصاد

واحد پول مغولستان تاگریک است.

مغولستان دارای اقتصاد کشاورزی بوده، و صادرات آن شامل: گندم، جو، سیب زمینی، اسب و گاو است.

ذخایر زیرزمینی آن نفت، سنگ آهن، طلا، مس و روی (قلع) است.

مردم

نادام بزرگترین جشن تابستانی

در آمارگیری سال ۲۰۰۷ عنوان شد که مغولستان ۲٬۹۵۱٬۷۸۶ نفر جمعیت دارد. که بر این حساب صد و سی و هشتمین کشور پرجمعیت جهان بشمار می‌رود. نرخ رشد جمعیت در کشور نیز برابر ۱٫۲٪ محاسبه شده‌است. مغولستان جمعیتی نسبتا جوان دارد و ۵۹ درصد مردم آن کشور زیر سی سال سن دارند و ۲۹ درصد آنان کسانی هستند که سنشان از ۱۴ سال کمتر است. تا سال ۱۹۷۵ مغولستان بالاترین نرخ کلی زاد و ولد را که ۷٫۳۳ کودک به ازا هر زن بود را از آن خود داشت. با از میان رفتن حکومت سوسیالیستی امروزه این نرخ حدود چهار برابر کمتر شده‌است و در سال‌های ۲۰۰۵ تا ۲۰۱۰ این نرخ به۱٫۸۷ رسیده‌است. شهرنشینی رشد زیادی در مغولستان داشته‌است و حدود ۴۰٪ از مردم در اولان باتور بسر می‌برند. همچنین قبایل کوچ نشین و نیمه کوچ نشین نیز در این کشور هنوز سبک قدیمی زندگی خود را حفظ کرده اند.۸۵٪ مردم مغولستان مغول نژاد هستند که یشتر آن‌ها از تار خالخایی بشمار می‌روند. دومین قوم پر جمعیت این کشور پس از مغول بوریات‌ها می‌باشند که از اقوام آلتایی زبان بشمار می‌روند. همچنین اقوام ترک, ازبک, تووا, قزاق و روس نیز در این کشور بسر می‌برند. زبان مغولی زبان رسمی مغولستان است. گویش اصلی مورد تکلم مغولی خالخایی است که بیش از ۹۰ درصد جمعیت این کشور بدان سخن می‌گویند. زبان‌های دیگر شامل زبان تووایی, بوریاتی, قزاقی و ازبکی می‌شود.زبان روسی و همچنین انگلیسی و چینی نیز کاربردهایی در زندگی روزانه دارد.زبان مغولی برخلاف مغول‌های چین که به خط مغولی نوشته می‌شود در این کشور به الفبای سیریلیک نگارش می‌گردد. بیش از ۹۰٪ از مردم مغولستان بودایی هستند و مذهب بودایی تبتی دارند.۵٪ جمعیت آن کشور مسلمان سنی هستند که بیشتر اقلیت‌های ترک و نیز مغول‌های خوتونی را شامل می‌شود. همچنین ۴٪ جمعیت این کشور را مسیحیان تشکیل می‌دهند که اکثریت قریب به اتفاق آنان را پروتستان‌ها تشکیل می‌دهند. گروه‌های بسیار اندکی از قبایل بدوی آداب و عبادات شمنی را دنبال می‌کنند. هرچند شمنیزم در مغولستان متروک است و تنها در حد برخی آداب سنتی ردی از آن بجای مانده‌است. در طول دوره حکومت کمونیزم بر مغولستان در قرن بیستم آداب و عبادات دینی ممنوع بود تا حد زیادی از آن جلوگیری می‌شد. در سالهای میانی نیمه نخست قرن بیستم ممنوعیت‌ها شدت یافت و ده‌ها هزار نفر از کسانی که اعتراض داشتند کشته یا دستگیر شدند. شمار بسیاری از آنان را روحانیان بودایی تشکیل می‌دادند.

فرهنگ

فرهنگ مردم این کشور اگرچه تا حد زیادی تحت تاثیرات فرهنگ روسی و چینی قرار گرفته‌است اما ایشان به سوارکاری و رزم دلبستگی بسیاری دارند و در جشنواره‌های بومی خویش مرد و زن بدینگونه کارها دست می‌زنند. مراسم نادام مراسم ملی آنهاست که بازیهای محلی در آن انجام می‌شود. نوعی کشتی سنتی مغولی نیز در آن کشور انجام می‌شود که از محبوب ترین ورزش‌ها بشمار می‌رود. سبک معماری مغولستان تا حد قابل ملاحظه‌ای متاثر از معماری چینی است که گرایش به سبک تبتی در آن مشهود می‌باشد.موسیقی بومی مغولستان نیز شباهت زیادی با اقوام آسیای میانه دارد. سازها عمدتا سیمی هستند و نوعی آهنگ سنتی بنام اورتین دو در موسیقی آن کشور رایج است به ترانه طولانی معنی می‌دهد و معمولا دونفره اجرا می‌گردد.

تقسیمات کشوری

مغولستان

آرخانگای بایان-اولگی بایانخونگور بولگان دارخون-اول دوروند دورنوگوی دوندگووی گوی-آلتای گوویسومبر خنتی

خوفد خوفسگول اوموگوی اورخون اوورخانقای سلنگه سوخباتار توف اوفس زافخان

نگارخانه

• 

  صومعه‌ای بودایی در تستسرلگ

• 

  مسجدی در اولگی

• 

  کلیسای مسیحی در اولانباتور

جستارهای وابسته

• سازمان همکاری شانگهای

پیوند به بیرون

در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ مغولستان موجود است.

• Mongolia Open Government
• Mongolia Ministry of Foreign Affairs
• Mongolian Tourist Board
• US Department of State - Mongolia