بردهداری
از ویکیپدیا، دانشنامهٔ آزاد
| اقتصاد | ||
|---|---|---|
| اقتصاد خرد | ||
| اقتصاد کلان | ||
| اقتصاد پولی و مالی | ||
| مکاتب اقتصادی | ||
| نظام اقتصادی | ||
|
||
| اقتصاددانان | ||
 |
در بیطرفی این مقاله یا بخش اختلاف نظر وجود دارد. لطفاً به گفتگوهای صفحهٔ بحث مراجعه کنید. |
بردهداری در بندگی بودن اختیاری و یا غیر اختیاری یک شخص در دست شخص دیگر است. بردهداری در مرحله تلاشی کمون اولیه و بر شالوده ازدیاد عدم تساوی اقتصادی که خود ثمره پیدایش مالکیت فردی بود، شکل گرفت. دولت برای نخستین بار در دوران بردگی پدید میشود.
بردگی نخست در مصر باستان، در بابل، در آشور و در چین و هندوستان پدید گشت ولی در یونان و روم باستان به شکل کلاسیک خود تکامل حاصل کرد. در شرق و از آن جمله در ایران باستان بردگی بیشتر خصلت پدر شاهی و خانوادگی داشت. دو طبقه اصلی این صورت بندی اجتماعی ـ اقتصادی بردگان و برده داران بودند. طبقات میانه نظیر خردهمالکان و پیشهوران و عناصر وازده و بدون طبقه که از مالکین کوچک ورشکسته ولی غیر برده تشکیل میشدند نیز وجود داشتند.
شالوده مناسبات تولیدی در این دوران عبارتست از مالکیت برده دار بر وسائل تولید و بر برده. برده به عنوان شیء قابل خرید و فروش بود و برده دار صاحب جان برده نیز بود. برده داران به اقشار مختلف نظیر مالکان بزرگ زمین، صاحبان کارگاهها و سوداگران میگفتند. در شرایط کار عده عظیم بردگان وارزانی بی نهایت آنها، علی رغم وسائل بسیار ابتدایی، اضافه محصولی به دست میآمد که خود امکان نسبتاً بیشتری (نسبت به کمون اولیه) برای رشد وسائل تولید و پیدایش علوم و هنر فراهم میساخت. ولی پس از رشد معین که خود قرنها به طول انجامید نیروهای تولیدی دیگر در چارچوب روابط تولیدی بردگی نمیتوانست تکامل یابد. بر اثر تشدید تضادهای طبقاتی که قیامهای بزرگ بردگان نمونه آنست شالوده برده داری متزلزل شد. به جای دوران برده داری صورت بندی اجتماعی اقتصادی دیگر که آن هم بر شالوده استثمار و استعمار بود دوران فئودالیسم ـ مستقر شد که به نوبه خود و به نسبت دوران قبل مترقی تر بود و میدان وسیع تری برای رشد نیروهای تولیدی پدیدار شد. اگر چه صورت بندی اجتماعی ـ اقتصادی بردگی به مثابه یک مرحله تاریخی تکامل اجتماعی از بین رفت ولی وجود برده به شکلهای مختلف در دوران فئودالیسم حتی تا زمان ما نیز باقی ماند. مثلاً تا یکصد سال پیش در ایالات متحده آمریکا و یا در برخی سرزمینهای مستعمره تا قرن بیستم.
در ادیان ابراهیمی و به ویژه در سه دین آخر یعنی( یهودیت، مسیحیت و اسلام) برده داری وجود داشته است. و عالمان دینی با آیاتی از کتاب مقدس و قرآن نفس وجودی آن را توجیح کرده اند. یکی از اسامی خداوند رب است که در مقابل عبد یا بنده قرار دارد، دو نوع بندگی وجود دارد یکی بندگی برده ای برای صاحب خود و دیگری بندگی برای پروردگاری که در جایگاه ارباب آسمانی قرار داشته و به اعتقاد این ادیان سزاوار اطاعت مطلق است و این کیفیت با اندک تغییراتی در ادیان مذکور وجود داشته است، در اسلام برای برده زن کنیز و برای برده مرد غلام اطلاق می شود، برده به مثابه کالایی که حقوق انسانی ندارد قابل خرید و فروش است، یک ارباب می تواند کنیز خود را در اختیار مرد دیگری بگذارد تا آن مرد از وی کام جنسی برگیرد، بردگانی که از اربابان زمینی خود می گریزند همواره در احادیث از قول پیامبر مکرم اسلام مطرود هستند. مسلمانان به استناد صریح آیه 24 سوره نساء و آیات دیگر قرآن در جنگ با کفار حق و اجازه آن را از خداوند دارند که زنان کفار را به اسارت و به بردگی (کنیزی) برگیرند. پیامبر اکرم نیز با عمل به این آیه قرآنی در جنگها و غزوات (جنگهایی که خود پیامبر در آنها شرکت داشتند)زنانی را به کنیزی و همسری در اختیار گرفتند. ریحانه یکی از آن زنان پیامبر بود که در جنگ با بنی قریضه شوهر، برادر و پدر خود را مسلمانان کشته بودند و پیامبر اسلام او را برای همسری در اختیار گرفت، سفیه نیز از دیگر زنان پیامبر اکرم بود که در غزوه خیبر به غنیمت مسلمانان درآمده بود.
[ویرایش] منابع
- آشوری، داریوش. دانشنامه سیاسی (فرهنگ واصطلاحات و مکتبهای سیاسی).تهران: انتشارات مروارید.
- دیویس برایون، برده داری و تجارت برده، ۱۳۷۳.
[ویرایش] پیوند
- تاریخچه بردهداری در ایران
- بردهداری در کشورهای مختلف
- نظر ادیان مختلف درباره بردهداری
- بردهداری در آمریکا
- تبعیض نژادی
[ویرایش] پیوند به بیرون
 |
در ویکیانبار منابعی در رابطه با موجود است. |
